THEOLOGIA MORALIS NOVISSIMI ECCLESIÆ DUCTORIS S. ALPHONSI, ZxV COMPENDIUM REDACTA, ET USUI VENERABILIS CLERI AM ERI CANI J CCOMMODA TA, Auctore A. KOXINGS, C. SS. R. EDITIO SEPTIMA, Aucta et ad normam Conc. Plen Balt. III. ATQUE RECENTIORIM CONOR. RoM curante DECRETORUM RECOGNITA, Henrico Kuper. C. SS. It Vol. IL S. Alphonsus, inter theologorum sive laxiores sive rigidiores sententias, tutam atraril Manu Pus IX. Leo XllL Mco-Oornti, Cincinnati. Chicano: B EXZIG ER F R Λ T R E S, Summi Pontificis Tyiogiiapih. EINSIDLAE: BENZIGER ET SOC. Copyright, 18S2, By Very Rev. E. F. Schauer, Provincial C. SS. R. Copyright, 18S8, By Very Rev E. F. Schauer, Provincial C. SS.R. TRACTATUS DE SACRAMENTIS IN GENERE. de Sacramentorum 1° natura et divisione; 2° materia et forma; 3° Ministro; 4° subjecto. CAPUT I. DE DEFINITIONE NUMERO ET DIVISIONE SACRAMENTORUM. 1206. — 1. Definitio. Sacramentum est signum sensibile a Christo institutum ad significandam et conferendam gratiam. Hinc tria necessario requiruntur in omni Sacramento, scilicet 1° signum sen­ sibile ; 2° divina institutio: 3° vis pro­ ducendi gratiam a Christo promissam. Omnia Sacramenta tribus perficiuntur: 1 rebus tanquam materia ; 2° verbis tan­ quam forma ; 3° persona Ministri confi­ cientis Sacramentum cum intentione faci­ endi quod facit Ecclesia. — Constat ex Cone. Florentino in Decreto unionis. Sacramenta, præter gratiam sanctifican­ tem, producunt gratiam, qua * sacram en­ taiis dicitur, i. e. conferunt, si débita non desint conditiones, auxilia ad obtinendum finem specialem, ad quem unumquodque Sacramentum fuit institutum. Sacra­ menta operantur ex opere operato, i. e. vi divina? institutionis independenter ab opere operantis, scilicet Ministri et sub­ ject i Sacramentorum. 1207. - 11. Numerus. Sacramenta sunt septem, ut constat ex Trid. :1 Si quis dixerit, Sacramenta nova legis non fuisse omnia a Domino nostro desii Christo insti­ tuta, aut esse plura vel pauciora quam septem : videlicet, Baptismum, Confirma­ tionem, Eucharistiam, Ptenitentiam, Ex­ tremam t actionem, Ordinem et Matrimo­ nium, aut etiam aliquod horum septem non esse vere et proprie Sacramentum, anathe­ ma sit. 1 Sess. 7· Can. 1 III. Divisio. Sacramenta juxta varias proprietates sic distinguuntur : 1° Necessaria, vel non necessaria. Ite­ rum necessaria sunt vel necessitate medii. vel necessitate prtecepti. Necessaria sunt necessitate medii, in voto saltem implicito, Baptismus, qui est janua Ecclesia» et regni cadorum, — Pamitentia pro iis, qui in peccatum mortale post Baptismum lapsi sunt,—et, juxta S. Alph.,1 probabilius etiam Eucharistia, tum ob verba Christi J Nisi manducaveritis etc., non habebitis vitam in vobis, tum quia Eucharistia est linis omnium Sacramentorum.— Neces­ saria necessitate præcepti sunt caetera omnia, ultimis duobus exceptis, quæ non sunt necessaria pro privatis, sed tantum pro communitate. 2’ Imprimentia, vel non imprimentia characterem in anima. Characterem im­ primunt Baptismus, Confirmatio et Ordo; ea* fera non imprimunt. — Trid.8 3° Formata, vel informia, prout gratiam producunt dum suscipiuntur, aut, inter­ cedente obice, effectum suum suspendunt, donec obex removeatur. 1° Sacramenta virorum vel mortuorum, prout gratiam sanctificantem, seu primam, jam supponunt, cumque tantum adau­ gent ; aut ex primaria sua institutione eamdem conferunt. 120S. Qu esita.—Quær. 1° An Sa­ cramenta mortuorum secundam gratiam conferre possint ? /lesp. Affirm. Hoc autem in duplici casu fieri potest : 1° quando sola venialia clavibus subjiciuntur, quod frequenter ’ I. VI. 192. 8 Sess. 7. Cnn. 9. a Joan. 6. 54. 4 TBACTATUS contingit ; 2° qnando pœnitens, reus pec­ cati mortalis, accedit ad Pœnitentiæ Sacramentum cum contritione perlecta; quia contritio perlecta cum voto Sacra­ menti. etiam ante ejusdem susceptionem, hominem justificat : tunc ergo Sacramen­ tum non primam, sed secundam tantum gratiam confert. Quær. 2° An Sacramenta vivorum pri­ mam gratiam aliquando conferre valeant ? llesp. Affirm. probabilius, non quidem per se, ut patet ex eorum institutione, sed per accidens, seu mediante Caritate vi Sacramenti infusa in subjecto, obicem non voluntarie opponente. Casus foret, si quis bona fide ad Sacramentum vivorum attri­ tus accedat in mortali, aut quia hujus in­ scius est, aut quia existimat se contritum, aut quia putat se licite ita accedere ; in his porro adjunctis Sacramentum vivorum gra­ tiam inanimam infundit,adeoquepeccatum delet. Sacramenta enim semper gratiam conferunt non ponentibus obicem.1 Obex autem non ponitur ab eo, qui sic bona fide accedit.2 1209. — Quær. 3°. An requiratur vel sufficiat attritio, ut Sacramenta vivorum primum gratiam conferant ? Jlesp. Affirm, ad utrumque: 1° quidem requiritur, (plia prima gratia infundi ne­ quit, nisi per destructionem peccati mor­ talis; porro peccati mortalis destructio sine ejusdem detestatione, nempe sine ' contritione vel saltem attritione fieri ne­ quit ; '2° sufficit, quia ex dictis Sacramenta vivorum possunt aliquando primam gra­ tiam conferre: hoc autem fieri non posset, si attritio non sufficeret, siquidem peccator ad Sacramentum per contritionem perfec­ tam justificatus semper accederet.3 Quær. 4 An peccatum originale deleatur in Baptismo valido quidem, sed informi ob defectum dipositionis in adulto baptizato 1 Besp. Neg. Ratio est. quia nullum pec­ catum dissolvens ab amicitia Dei condo­ natur, nisi per reconciliationem cum Deo. i. e. per justificationem. Hoc autem fieri nequit, nisi infundatur prima gratia; sed luec gratia prima non infunditur, si desunt dispositiones. Ergo. Remoto autem obice sive per contritionem perfectam cum voto Sacramenti, sive per Sacramentum eum 1 Trid S. 7 Cnn. 6 - I.. V I (i gOV S. Th. 1». 3. q 72. n. 7 nd 2. ; q. 79 u. 3. 3 L. VI. 6. attritione, reviviscit seu cessat suspensio grati.e sacramentalis Baptismi, et delet peccatum originale, ac simul omnia pec­ cata actualia ante Baptismum commissa. Sacramentum vero Pernitentia· delet pec­ cata post Baptismum commissa, et secun­ dum sententiam, quam S. Alph.1 vocat communissimam, sed cujus fundamentum ipsi non videtur convincens, peccatum fictionis, seu prava· dispositionis, cum qua susceptum est Baptismi Sacramentmn. In quantum tamen prava hæc dispositio post Baptismum perseveravit, certo per Sacramentum Pœuitentiæ deletur. * CAPUT II. DE MATERIA ET FORMA RUM. SACRAMENTO­ I. De natura et unione materiae et forma. 1210. — Definitiones. Materia est res sensibilis ad rationem Sacramenti per for­ mam determinanda. Hinc materia est id, quod in Sacramento est magis indifferens, et minus perfectam significationem habet ; adeoque per aliud determinari ad signifi­ candum debet. Materia duplex est: alia remota, et alia proxima. Prior est ipsa res sensibilis, quæ in Sacramento adhibetur, seu res, circa quam actio sacramentalis exercetur. Posterior est ipsamet applicatio, seu usus materiæ remotæ in actione sacramental i. Sic in Baptismo aqua est materia remota, ablutio proxima. Forma vero est pars Sacramenti, quæ determinat materiam ad Sacramentum ef­ ficiendum, et quæ ordinarie (n. 1554. II.) consistit in verbis a Ministro prolatis. 1211. Principia.— I. Materia et for­ ma omnino sunt necessaria· ad Sacra­ menti validitatem ; idcirco, alterutra de­ ficiente, Sacramenta confici nequeunt. Ratio est, quia Sacramentum confici nequit, nisi eo modo, (pio instituit Christus, qui solus est auctor Sacramen­ torum. De fide est. Constat insuper ex dogmaticis definitionibus, praesertim ex Concilio Florentino in Decreto unionis, etc. 1 L. VI 427. DE SACRAMENTIS IN GENERE. Mutatio substantialis erit in materia, si juxta hominum usurn et æstiinalionem hæc eadem dici non possit, ac ea qua· a Christo determinata est, ut si in Baptismo vinum pro aqua adhibeas ; in forma vero, si sensus verborum, a Christo intentus, in alium mutetur, ut si in Baptismo diceres : ungo (e in nomine, etc. Mutatio autem accidentalis dicitur, quæ versatur tantum circa rei qualitates, ut si baptizes cum aqua non benedicta ; aut quae ver­ borum sensum non mutat, ut si loco : baptizo, diceres : abluo) Principia.— I. Omnis mutatio sub­ stantialis in materia ct forma Sacramenti invalidât Sacramentum, quia non <-t am­ plius ritus a Christo institutus ; çt, si vo­ luntaria sit, peccatum grave constituit, quia auctori ritus gravem infert injuriam. 11. Nulla mutatio accidentalis in ma­ teria ct forma Sacramentum invalidât; peccatum tamen grave aut leve inducit, prout est, vel non est notabilis. Forma Sacramentorum substantial der mutari potest multis modis : 1° Subtractione svllabæ vel verborum essentialium, ut si dicas : ego baptizo, omittendo illud te; non vero accidodo­ lium, ut si Latine dicas: baptizo te, omit­ tendo illud ego. 2° Additione, qua tollitur veritas Sacra­ menti, ut : ego te baptizo in nomine Patris majoris, Filii minoris; non vero ea, qua error tantum Ministri, in sejuncta propo­ sitione, et non tamquam conditio explicita aut implicita, exprimitur, ut : auctoritate, mihi a Calvino collata, ego te etc. 3° Pariatione vocum per alias non synonimas, ut si loco : absolvo, dicas : muto. 4° Transpositione verborum, quæ ordi­ narie accidentalis tantum est, ut. te ego baptizo. 5° Corruptione eorttmdem. v. g. litteras mutando, quæ facilius erit substantialis in principio quam in tine verborum ; quia facilius pro audientibus sensus mutabitur, v. g. in nomine matris pro patris, quam in —'calis pro calix. · 6° Interruidione, (pia orationis unitas tollatur, ut, si, dicto: hoc est. Psalmum II. De mutatione, materia· et forma·. recites aut multum immoreris, non vero 1212.— Duplex datur mutatio tum in >i, dicto: ego te, tus-ires. silentium impo­ materia, tum in forma, scilicet substantialis neres, dicendo: tacete garruli, et deinde ct accidentalis. illico concluderes : baptizo etc. ΙΓ. Γη conficiendo Sacramento, extra casum necessitatis, materia et forma adhi­ beri debet moraliter certa. Ratio est, (plia, nisi urgeat necessitas, non licet uti probabilitate, qua? periculum invaliditatis non removet. Cfr. n. 60. I. III. Materia et forma uniri, seu appli­ cari debent ab eodem Ministro, et erga idem subjectum. Ratio est, quia si unus materiam, et alter formam poneret, verba forma· non velificarentur; Minister enim, qui v. g. diceret : Ay/o te baptizo, dum alter effunderet aquam, falsum proferret, siquidem ipse non baptizaret. IV. I t Sacramentum sit validum, tanta debet esse inter materiam et formam con­ junctio seu simultas, ut una alteram affi­ ciat. Ratio est, quia secus verba non caderent in talem rem, nec proinde eum ea unum totale signum constituerent. Hinc : 1) In Eucharistia requiritur simultas physica inter materiam ct formam ; nam pronomen demonstrativum hoc et mc non potest verificari, nisi materia sit præsens. 2) In cæteris Sacramentis sufficit simul­ tas moralis, eaque diversa pro diversa singulorum Sacramentorum natura. Inde a) Iu Pœnitentia absolutio poterit aliquandiu, v. g. per horam, differri ; insti­ tuta enim est ad modum judicii forensis, in quo non semper statim profertur sen­ tentia. b) In Matrimonio consensus unius tamdiu subsequi potest consensum alterius, quamdiu hic moraliter censetur perdurare, uti fit in contractibus, quorum naturam Matrimonium imitatur. c) In cæteris Sacramentis sufficit, ad valorem, ut materia applicetur immediate (i. e. intra spatium minus quam unius Pater} antequam pronuntietur forma, vel immediate postquam prolata sit. — In praxi tamen tamquam tutior consulenda est. sententia Cajetani, qui requirit, ut forma inchoetur priusquam materiæ appli­ catio absolvatur, vel e converso.1II. 1 L. VI. 9. 1 L. VI. 11. TRACTATUS 6 III. De iteratione Sacramentorum in dubio de valida applicatione materia et forma. 1213.—Triplex regula statuenda est: I. Sacramenta iterari possunt, quoties datur dubium prudens de ipsorum valorc. Ratio est, quia si forte Sacramentum non valeret, qui ad illud suscipiendum acce­ dunt, ejus fructu privarentur. Quod vero timor prudens tanti incommodi ratio suf­ ficiens sit cur Sacramentum iteretur, patet ex notissimo axiomate : Sacramenta prop­ ter homines. II. Sacramenta generat im iterari non possunt sine peccato gravi, quando non adsit dubium prudens de eorum valorc. Ratio est, quia sine causa iterarentur, atque adeo gravis injuria illis irrogaretur. III. Sacramenta repeti debent, quoties, exorto prudenti dubio de eorum valorc, id postulant caritas, justitia vel religio, id est, quoties ex justitia, caritate vel reli­ gione confici aut administrari debuissent. Ratio est, quia uullitas Sacramenti, si forte adesset, in damnum proximi et aliquando in contemptum vel irreverentiam Religio­ nis cederet. Sed conditionate tantum tunc repetenda sunt, ut reverentiæ Sacramenti consulatur.1 1211·. Resolves.— l3 Facilius iteranda sunt Sacramenta magis necessaria, et quæ semel tantum conferuntur, scilicet Baptis­ mus et Ordo, etiamsi pro valorc Sacra­ menti militet multo major probabilitas contra rationes dubie aut tenuiter proba­ biles in oppositum.— Ita communiter. 2° Repetenda est absolutio cum pœnitente peccati mortalis reo, si prudenter dubitetur de prolatione debita forma *. Si autem pœnitens non sit in statu peccati mortalis, formam repetere necesse non erit, cum ei Communio permitti etiam sine absolutione possit. 3° Minister qui leviter dubitat, nescitque, cur timeat, aut solum non recordatur reflexe, se verba forma * pronuntiasse, mortaliter per se peccat, si formam iteret, aut etiam verbum unum ter aut quater repetat. Ratio est. quia mutat formam, inducitque novum ritum circa actionem omnium gravissimam. Insuper Christum, quem repræsentat, ridicule loquentem ex­ hibet. In praxi tamen scrupulosi, qui formam repetunt, plerumque a peccato 1 L. VI. 27. sq. mortali, imo sæpe etiam a veniali excu­ santur, quia nimis agitati scrupulis, ex perplexitate, vel sine advertentia, ita stulte agunt. — Ita Voit.1 1° Si in Missa post Consecrationem dubium tibi oriatur de form.e debita pro­ latione, vel de totali omissione, nihil re­ petere debes, nec potes, cum .'dias hæc omittere non soleas : judicandum enim est ex communiter contingentibus, nisi tamen valde probabiliter dubites, ut loqui­ tur Rubrica. — Vide S. Alph.2 CAPUT III. DE MINISTRO SACRAMENTORUM. Minister Sacramentorum est ille, qui nomine Christi, cujus vices gerit, actionem sacramentalem peragit. Agendum 1° de requisitis in Ministro ad Sacramenta conferenda ; 2° de officio Ministri in Sacramentorum administratione. ARTICULUS I. DE REQUISITIS AD SACRAMENTORUM ADMINISTRAT1ONEM SEI' DE ATTENTIONE, INTEN­ TIONE, FIDE ET PROBITATE MINISTRI. f I. De attentione Ministri. 1215. — Definitio. Attentio est applica­ tio mentis ad ea, quæ peraguntur, seu est actus intellectus, quo homo considerat id, quod agit. Divisio. Attentio duplex distinguitur: alia interna, qua; consistit in advertentia ipsa mentis ad id, quod agitur; alia ex­ terna, quæ excludit omnem actionem cum attentione interna physice inconipossibilem. —Vide dieta n. 102. Principia.— I. Ad validitatem colla­ tionis Sacramentorum non requiritur alia attentio, nisi quæ in omni actu vere hu­ mano invenitur. Possunt igitur valide ministrari Sacramenta etiam a ^Ministro distracto, seu de aliis negotiis simul cogi­ tante. Ratio est, quia ut actus sit et censeatur humanus, non actualis attentio, sed processio ipsius ab actu rationalis 1 P. 2. n. 27. 31. ■ L. VI. 221. DE SACRAMENTIS IN GENERE. voluntatis inspicitur. Insuper attentio 1 SiCpe a voluntate hominis non pendet ; Christus autem conditionem, aliquando impossibilem, in Ministro Sacramentorum requirere non potuit.1 II. Ad licitam collationem Sacramen­ torum requiritur attentio, ita ut absit om­ nis voluntaria distractio. Ratio est, quia reverentia Sacramento debita exigit, ut diligenter tractetur, errandique vitetur periculum. Voluntaria tamen distractio juxta communem Theologorum senten­ tiam ordinarie peccatum veniale non ex­ cedit, nisi periculo graviter in forma errandi quis se exponat.12* Excipiunt Eucharistiam i. e. eanonem, et signanter Consecrationem et Commu­ nionem, sub quibus omnis voluntaria dis­ tractio notabilis, ob maximam Sacramenti dignitatem, probabiliter mortalis est. Ne­ gant tamen alii.S. Alpkons. potius adhæret priori sententiæ.8 j II. l)e intentione Ministri. 1216.—Definitio. Intentio est actus voluntatis in aliquem finem tendentis, vel actus voluntatis, quo quis intendit aliquid agere aut omittere. © * · · Divisio. Multiplex est, scilicet 1 actu­ ali#, victualis, habitualis, et inlerpretaliva (n. 5. 4°); 2° interna seu vera, vel externa, qutc solum actum externum respicit ; 3° determinata vel indeterminata seu in con­ fuso ; 1·° absoluta vel conditionala. Principia.— I. Ad validitatem Sa­ cramenti requiritur in Ministro voluntas aliqua cera et seria saltem faciendi id, quod facit Ecclesia. -Constat ex Trid.4 II Non requiritur tamen intentio ac­ tualis, sed sullicit virtualis. Ratio est, ( nia intentio actualis, etsi optima et desi( eranda, est interdum moraliter impossi­ bilis ; virtualis vero satis influit in actio­ nem Ministri, ut hæc vere humana et deliberata dici possit. — Ita omnes. III. Non sufficit intentio habitualis, nec interpretat ira. Ratio est, quia ad ac­ tum humanum requiritur voluntas aliqua, vi cujus actus ponatur. Jam vero nec in­ tentio habitualis, nec interpretativa est 1 2 8 ‘ L. VI. 14. lb. Ib. et n. 410. Dub. 5. Sess. 7. Can, 11. Exam. Ord. u. 125. hujusmodi : non Ie, quia ncc actu a vo­ luntate elicitur, nec, quamvis aliquando elicita, in aliquo effectu vel in serie actio­ num perdurat; non 2*, quia nec actu elicitur, ncc unquam actu elicita fuit, sed tantum eliceretur, si de re agenda mens cogitaret (n. 5. 40).1 1217- Qr.t.siTA. — Quær. 1° An re­ quiratur intentio interna 1 llexp. Affirm., quia, si Mini-ter solum intenderet actum externum, non determi­ naretur actus ille, — v. g. ablutio, quæ tam ad expurgandas sordes quam ad bapti­ zandum referri potest, — ad esse suum.2 Quær. 2° An requiratur in Ministro intentio faciendi, quod facit Ecclesia RO­ MAN A? Keep. Neg., dummodo habeat intentio­ nem, saltem implicitam, faciendi id, quod facit vera Ecclesia, etiamsi ex errore pu­ taret suam ecclesiam heterodoxam esse veram Ecclesiam.’ Quær. 3° An requiratur in Ministro intentio conficiendi Sacramentum ! Jtexp. Neg., saltem explicite, modo hæc intentio non excludatur. Sufficit enim ut intendat in genere et implicite facere . quod Ecclesia facit.4 12IS. — Quær. 1° An intentio Minis­ tri debeat esse determinata ad certam ma­ teriam et personam ? Resp. Affirm. Ratio est, 1° quoad ma­ ■ teriam, quia, ut supra q. 1° dictum est, secus remaneret in statu indiffereutiæ : non potest enim ab eo statu erui, et ad Sacramentum determinari, nisi per Minis­ tri intentionem; 2° quoad personam, quia effectus Sacramenti nequit applicari in genere, sed alicui subjecto : secus nulla fieret applicatio.—Attamen error in per­ sona xaliditat i Sacramenti non obstat, nisi in Matrimonio, vel nisi Minister suam in­ tentionem certa’ persona' exclusive alliga­ ret. Sed etiam in hoc casu Eucharistiam, ut patet, valide administraret.® Quær. 5° in validum sit Sneram-M um cum intentione coiiditionata collatum ? Resp. 1° Excepto Matrimonio, utpote contractu (de quo postea'. Neg . si con­ ditio apposita sit wl de impossibili et serio apponatur, ut : absolvo te, si ctelum digito tetigeris, quia tunc nulla adest in» L. VI. 16. 8 Ib. 21. 6 Ib. 19. 2 Ib. 20. 4 Ib. 22. TKACTATlS tenlio absolvendi, — vel de futuro contin­ genti ; quia conditio hæc suspendit inten­ tionem Ministri, et proinde impedit quo­ minus forma hic et nunc applicetur mate­ ria· ; nec postea applicari potest, purificata conditione, cum tunc materia et forma jam desierint adesse. Resp. 2° Affirm., si conditio sit—vel de futuro necessario, et Sacramenti sus­ pensio non revera intendatur, quia inten­ tio ejusmodi conditionata transit in abso­ lutam,— vel de præterito, aut do pr.cscnti, et reipsa hæc existât ; quia etiam tunc transit intentio conditionata in intentio­ nem absolutam : si autem non purificetur conditio, tunc nulla est intentio, utpote r< 'tricta ad conditionem non existentem.1 : 1219. — Quær. 6° An licita sil colla­ tio Sacramentorum cum intentione condi­ tionala, in dubio utrum valide colla ta fue­ rint ? Resp. 10 Quoad Sacramenta charac­ terem imprimentia, certum est licitam esse. Constat ex Jure Can.,2 ubi indica­ tur hæc forma in dubio de Baptismo col­ lât o : Si nondum baptizat us es, ego te bap­ tizo, etc. Resp. 2° Etiam quoad alia Sacramenta licita est, si adsit causa sufficiens condi­ tionem ponendi. Ratio est, quia Sacra­ menta sunt propter homines, et conditio­ nal a collatione Sacramenti consulitur, in quantum fieri potest, tum bono eorum, qui Sacramentum accipiunt, si forte illius sint capaces, tum etiam reverent he Sacra­ menti.— Ita communiter cum S. Alph.,8 contra aliquos. Certum autem est in ex­ trema necessitate, ubi non adest materia nisi dubia. Ministrum non modo posse, sed et teneri sub gravi Sacramentum mi­ nistrare sub conditione.4* Quær. 7° An conditio verbis exprimi debeat ? Resp. Neg. Ratio est, quia sufficit ad reverentiam Sacramenti si mente conci­ piatur. Imo. juxta Gobât, ne opus qui­ dem est conditionem explicite et formalit< r in mente habere ; sed satis est si habeatur implicite et virtualiter, prouti ille habet, qui vult Confessiones audire secundum institutionem Christi vel inten1 2 » 4 L. VI 26. DΊ. « L. VI. 36. DE SACRAMENTIS IN GENERE. vitam ad ministranda prafata Sacramenta cum probabilitate tantum successae vel ne­ cessitatis ? Resp. Negandum videtur, quia nimis durum est exigere actum adeo heroicum ad proximum adjuvandum, nisi spes adsit moraliter certa successus et satis constet de necessitate. Hinc non teneris expo­ nere vitam ad aliquem baptizandum, vel absolvendum, si probabiliter perire debes, antequam id adimplere possis, vel legitime pnesumas, illum esse baptizatum, aut non versari in statu peccati mortalis, aut etiam posse facile sibi subvenire per actum contritionis perfecta;.1 Cfr. n. 279. 2“ Re.g. 1227. Resolves.— 1° Peccant graviter habentes curam animarum, non tantum si sine ratione ministerium suum denegent, sed etiam si se morosos et difficiles senedicta, et candelæ (puto extra diem Puri­ ficationis benedictæ; — alia· constitutiva seu consecrativa, quæ inter Sacramentalia permanentia enumerantur, quia personæ aut res ita benedictæ mutant statum et ex profanis stricte sacra fiunt, nec ad profanos usus, etiam honestos, adhiberi amplius possunt, ut calices, paramenta, altarium lapides, Jginis Dei, etc. Nota. — Missalia et Bibi ia Sacra, sicut etiam sacræ imagines, non debent adhiberi ad usum profanum ; secus vero dicendum de aliis chartis, ubi incidentcr ct acces­ sorie inscribuntur nomina sacra. * II. Ratione ritus. Alite sunt verbales, in quibus non adhibetur unctio; aliie reales, in quibus ea adhibetur. III. Ratione objectorum. Aliie sunt personarum, ut Abbatis; aliæ rerum, ut Ecclesiæ. IV. Ratione Ministri. A. Aliæ sunt Papules, ut benedictio Agnui Dei, Pallii, etc. B. Alia· ad Episcopos, atque ad eos solos, et. quidem ita pertinent, ut sine Induito Pontificio simplicibus sacerdotibus delegari nequeant, — res vero, quæ eum facultate, sine ejusmodi induito delegata, benedictio fuissem, ante usum de novo, si sine scandalo fieri possit, benedici delieant.4* Sunt vero reales, et in solo Ponti­ ficali inveniuntur Ejusmodi sunt con­ secratio calicis, altaris, eampanæ. Quas­ nam ex his Episcopi nostri delegare valeant, V. p. LXX1II. n. 6. 12, et quienam Sede vacante et in casu necessitatis administratori delegentur, p. LXXII. n. 28. C. Aliæ ad Episcopos pertinent, sed ita ut ab aliis etiam facultatem habentibus fieri valeant. Inveniuntur in Rituali et Missali sub titulo: “Benedictiones ab > 3 3 4 L. VI. 94. Bcnger. Coinp. der 1‘ast. Theol. p. 498. L. VI. 94. Dccr. 22 sept. 1703. 3. 20 TRACTATIS Episcopis rei aliis facultatem habentibus liant, vel alio sacerdote ; tunc enim intclligitur : ab alio sacerdote de licentia facienda.” Sunt vero sequentes : 1) Benedictiones sacerdotalium indu­ Parochi.1 Pejure autem Parochi est be­ mentorum,— mapparum et corporalium, nedictio domorum in Sabbato Sancto ; sub quibus et palla', — tabernaculi, i. e. benedictio communis super fruges, ct pyxidis et lunula· (at ritu Ritualis, non agrorum, saltem si solemniter liat : item Pontificalis. S. II. C. 16 mart. 18/6. Acta, forte benedictio domorum alio tempore t. 13. p. 33), — solemn is crucis vel imagi­ extra Sabbatum Sanctum facienda, quia num, quæ lit publice, cum concursu populi, in Biluali pro hac benedictione Iit mentio cum solemnitate, cantu, pluribus ministris, Parochi: hoc tam» n Cavalieri negat;2 etc.; non autem privata, quæ fit absque demum benedictio fontis baptismalis, nup­ dicto apparatu a solo sacerdote cum unico tiarum, et, excepto casu legitima· consue­ ministro. tudinis contraria·, mulierum post partum. 2) Benedictio et reconciliatio ecclesia! — (.'icterum distinctio inter benedici innes nondum consecratæ, et publici oratorii ac parochiales et non parochiales hic usui vix cæmeterii, nccnon benedictio primarii esse potest. \ ide tamen n. 1138. lapidis. V. Demum ratione necessitatis bene­ Nota.— a) Certum est, Episcopum suo dictiones dividuntur in praceptas ct non jure posse delegare simplicem etiam sa­ praceptas. cerdotem ad benedictiones enumeratas Ad praceptas pertinent : sub 2), quia hæc delegandi facultas in a) Episcopales utriusque generis (vide Rituali specialiter exprimitur. Utrum sub IV. B. C.), excepta benedictione cævero et cas quæ sub 1) recensentur, dis­ nieterii,— eum sufliciat benedictio loculi putatur ; *1 indultum tamen Apostolicum seu sepulcri, — ct solemni crucum vel ad hoc habent Episcopi nostri (vide p. imaginum.— Ex indumentis ct paramenLXXI. n. 13). tis sacerdotalibus b) A Superioribus eorum Institutorum 1° Purificatorium, velum ct bursa non religiosorum, qua· cum Mendicantibus in necessario sunt benedicenda.8 2° Proba­ privilegiis communicant, benedictiones, bilius benedicenda sunt cingulum et palla.·1 de quibus sub fieri possunt, dummodo 3° Certo autem corporale, amictus, alba, non agatur de ecclesiis, oratoriis, cceme- manipulus, stola, casula et mappæ. 4° feriis alienis, nec de indumentis, paramen- Pyxis et lunula non debent consecrari, sed tis aut vasis in usum alienarum ecclesia­ probabilius tamen benedici. Laudabiliter rum, nec de crucibus vel imaginibus solem­ benedicitur Ostensori um.6 niter benedicendis in loeis sibi non subjec­ b) Parochiales, exceptis benedictioni­ bus mulieris post partum, agrorum, fruc­ tis. D. Aliæ pertinent ad simplices sacer­ tuum, domorum. c) Qua; secundum Rubricas certis anni dotes, quæ tamen iterum duplicis sunt diebus, e. g. die Purificationis, vel Domi­ generis ; nam 1° Quasdam dare potest omnis sacer­ nicis ante Missam principalem (de qua vide dos, eas nimirum, quæ in Missali vel D<· Herdt 9 vel nostrum Ceremonial”' i prae­ Rituali praescribuntur faciendæ per ^sa­ scribuntur. 1248. Quo ritu benedictiones sint faci­ cerdotem ” sine addito. Has tamen sim­ plex sacerdos impertiri non poterit: 1) enda.— Benedictiones, quæ vel de pneIn alterius ecclesia, aut in capellis vel ccpto, vel publice in ecclesiis vel oratoriis oratoriis ecclesia· annexis, pastore aut rec­ publicis coram populo ad id congregato tore invito seu contradicente: 2) Publice fiunt, extra Missam dandæ sunt cum et solemniter in locis jurisdictionis alte­ su perpelli reo et stola pro ratione temporius: 3) Si in favorem pastoris obstent 1 Scnv. T. IV. a. 350. Gurv, Ed in Gcnn. consuetudo immemorialis, vel lex synoda- 4·. p. II. n. 233. (4). lis, vel conventio. - De Herdt. T. III. n. 129. 8 S. R C. 7 sept. 1810. n. 20. L. VI. 389. 2° Quasdam nonnisi parochus vel ab 1 L. VI. 370 388. ipso delegatus dare potest, eas nimirum, 5 Ib 384. 385. De Herdt. T. I. n. 173. 2C. quæ in Rituali notantur, ut a Parocho c T. III. n. 134 sq. 1 L VI. 37«. Dnb. 4. De Herdt. T. III. n. 129. - P. H. <·!., VII. p. 122. Ed. 1875. DE SACRAMENTIS IN GENERE. ris,1 stando et aperto capite, inanibus junc­ tis, cum ministro deferente vas aquæ bene­ *, dicta et aspergi Ilo, et formula in Missali vel Rituali Romano pnescripta aut a S. C. Rit. probata.— Ad benedicenda ea, ad quæ specialis benedictio non habetur, adhiberi potest Benedictio ad omnia (vide Ejc. ex 11. It. Ed. 1872, p. 260. Ed. 1874, p. 252), vel producendum est Signum Crucis super re benedicenda cum formula: Iu nomine Patris, etc. ; deinde res ipsa cum aqua benedicta aspergitur.12 Si crux habeat effigiem Crucifixi, adhi­ 1 i. c. cum stola coloris oflicii dici, nisi aliter in propriis locis librornm liturgicorum quoad colorem notetur. De Herdt, Pr. Rit. Rom. C. 10. $ 3. n. 2. 2 Seav. T. IV. n. 344. 35G. 21 benda est benedictio pro imaginibus. Crai'son, Eleni. Jur. Can.1 Si lienedictio fiat ad altare, omnia recitantur in cornu Epis­ tolae, ct sacerdos utitur pluviali. Res be­ *, nedicenda. si sint paramenta sacerdotalia, poni possunt super altare ; secus -i sint candelæ ct alia hujusmodi, quæ collocanda sunt super mensam ante altare, vel in cor­ nu Epiîtolæ.2— Ecclesia proprius bene­ dictionum locus est, licet non necessario omnium ; nam certarum rerum, ut aquæ, paramentorum sacerdotalium et similium benedictiones ex causa rationabili fieri pos­ sunt in loco profano seu honesto.’ 1 n. 703. 2 Ib. n. 705. • De Herdt, L c. n. 1. TRACTATUS DE BAPTISMO. Agendum 1° de Baptismi natura, proprietatibus et necessitate; 2° de materia et forma; 3° de Ministro; 4° de subjecto ct solcnmitatibus accessoriis. CAPUT I. DE NATURA, PROPRIETATIBUS CESSITATE BAPTISMI. ET NE­ 1249. — Vox Baptismus aut Baptisma idem significat ac immersio et lavatio ; unde Baptismus dicitur etiam lavacrum, quia peccata abstergit. Baptismus delinitur: Sacramentum re­ generationis per aquam in verbo. Sic Catech. Romanus ; vel : Est primum no­ va? legis Sacramentum, maximeque neces­ sarium. ad spiritualem hominis regenera­ tionem a Christo institutum. A Baptismo aqua?, qui vocaturfeminis, distinguitur Baptismus/M?//////# et san­ guinis, quibus suppleri potest Baptismus proprie dictus, si hic sit impossibilis. Prior est ardens desiderium, saltem im­ plicitum, recipiendi Baptismum aquæcum plena conversione ad Deum, nempe cum contritione aut caritate perfecta. Poste­ rior est effusio sanguinis, seu mors tole­ rata pro Fide, aut pro alia virtute Chris­ tiana, in adultis probabilius cum contri­ tione aut caritate perfecta. Sed solus Baptismus aqua' proprie Baptismus iu re vocatur. Baptismus flaminis et sanguinis Baptismi in colo dicuntur. Baptismus tamen sanguinis pnestantior est Baptismo flaminis, quia. 1° hic non semper, ut ille, omnem reatum panne tollit, ct quia, 2° ille effectum suum producit quasi ex opere operato, i. e. licet non ita stricte ut Sacra­ menta. ex quodam tamen privilegio ra­ tione imitationis Passionis Christi; alioquin enim non profuisset SS. Innocenti­ bus, quos tamen Ecclesia colit ut mar­ tyres.1 Solus autem Baptismus fluminis characterem imprimit, et capacem reddit hominem recipiendi eætcra Sacramenta. 1250. — Effectus Baptismi tres nume­ rantur potissimi, nempe : 1° remissio peccati originalis ct peccatorum actualium, si quæ sint, per gratia» sanctificantis in­ fusionem, cui additur habitus omnium virtutum;2 2° remissio totalis pania» æternæ et temporalis peccatis debita», non tamen liberatio a pœnalitatibus vita» prae­ sentis, qua» tamen virtute Baptismi a justis auferentur in Resurrectione, quando mortale hoc induet immortalitatem;8 3° impressio characteris, quo baptizatus sig­ natur filius Dei et cohæres Christi, et redditur incapax Baptismi denuo susci­ piendi. Constat quoad 1um ex Trid. Sess. 5. in Decreto de peccato originali ; quoad 2um ex Trid. ibid, et ex Cone. Florent, in Decreto pro Armenis ; quoad 3um, ex Conc. Florent, ibid., ct ex Trid. Sess. 7. de Baptismo. Baptismus igitur est vehit janua Eccle­ sia» et regni ca»lonim. Hinc si quis non fuerit valide baptizatus, indium aliud Sacramentum valide recipere potest. Baptismus aquae in re vel in voto, sal­ tem implicito, ex divina institutione est omnino necessarius ad salutem necessitate medii. Constat ex verbis Christi :4 Nisi quis renatus fuerit e.r aqua et Spiritu Sanc­ to, non potest introire in regnum Dei. — Et ex Trident.6 » L. VI. 95-100. - Catech. (.'one. Trid. de Bapt. q. 42. Trid. Sess. 6. cap. 7. 8 S. Th. P. III. q. 09. a. 3. 4 Joan. 3. 5. 6 Sess. 7. can. 5. de Bapt. Conc. TRACTATIS DE BAITISMO. CAPUT II. DE MATERIA ET KOHMA BAPTISMI. ARTICULUS I. DE MATERIA Tl M REMOTA, TUM PROXIMA BAPTISMI. § 1. De materia remota Baptismi. 1251. Principia. — I. Materia valida Baptismi est sola aqua naturalis, seu de­ mentaris, apta ad abluendum, list de Fide. Constat 1° ex verbis Christi :1 Nisi quis renatus fuerit ex aqua, etc.— Constat 2° ex Conciliis, praesertim ex Florent, in Decreto pro Armenis, et ex Trid? — “Quid autem sit aqua vera et naturalis, licet ope chimicæ analysis, syn­ thesi confirmatæ, scientiæ naturalis peri­ tis satis innotescat, theologis tamen (ob difficultates praesertim, quæ in definienda mixtorum natura passim occurrunt) loco principii potius tenendum videtur moni­ tum pneclari Auctoris /λ- re Sacrament. Tom. I., de vera et naturali aqua ex com­ muni hominum usu, non ex disputationi­ bus philosophorum judicium ferendum esse.” 8 (Ψ) p. 416. 11. Materia licita Baptismi, extra casum necessitatis, est sola aqua benedicta seu consecrata, et chrismate immixta juxta ritum EcclpsiiV, saltem pro Baptismo solemni. Constat ex Jure Can. (vide infra de Caremoniis Baptismi). Certo autem peccat graviter peccato sacrilegii, qui absque gravi necessitate utitur aqua im­ pura, turbida, aut feculenta, licet luvc sit materia valida.1*4* (σ) p. 401. Dicitur: 1 ° extra casum necessitatis, qui casus interdum in Missionibus contin­ git Rescripsit hac de re S. C. de P F. 1806 Vicario Apostolico Tonkinensi. . . . “ Ibi aquam praescripto ritu benedictam asservari gravis sit incommodi aut peri­ culi, licebit eo casu Missionariis vel cuili­ bet alii, qui ad hoc Sacramentum confe­ rendum pro rerum opportunitate aptus erit, uti aqua communi, praesertim si bene­ dicta fuerit,6 pro aqua fontis baptismalis, 1 3 8 4 δ Joan. 3. 5. Sess. 7· can. 2. Gurv, Ed Rom 1873. 1’. II. n. 236.· L. VI. 102. Ib. quæ nonnisi gravi cum incommodo aut periculo halieri possit." 1 Dicitur: 2° juxta ritum Ecclesia.— Quo circa animadverte aquam, licet, ut monent Concilia nostra,4 forma in Rituali Romano Ixmedicendam, si ita benedicta ob absentiam fontis baptismalis in locis, ubi rara sunt Baptismata, desit, aut de­ fecerit aut corrupta fuerit, benedici etiam posse formida illa breviori, quie ad usum Missionariorum nostrorum approbata fuit a Pio \ 111., ct reperitur in libello : Ex­ cerpta ex Rit.,1 etc. Dicitur: 3° aqua impura, turbula aut feculenta. Qua de re nota Re *p. S. ( '. Inq. Fer. IV. 17 apr. 1839. “ Baptismos collutos cum aqua" benedicta “corrupta fuisse validos, quamvis illicitos extra rasum necessitatis ; et in casu necessitatis præferendam aquam naturalem ; sed provi­ dendum renovatione aquæ fontis baptismahs, juxta Rituale Romanum.” 4 111. In periculo mortis, si non possit haberi materia certo valida, debet adhiberi dubia sub hac conditione : Si lute mate­ ria sit sufficiens. . . . Tunc autem sufficit etiam tenuis probabilitas de valore ma­ teriae, quia in necessitate proximo suc­ currendum est meliori, quo fieri possit, modo. Si vero sic baptizatus supervixe­ rit, habita copia *materia certo *valida , iterum baptizari debet sub hac condi­ tione : Si non es baptizatus, ego te baptizo, etc. — Communis. 1252. Resolves. — 1° Materia valida est. 1) aqua fontium, puteorum, fluminum, maris, stagnorum, paludum, lacuum, cis­ ternarum,· 2) aqua resoluta ex glacie, nive vel grandine, quia servat eamdem substantiam, licet aceidentaliter immutata sit quoad colorem, saporem aut odorem ; 3) aqua sulphurea, vel mineralis, aqua collecta ex vapore, run·, vel effiuens tem­ pore nimboso ex pariete, foliis, etc. : 4' aqua simpliciter distillata cum rosis aut aliis floribus, non tamen per v licita ; 5) aqua turbida, mixta eum alia substantia, modo aqua sit materia vere et certe praedominans. ita ut juxta usum aut lestimationein hominum adhuc aqua dici possit6 1 3 » 4 6 \nal I. Γ Ser. S coi 1571. n. 95. Cone. PI. Balt. U. a. 23k p. 239. Ed. 1872; p 231 Ed. 1874. Anal. 1. I’ Sei S. eoi. 1571. n. 95. L. VI. 103. 104. 24 TRACTATI S Quær. 2° .in valeat Baptismus, si aqua 2 Materia invalida est, 1) lac, san­ guis, lacryinæ, sudor, saliva, sputum, tantum tangat vestes aut crines bapti­ urina; 2) vinum, oleum, cerevisia, jus zandi ? Besp. 1° Si aqua tangat tantum vestes, densum ex adipe, etc. ; 3) lutum, atra­ certo invalidus est Baptismus ; quia sic mentum. (Ω) p. 416. 3° Materia dubia est, 1) jusculum valde nemo dixerit, hominem ablui : 2° probabi­ tenue, lixivium, cerevisia tenuis (aqua ex lius autem validus est, si aqua crines tan­ sale soluto?); 2) humor fluens e vite, aliis­ gat. Sed in praxi tutior pars sequenda Hinc si baptizandus sit capillatus, que plantis ; 3) nix, glacies, pruina et alia est.1 vel digitis sinistra manus cæsariem ejus similia nondum resoluta,1 cafæum, thea. discriminet sacerdos, dum dextera aquam infundit, vel in fronte cum baptizet. §11. De materia proxima Baptismi. Quær. 3° An valeat Baptismus colla­ 1253. — Materia proxima Baptismi est tus in alia parte, quam in capite ? Besp. AJfirm. probabilius, præsertim si ablutio, quæ tribus modis fieri potest, «scilicet immersione, aspersione et infusione, Baptismus in parte aliqua principaliori juxta praxnn diversarum Ecclesiarum conferatur, v. g. in pectore, scapulis, etc. (quæ praxis, infusionis scii, apud nos, sub . . . Attamen, si necessitas ad id compu­ gravi est servanda), iia ut morali homi­ lerit, postea, si fieri possit, iterandus sub num judicio baptizatus censeatur esse conditione Baptismus foret.2 Cfr. dicta lotus. Constat ex verbis fornne, et per­ h. n. Queer. 1°. Quær. 4° An una vel altera gutta petua praxi Ecclesire, necnon ex Paulo Ephes..2 Mundans lavacro aqua in verbo aqua ad baptizandum sufficiat ? Besp. Neg. probabilius, præsertim si vita. 1254. Quæsita. — Quær. 1”z/m possit aqua non fluat, quia nequit dici ablutio, quæ ad Baptismum omnino requiritur. — calide baptizari puer in utero matris f Besp. Affirm. satis probabiliter, si puer Ita communiter. Attamen probabilius est in utero attingatur aqua aliquo mediante materia dubia, quæ in casu necessitatis fo­ instrumento ; quia, eum infans existât , ret adhibenda. Dicunt autem communiter, jam homo viator, valide potest baptizari. materiam tunc esse certam, si baptizans Obstat, quod puer adhuc involutus est motu digiti madefacti partem corporis ab­ in secundina, cujus exterior pellicula ma­ lueret.8— Nullum autem dubium quin tris pars est. Recentius autem inventum certo valida sit, si aqua in sufficiente est instrumentum, quo secundina discin­ quantitate aspersa revera fejluat ; eum ditur; et sic aqua, alio instrumento ad­ baptismus per aspersionem valide confera­ hibito. ad ipsum fœtus corpus immediate tur. (Ω) p. 416. Quær. 5° An trina ablutio ad Baptis­ tangendum pervenire potest. * Sub condi­ tione tamen baptizandus est, quia non mum requiratur ? Besp. 1° Certo non requiritur ad va­ constat certo, utrum Baptismus hac ra­ tione collatus sit validus. Proinde si liditatem ; unica enim sufficit, ut quis puer “ caput ” ex utero “ emiserit et peri­ censeatur vere ablutus. Besp. 2° Requiritur autem ad liceitaculum mortis immineat,” vel si nascatur, iterum sub conditione baptizandus est.— tem, et quidem sub gravi, ubi præscribi“At si aliud membrum emiserit, quod tur luce trina aquæ effusio, ut in Rituali vitalem indicet motum, in illo, si peri­ Romano.4 Hæc tamen de Baptismo so­ culum impendeat, baptizetur; et tunc, si lemn! intelligenda videntur. natus vixerit, erit sub conditione bapti­ zandus.”8— Baptismus autem nondum ARTICULUS II. perfecte nati, decentia’ causa, a laico, et, nisi deficientibus aliis, non a sacerdote DE FORMA BAPTISMI. conferendus est. 1255. — Forma Baptismi est: Ego te 1 L. VI. 103. 104. baptizo in nomine Patris et Filii et Spiri• 5. 26. ’ L. VI. 107. S. C. C. 12 jul. 1704. Collect, p. 147. ». 248. Rit. Rom. De baptiz. parvulis. 1 L. VI. 107. q. 3. 3 Bi. q. 6. 2 Ib. q. 4. 1 Ib. q. 5. DE BAPTISMO. lits Sancti. Sic definivit Cone. Trid juxta illud Mat th i1 Euntes ergo docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris et Filii et Spiritus Sancti. Apud (ir;ccos autem dicitur; Baptizetur servus Christi in nomine Patris, cie.; vel; Bapti­ I zatur servus Christi, etc. Ilice forma est valida ex instructione Eugenii IV. ad Armenos ; sed in sola Ecclesia Gricca licita est. Plurcs Theologi, inter quos S. Alphonsus i qui. tamen in Opusc. Istr. at popolo, P. II. C. 11. n. 6. vocem illam non me. inorat), censent, veniale esse omissionem vocis Amen in line formic Baptismi, quæ tamen vox non reperitur in Hit. Rom. Quæritur ergo utrum adhibenda sit, vel omittenda? Resp. S. C. Ivit.: Strietim in casti serretur Rituale Romanum (9 junii 1853. Cochinch'uue. n. 5188). Multipliciter hæc forma vitiari potest, sive accidentalitcr, sive substantialiter, ut supra dictum est, n. 1212. Omissio verbi ego in forma Latine, Italice, Hispanice, non vero Auglice, Germanice, Gallice (cum Imperativi sen­ sum haberet) prolata non vitiat essentiam formic, nec excederet peccatum veniale.1 23* — Idem dicendum videtur, saltem proba­ bilius, de omissione conjunctionis et, præ­ sertim si semel tantum omittatur, et ante tertiam personam præponatur. — Idem etiam probabilius de verbo in, licet plures graves Theologi contradicant. Attamen S. C. C. formam: “Ego te baptizo in nomine Patris et Filii, Spiritus Sancti ” validam declaravit. Item sivpius for­ mam : “ Ego te baptizo cum nomine etc.,’’ bona fide et recta intentione prola­ tam.8 Cætera autem verba omnino ad validitatem requiruntur. — Valeret autem, etsi numero plurium usurparetur Anglicum you, Germanicum Sie, vel Each. Gal­ licum vous, Italicum vi, cum etiam sin­ gularis numeri vim cx usu habeant. 1256. QuÆSITA. — Quær. 1° An va­ lida sit forma Baptismi, si dicatur : Ego te baptizo in nomine Sanctissimæ Trinita­ tis, vel in nomine Christi ? Resp. ad lum Neg., saltem probabilius, quia in tali forma non sat distinete expri1 28. 19. - L. VI. 112. 3 Anni. I. P. Ser. 8. coi. 1608. n 110. 111 144. 145. 25 inuntur singula * person® Sanet® Trinita­ tis ; siquidem vox Trinitas tantum con­ fuse et implicite personas significat ; Christus autem voluit, ut distincte, expri­ merentur, prout patet cx Matth. C. ultimo. — Ita communi teri Resp. ad 2u,n Neg., saltem a fortiori, quia nullatenus exprimitur Trinitas per το in nomine Christ i. — Ita omnes, saltem nunc, post S. Thomain,2 et constat ex Jure Can.8 S. Alph. id probat ex Act. 19. 2. Quær. 2° An valeat Baptismus, si for­ ma- consueta addatur : et iu nomine Beatæ Mari® Virginis ? Resp. Distinguendum est: Non valet, si quis hoc faciens intendat Baptismum conferre in nomine Bealie Virginis, tribu­ endo scilicet talibus nominibus veram efficaciam in Baptismi valorem. — Secus vero, si id faciat cx importuna devotioni 5 * CAPUT III. DE MINISTRO BAPTISMI. Minister Baptismi alius est ordinarius, et alius extraordinarius. Iterum Minister extraordinarius est duplex ; nempe Mi­ nister solemn itat is et necessitatis. 1257. Principia.— I. Omnis et so­ lus sacerdos, vi su® ordinationis, est mi­ nister ordinarius Baptismi. Constat ex variis locis Juris Can. et ex Cone. Florent. in Decreto unionis, nccnon ex universali Ecclesi® praxi. II. Diaconus est Minister extraordina­ rius et solemnitatis, i. e. valens solemniter baptizare, sed tantum ex delegatione, et gravi de causa. Constat ex Jure Can., et Pontificali Romano, seu ex instructione Episcopi ad Diaconos in ordinatione, ctc. III. Quilibet homo ratione utens, sive vir, sive mulier: sive Catholicus, sive hae­ reticus; sive fidelis, sive infidelis, est Mi­ nister extraordinarius Baptismi, ita ut semper valide, et iu necessitate etiam licite, l>aptizarc possit. Eruitur ex iisdem fbn1 a 8 ♦ 6 L. VI. 111. P. III. q. 66. n. 6. c. 30. de Consecrat. Dist. 4. L. VI. 112. 11». 111, 26 TRACTATES tibus ac supra in 1° principio dictum est. — Hine “curent sacerdotes, ut omnes fideles, praesertim medici, nutrices, atque obstetrices privati Baptismatis conterendi modum rite calleant.” 1 IV. Licet omnis sacerdos, vi ordina­ tionis, potestatem habeat baptizandi, non potest tamen ea licite uti, etiam privatim, extra casum necessitatis, nisi jurisdictio­ nem ordinariam vel delegatam habeat. Constat ex Jure Can. et ex Rit. Rom. de Baptismo. (Ij p. 416. 1258. Resolves.— 1° Nec Parochus, nec Episcopus, absque commissione, extra suam diœcesim vel parochiam, vel intra eam alienos licite baptizat. 1 deoque pec­ cant etiam parentes, qui sine licentia sui Pnelati alteri deferunt prolem baptizan­ dam, siquidem jus Parochi violant.2 2° Peregrini, i. e. vagi, possunt bapti­ zari in qualibet Ecclesia, quam elegerint. Si mulier casu pariat in pago non suo, proles ab illius pagi Parocho est bapti­ zanda, nisi forte pagus proprius parum inde distet.8 3° Juxta communiorem et probabilio­ rem sententiam possunt omnes recipere Baptismum ct alia Sacramenta a Parocho loci, ubi jam quasi-domicilium contraxe­ runt.4 4° Extraneus autem baptizari potest de licentia sive expressa sive rationabiliter praesumpta proprii sacerdotis.6 5° Possunt Religiosi baptizare in casu necessitatis, vel de eadem Parochi et pro­ prii Superioris licentia, eum nulla lege hoc prohibeatur.6 6° Pater et mater propriam prolem baptizare non debent præterquarn in mortis periculo, quando alius non rcperitur, qui baptizet. Rit. Rom. Cfr. S. Alph.7 Nota. — Dispositiones juris sub 1°, apud nos, pnesciudeudo a statutis diœcesaiiis, intelligendæ sunt cum limitatione, quam Cone. Pl. Balt. 11.8 indicat his ver­ bis: “Gravissima reprehensione digni sunt sacerdotes, qui infantes ab aliena, i a 8 « 6 6 7 8 Cone. Pl. Balt. II. u. 228. L. VI. 114. II). 115. II). Ib. Ib. Ib. 117a. 227. sive parochia sive dioecesi, sibi oblatos temere baptizant, cum facile a proprio pastore baptizari potuissent.” 1259. Quæsita. — Quær, 1° ordo servandus sit inter Ministros Bap­ tismi ? Resp. In Rituali Romano sit * habetur : “Si adsit sacerdos, diacono praeferatur; diaconus subdiacono; clericus laico; et vir *, hemina nisi pudoris gratia deceat Gemi­ nam, potius quam virum, baptizare infan­ tem non omnino editum, vel nisi melius fœmina sciret formam ct modum bapti­ zandi.” Vide S. Alph.1 Quær. 2° An peccet mortaliter laicus, qui in necessitate, présente sacerdote, bap­ tizat ? Resp. Affirm, cum sententia communi. Ratio est, (plia vere tum * usurpat jus sa­ cerdotis, cui ex potestate Ordinis com­ missum est munus baptizandi. Ideo etiam sacerdos ipse graviter peccat, si laico administrationem cedat. Laicus ta­ men praeferendus est sacerdoti excom­ municato.2 Quær. 3° An peccet graviter laicus baptizans coram diacono ? Resp. Controvertitur. 1“ Sententia probabilis affirmat ; quia diaconus, vi ordi­ nationis, ad baptizandum deputatur, licet ex praxi actuali Eeclesim solemniter bap­ tizare non possit, nisi gravi de causa et cum Parochi licentia. 1 P Sententia pariter probabilis negat, «plia diaconus baptizans in casu necessita­ tis sine commissione non baptizat ex offi­ cio, sed eodem modo ac clericus inferior vel laicus.— S. Alph.3 dicit utramque sen­ tentiam probabilem esse. Quær. 4° An liceat laico ex sacerdotis, rei Episcopi venia, infantes baptizare, ob communia vitre discrimina, ubi sacerdotis copia non sit ? Resp. Kcnr. “Censemus negandum; nam et Patrum testimonia de periclitante et perituro loquuntur, et Eeclesim decreta de eadem necessitate plane agunt. Sic Eugenius IV. dicit: mortis imminente periculo, baptizentur etiam per lu icam. . . . Si igitur sacerdos non nisi post menses ali­ quot est reversurus, non ideo licebit infan­ tes, qui interim nascuntur, baptizare abs1 L. VI. 117. 2 Ib. 3 Ib. DE BAPTISMO. que discrimine, sed cos tantum, qui in periculo versantur. Idem censemus di­ cendum, etiamsi nulla sacri ministerii pos­ tea affulgeat spes ; nec enim ullo docu­ mento Ecclesiæ didicimus, laicum posse deputari ad baptizandum extra mortis periculum. Sed quo minor est spes sa­ cerdotis adventuri, putamus minus peri­ culum sufficere, ut laicus baptizet : nec expectandam esse mortis horam ; sed si morbus periculum mortis afferat, Baptis­ mum ministrandum.” 1 — Urgente vero necessitate, “ si tempus sit sævum, iter­ que longinquum, vel si sacerdos sit infirmæ valetudinis, vel plurimis sacri sui muneris occupationibus ” (adderem : quæ differri nequeant) “distentus, non videtur peccare rejiciendo baptizandi onus in laicum qui id præstare sciat.” 1 2* (2) p. 41G. Quær. 5° Qua infantium (date hoc Sacramentum conferendum sit ? Resp. Quam primum fieri potest, licet mortis periculum non urgeat. Cfr. Rit. Rom. — Bullam : Cantate Éug. IV. etc. — Specialius C. S.O. die 30 julii 177 1 statuit : “ obligandos esse Parochos ad baptizan­ dos infantes absque ulla mora, si mortis instet periculum ; si vero periculum non adsit, ultra tertium diem post nativitatem non deferendam Baptismi administrationem.” a Consentiunt porro omnes, esse grave peccatum per longum tempus ex­ pectant. Dilationem tamen, quæ 10 vel 11 dies non excedit, gravem esse S. Alph.4* probabilius negat. — Animadvertit Kenr.6 “ In plerisque Foederatis statibus mag­ nus hac in re neglectus reperitur; sunt enim qui plures menses elabi sinunt, antequam id muneris expleant. Grave in mora peccatum agnoscunt Theologi, quo­ ties sacerdotis est copia, et infans absque periculo potest deferri. Cœtcrum hiemis frigus nimium, itineris longitudo, patris aeatholici contraria voluntas, aliæque ex­ cusationes stepe occurrunt ; sed sacerdo­ tum sollicitudo in eo adhibenda, ut quan­ tocius deferantur.” Idcirco Patres Cono. Pl. Balt. II.° “Detestabilem,” inquiunt, “ . . . parentum Catholicorum socordiam, 1 2 8 1 6 ° Kenr. Tr. XV. 16. Ib. n. 19. Anal. J. P. Sér. 2. coi. 1807. L VI. 118. Not. 2. Tr XV. 21. a. 225. qui parvulorum ætatem tot casibus ob­ noxiam non statim Baptismatis Sacra­ mento muniendam curant, volumus ut pastores animarum acerrime ac saepius reprehendant.” CAPUT IV. DE SUBJECTO BAPTISMI. Subjectum Baptismi est omnis et solus homo viator nondum baptizatus. 1260. Resalees.— 1 Valide baptizan­ tur infantes, item perpetuo amentes, qui nunquam usi sunt ratione, ct proinde censentur ejusdem conditionis ac infantes. Si autem aliquando ratione usi fuerint, probabilius non valet Baptismus, nisi ante amentiam illum petiverint. In praxi ta­ men ii sub conditione essent baptizandi, tum quia non plane constat, eos Baptis­ mum non postulasse, tum etiam quia juxta plures satis est, si quis habuerit volunta­ tem suscipiendi omnia ad salutem neces­ saria. (Cfr. n. 1238, 1240.) 2° Si dubium sit. an infans vivat, bap­ tizandus est sub conditione. Cum vero hodie opinio, fœtum ab initio conceptio­ nis anima informari, communis sit tn. 474), fœtus abortivus, utcumque par­ vus, si habeat formam humanam et det signum vitæ, absolute baptizandus est. Si vero in eo vix appareant indicia humanita­ tis et vitæ, baptizandus est sub condi­ tione : si es homo. Idem dicendum de informi productione,— nisi manifesta pu­ trefactionis. decompositionis vel desorganisationis signa jam exhibeat, — et dum­ modo appareant lineamenta fœtus humani propria, per qua * a mola aliisque frustraneis genituris distinguitur.1 Si vero fœ­ tus sccundina adhuc circumvolvatur, in exteriore saltem hujus pellicula non est baptizandus, cum peritis hodie nullum supersit dubium eam esse partem matris, non vero fictus.’ Eo igitur in casu secundina discindenda est priusquam Bap­ tismus conferatur. 3° Circa monstra hæc nota cx Rit. Rom.: “In monstris . . . baptizandis . . . 1 Scnv. T. III. n. 71 Anal. J I’. Sér. 5. coi. 1112 sq. ; Sér. 0. coi. 1280 sq. 2 Capelhn. p. 139. TRACTATUS 28 magna cautio adhibenda est : de quo, si opus luerit, Ordinarius loci, ve] alii periti consulantur, nisi mortis periculum immi­ neat.” “ Monstrum, quod humanam speciem non præ se ferat, baptizari non debet ; de quo si dubium fuerit, baptizetur sub hac conditione : Si tu es homo, ego te baptizo, etc.” Humanam autem speciem præ se ferre dicendum erit, quotiescumque caput habuerit, quantuincuiuque illud deforma­ tum sit. Ita hodie periti.1 “ Illud vero, de (pio dubium est, una ne, aut plures sint personne, non baptize­ tur, donec id discernatur; discerni autem potest, si habeat unum vel plura capita, unum vel plura pectora; time enim toti­ dem erunt . . . homines . . · distincti, et . . . singuli seorsim sunt baptizandi.” Si periculum sit in mora, singulos abluat cum forma in plurali. “ Quando vero non est certum, in monstro esse duas personas, ( uia duo capita et duo pectora non habet < istincta; tunc debet primum unus abso­ lute baptizari,et postea alter sub conditione, hoc modo : Si non es baptizabis," etc. •1° Valide is baptizatur, (piem Minister putat esse alium; imo licet sit fœmina, quamputetessemasculum; quiupræsentem et non alium baptizare intendit (n. 1218). 5° Valide plures simul baptizantur hac forma : Ego cos baptizo, modo simul ab­ luantur. Sed extra necessitatis casum hoc illicitum est. 6° Adulti, licet rudes, qui tamen inca­ paces omnino non sint, baptizari non pos­ sunt, nisi pro captu instructi sint saltem in necessariis necessitate medii, uti sunt præcipua mysteria Trinitatis et Incarna­ tionis. Hoc etiam pro ejusmodi mori­ bundis valet, (pii proinde baptizandi erunt sine, conditione, si baptizans prudenter censet, aegrotum mysteria praedicta juxta captum suum sufficienter cognoscere, ipsis revera fidem praebere et sincere promit­ tere, se officiis hominis christiani satisfac­ turum esse; secus vel non baptizari de­ bent, si contrarium moraliter certo constet, vel sub conditione, si necessariæ hæ dis­ positiones dubiæ sint, — Baptismus dif­ ferri non possit, — et aliunde collationi hujus Sacramenti nil obstet. — Nec licet, adultum baptizatum vel baptizandum quoad praecepta legis positivie in bona 1 Capellm. p. 143. fide relinquere (ne quidem quoad illa, qui­ bus forte difficulter obed iturus est), sed debent ipsi omnia legis positiva» præcepta intimari.— Ita ex permultis (Ong. S. Off. decisionibus, præsertim ad quæsita Missionar iorum.1 1261. Qu.esita. — Quær. 1° Λη filii acatholicorum licite possint baptizari incitis parentibus ? Resp. Dieting. Nam rationis usum vel certo habent, vel dubie habent, vel certo non habent. Si primum, petentes et sufficienter in­ structi, præcauto perversionis periculo, baptizari et possunt, et, posthabito om­ nis mali metu, debent.—Possunt; nam usum rationis certo habens (quem expicto septennio regulariter habere quisque cen­ setur2), “jam quantum ad ea, quæ sunt juris divini vel naturalis incipit sum po­ testatis esse.” 8—Posthabito omnis mali metu DEBENT. Nam jus strictum habent ad salutis subsidia, quæ Ministri Ecclesia’ tenentur ex divino mandato præbere ; quapropter “ non licet eos, si enixe pe­ tant, rejicere offensionis parentum, vel odii publici, vel alterius incommodi me­ tu. . . . Prudentia utique opus est,” — et hinc “parentum consensus a pueris ipsis,” si minores adhucdum sunt, non vero a sacerdote expetendus est, et, qua­ tenus fieri possit, omnia cum eorum pace agenda sunt ; — sed non efi “ prudentift, quæ hujus mundi utilitates saluti anima­ rum anteponit.”4 Si secundum, S. Alph.6 cum Ben. XIV. et Lugone tenet ante septennium differen­ dum esse Baptismum, donec constet de perfecto rationis usu. Consonat Instruc­ tio S. C. de I’. F. Præfecto Missionum Tripolitanarum.0 Si tertium, subdist. — Licebit in casibus, in quibus cessat periculum perversionis, ' scii., si vel parentes sint Catholici alicujus mancipia, — vel proles posita sit extra curam parentum (v. g. si exposita et a Catholicis suscepta), quin timendum sit, 1 Anal. J. P. Sér. 2. coi. 1804. 1805. Bcn. XIV. c. Postremo. 28 febr. 1747. Cone. Pl. Bait. i II. n. 230. 2 S. C. C. 16 julii. 1639. 3 S. Th. P. 111. q. 68. a. 10. 4 Kenr. Tr. XV. 31. 8 L. VI. 128. ° Apud Gury, Ed. Rom. 1873. T. II. n. 646. η. II. DE BAPTISMO. ne ad ipsos sit reversura, — ce/ sit per­ petuo amens, — vel versetur in articulo seu moraliter certo periculo mortis. Ex­ cipe tamen, si, licet in articulo mortis versetur, timendum sil scandalum, eo quod v. g. majus quoddam odium in Catholicam Religionem atque in Catholi­ cos sævitia concitetur.1 Bonum enim commune præferendum est privato. Extra hos casus non licebit, sive de infidelium, sive apudnos de lueret icorum pa­ rentum liliis agatur. Obstant enim, etiam quoad filios hærcticorum apud nos, peri­ culum perversionis, et ratio scandali, seu graviorum malorum. —Dixi. etiam quoad Jilios haereticorum apud nos. Licet enim penes Ecclesiam jus sit baptizandi infan­ tes filios hærcticorum ac pnepeditndi, ne parentum erroribus imbuantur, jus tamen hoc suum apud nos exequi non potest? Hinc nullatenus mos est gerendus nutri­ cibus, si quæ infantes ad ecclesiam defe­ rant baptizandos, parentibus lueret icis nil suspicantibus.3 1262.—Quær. 2° An et quando in­ fantes acatholicorum consentientium bapti­ zari licite possint ? Resp. Affirm., si probabilis affulgeat spes Catholica; eorum educationis, habita tamen cura, ut patrimis vel matrina, iique Catholici, habeantur.· * Ratio est, quia tunc periculum tum perversionis, tum scandali abest. Practice autem spes illa affulgere dicen­ da est : a) Si parentes persuasum habeant Ca­ tholicam Fidem veram esse, eamque am­ plecti in animo habeant, vel saltem ad eam amplectendam aliquatenus dispositi videantur. b) Si permittant patrino vel matrina; Catholica» pueri institutionem in rebus Fi­ dei, et nullum se obicem objecturos pollice­ antur. quominus pueri Fidem profiteantur. c) Idem dicendum videtur, si alteruter sit ita dispositus. d) “ Quoties alteruter parens Fidem pro­ fitetur, licet alter eam plusquam vatiniano odio prosequatur, baptizari potest infans, admonito parente Catholico, ut omnem ponat operam in Catholica ejus institu> L. VI. 129. 130. et Instr, cit. S. ('. de 1». F. apud Gurv. Ed. Rom. 1873. t II. p. 646. η. VI. 2 L. VI. 126. 127. 132. et Instr, citata, ιι. IX. 3 Kenr. Tr. XV. 28. 1 Cone. 1’1. Balt. II. a. 229. V tionc. Quod si adeo torpescat, ut nihil de ea curet, vel si jam conjugi se obliga­ verit ad ei permittendum pueri in hteresi educationem, non licebit ea conditione baptizare infantem cum manifesto et certo * apostasia periculo. Plerumque quidem sperandum est, Catholicum conjugem ad Religionis sensum aliquando revocandum, et de puerorum reeta institutione fore sollicitum, nisi propositum contrarium plane foveat.”1 Hæc similia sunt iis, quæ de christianis Turearum mulieri­ bus, filios baptizandos poscentibus, de­ creta fuere? (3) p. 417. “ Sed si parentes, prout aliquando fit, ministerium sacerdotale petant -ohu> opportunitatis causa, vel quod Baptis­ mum necessarium esse credant, dum ra»tera pleraque Fidei dogmata rejiciunt, et pueros volunt in hæresi educare, v».-l ad ætatem maturam, absque ullo religionis documento, tenere, ut liberius maturiusque de rebus Fidei judicent, et sectam pro arbitrio eligant, non putamus liare in­ fantes baptizare, (pium Sacramentum pro­ fanetur lueret ica institutione, vel infideli­ tate, adeo verosimiliter secutura. S. C. Inq. mense sept. 1S27, perpensis quæ decretorum hac de re moderationem im­ portare videbantur in diœcesi Bardensi. censuit a decretis non esse receden­ dum.” 3 * 1263. — Quær. 3° In Baptismus ali­ quando repeti possit vel debeat ? Resp. Potest et debet repeti sub con­ ditione, quoties de ejusdem valore adest aliquod dubium non spernendum : secus iterari non potest sine peccato gravi, quia conatus ministrandi Sacramentum subjecto incapaci sacrilegium est. tCfr. n. 1213). Spernendum autem est dubium, si vel l’ unicus testis (licet fœmina, de qua tamen suspicio non occurrit i de proprio pnvsertim facto testetnr;4 vel 2° agatur de adultis, qui nati sunt ex parentibus Ca­ tholicis ct inter fideles educati, quamvis testimonium non habeatur accepti Bap­ tismi, modo pro contraria parte graves non occurrant rationes? 1 Kenr. Tr. XV. 80. - Ben. XIV. Ep. ad Archiepiscopiuu Tarsen­ sem. 3 Kenr. Tr. XV. n. 29. 4 Ben. XIV de Syu. L. VII. c. VI. u. 2. sq Inst. S sub tine. s L. VI. 1'34. Not. II. TRACTATUS 30 Quær. I ° An infantes expositi sint baptizandi ? Resp AJfinn., si expositi fuerint absque testimonio Baptismi collati, nisi aliunde constet eos rite baptizatos fuisse. Si vero expositi sint cum schedula attestante ipsos fuisse baptizatos, controvertitur. Sententia connu unior et verior, quam con­ firmat decisio S. C.C.,1 docet, hos omnes sub conditione baptizandos esse, nisi sche­ dula talis sit, ut certitudinem pariat, v. g. quia subscripta a sacerdote noto.12 Quær. 5° An sint rebaptizandi infantes sire ab obstetricibus, sive a laicis baptizati Resp. Neg., nisi adsit probabilis sus­ picio erroris in collato Baptismo. Ita communissima et vera sententia, inquit S. Alph.,8 qui decisionem S. Congr. com­ memorat. 1264.—Quær. 6° Quaiiam servanda sint in receptione Neo-conversorum ! Resp. De his vide Rituale Romanum, edit. Ratisbonensis 1882. Supplement, pro prov. Amer. Sept. Feed. pag. 1. Nota tamen sequentia : Dicitur in Instructione S. Officii, cujus tenor 1. c. refertur : 1. Baptismum, si sub conditione itera­ tur, iterandum esse juxta ordinem Bap­ tismi adultorum. Supplicarunt vero Con­ cilii Plen. Balt. II. Patres,4 ut facultatem adhibendi in adultorum Baptismo formu­ lam breviorem pro parvulis constitutam, quæ usque ad annum IS70 pro quibus­ dam diœcesibus concessa (non vero prae­ cepta) erat, Summus Pontifex usque ad decem vel viginti annos omnibus exten­ dere dignaretur. Porro S. Congregatio censuit Episcopos recurrere debere expleto tempore *postrema concessionis.5 Quisque igitur videat num sua in diœccsi brevior illa formula sit concessa. Concedi autem solet, monito Episcopo, ut præscriptam pro adultis formulam paulatim introdu­ cendam curet, caveatque ne brevior in consuetudinem abeat. — Ad postulatum vero Patrum, ut sibi concedatur, quod Anglis concessum est, baptizare scii, sub conditione privalim, cum aqua tantum lustrali, et absque cæremoniis, adultos ab 1 2 3 ♦ δ Ben. XIV. Inst. 8. $ Evenit quoque. L. VI. 135. Ib. 136. n. 243. Cone. 1’1. Bah. II. p. CXLIV. IV. hæresi conversos, S. Congr. respondit; pro nunc non expedire.1 (4) p. 417. II. Si Neo-conversus, cujus validum judicatum fuerit Baptisma, valde deside­ ret, ut ritus in ejus Baptismo olim omissi suppleantur, sacerdos huic pio ejus voto morem gerere utique liberum habet. De­ bebit tamen in tali casu adhibere ordinem Baptismi adultorum, et mutare mutanda ob Baptismum jam valide susceptum. Ita Instructio præfata.2 III. “ In conversione haereticorum” (supposito quod de facto collati Baptismi constet ) “ inquirendum est primo de validi­ tate baptismi in hæresi suscepti." Hodie quidem universim prudenter de ea dubi­ tari potest; “hærctiei” enim “plerique, cum de Baptismo parum recte sentiant, cumque merae cæremoniæ loco habeant, quæ nihil ad anima? salutem consequen­ dam juvet, ritus quosdam, qui maximi mo­ menti sunt, et sine quibus haud consistit Sacramenti ratio, négligera sæpissime so­ ient.”3 Dixi: universim; ratio enim allata praesumptionem tantum fundat; præsumptio vero cedere debet veritati ; ergo vi ejusdem agere non licebit, nisi diligentia ad detegendam veritatem frustra adhibita. Ideo recte declaravit S. C. Officii “ in­ quirendum ” esse “primo de validitate Baptismi in hæresi suscepti,” et quidem “ instituto diligenti examine.”* Hujus autem examinis : A) Objecta sunt : ipsum collati vel non collati Baptismi factum ; dein, si de facto constet, modus et tempus, (pio, — secta, in (pia, — et locus, ubi — baptizat us quis fuerit. Dixi: a) ipsum collati vel non collati Baptismi factum ; nam 1J Sociniani et Quackeri non baptizantur; 2) Baptista non ante adultam ætatem ; 3) Congregationalista, Unitarian i et Universalista li­ berum c(‘iisent Baptismum; 4) alii inulti acatholici parentes de Baptismo proli suæ conferendo non curant, aut uni tantum alterive ex infantibus suis illum procu­ rant, (pio fit ut, mortuis parentibus, nul­ lus sæpe sit, (pii de facto collati Baptismi, apud nos præsertim, testari valeat. 1 Cone. 1’1. Balt. II. a. 241. not. 5. - Excerpta ex Rituali Romano Bait. 1872. p. 271. III. Ed. 1871 p. 263. III., vel ipsum Ritu­ ale, Bait. 1873. p. 423. III. 3 Cono. 1’1. Bail. II. a. 240. DE BAPTISMO. Dixi : b) motiun et secta. Ita Baptismus “ aliquando dubius evadit ex levi ra­ tione, qua baptizandos, eosque perssepe pluies simul, aspersorio lustrant sectarum ministri, praesertim Presbyteriani et J/ethodista·; pellem” enim probabiliter “con­ tingere debet aqua et fluere.”1 “ Quum Baptistarum mos nullum de aqme copia dubitandi locum relinquat, ct debitam proferant formam, nonnullis verbis præniissis, quæ eam non vitiant : ut obediam Domino desit Christo vel ut tuo mandato obediam, sola ratio dubitandi de valore Baptismi ab iis collati desumere­ tur ex separatione ablutionis a forma ; — hæc enim integra profertur ante immersio­ nem,— vel ex intentionis defectu, quod scilicet credant Baptismum eundem esse ac illum, quo Joannes Christum abluit. Ergo conversis ab illa secta, qui omnes in adulta ætate Baptismum susceperunt, ideoque, certum ferre possunt testimonium de eo suscepto, non videtur, nequidem conditione adjecta, iterandus Baptismus. Cæterum arcta omnino ” (seu quam non interrumpit mora unius Pater) “debet esse forma’ cum materia conjunctio, qua de causa rem sapient iorum judicio relin­ quimus.” Ita Kenrick.2 Practice ple­ rumque sub conditione iterandus erit Baptismus, ut mihi saltem videtur. Inter Anglicanos (Episcopalians) Ritualistarum Baptisma rite collatum praesumi­ tur; cæteri Anglicani plerique, et generatim hærctiei, nullam hodiedum ritui vim tribuunt. Congregationalistte, Unitariani, Vnioersalistte, ut supra dixi, universim liberum censent Baptismum. Horum igitur omnium Baptismus rite praesumitur dubius. Contra ut certo validus habendus est Baptismus collatus a Grrecis schismaticis, ab Eutychianis, Ncstorianis et aliis haere­ ticis Orientalibus, necnon in Secta Gal­ lica, quæ dicitur: petite Eglise. Dixi: c) Tempus. lucunte nimirum hoc sæculo, Rationalismo inter Protestan­ tes nondum dominante, majori plerumque cura Baptismus administrabatur, quam hodie. Dixi : d) Locus. Erant, olim praeser­ tim, regiones qmedam, in Septentrionali 1 Kenr. Th. Dogui. de Bapt. 81. 2 Ib. 119. 31 maxime Europa, quas idem Rationalis­ eras necdum invaserat, dum aliæ co jam plane inficiebantur. B) Examinis ratio. Interrogandi de praedictis, ct notantor de modo, tum ille, de cujus Baptismo dubitatur, (pii indubi­ um fere tcstimo.iiuni ferre poterit, si in adulta ætate fuit baptizatus, tum alii, si facile haberi possint, qui forte Baptismo illius astiterint, aut norim, qua ratione in regione, in qua, et tempore, quo baptiza­ tus fuit, ritus peragi soleret. “Nec exi­ gendum plerumque est a conversis, ut Baptismum iterum recipiant, si ipsis secter, cui adhtrserunt, morum optime con­ sciis persuasum sit se rite baptizatos fuisse.” Ita Kenrick,1 cujus tamen sen­ tentia aliis non omnino probatur. Examine ea, qua fieri poterit, ratione peracto, plerumque dubium hodie remane­ bit Baptisma ab liœreticis collatum. Qua­ propter universim sub conditione iteratur, non apud nos tantum, sed ct in Anglia, Galliis, Germania, Belgio, Hollandia, et, testante Perrone,5 etiam Romæ. IV. “Triplex . . . in conciliandis hæreticis distinguitur procedendi methodus: “ 1) Si Baptismus absolute conferatur, nulla sequitur Abjuratio, nec Absolutio, eo quod omnia abluit Sacramentum Rege­ nerationis.”—“Quapropter,” ait Kenrick,8 “mos eam,” i. e. Confessionem. “ exigendi, ut animus ad gratiam Baptismi dispona­ tur, omnino improbandus est, uti mihi consulenti respondit Cardinalis Consalvi, Pro-Praefectus S. Cong. de Prop. Fide, die 31 mail anno 1S23,.. . ne granus onus imponatur accedere volentibus ad Baptismum, quo terreantur; vel error irrepat, eorum peccata necessario esse declaranda : vel ipsi, pudore praepediti, quædam celent contrai conscientia' dietatnen, et ita accedant haud rite dispositi. Volentibus confiteri indulged potest, juxta S. Thomam :4 “Si qui tamen baptizandi ex devotione sua peccata confiteri vellent, esset eorum Confessio audienda, non ad hoc quod eis satisfactio imponeretur; sed ad hoc quod contra peccata consueta eis spiritualis informatio vitie traderetur.” 1 Kenr. Tr. XV. 41. 2 Tr. de Bapl. c. V. n 133. Nota. Cfr. Brownson's Review, 1873. p. 562 et 1874. pp. 245. 3S9. 8 Tr. XV. 33. 4 P. III. q. 68. art. VI, Resp. TRACTATUS .32 Quo casu de hoc Confessionis suæ line deque ejus imhi obligatione instruendi sunt, ne contra conscientiam peccent, dum quaedam celarent. “ 2) Si Baptismus sit sub conditione iterandus, hoc ordine procedendum erit : “ A) Abjurat io, seu Fidei Professio. “ B) Baptismus conditionatus. “ ( '.) Confessio Sacramentalis cum Abso­ lutione condit ionata. “ 3) Quando denique validum judicatum fuerit Baptisma, sola recipitur Abjuratio, seu Fidei Professio, quam Absolutio a censuris sequitur.” De abjuratione nota a) juxta Kenrick1 eam fieri Piana Fidei Professione ; at hodie ea utendum est, quam exhibet Rit. Rom. edit. Ratisbon. 1882. Suppi, pag. 2. b) Ex Scacini, cam faciendam esse etiam al) lueretico materiali, c) Epikeia omitti forsan posse formulam illam, quando de hominibus coloris, aliisve rudibus recipi­ endis agitur, qui nec recitare, nec intelligcrc eam valeant. Posse etiam sacerdo­ tem eam prælcgerc mulieribus (aliisve) indolis timidioris suum assensum sub finem significaturis. Monent praeterea. Ephemerides : “ Pastoral-Blatt fur NordAmcrica,” 2 duos idoneos testes ad Pro­ fessionem Fidei adhibendos esse, idque etiam tum, cum ea justis de causis secreto, v. g. in sacristia, excipienda videatur. Absolutio a censuris danda est tum iis, quibus Baptisma sub conditione iteratur, tum iis quibus non iteratur ; at “ in du­ bio gravi aut levi, utrum pœnitens cxcommunicationem incurrerit per hærcsim forte materialiter tantum professam, sacerdos hic” (i. c. post verba tl excommunicatio­ nis, quam ”) “ inserat vocabulum : for­ san." 3 V. Haud opus est dicere, ad Baptis­ mum admittendum non esse eum, qui dubitat de aliqua Fidei doctrina, ct bapti­ zari ilon posse hominem, qui Baptismum quidem necessarium esse fatetur, sed alia rejicit dogmata. Idem valet de eo, qui animo non est paratus Dei et Ecclcsiæ mandata servare.4 Patet igitur omnino improbandam esse praxim aliquorum, qui olim, ne dispensationem in impedimento 1 2 8 1 Tr. XV. 35. 3. Jabrg· S. 40. Excerpta ex Rit. p. 280. Kcnr. Tr. XV. 34. disparitatis cultus impetrare cogerentur, aut nescio qua alia de causa, infideli, cum Catholico Matrimonium inituro, Baptis­ mum conferebant, de Fide deque ejus vo­ luntate christianc vivendi non curantes. Hæc omnia de casibus ordinariis intelligenda sunt ; nam VI. Si de acatholico moribundo agitur, qui desiderium Fidem Catholicam amplec­ tendi sive per seipsum, sive, dum id non valet amplius, per alios manifestat aut olim manifestavit, examen do valore Bap­ tismi in hærcsi suscepti institui ob ad­ juncta ordinarie non poterit, et Sacramen­ tum sub conditione (vel, si constet eum baptizatum nunquam fuisse, absolute) trina, vel etiam una, aquæ infusione, omissis omnibus ante Baptismum agendis, a sacerdote, stola alba induto, conferen­ dum erit. Postea, si tempus suppetat et Chrisma secuni habeat, liniat eum in ver­ tice, et linteolum candidum imponat, can­ delamque accensam ei porrigat, sicut in Ordine baptizandi traditur.1 Colluto sub conditione Baptismo, moribundi Confes­ sio, quo fieri poterit modo, excipitur; iu omni vero casu absolutio datur (sub con­ ditione) a censuris et peccatis. Deinde, si per tempus liceat et agatur de mori­ bundo suî compote, satisque instructo, ministrabitur Viaticum.2 Demum con­ fertur Extrema Unctio, eum interpreta­ tiva intentio ad eam suscipiendam suffi­ ciat.8 Sin autem moribundus mentis ctiamnum compos fuerit, curabit sacerdos, ut voluntatem Fidem Catholicam amplec­ tendi in eaque moriendi coram testibus ex­ primat, ne alias incommodis detur locus. CAPUT V. DE SOLEMN ITAT IBUS ACCESSORIIS BAP­ TISMI, NEMPE DE PATRINIS ET CAE­ REMONIIS. ARTICULUS 1. DE PATRINIS. Patrini sunt quasi patres spirituales,qui baptizatum de sacro fonte levant, et in 1 Cone. Plcn. Balt. II. a. 238. 2 Kenr. Tr. XVII. 11. 8 L. VI. 82. DE BAPTISMO. 33 Quær. 3° .Ίη patrimi possint esse duo mures, aut dure fami ina ? Resp. Neg., quia Trid. statuit posse adhiberi ad summum duos patrinos, nempe virum et fœnünam. Sed probabile est, esse tantum veniale, si ita fiat. Plures tamen cum Bonae, esse mortale opinantur. — Hoc verius videtur, ait S. Alph.,1 si patrini essent diversi sexus ac infans, quia sic multiplicarentur cognationes, quod Tridentiniun prohibere voluit ; se­ cus si essent ejusdem sexus. Quær. 4° An patrimis masculi, si unicus sit, debeat esse masculus, et fatmiure fœ. mina ? Resp. Neg. probabilius; quia Trident, dicit : “ Sive vir, sive mulier ’’ ; ergo indiscriminatim vir aut mulier adhiberi po­ test.2 Quær. 5° Quinam prohibeantur esse patrini ? Resp. Valide quidem, sed illicite, sunt patrini sequentes : 1° Abbas et Monachus, seu Religiosus et Monialis cujuslibct Or­ dinis, in quo vota solemuia emittantur (vel Instituti religiosi cujuscumque, in cujus Regula id prohibeatur), idque sive per se, sive per procuratorem ; 2° conjuges respectu conjuguin, et parentes respectu filiorum ; 3° omnes, qui sunt pravis mori­ bus et perdita fama, ut hæretici, infideles, publice excommunicari, aut interdicti, qui sana mente non sunt, qui ignorant rudi­ menta fidei. —Arcendi igitur sunt socie­ tatibus damnatis uotorie adscript!, publici coneubinarii, aliique publice criminosi. — Præterea “ patrinos saltem in ætate pubertatis, ac Sacramento Confirmationis consignatos esse maxime convenit.” 8 — De lueret ico patrino monet Kenrick”;4 Ad vitandam gravem offensionem aliquando aperte non repellitur lueret iens, qui se sistit sponsorem : attamen nun­ quam tamquam sponsor admittendus est, sed admonendi sunt parentes Ca­ tholicum tantummodo co munere fungi posse : quapropter omnino improbandus est mos aliquorum passim excipienti­ 1 Sees. 24. c. 2. Rcf. Matrim. um lucret icos ad illud munus, satis 2 L. VI. 154 in line. 8 Ib. 148. habentes si alteruter sponsor Catholicus 4 Anni. .1. P. Ser. 8. coi. 1730. n. 221. etc. sit.” Gurv, Ed. Rom. 1873. T. II. p. 452 (♦ ). * Ul. VI. 146. 1 L. VI. 155. sc ejus curam, defectu parentum, suscipi­ unt. 1205. Principia. — 1. In Baptismo solemni sub gravi debet adhiberi saltem unus patrimis, sive vir, sive mulier sit, nec possunt adhiberi licite plures quam duo. Sic statuit Trid.1 Si autem Paro­ chus plures, quam duos, patrinos admit­ teret, graviter peccaret; quia læderet præceptum Ecclesia? sub gravi impositum, ue multiplicentur cognationes.2 II. Ut quis sit vere patrimis, requirun­ tur sequentes conditiones : 1° ut usum ra­ tionis habeat, et ipse sit baptizatus ; 2° ut a parentibus vel juste a Parocho fuerit designatus; 3° ut tangat baptizandum per se, vel saltem per alium, et quidem physice (quod probabilius etiam quoad adidtos baptizandos valet8), et in ipsa ab­ lutione, ita ut non sufficiat, si inter cærcmonias fiat ;4 4° ut habeat verum ani­ mum patrini munus gerendi.6 1266. Qüæsita. — Quær. 1° Quonam sint obligationes patrinorun ? Resp. Tenentur adimplere officium ma­ gistri in casu necessitatis, seu deficienti­ bus filioli parentibus. Hinc tenentur in­ struere baptizatum circa Fidem, mores, obligationes varias, etc. Ab omni autem obligatione solvuntur, quando prudenter præsumere possunt, quod baptizatus dili­ genter a parentibus instruatur.0 Exinde sacerdos, collato Baptismo, mo­ nere debet patrinos dy susceptis obliga­ tionibus, et insuper de contracta cogna­ tione spirituali.— De cognatione autem ista per Baptismum contracta dicemus, ubi de impedimentis Matrimonii. Quær. 2° .lu in Baptismo privato patrinus necessario adhiberi debeat ? Resp. Neg., quia non videtur requiri ab Ecclesia, nisi pro Baptismo solemni. At­ tamen etiam in Baptismo privato adhiberi potest, ct laudabilius adhibetur.— Ita communiter cum S. Alph.7 Si tamen adhi­ beatur et patrini animo levet infantem, con­ trahit cognationem.8 « Ib. 147. • Ib. * S. C. C. 17 apr. 1603 et 5 mart. 1678. 2 Ib. Cfr. Gurv, Ed. Rutisb. 1874. P. II. n. 962 (3). 3 Ib 156 et Rit. Rom. 4 Tr. XV. 47. TRACTA TUS 34 ARTICULUS II. i PE CÆKEMONIIS BAPTISMI. I Mortale est sine gravi causa, v. g. ur­ gente necessitate, omittere caeremonias omms Baptismi, aut aliquam ex iis nota­ bilem, quia sic violatur præceptum grave Ecclesiæ.1 1267. Resolves. — 1° Seclusa necessi­ tate, mortale est baptizare sine Chrismatis unctione, quia hæc specialem et gravem habet significationem.2 2° Mortale est extra necessitatis casum solemniter baptizare cum aqua non con­ secrata, quia hujusmodi omissio in cærenioniis Baptismi valde gravis est. Proba­ biliter nullum erit peccatum, si agatur de Baptismo privato.8 3° Mortale est sine necessitate bap­ tizare extra Ecclesiam, nisi proximum immineat mortis periculum, vel aliud mag­ num adsit incommodum.34 Quapropter Patres Cone. Pl. Balt. II.56 praecipiunt “ ne umquam sacerdotes extra ecclesiam ” (nequidem in Sacristia sine rationabili causa ab Episcopo probanda. S. C. R. 16 mart. 1861) “hoe Sacramentum conferre audeant, prætcr mortis imminentem ca­ sum, in urbibus unam aut plurcs eccle­ sias habentibus. Qui ruri degunt, aut in pagis ct oppidulis, ubi nulla est ecclesia, infantes ad ecclesiam propinquiorem vel stationem, in qua Sacrum fieri solet, bap­ tizandos adducant. Quod si ob aeris in­ temperiem, itineris difficultatem, parentum inopiam, vel alias graves causas hoc fieri nequeat, tunc Missionarii prudentiæ ” relinquunt, “ ut cos domi ” atque, ut præcepit etiam S. (’. de P. F. 21 jan. 1739, “ cum omnibus Ecclcsîæ cæremoniis bap­ tizent.”— De loco, in quo baptizari pos­ sint regum aut magnorum principum filii, vide, si lubet, S. Alph.” (r) p. 401. 4’ Mortale est omittere unctionem Olei Catechumenorum, vel alia similia ; quia est materia gravis, saltem ex fine Eccle­ siae, sicut commixtio aquie cum vino in SS. Eucharistia· Sacramento.7 1 L VI. 141. 144. 3 Ib. 141. » II. A. Tr. XIV. 8. * L. VI. 142. s a. 237. 6 L. \ I. 118. Not. 3. Cfr. Rit. Rom. ct Clem. L. III T. XV. c.unie. "De llerdt. Pr. Rit. p.22. • L. VI. 141. II. A. Tr. XIV. 29. 1268. Qua:sita. — Quær. 1° An ali­ quando liceat ea remontas ad tempus differre ? Resp. Negat., nisi de Ordinarii, ubi op­ portune haberi possit, licentia (De llerdt, Pr. R. R. c. 2. § 12. n. 1), et gravi ex causa, qua deficiente Baptismus differendus est donec cærcmoniæ perfici possint.1 Quær. 2° Si Baptismus solemniter col­ latus deprehendatur invalidus, an etiam caremonia repetenda sint. Resp. Controvert itur. Duplex est senten­ tia probabilis. Unde cærcmoniæ non sunt necessario repetendæ : suadendum tamen est, ut repetantur, si absque scandalo vel infamia fieri possit.2 Quær. 3° An caremonia omissa postea sint supplenda ? Resp. Affirm., idque (piam primum et sub gravi, nisi tamen quoad hæreticos, valide baptizatos et ad Catholicam Eccle­ siam redeuntes, “ rationibili de causa, Episcopo aliter videatur.” Vide tamen dicta n. 1264. II.— Si agatur de “Ca­ tholico adulto valide post nativitatem bap­ tizato, . . . cærcmoniæ et preces serventur . . . pro Baptismo infantium.” 8 Quær. 4° Quid Cone. Pl. Balt. II. speciatim pracipiat circa nomina, qua bapti­ zandis imponuntur ? Resp. “ Quando diversa tum Sancto­ rum, tum familiæ nomina in Baptismo in­ fantibus tribuuntur, si sacerdos censucrit expedire, in prima interrogatione omnia nomina exprimat; in sequentibus tamen formis et precibus nomina, vulgo dicta Christiana, tantum repetat. In libro au­ tem Baptismatum omnia nomina recense­ antur.” 4 Quær. 5° Quid item circa fontem Baptismalem ? Resp. “ Curandum ut fontes baptisma­ les sub clavi in unaquaque ecclesia ” (non in sacristia. Gardell. in S. R. C. 16 dec. 1826. III. ad V. 1), ubi Baptismi Sacra­ mentum ordinarie ministratur, quampri­ mum erigantur; prope quos omnia, quæ ad administrationem hujus Sacramenti per­ tinent, nitide serventur.” 5 1 L. VI. 144. Kenr. Tr. XV. 61. 2 L. VI. 144. 3 Rit. Roin. Gardell. nd Dccr. S. R. C. 27 aug. 1836. in Rhcdon. L. VI. 144. Ben. XIV. C. In­ ter omnigenas, 2 febr. 1744. ♦ a. 233. 6 a. 234. Cfr. de llerdt, Pr. Rit- p. 23. DE BAPTISMO. Quær. 6. Quomodo intelUgenda ait pro­ hibitio utendi Chrismate veteri, neu alterius anni ? Resp. 1° Rigorose sumenda est, quando Chrisma novum habetur. Graviter igitur peccaret sacerdos, qui Chrismate recenti posthabito, veteri uteretur. Resp. 2° Si novum non tempestive ha­ betur, id vel fortuito accidit (quia v. g. qui allaturus erat, sero venit), vel regulariter (v. g. magnam parochi® ab urbe episco­ pali distantiam). Ln posteriori casu bene­ dictio Fontis celebranda est cum infusione Oleorum anni præcedentis, et nova adhi­ benda sunt in benedictione Fontis, quæ, eliminata contraria consuetudine cum sit abusus, fieri debet (S. R. C. 7 dec. 1844 in Urbevet.) in Vig. Pentecostes.— ln priori Fons Sabbato Sancto benedicitur, quin vetera Olea infundantur (nisi tamen Bap­ tismum immediate post Pontis benedictio­ nem solemniter ministrandum esse praesci­ atur). Nova autem Olea, quam primum recepta fuerint, Fonti sine Oleis benedicto, privatim (i. e. sim· soiemnitate) et separatim a sacerdote superpelliceo et stola in­ duto, servato Missalis ritu, infundantur. Si vero antequam recepta fuerint, infans baptizandus afferatur, hujus Baptismus non est differendus donec recipiantur, sed, veteribus Fonti infusis, solemniter est con­ ferendus, ct hoc in casu nova infunduntur in Vig. 1’entec.— S. R. C. 12 apr. 1755 in Lucan, ad 3.; 23 sept. 1837 in Oriol. ad 1. 2. 3. 4.; 12 aug. 1854 in Lucion. ad 79. 80.’ Quær. 7° Quid moneat Cone. Pt. Balt.lt. circa benedictionem mulieris post parium ? Resp. “ Pium illum ritum commendent pastores. Optant præsules, ... ut bene­ dictio . . . non promiscue, atque nulla ra­ tione habita ptierpcræ dispositionis, neque extra ecclesiam vel locum, ubi Sacrum fit, in posterum conferatur.”* («), p. 393. APPENDIX. DE OPERATIONE CÆSAREA IN ORDINE AD BAPTIZANDV.M INFANTEM NONDl M NATEM. Operatio seu sectio cæsarea in hoc con­ sistit, quod uterus matris gravid te aperia> Linz. 1’ B1 1881. p. 560. 762. 2 a. 215 2 K1. 35 tur, ut fœtus extrahatur. Duplex præcipua quæstio occurrit, scilicet an vel (piando fieri possit, aut debeat, 1269. Qt'.esita.— Quær. 1° An tel quando Jieri possit ? Resp. Statuendæ videntur sequentes regulæ : 1* Regula. Mortua matre, certum est posse fieri operationem cæsaream, et qui­ dem statiin ac de ejus morte constat. Admonendus tamen est qui de jure, ne operationis auctor pœnis forte fiat obnox­ ius. — Ratio autem cur fieri possit, evi­ dens est : si quid enim obstaret, esset periculum matris ; sed ex hypothesi de ejus morte certo constat ; ct aliunde sal­ vari potest vita spiritualis, imo forte et temporalis infantis.— Vide Gangiamila in opere cui titulus : Rmbriologia sacra. * Regula. Vivente matre nunquam Π licite fieri potest operatio cæsarea, quo­ ties adest periculum proximum seu pro­ babile mortis matris ex ipsa secuturæ, quamvis, ea non facta, mater et proles certo perituræ sint. Ratio est, quia esset id perinde ac directe matrem occidere, quod nunquam licet.— Ita S. Thom., qui dicit : ‘‘ Non debet homo occidere ma­ trem, ut baptizet puerum.” 1 Hinc fieri non potest operatio, quando deest chirur­ gus valde peritus, nec quando mater adeo est morbo debilitata, ut operatio, alias non periculosa, sit periculum mortis proximum ex circumstantiis inductura, etc. Ill" Regula. Vivente matre licite fieri potest operatio cæsarea in his adjunctis, sc. 1° si alio medio lieito proles viva ex­ trahi nequeat, aut mater moritura sit ante­ quam pariat, eum maximo periculo mortis infantis priusquam baptizari queat ; 2° si ex judicio chirurgi periti absit proximum mortis matris periculum. Potest autem aliesse tale periculum, si mater sit ro­ busta, ut constat ex innumeris exemplis, et sententia communiori medicorum et chirurgorum, quorum ars nostris præsertim temporibus multo provectior et per­ fectior evasit.— λ ide Embriolog. sacraJ Elbel,8 etc.—Ratio patet ; nullum enim 1 P. ΙΠ. q. 68. a. 11. ad 3. S Alph L. VI. 106. 2 L. III. c. IX. 3 ti. 60. Capell., De occis, fœt. c 3 36 TRACTATUS est periculum, vel saltem valde leve est et remotum, atque adeo, si forti: mors sequa­ tur, per accidens tantum subsequi videbi­ tur. Quær. 2° An vel quando fieri debeat ? Resp. 1° -Mortua matre certo est faci­ enda sub gravi, etiam invitis aut reluc­ tantibus parentibus vel propinquis, si fieri possit ; quia cx lege caritatis omni cura et labore salus æterna infantis procuranda est. — Ita S. Thom.1 Sic etiam statuit Rd. IlOiii. De Baptismo. Oportet tamen ut spes adsit extrahendi infantem vivum, qme spes vix adest pri­ mis graviditatis mensibus ; at, nisi speci­ alis ratio gravis suadeat cum jam ante matrem aut simul cum ea obiisse, post quartum gestationis mensem h;ec spes adesse videtur (Capelhnann, Med. Past, p. 23. 24). In dubio de vita infantis semper facienda est. Vide Mar.,1 2 et cfr. n. 474. I. Porro sedula cura adhibenda est, ut regio uteri defunctæ servetur calida, usqucduin facta fuerit operatio ; secus enim infans facilius e vita cederet, antequam baptizari potuerit. Resp. 2° Facienda est operatio etiam vivente matre, si ex judicio peritorum non possit infans aliter baptizari. .Mater au­ tem tenetur per se, et speculative loquendo sub gravi, illam pati, si fieri possit sine proximo mortis periculo. Ratio est, quia tenetur quodlibet incommodum temporale pati ad vitam spiritualem et æteruam in­ fantis servandam, lloc sequitur ex lege generali caritatis. — Ita communiter cum Elbel,8 S. Alph.,4 Fjinhriolog. sacra.6 Dixi : per se et speculative loquendo ; nam in praxi confessarius cavere debet, ne urgeat matrem sub gravi obligatione ob nimium periculum, ne consensum ne­ gando moriatur iu statu peccati mortalis ; et sic, dum vult, salvare vitam spiritualem infantis, damnetur ipsa mater. Satis igi­ tur erit illam adhortari ad incisioni con­ sentiendum. Cæteruin. cum constet, sæpissimc su­ pervivere fœtum matri defunctæ, affulget magna spes illum, ea mortua, baptizandi, ct proinde minor obligatio incisionis ur­ get. 1 P ΤΙI. q. «8. a. 11. ad 3. 2 p. 391. n. 283. 3 n. 60. 1 L. VI. 100. 6 L. 111. c. IV. Mater non tenetur subire operationem, si, omissa operatione, ipsa sola judicetur peritura; quia nemo tenetur inediis ex­ traordinariis ct tam arduis vitam servare. — Si autem modica tantum spes esset servanda.· prolis, mater posset quidem, sed non teneretur subire operationem, quia caritas non adeo urget in tanta inccrtitudinc eventus. Ita communiter cum S. Alph.1 Quær. 3° An puella, inhoneste et oc­ culte pragnans, ac morti proxima, si ob provectam graviditatem probabile sil Bap­ tismum fatui conferri posse, obliganda sit statum suum extra Confessionem patefacere, ut operatio, se mortuu, Jiat ? Resp. Disting. Negat, si in bona fide versetur, nec fructus speretur ex moni­ tione. Secus AJJirm. ; vita enim æterua fœtus præferenda est faune matris. Quær. 4° An sacerdos teneatur perfi­ cere operationem in matre mortua, si desit qui velit aut possit eam perficere t Resp. Controvertitur. Controvertentium argumenta vide apud Mar.2 Certum est ab illa abstinendum esse, si Religioni inde timendum sit damnum, ne “cum paucos quærimus, inultos amittamus:”8 item, ut patet, si propinqui dissentiant. Damnum autem, Religioni timendum, ex adjunctis præsertim variorum locorum dijudican­ dum est. — Verum tunc obtinere saltem conetur, ut per instrumentum Baptismus intra matris uterum ab aliquo conferatur. Quær. 5° Qua ratione operatio illa perficienda sit ? Resp. 1° Sectio fiat ab umbilico usque ad pudendum seu os pubis ; ne autem lædantur intestina, hæc adhibeatur cau­ tela: facta parva apertura, operans statim indicem dorso scalpelli seu cultri subjec­ tum in eam immittit, et modo praedicto scindit primo cutem, dein alia involucra, quæ intestina obtegunt. Quo peracto, uterus, si graviditas sit magis provecta, sponte apparebit ; alias invenietur retro post vesicam. Hæc, si urina repleta sit, et inventionem uteri impediat, manu com­ primatur et evacuetur. 2° 1'terus repertus statim scinditur, procedendo a parte superiori et anteriori ad inferiorem ; tum scinduntur etiam aut 1 L. VI. 106. 2 p. 892 n. 284. 8 Collect, p. 125. II. 208. DE BAPTISMO. rumpuntur pelles sccundime, quibus invo­ lutus est fœtus. 3° Infans seu fœtus extrahitur, et si signa vita· certa vel dubia appareant, indilate est baptizandus. Si tamen pericu­ lum mortis adesse putetur vel timeatur, fœ­ tus, priusquam extrahatur, baptizandus est. 37 4° Post collatum Baptisma, «i certe aut probabiliter adhuc supervivat infans, um­ bilicus secatur ad distantiam duorum aut trium pollicum a ventre, et fortiter ligatur filamiue ad distantiam unius polli­ cis ab eodem ventre ; quibus peractis, traditur nutriendus. TRACTATUS DE CONFIRMATIONE. V Ministrum in fronte suscipientis, dum idem Minister formic verba profert.” Ergo materia proxima Confirmationis non consistit partialiter, ut olim volebant plures, in generali impositione manus ab Episcopo in omnes confirmandos facta.1 1271. Q.i esita. — Quær. 1° An de necessitate Sacramenti balsamum requira­ tur ? Resp. Affirm. probabilius, ut videtur, ex Decreto Eugenii IV. pro Armenis, ubi dicit, Confirmationis materiam esse Chris­ CAPUT I. ma confectum ex oleo et balsamo. Sufficit autem balsamum cujuscumquc regionis, DE MATERIA ET FORMA CONFIRMATIO­ et in ea sola quantitate, quit * satis sit, ut NIS. sui odorem dare possit, nec est necessa­ rium, ut omnibus olei partibus misceaARTICULUS L I tur.3 Quær. 2° Ah Chrisma debeat necessario DE MATERIA CONFIRMATIONIS. esse benedictum ? 1270. — I. Materia remota Confirma­ Resp. 1° Affirmandum absolute est, si tionis est Chrisma ex oleo olivarum et sermo sit de necessitate præcepti.— Ita balsamo confectum, et ab Episcopo bene­ omnes cum S. Alph.8 dictum. — Ita communiter, et constat ex Resp. 2° Affirmandum videtur, etiam Cone. Florent, in Decreto de Sacra mentis. si sermo sit de necessitate Sacramenti. Dici etiam potest, materiam remotam Id enim suadet praxis constans Ecclesiæ, partialem esse manum formaliter et Decretum Eugenii IV., in quo legitur, talem, quatenus scilicet impositio manus materiam Confirmationis esse Chrisma est materia proxima partialis, ut mox benedictum.— Ita communiter cum S. dicetur. Alph.4—An vero Chrisma debeat neces­ II. Materia proxima est unctio Chris­ sario esse benedictum ab Episcopo, dicetur matis confirmandis applicata ab hujus Sa­ infra, ubi de Ministro. cramenti Ministro per manus impositio­ Quær. 3° An Chrisma debeat necessario nem. Constat ex declaratione Benedicti esse illius anni ? XIV. Epist. encycl. : Ex quo primum, 1 Resp. Hoc non requiritur de necessi­ mart. 1756, § 52, ubi hæc habet : “ Quod tate Sacramenti, quia sive sit vetus, sive itaque extra controversiam est, hoc dica­ novum, materia non mutatur; sed requi­ tur : nimirum in Ecclesia Latina Confir­ ritur ex præcepto Ecclesiæ. Hinc pecca­ mationis Sacramentum conferri, adhibito ret graviter Episcopus, qui confirmaret Sacro Chrismate, sive oleo olivarum bal­ cum Chrismate veteri. In hunc enim samo commixto et ab Episcopo benedicto, i L. VI. 164. 2 Ib. 162. ductoque Signo Crucis per Sacramenti a Ib. 163. * Ib. 163. Confirmatio definitur Sacramentum novæ legis, quo per Chrismatis unctionem, sub certa verborum forma, datur baptiza­ tis plenitudo Spiritus Sancti ad firmiter credendum, et ad Fidem intrepide confi­ tendam. Agendum, 1° de materia et forma Con­ firmationis ; 2° de ejus Ministro ; 3° dc ejusdem subjecto. TRACTATUS DE CONFIRMATIONE. finem novum Chrisma consecratur in Cana Domini, vetero combusto.1 Quær. 4° An ad calorem Sacramenti oleum debeat necessario esse olivarum ? Resp. Affirm. Ratio est, quia hoc pro­ prie oleum dicitur. Hinc oleum ex alia materia confectum, v. g. ex nucibus, non est materia valida, quia non venit simpli * citer sub nomine olei.— lia communiter cum S. Thom.2 et S. Alph.8 Quær. 5° Quomodo unctio Jieri de­ beat ? Resp. Debet fieri pollice dextero Epis­ copi per modum crucis in fronte confir­ mandi. Valida tamen foret unctio, si alio digito Episcopi fieret, et etiamsi esset digitus manus sinistre, quia vere fieret per impositionem manus Episcopalis. Peccaret tamen Episcopus, qui id sine necessitate ageret, quia recederet a praxi universalis Ecclesiæ ; quamquam non ap­ pareat, inversionem dictæ cærcmoniæ ad gravem culpam pertingere.4 Quær. 6° .In unctio calide Jieri medio instrumento possit ? Resp. Neg. Ratio est, quia deficeret immediata impositio manus Ministri, qua· ex dictis omnino requiritur. Ner dicas, quod Extrema Unctio valide ministretur medio instrumento; nam in illo Sacra­ mento impositio manus non requiritur ad valorem, sicut in Confirmatione.6 ARTICULUS II. DE FORMA CONFIRMATIONIS. 1272. — Forma Sacramenti Confirma­ tionis consistit in his verbis: Signo te Signo Crucis, et confirmo te Chrismate salu­ tis, in nomine Patris et Filii et Spiritus Sancti. — Sic definivit Eugenius IV. in eitato Decreto. -- Constat etiam ex con­ stanti Ecclesiæ praxi. 1273. — Quær. Qufpiiam verba hujus former sint essentialia ? Resp. Ad validitatem sunt omnino es­ sentialia sequentia; 1° verbum confirmo, nisi alio verbo synonymo suppleatur; 2° expressio Sancticsinor Trinitatis, ut in Baptismo; 3° verbum te, quo subjectum Sacramenti designatur; 4 'verba signo te 1 L. VI. 163. 3 L. VI. 102. 3 Ib. 106. 3 P. III. q. 72. n. 2. 4 L. VI. 105. 39 Signo Crucis, nccnon verba Chrismate salu­ tis. Dicere autem corroboro pro confirmo vel sanclijicalionis pro salutis, esset muta­ tio tantum accidentalis.1 CAPUT II. DE MINISTRO CONFIRMATIONIS. 127 4·. — I. Solus Episcopus est Minis­ ter ordinarius hujus Sacramenti. Ita de­ claravit Innocentius III. et ( one. Trid.2 11. Simplex sacerdos confirmare potest tamquam Minister extraordinarius ex de­ legatione speciali Summi Pontificis. Con­ stat ex praxi Ecclesiæ, ct ex Bulla Bene­ dicti XI\ . : Eo quamvis tempore. — λ ide S. Alph.8- Sed sacerdos uti debet Chris­ mate ab Episcopo benedicto. Constat ex Decreto Eugenii IV., ubi dicitur materiam Confirmationis esse ( hrisma ab Episcopo benedictum. 1275 Qi.es it a.— Quær. 1° An Papa etiam simplici sacerdoti delegare valeat potestatem conjiciendi Chrisma ? Resp. Controvert'd ur. Affirmat S. Alph? Quær. 2’ .in Episcopus possit confirmare fideles non subditos ? Resp. 1 Quoad validitatem omnes con­ firmare potest, ut sequitur ex Ordinis potestate. Resp. 2 Quoad liceitatem non potent confirmare, nisi qui in sua diœcesi reped­ antur ; et peccaret graviter confirmando etiam suos subditos in alia diœcesi. quia Confirmatio est exercitium jurisdictionis fori externi, quod peragi nequit sine licentia Ordinarii loci. Potest autem confirmare extraneos in sua diœcesi. quia, nisi aliter constet, sem­ per privsumitur tacitus consensus aliorum Episcoporum. - Sic probabilius et commu­ nius.6 Quær. 3° Quandonam Episcopus tene­ atur confirmare ? Resp. 1° Tenetur confirmare petentes, quoties commode potest, si ad aliud tem­ pus proximum differre nequeat. 1 8 « ‘ L. VI. 168. Scss. 7- Can. 3. de Confirm. L. VI. 170. Ib. 163. 170. Ib. 171. eq. TRACTATUS 40 Resp. 2° Tenetur etiam aliquoties op­ portunitatem suis subditis praebere hoc Sacramentum suscipiendi. Hinc pecca­ ret graviter, si longo tempore a Confir­ matione conferenda abstineret, v. g. per octo aut decem annos, nec diœcesiin cir­ cumiret, saltem per praecipua loca, nisi morali impossibilitate excusaretur.1 Quær. 4° An peccet graviter Episcopus omittens confirmare moribundum petentem Sacramentum ? Resp. Neg., saltem probabiliter. Ratio est, quia cum hoc Sacramentum non sit necessarium ad salutem, excusat incom­ moditas adeundi ægrotos in propriis do­ miciliis decumbentes. Praxi etiam com­ muni confirmatur.12 —♦— CAPUT III. DE SUBJECTO CONFIRMATIONIS. 1276. — Subjectum Sacramenti Confir­ mationis est omnis et solus homo *baptiza tus et nondum confirmatus, quamvis carens usu rationis. Confirmatio enim perficit vitam spiritualem, quæ in Baptismo acci­ pitur. ct pro omnibus, ut Baptismus, in­ stituta est. Ex praxi tamen generatim in Ecclesia vigente, non sunt confirmandi pueri, qui usum rationis adepti nondum sunt, nisi ob peculiares rationes, v. g. in mortispcriculo.3 1277. Quæsita. — Quær. 1° An vel gualis sit obligatio Sacramentum Confirma­ tionis recipiendi ? Resp. 1° Non est obligatio de necessi­ tate medii. Nam etiam per solum Bap­ tismum haberi potest remissio peccato­ rum ct vita æterna. Resp. 2° Juxta S. Alph.4* est obligatio sub gravi de praecepto divino, saltem de­ currente vita, et data opportuna occa­ sione ; idque probat ex Declaratione Be­ nedicti XIV. in Bulla: Etsi pastoralis de ritibus ct dogmatibus Graecorum, ubi6 1 L. VI. 175. 2 Ib. 8 Cone. Pl. Balt. II. a. 252. 4 L. VI. ISI. 182. H. A. Tr. XIV 47. Opcr Dogm. Sess. 7. 17. Martinet. Thcol. Sa­ cram. L. II. a. 8. § 3. Vital. Alph. p. 930. n. 89. Ed. 2‘. T. II p. 589. LXXXIX. 6 $ 3. n. 4. ait : “ Monendi sunt ” (qui non sunt con­ firmati) “ ab Ordinariis locorum, cos gravis peccati reatu teneri, si, cum possunt ad Confirmationem accedere, illam renuunt ac negligunt.” Quær. 2° Quid agendum in dubio an aliquis sit confirmatus ? Resp. Potest sub conditione denuo con­ firmari, ut patet ex dictis n. 1213. Sed ad id non tenetur, si quis vere probabili­ ter credat, se hoc Sacramentum rece­ pisse.1 Quær. 3° Qucenam dispositiones in con­ firmandis requirantur ? Resp. Requiritur 1° Character baptismalis ad validitatem Sacramenti, et insu­ per in adulto intentio Sacramentum reci­ piendi, ut constat ex dictis n. 1238. III. 1240. R. 2°. 2° Status gratiæ, quia Confirmatio est Sacramentum vivorum. Quapropter (pii conscius est peccati mortalis, ad Sacra­ mentum Pœnitentiæ recurrere debet, nisi perfecte conteratur. 3° Ut confirmandus rudimentis doc­ trinae ehrjstiame imbutus sit, iis præser­ tim, quæ sunt de necessitate medii, et quæ spectant ad Sacramenta Pœnitentiæ· et Confirmationis. 4° Ut habeat. Patri num. De quo nota hæc Cone. Pl. Balt. 11. verba hortatoria :2 “ Episcopi nullum non movebunt lapidem, ut disciplina hujusmodi ” (adhibendi scii. Patrinos in Confirmatione), “ jam in nonnullis harum Provinciarum dioecesibus invecta, ubique introducatur. Confirmati vero habebunt Patrinos singuli singulos, nec tamen fœminis mares, nec maribus fæ. minæ Patrini officium praestabunt. Quod si hoc fieri omnino nequeat, saltem duo pro pueris Patrini, et duæ pro puellis Matrime adhibeantur.” Opinantur Epheinirides Pastoral-BlattfHr Nordamerika8 unum aut unam pro utroque sexu adhiberi posse, ubi duo inveniri nequeant. Cæterum Patrini ad Confirmationem easdem (pialitates habere debent ac Patrini ad Baptismum.4—“ Patrinus ” autem “ma­ num dexteram super dexterum humerum confirmandi ponit, qui mos ab eo, qui in Pontificali praescribitur, diversus est, sed 1 2 3 4 II. A. Tr. XIV. 48. n. 253. et p. CXXXIX. n. 11°. Jahrg. V. S. 21. Et prwtcrea debet esse confirmatus. DE CONFIRMATIONE. S. C. R. (lie 20 sept. 11 19 1 probatus i est.”2 Cfr L. VL 187. I fin. ’ 5° “ Quandocumque Confirmatio pluri­ mis administrat vir, statuimus, ” aiunt Patres Cone. 1*. Balt. 11.,8 “schedulas, quibus nomina eorum, qui confirmandi sunt, in­ scribantur, a pastore unicuique dandas, quas Episcopo Sacramentum administra­ turo exhibeant.” λ 1 4205 in Laurin. a a. 252. 3 Kenr. Tr. XVI. 10. 41 Quær. 1° rln confirmandum debeat emme jejunum Ί Rttp. Neg., attenta consuetudine hodi­ erna, et idem valet de confirmante. Leges enim canonica·, quæ jejunium proscribe­ bant ad recipiendam Confirmationem, in desuetudinem abierunt. Idcirco etiam invaluit usus conferendi hoc Sacramen­ tum tempore vespertino; potest autem conferri quovis die? i L. VI. 184. t TRACTATUS DE EUCHARISTIA. Eucharistia considerari potest vel ut Sacramentum, vel ut Sacrificium. praesentis Tractatus. Hinc pars duplex PARS PRIMA. DE EUCHARISTIA UT SACRAMENTO. Agendum 1° de natura et efficacia ; 2° de materia et forma; 3° de Ministro; 4° de subjecto Euebaristiie. CAPUT I. DENATURA ET EFFICACIA EUCHARISTIE. Definitur Eucharistia : Sacramentum Corporis et Sanguinis Christi, sub spe­ ciebus panis et vini ad spiritualem anima­ rum refectionem. Constat ex Trid.1 1278. Qu.esita.—Quær. 1° (^uaudiu Christus maneat realiter pratens in Eu­ charistia ? Resp. Remanet, quandiu species rema­ nent integrae ; desinit vero sub cis inesse statim ac species ita corrumpuntur, ut juxta hominum æstimationem non vide­ antur esse panis et vinum. — Tunc vero ex lege, a Deo in institutione hujus Sa­ cramenti stabilita, speciebus substituitur eadem materia, quæ pani et vino corrup­ tis succederet.3 Quær. 2° Qpandiu sacra species cense­ antur remanere integra, i. e. non corrupta, post Sacramenti sumptionem ? Resp. Non constat. Sedulodistinguenda est mechanica specierum dissolutio ab ea­ rum corruptione seu chemica mutatione. Illa hic non attenditur cum realem prae­ sentiam non tollat. Hæc aliquantulo tar­ dior est vel celerior pro diversa diversorum hominum virtute digest i va et ejusdem 1 Sess. 13. e. 2. 3. 2 L. VI. 225. Lugo. D. 10. n. 36. Lacroix, n. 474. Legi meretur Rcv Thcol. T. X. p. 394. etiam hominis diversis circumstantiis tum intends (v. g. habitu stomachi), tum externis (v. g. cœli temperie). Hinc re­ sponsum absolute universale vix tradi po­ test. Medico Capellmann 1 placet ut cum iis quæ evomuntur antequam semihora post Communionem, etiam laicorum, sit elapsa, idem agatur quod Ecclesia agen­ dum praescribit cum speciebus nondum corruptis. Ita vero certo agendum est, dum species etiamnum discernuntur, licet plures lioræ post Communionem fuerint clapsæ. Quær. 3 Quinam sint effectus Sacra­ menti Eucharistia in anima ? Resp. Praecipui sunt sequentes, scilicet 1° augmentam gratia sanctificantis, quod praecipuum Eucharistia· effectum consti­ tuit. Nam, — juxta verba Christi : 2 ('aro mea cere est cibus, — hoc Sacramentum est institutum tamquam alimentum spirituale; et alimentum supponit vitam in eo, qui illud suscipit : inde lit, ut per hoc ali­ mentum vita ipsa animæ, quæ in gratia sanctificante praecipue consistit, corrobo­ retur et augeatur; 2° adeptio gloria aterna ; Christus enim hanc promittit: Si f/tiis manducaverit e.r hoc. pane, viret in aternum ; 8 3° largitio uberrima gratiarum actualium, (\\v.v fluunt a gratia habituali et 1 p. 157. 3 Joan. 6. 52 sq. 3 Joan. 6. 56. TRACTATI S DE EUCHARISTIA. habitibus infusis ; 4° debilitatio habituum malorum et emendatio citiorum, praesertim libidinis; 5° remissio peccatorum venia­ lium : constat ex Trid.,1 ubi Eucharistia vocatur antidotum, quo liberamur a culpis quotidianis, et a peccatis mortalibus prae­ servamur ; 6° remissio pmnee temporalis peccato debita· ; non quidem totius, sed secundum modum devotionis et fervoris, ut ait S. Thomas ;2 7° unio specialis cum Christo et membris ejus, ut patet ex Joan­ ne : 3 (jui manducat meam carnem et bibit meum sanguinem, in me manet et ego in illo ; 8° préservât io a peccatis futuris, tum quia, aucta caritate per hunc cibum, anima fit validior contra naturam corrup­ tam, tum (pna est eflicax memoria Domi­ niez Passionis, per quam victi sunt dæmones.4 Quær. 4° An aliquando Eucharistia peccatum mortale delere possit ? Resp. Affirm, probabilius. V. n. 1208. q. 2°. —«— CAPUT II. DE MATERIA ET FORMA F.UCH AR1ST1Æ. Agendum 1° de materia ; 2° de forma Eucharistiæ. ARTICULUS I. DE MATERIA EVCHARISTI.E. I. T)e materia remota. 1279. Principia. — I. Panis et vinum sunt materia Sacramenti Eucliaristiæ re­ mota. Constat 1° ex institutione ipsa hujus Sacramenti; Christus enim in ul­ tima cœna accepit panem et vinum, et ea consecravit in Corpus et Sanguinem su­ um ·, 2° ex definitione Ecclesiæ in Cone. Lateranensi, cap. Firmiter ,· 6 in ('one. Florent, in Decreto unionis; et in Trid. Sess. 13. in omnibus fere capitibus.— Accedit his omnibus unanimis traditio utriusque Ecclesiæ Latinœ et Græcæ. IL Solus panis triticeus, et solum vinum de vite, sive exterum, sive indige1 8 4 • Sess. 13. c. 2. P. III. q. 79. n. 5. 6. 57. L. VI. 269. II. A. Tr. XV. 5. L. I. Dcer. T. I. e. 1. 43 num, album vel rubrum,1 sunt materia valida Sacramenti Eucharistia· Constat ex Cone. Florent, in Decreto supr» citato, ubi dicitur : Tertium est Eucharistiae Sa­ cramentum, cujus materio est PANIS TRITI­ CEIS et VINUM de VITE. — Concordat etiam perpetua traditio et praxis utriusque Ecclesiæ Latinæ et Græcæ. Panis per aquam conficiendus est ; hinc alio liquore subactus, v. c. lacte, butyro, etc., non est materia apta, vel saltem valde dubia.2 Mustum adhibere in genere sola neces­ sitas licitum facit; succus vero ex uvis omnino acerbis est materia inepta.3 Generatim vero admixtio modica materiæ ineptie speciem non solvit.4 III. Aqua modicissiina vino permis­ cenda est, atque hoc non necessitate Sa­ cramenti, sed praecepti ecclesiastici. Ratio Iml deducitur 1° ex perpetua Ecclesiæ praxi et universali Patrum tra­ ditione ·. 2° ex Declaratione Conciliorum, et præsertim Florentini. — quod declarat materiam calicis esse vinum de rite, cui modieissima aqua misceri debet, — et Trid.5 Ratio II,H deducitur cx eo quod Chris­ tus, in institutione hujus Sacramenti, so­ lum vinum designaverit, ct Concilia, hujus mixtionis mentionem faciendo, de solo praecepto loquantur, uti Trident, loco citato ; accedit doctrina Catech. ejusdem Concilii, qui, postquam docuit hanc mix­ tionem non posse sine peccato mortali praetermitti, addit : Ea (aqua) tamen si desit, Sacramentum constare potest. 1280. Qu .esita.— Quær. 1° An sit materia valida panis ex siligine seu secali confectus l Resp. Controvert iter. Alii offirmant, quia siligo, aiunt, videtur esse ex vadem specie ac triticum, licet sit di versa; quali­ tatis.— Alii vero multo communius et probabilius negant ; quia panis siliginis est speciei diversa'. In praxi igitur hæc materia sub gravi prohibetur.0 (5) p.417Quær. 2° An sil materia valida panis ex Jarre seu spelta (anglice : spell) effectus l 1 2 8 2 ct 4 5 6 L. VI. 207. Liuz. P. Bl. 18S1. p. 34. ' lb. 198. 199. Ib. 206. 207. S. Th. P, 111. q. 74. a. 5 ad 3. S. Th. P. III. q. 74. a. 3 ad 3. Ses». 22. c. 7. L. VI. 200. TRACTATUS Reap. Pariter controvertitur ac de sili­ gine. Unde illa quoque materia ut dubia, et proinde ut graviter illicita, habenda est 1 — Attamen animadvertendum est, dari in variis regionibus diversas veri frumenti species, quæ sub nomine speltee veniunt. Unde videtur esse attendendum ad communem hominum aestimationem. Quær. 3° Λ/i panis tain azymus, (piam fermentatus, sil materia valida et licita Eucharistie ? Resp. 1° Quoad validitatem, affirmative. Patio est, quia uterque est panis verus, ac simpliciter etiam in Scriptura panis dici­ tur; et uterque ex farina triticea et aqua naturali efficitur. Constat etiam cx defi­ nitione Ecclcsiæ. Sic enim Conc. Flo­ rent. in Decreto unionis: Definimus in azymo, sive in fermentato, pane triticeo Corpus Christi confici. Resp. 2° Quoad liceifatem, Latini tenen­ tur sub gravi consecrare in azymo, ct Graeci in fermentato, singuli juxta Eccle­ sia» suæ ritum. Constat 1° ex praxi utriusque Ecclcsiæ ; 2° ex Conc. Florent, in Decreto citato, ubi additur : Sacerdotesque in alterutro ipsum Domini Corpus conjicere debere, unumquemque scilicet juxta sure Ecclesue sive Occidentalis, sive. Orientalis, con­ suetudinem .—Potest vero sacerdos Lat i n us, transiens per regionesGræeorum, in quibus nulla ecclesia sui ritus adest, consecrare in fermentato ; item vice versa.' Quær· 4 An peccet graviter sacerdos consfcrans in vino acescente ? Resp. Affirm., licet illud vinum sit ad­ huc materia valida Sacramenti. Imo committitur peccatum mortale, non tan­ tum si vinum sit aceto proximum, sed , etiam si certo incipiat acescere et cor­ rumpi, quia etiam sic gravis irreverentia Sacramento videtur irrogari. — Constat ex Rubrica, tit. 4. n. 2., ubi sic dicitur: | Si vinum cœperit acescere, vel corrumpi, vel fuerit aliquantulum acre, .... conjicitur Sacramentum, sed conjiciens graviter peccat. Probabiliter tamen dicunt Gobat, Sporer, Lacroix, quod, dejiciente alio vino, liceat sine scrupulo, prout solent viri probi, adhibere vinum paulisper acescens, seu non notabiliter acidum, adduntque Spor. et Mazzotta, urgente necessitate, licere uti vino etiam notabiliter acescente, 1 L. VI. 200. 2 Ib. 203. Dub. I. modo certo sit vinum. — Unde Rubrica non videtur accipienda cum tanto rigore, ut comprehendat omnes etiam primos gradus acrimoniæ, sed tantum illos, qui proxime incipiunt constituere vinum aces­ cens.1 Quær. 5° An vinum congelatum sit materia valida ? Resp. Controvertitur. Affirm, probabi­ lius, licet sit illicita. Ratio est, 1° quia remanet substantialiter vinum, cum reti­ neat eumdem colorem, saporem, odorem ; 2° quia ex Rubrica Missal is species vini congelatæ post Consecrationem debent liquefieri admotis pannis calefactis, ct de­ inde sumi, quippe quod est verum Sacra­ mentum (Ruhr, de defect. § 10. n. 11). Ergo supponit speciem vini congelati retinere Sanguinem Christi; ergo sacrae species non mutantur substantialiter per congelationem post Consecrationem ; ergo nec ante. — Ita S. Alph.,3 ubi dicit esse sententiam veriorem ob rationem ex citata Rubrica deductam. Quær. G° Quanam quantitas aquee sitin calice immiscenda ? Resp. Sufficit aquæ modieissima quan­ titas, ut dicit Cone. Florent, supra n. 1279. Probabiliter potest infundi aqua usque ad octavam partem vini, imo usque ad quintam partem juxta Lugo.8 Addit Buscmbaum sufficere, ut aqua tertiam partem non excedat. Sed in praxi hæc ultima sententia non est admittenda, quamvis tertia pars non corrumpat vinum, si sit generosum. Generatim consulen­ dum est, ne sacerdos excedat octo vel decem guttulas. Quod si casu nimiam aquæ quantitatem infuderit, iterum aliqua quantitas vini adjici poterit? II. De materia proxima, seu de usu materive requisita in ipsa Consecratione. 1281. Principia.— L Ad validam Consecrationem, praeter materiam aptam, requiritur, 1° ut materia consecranda sit physice pressens; quia id necessario exi­ gunt pronomina demonstrativa formre : hoc, hic; aliter enim forma foret falsa, quia 1 98. 3 4 L. VI. 207. quær. I. L. VI. 207. quær. II. I). 4. η. 38. L. VI. 210. Exam, ordin. η. DE EUCHARISTIA. demonstraretur prresens id, quod non ■ esset præsens ; 2° ut per intentionem Ministri in individuo sit determinata; quia sicut non consecrat Minister, nisi intendat consecrare ; ita nec hanc mate­ riam consecrat, nisi illam determinate intendat consecrare. Non requiritur ta­ men determinatio actualis, sed virtualis sutlicit.1 11. Ad licitam Consecrationem requi­ ritur, 1° ut sacerdos nullatenus recedat ab usu Ecclcsiæ, priesertim Rubricis Missalis Romani determinato : hinc, imprimis necessc est, ut materia consecranda sit 1 decens et munda, ob reverentiam tanto Sacramento debitam ; item, ex Ecclesia1 Latinæ pncscripto vel usu, ut. hostia sit formai rotundæ, tenuis, integra et recens. Cfr. S. Alph.;12* 2° ut sit reposita in altari et in corporali, imo ct in petra sacra ; 3° ut ciborium vel calix consecrandus sit discoopertus; 4° ut liat tempore Canonis Rubrica praescripto.8 1282. Resolves. — 1° Valide conse­ crantur hostile sub aliis latentes, aut aliter tecta1. Item valide consecratur vinum in calice, velo, palla, aut quavis ratione co­ operto ; quia sufficit ad veram materia' praesentiam, ut per pronomina hoc vel hic demonstrari possit.4* 2° Valida est Consecratio, si sacerdos putet unam tantum vel duas hostias con­ secrandas adesse, cum sint plures sive a se, sive ab alio appositre ; ratio est, quia sa­ cerdos semper pnesumitur velle conse­ crare quidquid est decenter consecrabilc. I nde si celebrans advertat post Consecra­ tionem duas Hostias esse simul junctas, utramque ut consecratam sumat juxta Ru­ bricam Missalis. Si vero ante Consecra­ tionem, postquam obtulit, id advertat, alteram seponat, et post Missam ipse vel alius sumat tanquam panem benedictum. Si quo autem casu hostia; non consecrata· misceantur consecratis, totus cumulus consecretur sub conditione; si non sint consecratte .6 3° Idem dicendum, si quis ad altare plures hostias consecrandas attulerit, — vel ante .Sacrificium monitus fuerit de conse1 a » 4 6 L. VI. 211-214. Ib. 205. Ib. 218. 219. Ib. 212. Ib. 216. 45 crandis hostiis jam super altare positis,— vel animadverterit ab alio afferri ut conse­ crentur,— etsi, dum consecrat, non ita expresse earum meminerit, aut etiam ad oblationem non detexerit, modo -int prae­ sentes in corporali ; quia intentio praece­ dens virtualiter perseverat.1 4° Non consecrarentur hostia *, inscio sacerdote, etiam in corporali, -ed sejunctet a cumulo, posita, quia sacerdos penitus inscius intentionem illas consecrandi non habuit.2 5' Si parvæ hostile pro communicando populo afferantur sacerdoti paulo post factam oblationem, licite eas consecrare poterit, suppleta oblatione inentaliter. “ Et hoc, etiamsi Canon sit inemptos, . . . quando plures sine Communione remane­ rent." ... Si vero remaneret tantum unus, danda ei potius pars magnæ Hos­ tile, “vel minor Hostia dividenda. Et sufficit pro causa, si communicaturus diu expectare deberet," vel sit persona gravis aut nobilis,8 aut, apud nos, prima­ ria. 6° Numquam licet consecrare unam tantum speciem. Talis tamen Consecra­ tio probabilius valida est, etiamsi sacerdos positivam intentionem habuerit alteram speciem non consecrandi.4 1283. Qt .esita. — Quær. 1° .hi cen­ sendum consecratum ciborium ex oblivione extra corporale vel petram relictum ? Resp. Nulla difficultas, si agatur de ciborio posito quidem extra petram, sed tamen in corporali, at eo supra petram extenso : hoc enim in casu monditer in petra inveni­ tur. Secus Contror P SENTENTIA proba­ bilis affirmat. (ptia voluntas consecrandi, in principio Missa· habita, non fuit retractata. 11“ Sententia, juxta S. Alph. com­ munis eia·O'­ dos laborans infirmitate in pollice et indice Eucharistiam aliis digitis ministrare pos­ sit ? Resp. Negandum videtur, saltem pro­ babilius, secluso casu gravissimte necessi­ tatis.7— Ratio est, quia licet tota manus sit consecrata, attamen index et pollex ex ritu Ecclesiæ ad hoc munus exercendum specialiter sunt destinati. Quær. 2° Quid faciendum, si Hostia ia terram decidat ? Resp. Locus, in quem sancta Hostia decidit, statim tegendus est aliqua re inunda, ct postea abluendus. Si cadat in mappam, seu linteolum, quo manus com­ municantis obteguntur, locus signandus est, et postea pari modo abluendus. Ita Rubrica, quæ tamen juxta communem seui 2 8 4 > 49 6 6 7 L. VI 30. sq. Ib. 241. sq. Ib. 241. 245. Ib. 241. Ib. n. 168. L. VI. 244. TRACTATIS 50 tentiam non obligat sub gravi ; graviter tamen obligaret ad abluendum locum, in quem decidissent sacre species vini, quip­ pe iste imbibitur; non est tamen opus eas, i. c. objectum, in quod inciderunt, comburere.1 Quær. 3° Quid faciendum, si Hostia decidat in cultum, barbam, aut vestes communicantis ? Resp. In prefatis casibus omittenda est purificatio; quia melius est vitare ad­ mirationem, turbationem, aut offensionem populi, quam servare Rubricam, sub levi tantum obligantem.3 Quær. 4° Quid faciendum, si Hostia decidat in sinum vel intra vestes mulie­ ris ? Resp. Ipsa mulier Hostiam extrahere debet, et suis ipsa manibus sibi ad os ferre. Sic Bened. XI\.8 Digiti vero mulieris abluantur, et ablutio in piscinam dejiciatur. Si mulier nequeat facile Hos­ tiam ibidem extrahere, seorsim recedat, v. g. in aliquod sacellum, vel in sacristiarn. etc. 1294. Quær. 5° Qua hora Communio dispensari possit ? Resp. Regulariter ministrari debet ho­ ris, quibus Missam sive ex consuetudine, sive ex peculiari Induito celebrare licet. At communder cum S. Alph. docetur, posse, ministrari qualibet hora diei ; ex­ cepta tamen parte diei extrema, i. e. sub noctem. Ratio est, quia de hac re nulla exstat prohibitio.4 Nec obstat Decretum S. C. Rituum datum dec. 181 G, permit­ tens administrationem Communionis a tempore ad tempus, (pio in qualibet Ec­ clesia Missæ celebrantur, in die magni concursus. Decretum enim illud non est exclusivum, cum S. C. responsum dede­ rit juxta postulatum, in quo agebatur precise de die magni concursus ad Indul­ gentiam plenariam seu Jubilceum lucran­ dum . Addendum hic est, ex decreto S. C. R. anni 1641, dandam non esse Commu­ nionem (nisi vi privilegii) in Missa Nat. Dili, qu'" media nocte celebratur. Apud S. Aiph..6 et apud Gard. n. 1319. 1 3 3 ♦ ‘ L. VI. 250. Ib. De Suer. Mimic. L. Ill, c. 20, n. 7. L. VI. 252. Ib. ' Quær. 6° Quo tempore et loco Communio dari nequeat ? Resp. ad lum. Tempore interdicti loca­ lis, et tempore a repositione SS. Sacra­ menti in Fer. V. Majoris Hebdomada? usque ad Missam solemnem in Sabbatho Sancto, infra quam, ut hodie certum est, omnes fideles Sacram Eucharistiam susci­ pere permittuntur? Resp. ad 2""'. Extra Ecclesias aut ora­ toria publica. In prient is autem de licen­ tia Episcopi? ct, apud nos, ubicumque celebratur Missa, dari potest. Ad altare autem, in quo SS. Sacramen­ tum est expositum, non est distribuenda (S. R. C. 12 nov. 1831), nisi ob delectum alterius altaris (S. II. C. 26 sept. 186S). 1295. — Quær. 7 .In Communio extra. Missam dari possit ! Resp. Danda est, generatim loquendo, in quantum fieri potest post Communio­ nem Sacerdotis. Sic ex Rit. Rom. Ex usu tamen recepto facile dari potest Com­ munio ante vel post Missam, vel etiam alio quovis tempore, quo ut supra (n. 1294. q. 5°) dictum est, ministrari potest. Imo. ubi est magna communicantium af­ fluentia, expedit differre Communionem ad absolutum Sacrificium, ne, qui Missæ adsistunt, diutius, quam par sit, in Ec­ clesia detineantur et tædio afficiantur. — Quinimo pro certo habendum est, ob consuetudinem, quæ ubique invaluit, quæquc a Parochis abrogari non potest, nullum exstare præceptum, vi cujus Communio solum intra Missam distribui debeat.—Sic S. C. B.8 Quær. 8° An Communio dari possit cum paramentis nigris immediate ante vel post Missam defunctorum ? Resp. 1° Post Missam dari potest, si sacerdos nondum discesserit ab altari, in quo celebravit ; tunc vero non dat bene­ dictionem iis qui communicarunt. — Ita ex Decreto S. R. C. confirmato a SS. D. N. PP. Pio IX. 23 jul. 1868. Resp. 2° Juxta idem Decretum dari potest Communio etiam ante Missam, si adsit rationabilis causa, omissa tamen benedictione. Causa autem rationabilis nunquam non adest, si qui Communio­ nem tunc petant. Ut plurimum enim con1 L. VI. 252. et S. R. C. 22 mart. 1806 in Tiph. n. 4499. 3 Ben XIV. <·. Magno. § 24. 2 jun. 1751. 3 7 dec. 1841 in Janacn. n 4984. DE Et CHARISTIA. tingit quosdam inter petentes adesse, j qui secus aut sine Communione dis­ cederent, aut, diutius immorando, haud leve sive in rebus domesticis, sive in gerendis negotiis incommodum necessario subirent. Quær. i<° . tu communio dari possit cum para meat zy ζζΛ/ζ’Λ INTBA Missam. Di RE­ QUIEM ? /u-.y/. Affirm., Ium si Communio detur cum solis Hostiis in eadem Missa conse­ cratis, tum si detur ex pneconsecr.itis, quæ in tabernaculo asservantur. Ita S. R. C. Decretum sup. citatum. 1296. — Quær. 10° Ah possit dari Communio cum paramentis violaceis, etiam ante vel pont Mussum pro defunctis / Resp. Controvert! de hac quæstione diu potuit præsertimpropter Responsum,quod ferebatur, S. Rit. Congr. an. 1670. Ve­ rum ct hoc dubium sustulit S. Congrega­ tionis pneilictum decretum, quo statuitur, in Missis defunctorum violacea param enta adhiberi non posse, nisi in quapiam Ec­ clesia. die 2 novembris, S. Eucharistia * Sacramentum publica * fidelium adorationi pro solemn! Oratione quadraginta hora­ rum sit expositum. Quær. 11° Quomodo ministranda sit Communio extra Missam ? Resp. 1° Si Communio ministranda sit immediate ante vel post Missam, agen­ dum e>t sicut in ipsa Missa; sed rever­ sus sacerdos ad altare, dicere potest : () sacrum convicium, etc. Xers. Panem, etc. (tempore Pascit, additur : Allelnja)·, deinde dicit; Domine exaudi etc.— Dominus robiscum. etc., cum Oratione : Deus, ' T III » iss. 6 n. 235. - T. 111. Ilii. 4 L V 1 285. Dub 1. υ L VI 01. ARTICULUS V. DE MODO S. EUCHARISTIAM ASSERVANDI. 1300.— 1. “Consuetudinem antiquissimam,” ait Cone. PI. Balt. II.,1 “asser­ vandi in ecclesiis Sacram Eucharistiam, ut omnino salutarem et necessariam reti­ nendam esse decrevit Concilium Tridentinuin.2 Conservari debet in ecclesia Ca­ thedral). ct in quavis ecclesia parochiali ut ad infirmos, data occasione, deferri possit, in aliis vero pluribus vel eccle­ siis vel sacellis conservari potest vel ex lege,” ut in ecclesiis Regularium stricte dictorum, ac eorum, qui cum iis in privi­ legiis communicant, nccnon Monialiuin, quæ vota solemnia emittunt ct in clausura vivunt, “vel ex Pontificio induito,” ut in sacellis cæterarum communitatum religio­ sarum Provincia- Baltimorensiset Philadclphiensjs (25 jul. 185S), ad preces Patrum Concilii Prov. Baltimor. IX. (Cone. Pi. Balt. II.3), ct in aliis quibusdam diœcesibus. II. “Sanctissimum Sacramentum as­ servandum est uno tantum in loco cujuscumque ecclesiæ, in qua custodiri potest, solet, aut debet.” 4 Custodiendum vero est stiper corporali in tabernaculo decen­ ter ornato, clavi obserato,6 (juæ clavis semper a sacerdote, qui ecclesiæ vel sa­ celli curam gerit, custodiri debet.0 “ Ta­ bernaculum conopæo decenter opertum,” vult Hit.” (8) p. 417. Consuetudinem illi “ superimponendi Sacras Reliquias (etiam Sanctissima· Crucis, vel Instru­ menta Domiuicæ Passionis), piclasque imagines, ita ut tabernaculum pro basi inserviat,” dum in eo servatur Sanctissi­ mum. improbavit S. Rituum Congrega­ tio,8 neque posse “ vasa florum, vel quid simile ante ostiolum retineri,”9 edixit. “ Tabernaculum regulariter debet esse ligneum, extra deauratum, intus vero ali­ quo panno serico decenter contectum.” 10 In eo servetur Sacra Eucharistia in pyxide, seu ciborio, “ ex solida decentin. 205. eq. 2 Sess. 13. c. 0. p. 320. XXI11. 4 S. C. Ep. 13 oct. 1620. Rit. Rom de Eiu-h. Vide Indultu Pontificia, passim. De Suer. Eueh 8 S. R. C. 31 tuar. 1821 ct 12 mart 1S36. 9 22 jau. l“01. η. 3575. 10 Aut demiratum, S. R. C. Irgcl. 7 aug. 1871 ad 7 et S. 1 a 6 6 DE EUCHARISTIA. que materia ; et suo operculo bene clau­ sa, albo velo cooperta.” 1 “ Vasa SS. Oleorum, Reliquias, vel aliud,12 in eo reponere non licet. Abusus vero, qui alicubi irrepsit, habitandi vel dormiendi in ea parte domus religiosa», quæ supra altare est sita, non amplius tolerandus, sed prorsus eliminandus est.” a 111. “ Coram Sanctissimo lampas sem­ per accensa habeatur, ex oleo olivarum nutrita,” quod ubi “haberi nequeat,” re­ mittitur “ prudentia» Episcoporum, ut ” nutriatur “ ex aliis oleis quantum fieri pos­ sit vegetabilibus.” Petroleum ergo extra necessitatem Episcopii·. permittere nequit ;45 nec citra veram necessitatem privilegio (p. LXXII. n. 24) “utendum, si quod fu«rit concessum, illud sine lumine retinendi.” (ψ) p. 402. IX. “ Rituale Romanum jubet particu­ las Sanctissima» Eucharistiae frequenter renovari; et C.vremoniale Episcoporum id semel saltem in hebdomada faciendum *cipit. pra c Hanc regulam, (piam S. Ri­ tuum Congregatio nedum sa»pius confir­ mavit,® verum “ stricte et rigorose obli­ gare ” 7 declaravit, sacerdotibus omnibus fideliter servandam serio inculcamus. “ I bi sacerdos novas consecraverit hos­ tias, veteres primo distribuat, vel su­ mat,’-8 minime vero in tabernaculo servet. Curet insuper, ut particula» consecranda» recentes sint.” V. “ Solemnis Sanctissimi Sacramenti Expositio et Benedictio,” decernunt Patres Cone. 1’1. Balt. II.,9 “consueto ritu stricte observato, in omnibus nostra» ditionis ec­ clesiis ct in sacellis monasteriorum et com­ munitatum religiosarum, saltem qnandocuinque debita cum solemnitatefieri poterit, singulis totius anni Dominicis diebus, fes­ tisque de pra'cepto, vel festis etiam prima» et secunda; classis non de pnveepto, semel tantum in dic, dari possit. Per Octavam vero Corporis Domini licebit eam >olemniter fieri tum in Missa solemn!, tum in Vesperis, Benedictione iterato data Li­ cebit insuper solemnein Benedictionem dare bis in hebdomade tempore Quadra­ gesimal), singulis pariter diebus Sacrarum Missionum tempore, in festo Sanci is-ι mi Cordis .lesu, ct ubicumque fit devotio Quadraginta Horarum ; ct in aliis diebus ab Ordinario designatis. Quod >i Ordini alicui religioso vel Societati Sancta >« d<·> aliquid amplius induisent, illud omnino incolume csm- volumus. Extra autem hujusmodi privilegium, de quo certum Ordinario exhibeatur documentum, nolu­ mus Benedictionem dari vel Expo-itionem fieri, nisi, prout supra, venia Ordina­ rii expressa, salvis etiam in omnibus S. Congreg. Rituum hac in re decretis.” 1301. Qv esita.— Quær. 1= .·!■· grariter peccet qui negligit asservare lumen cum in Sanctissimo Sacramento ? Resp. Affirm., per '»·. si tempus sit noI ibile — Ita communiter cum S. Alph.1 Imo pltires dicunt, notabile tempu« esse. C integro die vel aliquot integre * * iioctibn id fiat. Sic Buseinb., cujus verba refert et impli­ cite approbat S. Alph.2 Quær. 2 Quid faciendum de fragmen­ tis Hostiarum, qu utis Sacrificii, ea sumere debet, etiam post ablutiones, sive sint parva, sive magna, quia ad idem Sacrifi­ cium spectant. Sic ex Rubrica Missilis.3 Hoc autem servandum est, non solum immediate post Missam, sed etiam si sacerdos sit in sacristia, adhuc tamen indu­ tus vestibus sacris.— Ita eomwwMfer > Vlph.,4 post Bencd. XIV. de Sacrificio Alissa.6 Si vero sacerdos jam sit exutus vesti­ bus sacris, fragmenta reponere debet in tabernaculo, si adsit, vel n servare alteri sacerdoti eodem mane celebraturo. Si neutrum fieri possit, ipse ea sumat 6 sp. Si autem reliquia' fuerint in alia Missa consecrata». non sunt sumenda» post ablutiones, sed in loco decenti n poni debent. Ratio est. quia Rubrica sacerdoti 1 Rit. Rom. dc Sacr. Euch. S. C. Episc. 26jul. 1588. hoc decretum edidit “ SS Sacra­ mentum teneri non debet in vasculis eburneis, sed in pyxide argentea intus deaurata. • S Cone. Episc. 3 mnii. 1693. !l S. R ('. 11 maii. 1611, 20 apr. 1834, 12 mart. 1830. n. 1325 4770. 1 S R. C. i Icta» T 1. p. 38. T. XI. p. 820). 5 I.ib. I. Cap. 6, § 2. S. R. C. 7 sept. 1850. ” 5 apr. 15~3 . 3 sept 1672 . 1·» dec. 1820. I I 7 7 sept. 1850. ’ S. R C 3 sept 1672 η 2602 Rit. Rom 9 a. 375 1 L. VI. 248. 2 Ib. 8 Tit 7 »· 2. dedef. 4 L. VI 251. 8 L 111 e. XV11 n. 2. sq. ° L. VI. 251. 56 TRACTATI S non jejuno permittit tantum sumere illas reliquias, quæ ad idem Sacrilicium spec­ tant. Si tamen hoc fieri non possit, et adsit grave periculum irreverentiae, tunc eas sacerdos absumat. — Ita communiterj Resp. 3° Si laicus fragmenta inveniat, moneat quamprimum sacerdotem, si quis prope sit, vel eum accersat, si inveniri queat. Sacerdos autem fragmentum re­ verenter colligens, reponet in ciborio, vel in loco decenti et tuto, si taberna­ culum desit, ut in proxima Missa sumi queat. Si autem sacerdos non possit ha­ beri, colligatur reverenter fragmentum ab ipso laico in charta vel linteolo mundo, mediante spinula, ct reponatur intra cor­ porale, aut in vase decenti, donec sacerdos advenerit. Quær. 3° Quid agendum, si inveniatur in altari, vel alibi, Hostia certo vel dubie con­ secrata ? Resp. 1° Si Hostia credatur certo con­ secrata, ct aliunde videatur munda et re­ center consecrata, reponenda est cum aliis in ciborio. Potest etiam sumi a cele­ brante ante ablutiones. Si autem non sit munda, vel si extracta a loco non mundo fuerit, aut non sit recenter consecrata ; non est immiscenda cum aliis, sed cele­ brans eam sumere poterit ante ablutionem ; quod si nimiam repugnantiam experiatur, Hostiam seorsim in tabernaculo reponet in vase mundo, donec corrumpatur, et corrupta in sacrarium dejiciatur. Sic ex Rubrica Miss alis i1 Resp. 2° Si dubie sit consecrata, su­ menda est a sacerdote in Missa post ab­ lutionem, sed ante purificationem, quia reliquiæ Sanguinis sunt certe Sacramen­ tum, sed hostia illa dubie;3 quod si ni­ miam nauseam ipsi provocet, reponenda est in tabernaculo, seorsim, donec cor­ rupta fuerit, ut modo dictum est. Quær. 4° Quid faciendum, si infirmus sacras species rejecerit ? Resp. 1° Si appareant, debent sedulo in vase mundo colligi, in Ecclesiam de­ ferri, et in loco tuto ct bene, clauso servari, donec sint omnino corruptæ, ita ut in sacrarium sine irreverentia projici pos­ sint. Resp. 2° Si non possint discerni, ut» L. VI. 251. 2 Tit. 7· n. 3. de def. 3 L. VI. 217. pote sordibus omnino permixtœ, os qui­ dem infirmi detergendum est ; quidquid vero fuerit rejectum, stuppis colligatur; deinde, combustis stuppis, cineres in sa­ crarium sunt projiciendi. Reuter,1 Gous­ set.2 Cfr tamen n. 1278. q. 2°. Quær. 5° Quomodo renovandum sit ci­ borium ? Resp. Renovatio ciborii facienda est in ipso Missæ Sacrificio. Celebrans, sumpto pretiosissimo Sanguine, antiquas Hostias sumet, licet mult;e sint ; potest autem 20 aut 30 Hostias sic consumere, juxt i Elbel. ;3 60 aut. etiam plures (Lacroix4). Raro autem eveniet, ut plures sint, quia consecrari non debet, nisi quantum suffi­ ciens esse videatur. Si autem aliquando multo major quantitas Hostiarum ab­ sumenda foret, sacerdos eas in pluribus Missis divisiin, aut etiam plures sacer­ dotes successive celebrantes, sumere pos­ sunt. Particulas autem minutiores in ciborio repertas conjiciet sacerdos in calicem, casque, superinfuso vino, sumet, et novas Hostias in ciborio omnino vacuo deponet. Potest etiam vinum in ciborium infundere ad minimas particulas colligendas. Vinum tamen non erit e ciborio bibendum, sed in calicem refundendum. — Lacroix.6 Si sacerdos ex inadvertent ia sumpsisset prius ablutionem, adhuc posset purificare ciborium, et sumere reliquias, eo quod pro sumptione moraliter una reputatur.— Ita Lacroix,® Elbel.7 Tambur., de Communione.3 AtsccusS. Alph.h. n.q.2°. R.2°. Particulæ consecrandæ debent esse re­ centes. Incuria Parochorum et aliorum hac in re grave peccatum constituere po­ test. — Gardellini. — Consuetudo conse­ crandi Hostias a tribus in hieme, vel sex mensibus in æstate, confectas, est ingens abusus omnino tollendus. Quod si hu­ jusmodi abusum toleraro videatur Paro­ chus, ejus Vicarii, aut alii sacerdotes, istis Hostiis uti nequeunt. — S. Congr. Rit.9 1 2 3 4 6 ° ‘ 8 9 η. 1Γ>7. n. 232. n. 77. n. 491. n. 492. Ib. n. 77. <·. 2. n. 35. 16 dee. 1826. DE EUCHARISTIA. a7 , quo, quod plures dies exigit i quod ta­ men hodie rarius necessarium est quam DE MODO Ql O EKIIARISTIA IN HIS PRO­ olim), “et ubi occurrunt obvii quipiam, a VINCIIS INFIRMIS MINISTRANDA SIT, colloquio abstineri nequit ; quamvis parce DEQUE RATIONE EAM ASSERVANDI. cauteque et cum utilitate audientium sermo Inter facultates Form. I., quæ sacer­ sit habendus. Graviter enim peccat qui, dotibus nostris ab Episcopis commu­ tantum Sacramentum deferens, colloquia nicari solent, 24 * (p. LXXI1.) audit : inania miscet.” 3° “ Delatio Sanctissimi Sacramenti ad “Deferendi SS. .Sacramentum occulte ad infirmos sine lumine, illudque sine eodem urgentes tantum causas, atque ad actuale retinendi pro eisdem infirmis, in loco ministerii sacerdotalis exercitium coarctctamen decenti, si ab hærcticis aut infideli­ tur ” 1 Quænam vero sit urgens causa ex loci, temporis, aliisque adjunctis erit bus sit periculum sacrilegii.” Ne in hujus facultatis usu abusus ir­ dijudicandum.2 Certum interim est SSUTn repant aut etiam perseverent, hæc quæ Sacramentum a mane ti-que ad vesperam sequuntur a sacerdotibus probe sunt no­ secum deferre sacerdoti uon licere ea tan­ tum de causa, quod in aliquem forte aegro­ tanda. tum incidere posset * 4° Injungitur “ presbyteris stricta A. Quoad modum Eucharistiam ministrandi obligatio semper in hisce casibus Sanc­ infirmis. tam Hostiam super pectus deferendi.”4 1302. — 1° Facultas datur pro casu, “ Nunquam, nisi in extrema necessitate quo “ ab h/ereticis aut infidelibus sil peri­ vel ipsam Hostiam, vel vas sacrum, in quo culum sacrilegii.” — Periculum hoc vix servatur, stola saltem non induti attrec­ non ubique apud nos adesse dicendum est. tent. Cum in ecclesia Sanctissimum e Sunt tamen in hac etiam regione ruri loca tabernaculo extrahunt, semper superpelliquædam omnino Catholica, in quibus, ceo ct stola sint induti. Infirmis Sacram dum aegrotus non longe ab ecclesiis dis­ Eucharistiam ministrantes, praescripta Ri­ tat, periculum illud nullo modo timendum tualis Romani, in quantum rerum circum­ est; quo casu Eucharistia modo ab Eccle­ stantia' sinunt, diligentissime servent.”5 5° Quod supra n. 1299. q. 4° et 7° dic­ sia præscripto deferenda erit? Non ob­ scure illud innuunt Litteræ Encvclicæ S. tum est de sacerdote equitando vel cur­ C. de P. F. die 25 febr. 1859 ad Episco­ rendo Eucharistiam deferente, leviori de pos nostros data', in quibus inter alia hæc causa licebit Missionaries eam private et leguntur: “Voluit insuper S. (’., ut sin­ occulte deferentibus? guli Antistites excitarentur, quemadmo­ dum praesentium tenore excitantur, ad B. De modo S. Eucharistiam asservandi. communem Ecclesias disciplinam hac iu 1303.— Iu ecclesiis ruralibus, apud re custodiendam, quantum temporis ac locorum adjuncta, nccnon inductarum con­ quas nullus sacerdos residet, S. Eucha­ suetudinum ratio patiantur.” 2 ; ristiam asservare non licet, et a sacerdote, 2° “ Dum Sanctissimum deferunt, vana antequam abeat, consumenda est. Idem et inutilia evitent colloquia ; pia' potius resolve de sacerdote unico apud ecclesiam contemplationi vel precibus dent ope­ residente, sed ultra octiduum (post quod ram.”8 Consentanee huic Concilii Plen. nimirum saer.e species renovanda' sunt) monito pastores populum identidem do­ abeunte, vel non ita prope apud eam resi­ cebunt, quid in domo ægroti praeparan­ dente, ut in casu incendii SS. Sacramen­ dum sit, et ut, dum sacerdoti Eucharis­ tum tempestive auferre ex ea possit, tiam ad aegrotum deferenti comites sunt, aliasvc irreverentias præcavere? 1 Ex. Litt. Enrvel eit. Cone. 1’1 Balt. II.p 298. ab omni inutili colloquio abstineant. 2 (’one. 1’1. Balt. II. a. 264. “Sed in itinere,” ait Kenrick? “longin- APPENDICULA. 1 Cfr. Past.-Blatt, fur Nord America. V. Jahrg. S. 39. I 2 Cone. Pl. Balt. II. p. 297 8 Ib. a. 264. 4 Tr. XVII. n. 26. I 8 4 6 6 7 Ex tied. Litt. ib. p. 297. lb. p. 298. Cone. Pl. Balt n. 264. Kenr. Tr. XVII. n. 27. Past.-Blatt, fur X. Amer. V. Jahrs S. 49. TRACTATIS 58 CAPUT IV. DE SUBJECTO EUCHABISTIÆ. Solus homo baptizatus Eucharistiam sacramentaliter recipere potest ; quia so­ lus baptizatus est capax Sacramentorum. Hinc infidelis Eucharistiam recipiens, vere quidem, sed materialiter tantum, non vero sacramentaliter eam reciperet. 1 Ionio autem baptizatus, sed indispositus, sumit quidem sacramentaliter, sed non spirilualiter, i. e. recipit, sed sine fructu. Bapti­ zatus vero dispositus tum sacramentaliter, t\u\\ spirilualiter, seu cum fructu sumit. — Trid.1 Agendum 1° de obligatione Eucharis­ tiam sumendi; 2° de dispositione ad eam digne recipiendam requisita. ARTICULIS I. DE OBLIGATIONE SVS( IPIENDI EUCHARISTIAM. 1304. Principia. — i. Sumptio realis Eucharistia· neque pueris, neque adultis est necessaria necessitate medii ad salu­ tem. Constat 1° ex praxi universali Ecclesiæ, quæ Communionem neque par­ vulis præbct, neque adultis infirmi­ tate impeditis, v. g. ad vomitum pro­ clivibus, phreneticis, etc. ; 2° ex defini­ tione Ecclesiæ saltem quoad parvulos. Trid.9 II. Sumptio Eucharistia· necessaria est necessitate praecepti divini. Eruitur ex verbis Christi: Nisi manducaveritis Car­ nem FUii hominis, et biberitis ejus Sangui­ nem, non habebitis vitam in cobis.3 I trum vero, et qua necessitate medii necessaria sit, vide supra n. 1207. III. 1°. III. Sumptio Eucharistiæ necessaria est etiam ex pnecepto Ecclesia1. Probatur ex Concilio Lateranensi IV.,4 ubi dicitur: “ Omnis utriusque sexus fidelis, postquam ad annos discretionis pervenerit, semel saltem in anno confiteatur, . . . suscipiens reverenter, ad minus in Pascha, Eucharis­ tiæ Sacramentum, nisi forte, de proprii sacerdotis consilio, ob aliquam rationa­ bilem causam ab ejusmodi susceptione i ’ 8 « Si». 13. c. 8. Sese. 21. Can. 4. Joan. 6. 54 L. VI. 295, L. V Deer. T. XXXVHI. c. 12. duxerit abstinendum.” Constat etiam ex Trid.1 IV. Sumptio Eucharistia? non est ne­ cessaria sub utraque specie, nisi pro solis sacerdotibus in actu celebrationis Missa·. Probatur ex Trid.2 Constat etiam ex universali Ecclesiæ praxi, licet prioribus sæculis diversa fuerit. 1305. Qt esita. — Quær. 1 Quonam tempore urgeat prieceptum divinum com­ municandi ? Resp. 1 3 Obligat per se in articulo vel periculo proximo mortis, et quidem sub gravi. Ilatio est, quia Eucharistia insti­ tuta est ut viaticum confortans adversus hostes salutis.8 Resp. 2° Obligat per se etiam sæpius in vita. ( 'onstat ex eo, quod Eucharistia instituta sit per modum cibi spiritualis, quo anima nutriatur et confortetur; ci­ bus autem sæpius sumendus est. Eruitur etiam ex Scriptura Sacra supra citata, necnon ex Conciliis modo allatis. Chris­ tus tamen quoties ad hoc Sacramentum accedendum sit, non determinavit, sed Ecclesiæ sute id statuendum reliquit. Ecclesia autem Communionem annuam tempore Paschali statuit. Unde per Com­ munionem semel in anno eo tempore sumptam pnecepto divino simul et eccle­ siastico satisfit.4 Resp. 3' Obligat hoc præceptum per accidens aliquando, et forte etiam sæpius in anno, si Eucharistia necessaria sit ad superandam aliquam gravem tentationem. Hoc tamen, ait Suarez, rarissime evenit, cum ad hoc suflicere possint alia media, orationes, pœnitentiæ, etc. Qui vero eo casu Communionem negligeret, non con­ tra istius prveceptum, sed contra virtutem, adversus (piam tentatur, peccaret.6 Quær. 2° Au teneatur (/uis suscipere sacrum Fialieiim, instante mortis periculo, si paucis ante diebus e.v devotione communi­ caverit ? Resp. . !firm, probabilius. Ratio est, (plia hoc pneceptum, ex interpretatione Eccle­ siæ, urget in periculo mortis, ut contra hostes spirituales hoc divino pnesidio muniamur. Ergo non impletur per Com­ munionem ante morbum factam ; quia, licet (piis opus praescriptum impleverit, 1 Ses». 13. Can. 9. 3 L. VI. 295. 6 Ib. 2 Sess. 21. Can. L 4 L. VI. 295. BE EUCHARISTIA. non tamen implevit tempore, quo tene­ batur. i Negant tamen plures cum Lugo.1 Ratio horum est, quia præceptum Commu­ nionis in substantia jam adimpletum est. — S. Alph. dicit hanc sententiam esse satis probabilem, saltem si periculum mor­ tis naturaliter accidat, quia per breve illud tempus antecedens jam moralitcr ciepit imminere, quamvi^ fuerit ignora­ tum? Quær. 3° An qui mane communicavit e.r decotione, teneatur aut possit, urgente peri­ culo mortis, / laticum sumere ? Resp. Quadruplex est sententia. I“ affirmat teneri, quia tunc suscipien­ dum est Viaticum ad adimplendum præ­ ceptum divinum, quod, cum nondum ur­ geret, quo tempore sumpta est Communio, impleri idcirco per eam sumptionem non potuit. 11“ dicit non teneri, sed posse commu­ nicare : 1° quidem nou teneri; quia tem­ pus, quo communicavit, est moralitcr idem, cum sit eadem dies ; 2° posse ; quia licet rigorose non videatur teneri, non ideo tamen prohibetur; quippe favores sunt ampliandi. 111“ contendit nec teneri, nec posse communicare. Ratio est, quia præceptum obligat ex intentione Ecclesiæ, et praxis Ecclesiæ est, ul nemo bis in die commu­ nicet ; nec adest ratio, cur casus iste sit excipiendus. *, IV quæ S° Alph0 probabilior videtur, distinguit inter morbum naturalem, qualis etiam reputatur apoplexia repentina, et violentum, puta ex vulnere, vel si quis ex alto ceciderit. In posteriori casu tenetur communicare, quia revera non accepit Viaticum in mortis articulo constitu­ tus.8 Quær. 4° An possit dari Eucharistia cegro, qui tussi laborat ? Resp. Affirm., quia periculum, ne saerre species simul cum phlegmatibus rejician­ tur, plerumque abest. Et ratio est, quia via, per quam sputa tussiendo expellun­ tur, non est «esophagus, i. e. via, per quam cibus ac potus in stomachum trajicitur, sed est arteria aspera, per «piam respiratio ad pulmones usque se protendit. Si tamen 1 D. 16. n. 39. sq. 2 L. VI. 285. Dab. 2. 3 L. VI. 285. Dab. 3. Qnæst. Retr. 66. tussis adeo sit assidua, ut impediat quo­ minus hostia possit in stomachum trans­ mitti, tunc a Communione erit abstinen­ dum.1— Ita Rit Rom. (m) p. 102 Quando vero æger jugi vomitu laborat, communicare nequit, ni-i forte persex -altem horas libera vomitu fuerit. Iu dubio nutem, an infirmus sit sacram particulam revomiturus, ei dari non debet.- (A) p. 102. Quær. 5° An in periculo mortis Com­ munio tribuenda sit pueris, qui nondum ad sacram Synarim admissi sunt ? Resp. 1° -\eg., si usum rationis non­ dum adepti fuerint. Ratio est, quia hoc est contra pnvsentcm Ecclesiæ discipli­ nam. Resp. 2° Affirm, quoad pueros, qui sunt rationis compotes. Imo non solum Communio dari eis potest, sed etiam de­ bet. Ratio est, quia hinc quidem pueri in tali periculo constituti tenentur «x pnecepto divino communicare, etsi præ­ ceptum Communionis Paschalis ipsos non­ dum obligaret ; inde vero utilitas Eucha­ ristiæ tunc majorem dispositionem non exposcit. Graviter igitur errant Paro­ chi, qui Viaticum hujusmodi pueris admi­ nistrare nolunt.’ Quær. 6° An ni per ad Jidem conver­ sis dandum sit Viaticum ? Resp. Affirm., “ si fidem, qua Baptis­ mus iis ministrari valeat, habeant, una eum aliquali notitia," Eucharistiæ;... secus, si Baptismus vis haud satis edoctis, vel dubie dispositis, ministretur, ut, qua­ tenus fieri possit, iis consulatur? Quær. 7° An Communio in periculo mortis danda sit amentibus, semijatnis. de­ lirantibus et sensibus destitutis ? Resp. 1° Quoad amentes. 1) Si fuerint perpetuo amentes, nunquam Communio eis danda est. Sic ex Rit. Rom. de Each— 2) Si lucida intervalla aliquando huil­ ant, et desiderium communicandi, saltem implicite, manifestaverint, Communio eis dari poterit ; imo et debebit, secluso irre­ verent iæ periculo.6 (B) p. 402. Resp. 2° Quoad semijatuos .· ipsis danda est Communio, quando sufficientem ha1 L. VI. 292. 3 Ib. 8 L. VI. 301. Dab. 2. et Cone. Pl. Balt II. a. 261. « Kenr. Tr. XVII. 41. 6 S. Th. P. Ill. q. 80. n. 9. Catechism. Cone. Trid. S. Alph. L. VI. 302. TRACTATUS GU bent discretionem, ut coelestem hunc cibum ab aliis distinguant ; sed raro, scilicet tantum in articulo mortis, et ubi urget strictum communicandi præceptum.1 (Γ) p. 403. Reap. 3° Quoad delirantes : ipsis Com­ munio dari potest, si communicare vale­ ant secluso irreverentiae periculo. Op­ tima autem praxis est, ut infirmo antecedentcr detur particula non consecrata, et sic appareat, an decenter communicare possit.2 (Δ) p. 403. Resp. 4° Quoad destitutos sensibus : ipsi sane non peccant, dum Communi­ onem non recipiunt, cum nullius legis observandae sint capaces. Sed non ideo dispensatur Pastor ab obligatione Eucha­ ristiam ipsis ministrandi, si ante rationis amissionem dispositi fuerint. Sacramen­ ta enim ex opere operato in cis operantur, (pii cupierunt ea recipere, antequam usum rationis amitterent. Excipe tamen, si adsit periculum irreverentiae, aut si.time­ atur, ne Hostiam deglutire non valeant,— Ita communiter. — Gousset.8 (Δ) p. 403. Quær. 8° .7// Communio danda sit surdis-mulis, obsessis, et epilepticis? Resp. 1° Quoad surdos-mutos : Affirm., si ex signis constet, eos discretionem ha­ bere, et esse sufficienter instructos. Si vero non qualicumque, sed sufficienti ali­ qua discretione gaudeant, sapius commu­ nicare poterunt.4 Resp. 2° Quoad obsessos, distinguen­ dum est : neganda est ipsis Communio, quando non sunt sui compotes ; secus .concedenda est. Imo expedit, ut tales sæpius juxta prudentiam confessarii com­ municent, cum Eucharistia sit speciale remedium ad (hemones arcendos.6 Resp. 3° Quoad epilepticos : Commu­ nio eis dari non potest, (piando versantur in paroxismo actuali, ob proximum irreverentiæ periculum ; cæteris autem tempo­ ribus non est deneganda.6 (E) p. 403. Nola. — Surdis-mutis et simul accis a nativitate Communio deneganda est.7 Quær. 9° An dari debeat Communio capite damnatis ? Resp. Affirm. Docet quidem Benedic­ tus XIV., “ eam consuetudinem sequen1 3 5 ' L. VI 303. n. 232. L. VI. 303. Ib. 2 Ib. 302. 4 L. VI. 303. 6 Ib. dam esse, quæ in unoquoque loco respec­ tive esse dignoscitur ” .1 sed “ magis con­ formem pietati christiame ” vocat usum SS. Eucharistiam illis ministrandi. S. Alph. vero absolute docet eam iis dandam esse, utpote in articulo mortis constitutis; per horam tamen Communio exceutionem præcedat. Et quidem non jejuno dari potest;2 administratur enim per modum Viatici, ut liquat ex Resp. S. C. par­ ticularis de P. F. pro rebus Sinensibus 5 julii, 1841.8 # ARTICULUS II. DE DISPOSITIONIBUS REQUISITIS IN SUB­ JECTO EUCII VRISTI.E 1° QUOAD ANIMAM 2° QUOAD CORPUS. § I. De dispositionibus anima. 1306. Principia.— I. Ad recipi­ endum Eueharistiæ Sacramentum requi­ ritur, prætcr immunitatem ab excommuni­ catione (n. 1676) et interdicto (n. 1696. q. 1°. q. 2°), status gratiæ, saltem prudenter existimatus. Secus gravissimum commit­ titur sacrilegium. Ratio patet ex rei na­ tura, necnon ex verbis Apostoli :4 Probet autem seipsum homo et sic de Pane illo edat, et de Calice bibat. Qui enim, etc. II. Non sufficit, ut status gratiæ ac­ quiratur per contritionem perfectam, sed requiritur ut præmittatur Confessio pec­ catorum mortalium et absolutio Sacramentalis recipiatur, excepto necessitatis casu, nempe vel quando deest copia con­ fessarii, nec potest omitti Communio abs­ que gravi nota vel suspicione, vel quando a sacerdote celebrandum est. ut populus die festo Missæ intersit. — Trid.6 Vide S. Alph.6 1307. —Qu esita. Quær. 1° Quan· donam confessarii copia deesse censeatur ? Resp. Censetur deesse : 1° Si nullus confcssarius sit præsens, et, spectatis cir­ cumstantiis debilitatis, ætatis, negotiorum, distantia', acris, brevitatis temporis, etc., sine gravi difficultate adiri absens non possit. 1 2 8 4 6 ° De Svn. L. VII. c. XI. n. 3. L. IV. 379. Apud Gary. Ed. Rom. 1873. t. II. p. 184. 1 Cor. 11.’ 28. 29. Seas. 13. e. 7. L. VI. 256. sq. DE El CHARISTIA. 2° Si alius confcssarius non ndsit, nisi ignarus idiomatis, vel carens jurisdictione, ' vd cui non possis confiteri sine gravi damno tuo vel alieno. Attamen in bis casibus contritio perfecta requiritur. Non censetur autem deesse copia confessarii, 1 si absit is, cui soles confiteri, sed debet deesse quilibet approbatus.1 ' Rarissime autem occurrit causa excu­ sans a Confessione pro luicis. Facilius quidem adesse potest quoad sacerdotes ; sed cavendum sane, ne, vano prætextu aut pudore et verecundia deterriti, chimærieam impossibilitatem sibi fingant. Quær. 2° Qiuenam requiratur dictan­ tia t ut sacerdos deesse censeatur ? . Resp. Non potest rigorosc determinari, sed pendet a circumstantiis. Alii requi­ runt distantiam duarum leucarum ·. alii leucam unam cum dimidio vel quadrante; alii leucam unam tantum. Sed præter rationem itineris sæpe urgent aliæ ratio­ nes, v. g. infirmitas, vel temporis brevitas. Sic sacerdos jamjam celebraturus potest excusari a Confessione, etiamsi confcssa­ rius distet 50 tantum passibus.2 Quær. 3° .dn qui recordatur peccati mortalis, quod ex inculpabili oblivione in Confessione non declaravit, teneatur illud ante Communionem confiteri ? Resp. 1° Nep. certo, si pœnitens jam Sacra Mensa? assideat, vel adsit causa grans communicandi, et difficulter iterum confiteri possit. Ratio est, quia, etiam­ si adesset præccptuin Confessionis, non urgeret cum tanto incommodo. — Ita omnes. Resp. 2° Si pœnitens possit sine in­ commodo confiteri vel Communionem omittere, controv. : valde probabiliter ne­ que confiteri tenetur, neque a Commu­ nione abstinere; quia peccatum involun­ tarie omissum certe est remissum, etsi indirecte tantum ; ac proinde Commu­ nioni sumendæ nullatenus obstat. Nec dicas, urgere Trident, pneceptum confi­ tendi ante Communionem ; pœnitens enim, cum jam fuerit rite confessus ct justificatus per Sacramentum Pœnitcntiæ, est sufficienter probatus, etiam juxta men­ tem Concilii Trident.—S. Alph.8 et alii contra alios, qui communius ct non im­ probabiliter oppositum tenuerunt. — S. i L. VI. 204. « Ib. 257. 9 Ib. 61 Alph. priori sententiae magi- accedit, secundam tamen in praxi suadendam cen­ set, modo causa aliqua aliud non sua­ deat.1 Quær. 1° Ah sacerdos, qui celebravit, vel laiens, qui communicavit conscius pec­ cati mortalis, absque Confessione ob urgen­ tem necessitatem, quampkimim confiteri teneatur ? Resp. 1° Quoad sacerdotem affirm. Sic enim expresse Trideutinum,9 *· Quod si. necessitate urgente, sacerdos absque prævia Confessione celebraverit, quamprimum confiteatur-” Resp. 2° Quoad laicum neg. probabilius. Ratio est, quia Trident, loquitur tantum de sacerdotibus, ut ex textu patet.— Ita communissime, ait S. Alph.8 Quær. 5° Quomodo inteUigendum sit preeeeptum illud sacerdotibus impositum conflendi QUAMPRIMUM ? Resp. Probabilius sufficit, si sacerdos intra triduum confiteatur; quia, cum hoc præccptuin sit tantum ecclesiasticum, vox quamprimum intelligi monditer potest, prout intelligitur in aliis legibus huma­ nis, ubi illud verbum, aut aliud simile, ex communi interpretatione ad spatium tri­ um dierum protenditur 4 — Attamen sa­ cerdos non potest iterum celebrare, ante­ quam fuerit confessus : quia non fuit excusatus a Confessione nisi propter in­ stantem necessitatem. Hinc, si urgeat eadem necessitas celebrandi die sequenti, et possit confiteri, Confessionem ad alium diem remittere nequit. Quær. 6e .in teneatur confiteri QUAM­ PRIMUM sacerdos celebrans post Confessio­ nem, ut qua INCULPABILITER alien}"' pec­ cati mortalis oblitus est ? Resp. 1° Xeg., si meminerit peccati post celebrationem ; quia non celebravit conscius illius peccati, ut loquitur Tri­ dent. — Tta communiter. Resp. 2 ' AVy. valde probabiliter, etiamsi meminerit peccati ante celebrationem ; quia cupi Confessionem premise rit. licet alicujus peccati gravis fuerit oblitus, non potest tamen dici celebrasse conscius mortalis sine pnevia Confessione. Hanc sententiam valde probabilem dicit S. > 2 s < H. A. Tr. XV. 23. Sess. 13. c. 7. L. VI. 268. Ib. 266. TRACTATUS 62 Alph.,1 post Lacroix et alios contra Sua­ rez, Lugo, etc. Quær. 7° An teneatur confiteri quam­ primum sacerdos celebrans sacrilege, non urgente necessitate, vel, si hac urgeat, non dejiciente copia confessorii ? Resp. Neg. Ratio est, quia praeceptum Trident, ordinatur tantum ad incutiendum metum iis, qui pnetextu necessitatis Con­ fessionem diilenint, non vero celebrantibus sacrilege, quibus præceptum hujusmodi valde raro prodesset ; qui enim, con­ tempto praecepto divino, audent sacrilege celebrare, facilius sane præceptum Eccle­ siæ contemnerent. — Ita communissime et verius S. Alph.2 Quær. 8" An affectus ad aliquod pecca­ tum veniale totum frudum Communionis impediat ? Resp. Neg. Ratio est, quia voluntas bene potest pios motus experiri erga Deum et Sacramentum, licet affectum ali­ quem leviter deordinatum ad rem parti­ cularem retineat ; proinde communicans cum tali affectu non privatur omni fructu Eucharistiæ.3 § IL De dispositionibus corporis. Duplex dispositio requiritur ex parte corporis, scilicet 1° jejunium ; 2° decen­ tia. Punctum 1. De jejunio ad Communionem requisito. 1308. — Princ i pi a. I. Ex præcepto Ecclesiæ ad Communionem requiritur je­ junium naturale, seu abstinentia totalis post mediam noctem a re qualibet, quan­ tumvis minima, quæ per modum cibi, potus vel medicinæ in stomachum tra­ jiciatur, certis tamen exceptis casibus. Constat 1° ex universali Ecclesiæ con­ suetudine et unanimi traditione; 2° ex omnibus Catecliismis et Ritualibus ab Ecclesia approbatis; 3° ex Conciliis et præsertim ex Coustantiensi? II. Ad jejunium illud frangendum juxta communem sententiam tres requiruntur conditiones, nempe 1“ Ut quod sumitur, ab extrinseco sumatur ct in stomachum 1 3 ’ « L. VI. 2C7. coU. n. 257 et H. A Tr. XV. 23. L. VI. 266. Ib. 270. Sess. 13. trajiciatur: nam quod non provenit ab extrinseco. etsi voluntarie deglutiatur, aut quod non trajicitur in stomachum, sed v. g. in gutture hæret, non dicitur manducari ; res enim, quæ manducantur, ab extra proveniunt, ct stomacho desti­ natio sunt. Hinc sanguis cllluens ex ore, lingua, gingivis, etc. non frangit jeju­ nium.1 2“ Ut quid sumatur per modum comes­ tionis aut potationis. Ratio est, quia juxta sensum communem hoc tantum modo frangitur jejunium naturale. I nde quid­ quid per modum respirationis aut saliva hauritur, jejunium nullatenus frangit. Sic jejunus remanes, licet per respira­ tionem pulverem vel museam deglntieris, casu se., et non ex proposito.2 3“ Ut res sumpta habeat rationem cibi, aut potus, id est, ut sit quid alterabile in stomacho, et aptum ad nutritionem. Ratio est, quia secus juxta com­ munem concipiendi modum non est comestio, neque potatio. Nemo enim dicitur manducare ferrum, vitrum, etc.— Ita communiter Theologi cum S. Thom.,8 S. Alph? III. Ex Responso S. Pœnitentiariæ, dd. 18 juuii 1873 colligendum est, pu­ blicis, seu a Magistratu ad indicandam meridiem designatis, horologiis standum esse quoad momentum, quo incipit obli­ gatio jejunii naturalis, ecclesiastici, officii divini, etc. ; idque licet non signent tem­ pus verum, sed medium tantum, aut me­ dium non proprii meridiani, sed alieni v. g. metropolis.5 * 1309. Qu.esita.—Quær. 1° An tra­ jectio reliquiarum cibi, qua inhiarent i nier dentes, frangat jejunium ? Resp. 1° Neg. si sit involuntaria, quia non habet rationem cibi. Constat etiam ex Rubrica Missalis.0—Ita omnes. Resp. 2° Si sit voluntaria, controvcrtitur. 1“ Sententia, quæ S° Alph0 non vi­ detur iniprobabilis, negat ; quia tales reliquiæ moraliter reputantur partes co­ mestionis praecedentis diei, et non novæ, ac non sumuntur per modum cibi, licet ex i L. VI. 279. 8 4 6 ° lb. 280. Dub. 1. P. III. q. 80. a. 8. L. VI. 281. Acta. T. VII. p. 399. De defect. Tit. IX. u. 3. DE EUCHARISTIA. proposito, sed per modum salivæ.— \'ide I Ruhr.1 11“ Sententia affirmat; quia hujus­ modi trajectio, cum ex industria fiat, nova comestio videtur. — Ita Roncaglia, etc. Hanc sententiam dicit communiorem et probabiliorem ct omnino consulendam S. Alph.,1 23 qui tamen advertit in hoc non esse scrupulose agendum, ita ut sufficiat expuerc illas reliquias, quæ sensibiliter in lingua percipiuntur, ct non sit obligatio adhibendi diligentiam ad illas ex dentibus extrahendas, etsi alias dcglutienda * praevi­ deantur. Quær. 2° An guttula aqua aut jusculi degustati cum saliva mixta frangant jeju­ nium. si deglutiantur ? Resp. 1° Neg., si casu praeter intentio­ nem trajiciantur, modo non sint in magna quantitate. Idem dicendum de guttulis, quæ involuntarie trajiciuntur os lavando. Ratio est, quia non sumuntur per modum nutritionis. Constat etiam ex Rubrica Missall's? Resp. 2° Affirm., si ex proposito de­ glutiantur. Ratio est quia tunc nihil deest ut rationem cibi aut potus habe­ ant. 4* Quær· 3° An solvat jejunium pulvis tabaci sumpti per nares ? Resp. Neg., etiamsi aliquid in stoma­ chum transmittatur. Ratio est, quia licet talis materia sit nutritive, tamen non su­ mitur per modum comestionis, nisi fiat ex proposito.6 Quær. 4°. An solvat jejunium fumus tabaci aut similis l Resp. Neg., quia, in communi ho­ minum existimatione, fumus tabaci neque est cibus nec potus, neque sumitur per comestionem aut potationem. Ob eamdem rationem dicendum non frangere jejunium eos, qui in culina ciborum fumum tum ore, tum naribus attrahunt. Et hoc valet, etiamsi fumus voluntarie immittatur in stomachum.0—Idem videtur dicendum de succo seu odore camphoræ, qui per modum fumi tabaci hauritur (Gallice : cigarette de Raspa il). Quær. 5° An solvat jejunium, qui su1 2 3 4 » De defect. disp. corp. η. 3. L. VI. 279. De defect, disp. corp. η. 3. L. VI. 279. 6 lb. 2S0. Dub. 1. J b. 280. Dub. 2. mit folium tabaci, rei aroma, ut dentibus conterat, et phlegmata expuat ? Resp. Neg probabiliter, etiamsi deglutiatur,praeter intentionem tamen, modicum succi saliva· inseparabiliter mixti ; quia, si casu id deglutiatur, non per modum cibi, sed per modum saliva· trajicitur. Omnes autem conveniunt, hujusmodi masticationem ante Communionem esse indecentem ; unde non videtur excusanda a culpa veniali, nisi rationabilis aliqua causa intercedat.1 Quær. 6° .lu possit communicare, qui dubitat utrum post mediani noctem cibum aut potum sumpserit, aut in ipso die aliquid degiut ierit ? Resp. Affirm., ut patet ex dictis n. 67. 1°. a). Excipe si dentur in contrarium prasumptiones tam fortes, ut operans pro­ babilius credat jam sonuisse duodeciluam.· Quær. 7° An liceat edere et bibere statim post Communionem ? Resp. Olim quidem post Communio­ nem praecipiebatur jejunium usque ad Sextam. Sed hoc præceptum jamduduin abrogatum est. Attamen ex decentia, morai aliqua servari debet inter sumptio­ nem hujus Sacramenti et alios cibos, saltem quamdiu species consecratæ in stomacho nondum plane corruptæ perse­ verant. nisi tamen adsit aliqua rationabi­ lis causa aliquid statim sumendi ; secus talis comestio, ob irreverentiam, a veniali culpa non excusatur.’ Quær. 8° An sit illicitum expu ere post Communionem ? Resp. Neg. per se, modo nullum Hos­ * fragmentum in ore remanserit. Nul­ tia lum enim est periculum irreverentiæ erga species sacrais ; quandoquidem via, per quam sputa in os confluunt, non est œsopliagus, seu via cibi et potus, sed est via respirationis. Omnes tamen conveni­ unt congruum esse, ut communicantes per aliquod temporis intervallum ab expuendo abstineant.4 Quær. 9° Quandonam liceat aliquem non jejunum communicare ? Resp. Non jejunus licite communicat 1 2 35. 8 1 L. VI. 280. Dub 3. lb. 282. iu fine,et L. 1. 39. L. VI. 283. 1b. H. A. Tr. XV. TRACTATUS 64 1° in periculo mortis, ex quacumque causa proveniat ; 2° in periculo ne Eu­ charistia pereat, vel male tractetur, v. g. ab hæreticis, impiis ; 3° in periculo proximo gravis scandali ex omissione Sacrificii vel Communionis ; 4° in neces­ sitate perficiendi Sacrificium vel Commu­ nionem, v. g. si pro speciebus vini sacer­ dos sumpserit aquam, etc.1 (9) p. 417. Quær. 10° Ah requiratur moralis cer­ titudo periculi mortis, ut Viaticum non je­ juno ministrari possit ? Resp. Neg., sed sufficit dubium pru­ dens, seu probabilitas periculi (non enim requiritur probabilitas articuli mortis, si cum aliquibus placeat periculum distin­ guere al) articulo), præsertim quando timendum est, ne æger repentina morte corripiatur. Imo graviter arguendi sunt Parochi et parentes aut cognati infirmo­ rum, qui ex incuria aut vano timore administrationem Sacri A iatici ita protra­ hunt, ut absque Eucharistia decedere périclitent ur.1 2 Quodsi legrotus./i/c/Ve die sequenti jejunus Viaticum suscipere pos­ set, teneretur experture. Hac tamen in re non est scrupulose procedendum, cum Concilium Constant iense periculose infir­ mos simpliciter a lege jejunii excipiat.3 Quær. 11' An liceat aliquando dare Communionem infirmo non jejuno, nec peri­ culose decumbenti, si morbus sit diuturnus ? Resp. Negandum est, attenta praxi actuali Ecclesiæ, nisi morbus sit ejusmodi, qui per se periculum mortis inducere pos­ sit. Attamen Theologi nonnulli id ali­ quando permittunt, si morbus sit diutur­ nus, nec unquam æger omnino jejunus communicare valeat, modo raro fiat, v. g. aliquoties in anno. — Sic Elbel.4 Sed contradicit sententia communissima Thco- i logorum cum Suarez, qui asserit, solum Papam hac in lege dispensare posse. Ileipsa S. Pontifex raro et gravi tantum de causa, attamen etiam cum privatis 1 (quemadmodum ex casu particulari ipse j nosco), et non tantum, sicut olim fere, cum publicis seu publica de causa, ut semel, ter, aut etiam pluries in anno communicare possint, dispensare solet. Tunc vero adest, ratio sufficiens cur interdum Eucharistia 1 2 3 * L. H L. n VI 284. 28G sq. A.Tr. XV. 46. VI 285. Dub. 3 90. post mediam noctem infirmo administrari possit. Ratio cur sola dispensatione Papæ id fieri possit, est quod secus lex ista Ecclesiæ· nimium relaxaretur. Vide, si lubet, Ben. XIV. Breve: Quadam, de more, dd. 24 mart. 1756, historiam hujus legis tradens. Punctum //. De corporis decentia. 1310. Principia.— I. De jure natu­ rali is requiritur exterior habitus, et ea corporis compositio, quæ internam animi reverentiam ct devotionem exhibeat. Hatio patet : debetur enim huic augustis­ simo Sacramento non solum interna, sed etiam externa veneratio, cum ipse Chris­ tus, mediis speciebus, sensibili quodam modo in eo existât et tractetur. II. Nulla prorsus corporis macula per se impedit a Communione, cum Eucha­ ristia sit tantum cibus aiiimæ, neque pu­ ritas minuatur corporis maculis, quæ ad bonitatem vel malitiam moralem nihil conferunt.1—Decentia tamen et reveren­ tia tanto Sacramento debita exigit, ut, si sordes exterius apparentes possint au­ ferri, diligenter auferantur. III. Nulla est obligatio abstinendi a Communione propter maculas corporis occultas, vel etiam apparentes exterius, sed indelebiles.2 — Si tamenmaculæexternæ, hic et nunc indelebiles, sint valde notabiles, et brevi cessare debeant, dece­ bit, ubi commode fieri potest, Commu­ nionem differre. Quando vero diutius durant, non est ratio cur aliquis alimonia coelesti privetur. — Ita communiter. 1311. Resolves.— 1° Mulieres acce­ dere debent ad sacram Communionem in ornatu sancto, modestiam redolente; si quæ valde indecentes (vide 11. 1233. 1°) se Sacræ Mcnsæ sisterent, Communio eis neganda esset, cum debitis tamen cautio­ nibus ad scandala, quantum fieri potest, pr.ecaveuda. 2° Lepra, fluxus sanguinis, et similia, <|u;e sine patientis culpa eveniunt, per se non prohibent a Communione, quia labes illa· non obstant devotioni, quæ est dis­ positio requisita ad Communionem.8 — Post voluntariam paulo ante habitam pol­ lutionem ad S. Communionem accedere, 1 L. VI. 271 275. 8 Ib. 275. 3 Ib. DE EUCHARISTIA. etsi quis enutritus et confessus sit, veni­ ale aiunt, nisi scandalum vel alia justa causa Communionem exigat ; idem valet post veniali ter malam, vel etiam involunta­ riam, si perturbationem in mente relin­ quat. Excipiunt, si communicaturus hanc pro posse repellere conctur, vel ali­ qua justa causa necessitatis vel devotionis adsit.1 —De Communione post copulam conjugalem diceturn. 1646. 7°. 3° Sacerdos infectus lepra, aut alia in­ firmitate horrorem excitante, celebrare potest, sed non in publico ; sic enim ex Jure Canonico statuitur.2 4° Convenit ex decentia et humilitate christiana, ut milites communicaturi ad Sacram Mensam, depositis armis, acce­ dant. Nulla tamen lege ad id obligan­ tur.3— Idem dicatur de laicis chirothecas (gloves) deferentibus. “Sacerdotes vero ” ait Rit. Roin. “ cum stola commu­ nicent.” APPENDIX I. DE COMMUNIONE FREQUENTI. 1312. — Nomine Communionis fre­ quentis communiter cum S. Alph. intclliguntur sensu strictiori Communiones illæ, quæ praeter dies Dominicos vel fes­ tos fiunt diebus etiam fcrialibus sine praevia Confessione. Certum est, 1) frequentem Communio­ nem, etiam quotidianam, semper fuisse in Ecclesia optatissimam. Constat 1° ex communi suffragio Patrum, qui semper enixe eam fidelibus commendarunt. Con­ stat 2° ex Trid..4 ubi ait : “ Optaret qui­ dem sancta Synodus ut in singulis Missis fideles adstantes, non solum spirituali affectu. sed sacramenta! i etiam Eucha­ ristiae perceptione communicarent, quo ad eos Sanctissimi hujus Sacrificii fructus proveniret.” Constat 3° ex Decreto Innoeenlii XI. anu. 1679, nccnon ex com­ muni Doctorum suffragio. Igitur Com­ munio frc(| nens est magnopere laudanda, atque a Parochis, nccnon a confessariis enixe fidelibus suadenda. Certum est, 1 L. VI 272. Rubrica Miss, de def. Tit. 9. η. 5. 2 L. VI. 275. 8 Ib. 4 Sess. 22. c. 6 65 2) non posse generaliter constitui dies ad Sacrani Eucharistiam suscipiendam, nec illos esse ab ea arcendos, qui frequenter accedere cupiunt, nisi indigni videantur. Totum hoc igitur relinquendum est judi­ cio confessarioruin, qui. pro conscientia» puritate et fructu e Sacra Mensa per­ cepto, id quod singulis magis profuturum existiment, praescribere debent. 3) Ad Sacras Virgines quod attinet, si quotidie Sacram Communionem petant, admonciidæ erunt ut in diebus ex carum Ordi­ nis instituto praestitutis communicent ; si quæ vero puritate mentis eniteant, et fer­ vore spiritus ita incaluerint, ut dignae frequentiori aut quotidiana Sanctissimi Sacramenti perceptione videri possint, id illis a Superioribus permittatur’’ — Ita ex eodem Innoc. XI. Decreto.1 Cfr. n. 1189. 5°. 1313.—Juxta mentem S. Alph.,4 ct aliorum ab ipso relatorum, doctrina de Communione frequenti paucis et genera­ libus regulis constringi sic potest. 1" Regula.— Communio menstrua ne­ mini sat disposito deneganda, imo omni­ bus maxime consulenda ist, etiamsi vitam degant negotiis sæcularibus implicatam ; secus enim valde difficile est diu in divina gratia perseverare, ob innumeras occasiones, et rerum æternarum quasi obliteratiouem. — Ita communiter. 11* Regula. — Communio hebdomadario, permittenda est, imo et consulenda, iis, qui graves culpas ex habitu non commit­ tunt : attamen illis, si pluribus vitiis levi­ bus laborent, nec ullatenus sint d· emen­ datione solliciti, aliquando utile erit Communionem aliqua hebdomada in­ terdicere, ut scilicet aliqua alacritate ad vitia abjicienda excitentur.3 111“ Regula. — Communio frequens, seu pluries in hebdomada, permitti potest, aut etiam consuli, iis. in quibus reperiuntur hæc tria : 1) Fuga peccati venialis plene deliberati ac absentia affectus voluntarii ad veniale, i. e. ad ejusdem materiam. 2) Studium perfectionis christiame et de­ siderium Communionis. 3» Exercitium orationis mentalis et mortificationis.' * — Ita regulariter loquendo ; nam exceptiona1 2 8 4 Cone. Pl. Balt. II. p. 294. Praxis conf. η. 149-155. Ib. 149. lb. 150. 153. TRACTATIS 66 Uter concedi etiam potest “ aliquibus I Mensam accedant, praeclara Patrum Kaqui ” carent praedictis dispositionibus, vennatensium verba in rem nostram ad­ sed “ essent in periculo labendi in peccata hibere liceat. Haud potest quin multum lethalia, ut vires recipiant ad resisten­ conferat ad totius vit® Christian® ratio­ nem, ipsamque adeo æternani salutem, dum.” 1 * IV Regula. — Communio quotidiana modus, quo quis prima vice Sacram Com­ concedenda iis est, qui, prrctcr duo priora munionem recipiat. Hinc omnes anima­ praedicta, multum incumbunt orationi ac rum rectores sedulo curent ad illam dis­ mortificationi ac malas cupiditates majori ponere puellas et pueros, quos per ætatern cx parte superarunt. “ Excipe, ordinarie ac sufficientem rerum spiritualium intelliloquendo, unum diem in quavis hebdomada gentiam capaces dijudicaverint. Erudiant . . . ct tempus illud, quo privare velint” eos peculiari studio, inquirant diligenter directores “suos pœnitentes Communione in eorum vitam, et, quos in Christian® ad probandam connu obedientiam. aut hu­ doctrina; rudimentis jam satis instructos militatem, aut ob aliquam justam cau- esse, ac morum probitate ae pietate com­ sim.” 2 Concedi etiam potest ob aliquam mendari intellexerint, ad Sacram Mensam particularem circumstantiam transeuntem, admittant, cæteros in aliud tempus, omni humano respectu posthabito, remittentes. v. g. ob novenam. Per triduum autem ante Communionem tum exercitationibus piis, tum gene­ APPENDIX II. rali potissimum Confessione, praeparentur DE COMMUNIONE SPIRITUALI. proxime ad illam ; ipsa vero die, solem1314. — Communio spiritualis dicitur nitate maxima, Divinum Panem sumant, pium desiderium Eucharistiae Sacramen­ cuncto populo inspectante, et praesertim tum suscipiendi, cum realitcr suscipi non parentibus, quorum curae postea anim® potest. II®c Communio Sanctis valde in illæ, eœlesti Convivio refect®, erunt fer­ deliciis fuit, ct commendatur a Trid.8 vent issi mo caritatis zelo a Parochis comII:cc piis fidelibus valde utilis est. Etenim mendand®.” 1 “ Qua vero ætate pueri Eucharistico si Deus praemio afficit pium cujuscumque virtutis desiderium, (pianto magis deside­ Cibo primo refici debeant, ab Ecclesia rium ipsummet possidendi ! A confessa- haud est definitum. S. Thomas, gene­ riis igitur fidelibus, suis pœnitentibus, rali usus loquendi forma, docuit posse sedulo insinuanda, et vehementissime tunc hoc Sacramentum iis conferri, cum commendanda est. Communio spiritua­ incipiunt aliqualem usum rationis habere, lis omni tempore et in omni loco fieri ut possint devotionem concipere hujus potest, tam mane quam sero. Tempus Sacramenti.” 2 Pastorum itaque erit hac tamen opportunius est ipsius Miss® tem­ super re diligenter inquirere, ne quis vel pus, quo scilicet sacerdos communicat ; per incuriam nimis cito admittatur, vel tunc enim, cum augustissimum Sacramen­ per severitatem diutius quam par sit arce­ tum oculis exhibeatur et vividius menti atur. H;ec vero regula generalis, qu® repraesentetur, ardentius corda divino tamen suas admittat exceptiones, statui videtur tuto posse, neminem scilicet, amore inflammabit. ordinarie loquendo, ante decimum annum Angelorum Panis participem fieri debere, APPENDIX III. nec post annum quartum decimum cuivis, DE PRIMA COMMUNIONE PUERORUM. cætcroquin digno, eum esse negandum.” ’ 1315. —“ Quoad pueros,” ait Conc. Pl. Bait. 11.,4 “ qui prima vice ad Sacrani 1 Praxis conf. η. 149. ’ Sess. 13. c. 8. * Ib. 150. 152. 1 a. 260. 261. I ] 1 a1 1855. P. II. c. 4. Dccr. 7. 2 P. 111. q. 80. a. 9. 8 Syn. diœc. Sabinæ a1 1844. P. III. c. 2. 6. 7- Cfr. Layniann, L. 5. Tr. 4. c. 4. n. 3. DE EUCHARISTIA. PARS SECUNDA. DE EUCHARISTIA UT SACRII· ICIO. Eucharittia non solum Sacramenti, sed etiam Sacrificii rationem habet. Agendum Γ de natura et virtute Sacrificii Missa.·; 2’ de applicatione Sacrificii Misse ; 3’ de obliga­ tione Missam celebrandi ; 4’ de tempore et loco celebrationis , 5° de modo celebrandi. CAl’LT I. DE NATURA ET VIRTUTE SACRIFICII MISS.E. Sacrificium generati m sumptum sic communiter definitur: Oblatio externa rei sensibilis cum ejus destructione vel immutatione, soli Deo facta per legiti­ mum .Ministrum in supremi ejus dominii protestationem. 1316. Principia. I. Missa est ve­ rum novæ legis Sacrificium. II. Sacrificium Misste rationes om­ nium sacrificiorum antiquæ legis perfecte continet, seu est latrentirum, etc. III. Incruentum Missæ Sacrificium idem profecto est ac Sacrificium cruentum Crucis, non solum quia eadem victima offertur, sed etiam quia eadem est forma­ lis Sacrificii ratio, per protestationem videlicet supremi dominii, quod Deus in vitam mortemque habet. Quocirca Sa­ crificium Altaris a Sacrificio Crucis differt non quidem essentialiter, sed tantum ac­ cidentaliter, quoad modum scilicet offe­ rendi. Probantur ct latius explanantur luce principia in Theologia Dogmatica. 1317- Qt esita.— Quær. 1° In quo considat essentia Sacrificii Missa- ? llesp. Controvertitur. Non pauci te­ nent, essentiam Sacrificii consistere in Consecratione et partialiter in Sumptione, quia in Consecratione ponitur victima, et in Sumptione consumitur. Quam opinio­ , nem uti probabiliorem habet S. Alph.1 Quær. 2° Pro quibusnam possit offerri Sacrificium Missa ! Praenotandum. In offerendo Sacrificio sacerdos tripliciter agit. scii, nomine Christi, nomine Ecclcsiæ et nomine pro­ prio. Ea, quæ nomine Christi facit, essentiam Sacrificii proprie dicti com­ plectuntur; nomine vero Ecclesia peragit » L. VI 305. cærcmonias funditque preces, quas Ec­ clesia pro celebratione hujus Sacrificii præcipit ; nomine autem proprio agit, quatenus opus bonum et meritorium, quod litando ponit, ad ipsius personam, qua talem, pertinet. — His prænotatis : llesp. ht genere offerri potest pro omni­ bus, quibus, saltem ut impetraiorium, pro­ desse potest. Hinc 1' Calide, saltem nomine Christi et proprio, offertur pro omnibus sive vivis, sive defunctis, exceptis solis damnatis ac infantibus sine Baptismo mortuis. 2° Calide et licite offertur idque tri­ plici, (piem descripsimus, modo, pru omni­ bus fidelibus vivis, etiam pro peccatoribus non excommunicatis, sed pro his tantum quoad fructum impetrationis. 3° Quoad excominunieatos vivos: a) Certo licet indirecte, etiam nomine Eccle­ *, sia v. g. pro eorum conversione, pro Fidei propagatione, etc., “ quatenus eorum bonum resultat in Ecclesia * dilatationem ” ut ait Lugo.1 b) Si agitur de Sacrificio directe et in particulari pro aliquo excom­ municato offerendo, dist. inter citandos, seu norninatim excominunieatos, et tolera­ tos. — Pro citandis licet nomine proprio, non vero nomine Christi aut Ecclesia? — Vvotoleratis autem, per se, probabilius licet etiam nomine Ecclesia, quia fidelibus licet cum iis, etiam in divinis, communicare 3 Dixi : per se: quia, si de hærcticis ct schismaticis agitur, id in praxi, ratione scandali, etc., mm licere, plura probant S. Sedis Responsa. * 4 Nomine Ecclcsiæ nec publice ( ut per se patet et omnes admittunt), nec occulte (ut fere omnes) offerre licet pro defunctis, quibus deneganda est ecclesiastica sepul­ tura, puta pro hæreticis et schismaticis notoriis. Sepultura * enim numine intelli> De Each. ]).. 19. n. 1S8. 2 L. V. Deer. T XX XIX. c. 28. S. Alph. L. VI. 308. Lacroix, u. 33. 3 L VI. 309 < X. Rev. Th T. 3. |> 293 sv GS TR \CTATVS guntur quæcumquc suffragia Ecclesiæ pro defunctis fieri solita; inter hæc autem primum locum tenent Missæ, nomine Ecclesiæ, etiam occulte, celebrat,-e.1 Nota. Quæ de excommunicatis to­ leratis dicta sunt, probabilius etiam de infidelibus valent.2 Confirmatur ex se­ quenti Responso S. C. O., quæ proposito dubio : “ Utrum liceat sacerdotibus Mis­ sam celebrare pro Turearum aliorumquc infidelium intentione, et ab iis eleemo­ synam pro Missa * applicatione accipere? ” Fer. IV., die 12 julii, 1SG5, respondit: “ Affirmative, dummodo non adsit scan­ dalum, ac nihil in Missa specialiter adda­ tur, ct quoad intentionem constet, nihil mali, aut erroris, aut superstitionis in infidelibus eleemosynam offerentibus subesse.” 8 (10) p. 418. Quær. 3° Qpotuplex sit fructus Sacrificii Missa ? Resp. Fructus Missæ distinguitur cx duplici capite, nempe ex parte offerentis, et cx parte victimæ. I. Ex parte offerentis. Cum duplex sit offerens, Christus nempe ct sacerdos, hinc duplicis generis est fructus Missæ ex parte offerentis. Prior provenit ex Christo offerente, et dicitur ex opere operato, quia recipitur intuitu meritorum Christi et ejus promissionis. Alter provenit cx sa­ cerdote offerente, quatenus recipitur in­ tuitu meriti ct devotionis sacerdotis cele­ brantis, et fructus ex opere operantis nuncupatur. — Inde lit ut Sacrificium ob­ latum a sancto sacerdote, quatenus consi­ deratur ex opere operato, non prosit magis, quam si ab indigno Ministro offerretur; quia Sacrificium, sic spectatum, est opus Christi, et solum a meritis Christi fructus dimanat. Quare hoc sensu recte dici potest, Missam mali sacerdotis tanti va­ lere, quanti valet Missa boni sacerdo­ tis. Secus vero dicendum, si attendatur meritum ex opere operantis; (pio enim dignior est sacerdos et majori devotione præditus, tanto major Missæ fructus eva­ dit. II. Ex parte victimae. Ex hoc capite triplex distinguitur fructus Sacrificii, scilicet generalis, specialis, specialissi­ mus. i Nonv. Rev. Th. T. 12. p. 55S sv. a L. VI. 309. 3 Vpud Guiy. EJ. Rom. 1873. T. II. n, 340 * (). 1° Fructus generalis ille est qui re­ spondet Sacrificio, quatenus est opus positum a sacerdote, prout i operatur no­ mine totius Ecclesiæ. Et omnes quidem Fideles, tum vivi, tum in purgatorio de­ gentes. hunc fructum percipiunt ; sed ipsis tribuitur per modum im ndratioms tantum (vi cujus contritio etiam atque ideo peccatorum remissio obtineri po­ test), non vero, ut videtur, per modum sahfactionis, quia ex millenis Sacrificiis, quæ quotidie offeruntur, quivis justus, etiam inscius, immensa· p. ad lum Polluitur Ecclesia (item crypta cum illa benedicta), dum in ea limit îllæ actiones indecentes et loco sacro injuriosa·, ob quas indecens reputatur, ut ibi offeratur Hostia immaculata, el divina Officia celebrentur, donec reconcilietur. Hinc polluitur: 1° per homicidium (ergo etiam per suicidium) voluntarium et in­ juriosum, saltem immunitati Ecclesiæ, «piale etiam est, quod alias justum esset per sententiam judicis; nisi tamen reipublicæ perturbator aliter capi non posset; 2° per effusionem graviter culpabilem et copiosam sanguinis ex percussione, aut vulnere ecclesiæ graviter injurioso ; requi­ ritur vero, ut is, iu quem sævities, de (pia sub 1° et 2°, exercetur, in ecclesia ipsa eam patiatur, licet forte vulnerans extra ecclesiam sit, vel licet effusio sanguinis aut mors extra eam sequatur ; 3° per effusio­ nem humani seminis voluntariam, et vel per se, vel rat ione loci sacri illicitam. Non pollueretur igitur per copulam maritalem, quando justa adesset causa eam habendi, scilicet ad vitandam incontinentiam ; 4° per sepulturam non baptizati, seu infidelis. Excipe infantem, de quO n. 1699. q. 1°. R. 1°, et catechumenos (ib.) -,1 non vero in­ fantem jam natum (etiam Christianorum) sine Baptismo mortuum (S. C. Immun, apud Craisson, Man. n. 4800) ; 5° per sepulturam baptizati excommun icati vitandi ; non vero si sit quidem excommunicatus, sed non vitandus. De his constat ex .1 ure Canonico. — Vide S. Alph.2 Sed ut Ecclesia censeatur polluta, hæc crimina debent esse sive facto, sive jure notoria, sive statim ab initio, sive postea. Debent etiam patrari in ipsa Ecclesia, i. e. in aliqua ejus parte a fornice superiori ad pavimentum et a porta interiori ad ultimum parietem; non ergo in sacristia, etc.3 Resp. ad 2nm 1° Si Ecclesia fuit tantum benedicta, reconciliari potest a sacerdote (juxta Rit. Horn, delegando ab Episcopo, quod tamen non est de præcepto), cum orationibus consuetis, et cum aqua, ab ipso sacerdote, ad Ecclesiam reconciliandam de­ legato (vel non delegato), benedicta.4 2° Si vero Ecclesia illa fuerit consecrata, reconciliari debet ab ipso Episcopo, vel a 1 « 8 < Cone. 1’1 Bail. 11. a. 390. L. VI. 362-866. Ib. 364. Cfr. L. IV. 460. Ib. 363. De Herdt. T. II. u. 164. sacerdote delegato a Papa [n. 1247. 1* , b)j, vel apud nos ab Episcopo (p. LXX1. 13), juxta ritum Pont. Romani. Atta­ men, si non possint omitti divina Officia sine gravi incommodo, cum licentia Epis­ copi, si haberi possit (alias sine ea), cele­ brari potest.1 Oratoria domestica in domibus privatis licet benedicta (quæ tamen benedici non possunt nisi benedictione loci vel domus nova·2) et ad cultum deputata, non cen­ sentur pollui. Quær. 5° Quomodo Ecclesia exeeretur, vel exeerata ad cultum idonea reddatur ? Resp. 1° Ecclesia exeeratur, cum amittit suam benedictionem, vel consecra­ tionem. Censetur autem exeerari, (piando totaliter vel ex maxima parte corruit, vel destruitur, ita ut de novo, saltem ex ma­ jori parte, æditicari debeat, aut si omnis parietum crusta, vel major saltem pars, simul auferatur.8 Resp. 2° Ecclesia exeerata, iterum benedicenda vel consecranda est, juxta ritum et formam præscriptam pro bene­ dictione vel consecratione Ecclesiarum. Altare autem fixum consecrationem amittit, cum mensa seu lapis superior a stipite suo amovetur, aut per fracturam mensæ enormem. — Sic S. C. R. 15 mail 1819, 3 mart. 1821. Altaria sive portat ilia sive fixa eam amittunt aperto fractove tu­ mulo (vel fracto aut amoto hujus operculo, non vero præcise sigillo)4, in quo recondun­ tur Sacræ Reliqniæ, vel per earumdem amissionem. — S. C. R. 23 sept. 1848. Nec sufficit iu illis tumulari alias Reliquias authenticas; sed altaria denuo sunt con­ secranda.— Sic S. C. R. 7 dec. 1844.— Nota tamen facultatem Episcopis nostris concessam et. quæ per eos sacerdotibus communicari potest et solet,” celebrandi, . . . etiamsi altare sit fractum vel sine Reliquiis Sanctorum ; ... si aliter cele­ brari non possit. Vide p. IjXXII. n. 23. Demum vasa sacra, et aliæ res conse­ crata exeerantur, (piando formam suam amittunt, nec amplius ad usum suum in­ servire possunt.— Hinc paramenia etiam suam benedictionem amittunt, si evadant ita lacera vel usu trita, ut morali honii1 2 8 4 L. VI. 361. De liewit. t. III n. 289 I !.. V I 868. Rev. th. T. 12. p. 595. n. 63 sq. ·· v 81 DE EUCHARISTIA. nos per cum, ut supra 1°, deputatis, consecrata. 5° Corporale lineum vel ex cannabe., ab Ordinario, aut apud nos per sacerdotem, ut supra 3°, delega * tum, benedictum. 6° Palla pariter linea vel ex cannabe. 7° Turificatori um line­ um. 8° Miesale cum pulvillo. 9' Cru­ cifixus. 10° Candela duplex accensa ex cera. 11° Bursa, velum sericum, manutergium, ampulla *. 1.2° Minister mascu­ lus.1 Cfr. n. 1247- V. a). Quod candelas autem attinet, in Mis­ sis stride privatis non licet plurcs, quam duos cereos accendere, nisi celebret Epis­ copus, vel nisi agatur de Missis lectis conventualibus vel Parochialibus aut simili­ bus in diebus solemnioribus. vel de iis. quæ celebrantur loco solemnis et cantatæ —♦— occasione celebritatis et solemnitatis. vel nisi SS. Sacramenti expositio majorem CAPUT V. numerum exigat. — De Herdt.5 1331. Qu.esita. — Quær. Ie da DE MODO CELEBRANDI. mappa nfc.essario debeant me benedicta ? Resp. Affirm. Ratio est, quia id in Nempe 1 ° De requisitis ad Missam ; Rubrica præscribitur, et quidquid dicant 2° de Rubricis. nonnulli, non apparet ratio sufficiens agendi contra Rubricam, qua sic statui­ ARTICULUS I. tur· “Altare operiatur tribus mappis . . . ab Episcopo vel ab alio habente potesta­ DE REQUISITIS AD MISSAM. tem benedictis.' Celebrare tamen supra 1330. — Hiec requiruntur: 1° Altare mappam non benedictam, culpam venia­ lapideum, fixum vel portatile, consecra­ lem non excedit, ct proinde, urgente ratio­ tum ab Episcopo, aut apud nos, si de nabili causa, omni culpa caret, juxta S. portat ili agitur, vacante Sede ct in casu Alph.8 necessitatis, ab Administratore dioece­ Quær. 2° An sit mortale celebrare dae sis, — vel, Sede plena, a sacerdote per ulla veste sacra, aut sine stola, vel alba, Episcopum in locis sibi subjectis de­ casula, manipulo vel cingulo ? Resp. 1° Est mortale celebrare sine putato, cum oleis tamen ab Episcopo benedictis (vide p. LXXII. n. 28 et p. ulla veste sacra, in omni casu, ex quacum­ LXXIII. n. 6). 2° Mappa triplex ex que causa. 2° Item celebrare sine casula, lino vel cannabe confecta ; quapropter , vel alba, aut stola et manipulo simul. 3° “emendandus est,” inquit Kenr.9 “mos liem celebrare cum ornatu notabiliter im­ quorumdam mappis utentium, quæ in mundo et lacero. 4° J\riu.s etiam cele­ domo, in qua rure celebrant, reperiun- brare sine manipulo, vel stola, aut (extra necessitatem) iis non benedictis. tur, unica breviori mappa corporali sup­ Cgravem ’ posita,— vel *qua ex lino aut saltem ex 5° Probabiliter non est mortale celebrare cannabe non sint confecta?. Venialis sal­ sine amictu, saltem pro iis qui illo non tem est culpa tres mappas non adhibere; utuntur ad tegendum caput, sed tantum mortalis omnes omittere, nisi gravis excu­ humeros, Idein etiam dicendum de cele­ set necessitas.” 3° Vestes *sacra , seu ab bratione sine cingulo; unde ab his om­ Ordinario, vel apud nos a sacerdote, per I nibus causa rationabilis facile excusat.4 Quær. 3° An color vestium sit de praOrdinarium vi facultatis, quæ p. LXXI, n. 13. refertur, delegato, benedicta?. 4° < '■epto ? Calix et patena, ab Episcopo, aut apud i L. VI. 373 sq. 2 T. I. n. 1S4. num æstimationc ad finem suum adhiberi amplius non possint, vel si amittant for­ mam essentialem etiam per brevissimum | tempus, itu ut, stante hac separatione, suo , usui inservire nequeant : hinc etiam, si uno actu addatur pars, qua * sit major parte benedicta; non autem si reficiantur paulatim per partes minores. De. Herdt.1 Ex dictis porro patet, quale sit discri­ men inter pollutionem Ecclesiæ et ejus exeerationem. Polluta Ecclesiae parte, integra Ecclesia pollui censetur, etiam cum coemeterio adjacente et altaribus Jiris (non vero portat ilibus). E contrario exe­ erata Ecclesia, non ideo exeeratur comieterium, nec altaria. L. VI. 368 -371. (Z) p. 403. 1 T. I. n. 169. 174. 2 Tr. XVII. 99. ’ « L. VI. 375. « L. VI. 377. 82 TRACTATIS ' et quod non est consecratum.1 Consonat Deci. S. C. R.2 Ceu abusus autem habendum est, quod sacerdos exeerari velit prædictii vasa sacra, antequam ea reficienda vel iterum refun­ denda tradat artifici. Debent ergo ei tradi, si opus sit, quin sacerdos vel directe manu, vel aliquo mediante instrumento conetur ea exeerari. — Sic S. C. R.3 Quær. 7° An alba, cingulum, amictus, mappulae, corporale, pacificatorium, palla necessario debeant esse ex lino vel can * nabe ? Resp. Affirm, quoad omnia. Sic ex praxi et pnecepto Ecclesiæ.—Attamen ex Decreto generali S. C. R.4 amictus, alba, mappula, si quæ ex gossipio habe­ rentur, adhiberi interca poterant, usqncdum consummarentur, non renovandae tamen, nisi ex lino vel cannabe. Praeci­ piebatur vero, ut Corporalia, palla, purijicaloria post lapsum unius mensis a publi­ catione Decreti tantummodo linea vel ex cannabe confecta adhiberi possent. — Cin­ gulum etiam ex lana vel serico confici po­ test. S. C. R. 23 dee. 1862. n. 5326. Quær. 8° An pyxis necessario conse­ crari debeat ? Resp. Vide n. 1247. V. a). 4°. Quær. 9° Quale peeçatum sit celebrare cum corporali non benedicto 2 Resp. Hoc excusari nequit a mortali, nisi urgeat gravis necessitas celebrandi. In casu autem necessitatis posset etiam sine corporali celebrari.— Ita communi­ ter.3 Pariter, nisi urgeat præceptum au­ diendi Sacrum, mortale est uti corporali valde immundo; leve, si valde immun­ dum non sit ; nullum vero, in hoc casu, si aliud haberi nequeat.6 Quær. 10° An sit mortale celebrare sine palla, vel cum palla non benedicta ? Resp. Controvertitur. P Sententia probabilis affirmat. Ratio est, quia olim palla erat ipsum corporale, quo calix ope­ riebatur: unde licet nunc sit separata a corporali, æque necessaria ea est, ac illud. 11“ Sententia, ipsa quoque probabilis, negat. Ratio est, quia hodie non eadem ; currit ratio reverentia’ pro palla ac pro corporali, quod immediate Sacras Species 1 Kenr. Tr. XVII. 111. 2 L. VI. 378. Dub. 5. tangit. In necessitate, palla deficiente, 8 11 ecpL 1847. 4 S. C. R. 1G mart. 1833. Resp. Affirm., quia omnes Rubricæ, qu;v respiciunt cæremonias Missam con­ comitantes, ut præccptivæ habentur. At­ tamen luce Rubrica obligare sub gravi non videtur, nisi scandalum adsit, v. g. si die Paschalis vel alio solemni Missa cele­ braretur vestibus nigris. Hinc, causa ra­ tionabilis, quæ Missionariis nostris sa­ cerdotibus sæpc aderit,1 ab hoc pnecepto excusare potest.2 (13) p. 418. Quær. 4° Quinam colores in paramentis requirantur ? Resp. Requiruntur paramenta albi, rubri, viridis, violacei, et nigri coloris. — Omnino reprobantur paramenta ex telis sericis vitreis confecta. Sic S. C. R.8 — Pariter reprobantur paramenta varii colo­ ris (of the various colors), quæ propter flores cuj usque coloris immixtos non pauci volunt omni festo posse adhiberi. Hæc S. (’. R. prohibuit die 23 sept. 1837 ; atque adeo illum colorem tantum­ modo repræsentare possunt, qui primarius est et predominates. Prohibentur omnino paramenta flavi et canridei coloris/ * Tolerantur paramenta ex aurea tela (gold cloth), quæ, juxta usum l rbis, pro albo et rubro colore adhibentur, et, ubi adest consuetudo, etiam pro viridi : quin et pro omni colore adhiberi possunt, si fila serica, cum aureis intermixta, sint coloris prescript i* * Quær. 5° An calix et patena sub gravi vel sub levi lanium consecrari debeant ; et ex quanam materia sint conflanda ? Resp. ad luni Consecrari debent sub mortali ; præceptum enim circa rem gra­ vem versatur.® Resp. ad 2um Ex pnesenti disciplina, calicis saltem cuppa debet esse aurea, vel argentea intus inaurata.7 In casu vero necessitatis calix cum cuppa ex stanno adhiberi posset. Patena esse debet ex auro, vel argento inaurato. Quær. 6° An calix et patena consecra­ tionem amittant, si inauratio pereat ? Resp. Neg. probabilius, sed post no­ vam deaurat ionem consecratione nova in­ digent, quia intervenit aurum de novo additum, immediate Sanguinem tangens 6 De Herdt, T. I. n. 147 et S. C. R. 28 apr. 1866. 6 L. VI 379. 7 S. R C. 1G mart. 1876. 1 L. VI. 370. Dub. 2 in fine. 3 20 npr. 1822. n. 4588. 6 L. V 1.387. 2 n. 5011. 4 n. 4563. ° L. VI. 376. DE EUCHARISTIA. 83 purilicatorium aut bursa ad calicem ope­ celebratione Missa», non debet esse exigua, riendum adhiberi potest.1 sed pneeminere inter candelabra, ita ut Quær. 1 1 An liceat uti palla panno sacerdos et populus facile et commode serico coopertu, et auro contexta ? eam intueri possint. Sic Bened. XIV. c. Resp. AJjirm. Licet enim id prohibea­ Accepimus 16 julii 1746. “ In Missioni­ tur. rogantibus tamen pluribus Gallia.· bus tamen,” ait Kenr,1 “necessitas facit, Episcopis, concessum est, ut adhiberi ut Crux adhibeatur non admodum magna; possit. Hinc ad postulatum : An, non ob­ sed curandum ut, quatenus fieri possit, sit stantibus Decretis a S. C. R. editis, liceat populo conspicua.” Addit, in casu neces­ uti palla a parte superiori panno serico sitatis, qui tamen præcavendus e>t, adhi­ cooperta, et auro contexta. ? Respondit beri posse panam crucem Rosario appen­ S. C. : Permitti posse, dummodo palla linea sam. Si in altari, in quo Missa celebratur, subnexa calicem cooperiat, ac pannus supe- 1 adest magna statua, vel imago picta aut rior non sit nigri coloris, aut referat ali­ cælata, in qua Crucifixus primum locum qua mortis signa.2 obtineat, hæc suilicit —S. C. R.3 — Si Quær. 12° An purijicatorium sit bene­ Missa celebratur in altari, ubi SS Sacra­ dicendum ? mentum publice est expositum, crux ex­ Resp. Xeg. Viden. 1247. V. a). Imo poni ve) non exponi poterit juxta locorum si purificatorium facile haberi non possit, consuetudinem. — Ita Bened. XIV. Const, probabiliter licitum est celebrare sine eo, cit. — Crucifixus non requiritur cum tanto ejusque loco adhiberi potest strophiolum rigore, (pio Crux.3 Quær. 16° Quale peccatum sit celebrare mundum, quod postea ad profanum usum sine lumine, et an aliquando licitum sit ? non adhibeatur.8 Resp. ad lum Mortale est celebrare sine Quær. 13° Quale peccatum sit celebrare ullo prorsus lumine.4 sine ministro ? Resp. ad 2“m In casu unico licitum est Resp. Est mortale juxta omnes. At- I tamen communiter dicunt DI)., licitum sine ullo lumine Sacrum peragere, scilicet esse celebrare sine ministro, urgente ne­ «piando peracta Consecratione lumen excessitate ministrandi Viaticum. Idem tinguitur, nec aliud haberi potest : tunc concedunt alii, ut populus audiat Missam enim urget ratio perficiendi Sacrificii. Quær. 17° An liceat celebrare cum. de pnecepto.· * — Episcopis tamen nostris et sacerdotibus, quibus per eos communica­ candelis e.r alia materia quam ex cera, cel tur, facultas est “celebrandi . . . sine mi­ cum uno lumine cereo ? Resp. ad l',m Xeg., excepto casu in­ nistro, ... si aliter celebrari non possit.” duit! Apostolici, vel necessitatis, v. g. ne Vide p. LXXII. n. 23. (14) p. 418. Quær. 1 1° Au sacerdos aliquando cele­ moribundus Viatico, vel populus Missa de pnecepto carcat ; et S. Alph.6 hoc ut brare possit, respondente muliere ? Resp. Affirm., si necessitas urgeat præ- peccatum mortale reprobat. Priori parti sertim apud moniales, modo mulier re­ responsi consonat declaratio data Epis­ spondeat a longe, nec immediate ministret copo Carolinopolitano. S. C. R. 10 dec. ad altare porrigendo urceolos, etc. ; hoc 1857.® Resp. ad 2um Xeg. pariter cum sen­ enim non posset excusari a mortali, quia Ecclesia omnino interdicit mulieribus ce­ tentia communiori et probabiliori: sed si lebranti ministrare.6- Confirmatur De­ fiat, veniale non excedit, et quæcumque creto S. C. R.6 , causa rationabilis ab omni culpa excusa­ Quær. 15° An sit mortale celebrare bit ; quocirca, deficiente altero cereo, sa­ cerdos etiam ex mera devotione celebrare sine cruce ; et qualis crux esse debeat ? Resp. ad lum Xeg. : hoc enim grave jx) terit.7 non apparet, quapropter rationabilis causa 1 Tr. XVII 101. etiam a veniali excusat. — Ita communiter 2 Itljun. 1668. n. 2231. Theologi. I 3 L. VI. 393. « Ib. 394 et I. III. Deer. T. XI.l, c. ult. Resp. ad 2uni Crux, quæ requiritur in 1L.V1.388. 3 L. VI. 389. 6 Ib. 392. 2 lOjnn. 1852. 1 Ib. 391. » 27 aug. 1836. 5 Ib. 394 Dub 1 < t S R. C. 7 sept 1850 ° Aeta T. Ill. p. (»02. Cfr. Past.-Bl tàr N. Ani'T. .Inhixr 111. 23 ' L. VI. 394. Dub. 2. TRACTATUS .Voie. Animadvertit Kenrick,1 Pulvi­ num Missali supponendum in Missionibus haud facile haberi posse ; pallium seu antipendium apud nos fere nusquam ; — pro ampullis in Missionibus vasa quæcumque — adhiberi. ARTICULUS II. DE RUBRICIS. 1332. — Maxima cura et sollicitudine sacerdotes servare debent leges Ecclesiæ, quæ spectant ad modum Missam cele­ brandi, cum inter omnes res sacras hæc omnium sit sacratissima, adeoque summa reverentia digna. 1333. Qi esita. — Quær. 1° -In oni­ nes Rubrica Missa sint pracephca ? Resp. 1° Juxta communem sententiam omnes Rubricæ, quæ servantur intra Mis­ sam, sunt praceptixa, cum rem adeo sa­ cram respiciam. Obligant autem sub graoi, vel sub led, pro gravitate vel levi­ tate materiæ, ut infra dicetur.2 Resp. 2° Rubricie vero aliqua, quæ servantur extra Missam, id est ante vel post Sacrum, sunt mere direct ira, ut v. g. manuum ablutio post Missam et orationes pro pneparatione vel gratiarum actione.3 Controvertit ur quoad orationes, quæ ex Rubrica recitandæ sunt, dum vestes indu­ untur; sed eum communi sententia te­ nendum est, ait S. Alph..· * earum omissio­ nem esse venialitcr culpabilem. Quær. 2° An sacerdos infirmus cele­ brare possit, licet non omnes Rubricas ser­ vare queat ? Resp. Affirm., si paucas et leviores tantum omittat, imprimis si privati m ce­ lebret. Imo plures gravis notie auctores permittunt infirmo celebranti, ut etiam baculo utatur, si indigeat, etc.6 Quær. 3° Au aliquando liceat Missam interrumpere ? Resp. 1° Nunquam licet Missam in­ terrumpere essentialiter, ita scilicet ut Sacrificium inceptum remaneat truncatum, nisi gravissima seu extrema urgeat neces­ sitas, ut in casu imminentis incendii, aut » Tr. XVII n. 102-104. 2 L VI 399 et S. C R. 10 jnn. 1090. in Mediolan. sub fine. » L. vi. 409. 410. Exam. Ord. η. 112. * lb. 410. ‘ lb 102. hostis ad necandum irruentis; tunc enim sacerdos, omissa calicis Consecratione, posset sumere Hostiam jam consecratam, vel eam secum effugiendo auferre. Quod si utramque Consecrationem perfecerit, utramque Speciem statim sumat, si pos­ sit ; vel si non possit, secum auferat in loco vicino citissimi· sumendam.1 Resp. 2° Licet interrumpere accidentaliter, nempe aliquid interponendo justa de causa ante Canonem : 1 1 Ob concionem post Evangelium, ob preces pro defunctis recitandas (quæ tamen, sicut etiam cie, quæ ab Ordinario præscriptæ sunt, apud nos ante vel post Missam recitari debent 2), ob proclamationes Bannorum faciendas, vel ob processionem excipiendam, etc. 2° Ia gratiam supervenientis Principis, vel turbæ peregrinorum die festo, si alias Missam audire nequeant. Tunc si obla­ tio facta non fuerit, sacerdos de novo incipere potest ut totum Sacrum audiant. 3° Si sacerdos recordetur de aliquo impe­ dimento, v. g. se non esse jejunum, vel in statu gratiæ, vel esse irregularem, modo Missa sine scandalo aut nota ab­ rumpi possit.3 Resp. 3 Non licet tamen interrumpere, etiam accidental iter, incepto Canone, et a fortiori peracta Consecratione, nisi gra­ vissima de causa. Hinc Missa semper in­ terrumpi potest, imo debet, si ininistrandum sit Sacramentum necessarium i. e. Baptis­ mus et Poenitentia; item Extrema Unctio vel Viaticum, dum hire ideo ministranda sunt, quia absolutio non nisi dubia dari potuit (n. 122li. q. 2°. R. 1°). Secus, in­ ter ( ’onsecrationem ct Communionem, non decet, nisi agatur de Viatico, ct dummodo co in casu celebrans vestes sacras exuere non debeat, nec altare c conspectu suo amittat.4 — Sine justa causa, mortalis est interruptio notabilis.6 Quær. 4° Quid agendum, si sacerdos morbo rd morte correptus Sacrum perficere nequeat ? Resp. 1 ° Si sacerdos deficiat ante Conse­ crationem, nihil ab alio sacerdote agendum est. quia Sacrificium proprie non fuit in­ ceptum. 1 2 3 4 6 L. VI. 352. (one. 1’1. Bull. II. a. 364. L. \ I. 352. 353. Ib. 351 De limit. T 11. n 177 r DE El (JH A B 1ST» A. Resp. 2° Si vero deficiat post Conse­ crationem, etiam unius tantum Speciei, tunc alius sacerdos jejunus, si adsit, sup­ plere debet ; si non adsit jejunus, sup­ plétif alius etiam non jejunus, ct Sacrum perficiat ; quia præccptum de integritate Sacrificii procuranda gravius urget. Imo etiam sacerdos irregularis vel excommu­ nicat us supplere deberet. Attamen si statim alius sacerdos inveniri non posset, post interjectam unam horam probabili­ ter amplius non foret quærendus, quia deesset unio moralis, ct proinde non cen­ seretur idem Sacrum. Si autem sacerdos morbo inter celebrandum correptus perfi­ cere Sacrum valeat post aliquam interrup­ tionem, melius ipse, quam alius, perficiet, etiamsi jejunus non sit.1 1334. — Resolves. 1° Illicitum est celebrare capite cooperto. Constat ex e. .Nullits de Cons. (list. 1 Et quidem juxta sententiam communem mortale est cele­ brare totam Missam capite cooperto ; ce­ lebrare vero cum pileolo {calotte) usque ad Canonem, secluso contemptu et scan­ dalo, solum veniale est ; imo probabiliter etiam veniali culpa caret, licet sine dis­ pensatione fiat usque ad Canonem tan­ tum ex rationabili causa et in loco privato, vel etiam in loco publico, si ratio adstantibus manifesta sit, ct sacerdos celebrare non possit sine notabili incommodo. Illicitum est tamen celebrare integram Missam capite sic cooperto absque licen­ tia Apostoliea. Sic expresse S. Alph.,2 post alios. —Craisson, Âlan. dur. Can.8 2° Illicitum est de jure communi cele­ brare cum capillatura ficta {icig). quia etiam illa caput celebrantis cooperitur. Ita ex Innoe. \l. Decreto, in quo insuper prohibetur Episcopis et Nuntiis Apostolicis, ne hanc concedant licentiam.·1 Sed hæc prohibitio abiit in desuetudinem plu­ ribus in locis.6 3° Non excusatur a veniali sacerdos, qui omittit benedictiones, inclinationes, gcnuflexioncs, etc. . . . Idem dicito de eo, qui adverteuter non genulhrtit ad terram, vel contra Rubricæ pnescripta mutat or­ dinem benedictionum, aut luce nimis cele­ riter peragit. 4° Est peccatum grave, nisi levitas ma­ ’ 1. VI 355. II». 397. 3 n 3388 s«| 4 L. λ I. 398. 6 Crnissoii Man. Jur. Can n. 3f»92. 85 teria· excuset omittere partes Mis *æ. qwe dicuntur ordinance, seu (pia semper reci­ tantur vel aguntur. Cude communiter dicunt Doctores. esse mortale omittere Confessionem cum aliis in principio Missa·. Epistolam, Evangelium. Collecta * prinripalts, Offertorium, Præfationem, fractio­ nem Hosti®, et illius mixtionem cum Sanguine.1 5 Mortale est omittere in Canone quam­ libet orationem, vel 10 aut 8 nomina Sanctorum i verba2). vel «jus verba ita mu­ tare, ut sensus varietur, vel aliquod ver­ bum omittere, (pio sublato, reliqua verba sensum non faciant.— Idem dicendum, si omittatur Pater noster vel .-lyna.s Dei ; idem de Ubera nos ; Domine. non sum dig­ nus ; et Quid retribuam ; idem de purifi­ catione paterne et calicis ]>ost sumptionem.8 6° \ cniale est omittere unam ex tribus Collectis principalibus Si omissa sit prima oratio, ipsa cum Secreta, ut videtur, est recitanda, non postea. Mortale non erit omittere alias orationes, quæ prætvr Collectam propriam in Missa adduntur.4 7° Venialiter peccat, qui. contra ex­ pressam prescript ionem Rubricæ Missalis, a) ea, quæ secreto dicenda sunt, ita submisse profert, ut seipsum non audiat (imo graviter, si sic pronuueiarct verba Consecrationis); b) ea, quæ alta voce dicenda sunt, submisse, vel ita alte ut alios celebrantes perturbet ; c> ea. qu;r submisse, alte recitaret. Nullum tamen foret peccatum ea, qu® submissa voce reeitanda sunt, ita recitare, ut a solis mi­ nistris audiantur.8 8° Mutilare verba aut syncope inter­ médiare, salvo sensu et secluso scandalo, non est plus quam veniale.8 9° Omittere paries extraordinarias, sci­ licet quæ non in omni Missa dicuntur, non est nisi veniale.— Ita communiter, nisi tot partes omittantur, quæ simul * sumpta notabilem materiam constituant. Cude veniale tantum erit omittere (Horia. Credo, Collectas prater pro, riam Missa, Tractum vel specialia circa Praefa­ tionem vel Communicantes. Ita mtmmu­ niter. Item celebrare Missam votivam vel de Hm/nient. (piando id juxta Rubricas non licet, veniale est, nisi fiat mortale ra1 L. VI MU « L \ I !(>·’> 6 Ib. 113 116 * Ex. Onl 125, * 1 \ I 4U6. 8 Ib. 407- 86 TRACTATLS donc contemptus, vel scandali. Sic v. g. difficulter a gravi scandalo excusaberis, si Missam, saltem publicam, de Requiem in festis solemnibus Pascitatis, aut Nativi­ tatis Domini legas.1 10° Lotio manuum ante Missam fieri debet saltem sub veniali, et sub gravi, si manus sint valde immumlæ, propter reve­ rentiam Sacrificii. — Omittere vero lotio­ nem post Missam, nullum erit peccatum.2 11° Licet, nullum sit peccatum omit­ tere orationes ante ct post Missam ; atta­ men sacerdos, qui sine ulla alia praepara­ tione ad sacrificandum accederet, aliqua culpa non careret.8 12° Peccaret sacerdos, si in purifica­ tione ( alicis sola aqua uteretur, sed venialitcr tantum juxta communem senten­ tiam/— Plurcs etiam a peccatq veniali excusant sacerdotem, si sit aJatemins. Sic Tamburinus.— \ idc plura de Rubri­ ca, et Caremoniis apud auctores. 13° Situe mortale celebrare cum nota­ bili voluntaria distractione v. g. in iis, qua: recitantur in Canone, et signanter sub Consecratione et Communione, dispu­ tatur. S. Alph. affirmativa sententiæ potius adhæret, quia, ut ait, Sacrificium praeter rationem orationis, vi cujus non esset certo mortale (cfr. n. 402), habet insuper rationem cultus excellentissimi Religionis, “ cui gravem videtur ille irro­ gare irreverentiam, (pii dum profitetur actu religioso Deum colere, voluntarie ” et notabiliter “ se distrahit.” 5 14° Recte sequentia a Patribus Cone. Pl. Bait. 11.® monentur : “ In divino Sacrificio celebrando detur opera diligenter, ut omnia altarium orna­ menta, ct sacra vasa sint inunda ; non foeda corporalia, vel purificatoria ; non vestes lacerae vel indecentes; indusia vero privati apparatus sub amictu et alba late­ ant ita ut non indecoro, vel mundano more appareant ; nec quidquam altari tremendo, vel Sacramentorum administratione indignum sit.” “Ut omnia juxta ordinem fiant, et soleimics Ecclesia * ritus integri serventur, monemus Rectores ecclesiarum, ut sedulo invigilent ad abusus eliminandos, (pii in cantu ecclesiastico in his regionibus inva1 L. VI. 420. ’ Ib. 410. Dub. 2. 4 Ib. 410. Dub. 5. 2 Ib. 409. 4 Ib 408. ° a. 300. 301. luerunt, ( urent igitur ut Sacrosancto * Missa Sacrificio et aliis divinis officiis musica, non vero musieie divina officia inserviant. Noverint, juxta Ecclesiæ ritum, carmina vernaculo idiomate, inter Missarum solemnia, vel Vesperas solemnes, decantare non licere.” (II) p. 103 et (15) p. 118. APPENDICULA. DE SACRE RITUUM CONGREGATIONIS DECRETIS ET DE CONSUETUDINE CON­ TRA RUBRICAS. 1335. — Praeter Rubricas Missalis, Breviarii, Ritualis aliorumque librorum liturgieorum, habentur etiam decreta S® Cgnis Rituum, *qua pariter censeri debent tamquam regula proxima corumdem ritu­ um.1 Patet ex dictis n. 172. 4° et 173. q. 3°. L Decreta S. R. (’. duplicia distingui possunt, generalia et particularia. Vide dicta n. 173. q. 4°. II. Praceptiva sunt, si. rei sint *nuda declarationes seu interpretationes Rubrica­ rum et versentur circa Rubricam praecepti­ vam, ve! sint in forma rigorosa decreti, i. e. habeant aliquam mandati clausulam, ut, e. g. servari mandavit.2 Secus sunt directioa tantum, debito nihilominus re­ spectu ab omnibus servanda et cuicumque contraria: auctorum opinioni praeferenda. III. Ut obligent, debent esse, a) au­ thentica (n. 173. q. 3. R. 1’), (pialia sunt ea omnia, quæ habentur in Collectione Gardelliniana (Ib. q. 6°); nec sufficit, ut a S. R ('. Praefecto vel Secretario aut ab aliis extra Congregationem data sint ;3 b) si extensiva sint, eo, (pio n. 173. q. 5° diximus, modo promulgata. [\. Si (pia decreta sibi invicem revera sint contraria, standum est posteriori. — Quodsi apparens qiuvdam discrepantia habeatur inter generales Rubricas Missa­ lis et eas, quæ in Ordine Missa notantur, pari forma utraque Rubrica sequenda est, conciliando, quoad fieri potest, earnmdem dispositiones; discrepantia enim ordinarie inde provenit, quod expresso praescribatur in uno, quod reticetur vel obscurius exprimitur in alio. Idem di1 L. V 1.401. 8 De llerdt. T. I. n. 8. » Ib. DE El CHARISTIA cendum est de discrepantia, qu® quando­ quid tolerare, (piam movere turbas, quæ que occurrit inter Missale et < ærernoni- non sine magno Religionis detrimento alc Episcoporum; quocirca tamen etiam quandoque etiam ex bona causa excitantur. dici potest, quod C.eremoniale relinqui Consuetudines autem vere legitimæ et possit ecclesiis cathedra!ibus aliisque, in laudabiles mutari non debent ct si muta­ quarum usum præscriptum est.1 tio cederet m alicujus gravamen, aut in 1330. — De consuetudine contra Rubri­ admirationem ct scandalum populi, nulla­ cas tenus mutari possunt.” Quær. Qpanam. ctniditiones requirantur, ut sit legitima ? Resp. 1° Ut sit iinmemorialis.2 Patet DIES, ex variis decretis S. C. R. et ex (’ Apos- quibus extra casum indulti remissionis, lolici ministerii Innoc. \ill. 23 maii, per Episcopos a S. C. C. rei respectire d1723, apud De llerdt.8 — 2° Ut non P. E. oblinendi, Parochi et Ordinarii pro aperte repugnet Rubricis Missalis, Bre­ populo celebrare tenentur Pius IX. (vide viarii. C.eremonialis Episcoporum, aut n. 1322. TI.) statuit esse sequentes : Ritualis Romani, vel etiam decretis gene­ Dominicos scilicet dies totius anni ; na­ ralibus appositis in Missali et Breviario. — Dixi: ut non aperte repugnet, etc.; tivitatis D. X. J. C. ; circumcisionis; nam S. R. (λ, apud De llerdt,4 permittit epiphaniæ ; resurrectionis cum duabus et approbat eas consuetudines, quæ licet sequentibus feriis; ascensionis; pente­ plane non conveniant cum regulis contentis costes eum duabus pariter sequentibus in Missali, Breviario, (’æremoniali et Ri­ feriis; Sanctissima· Trinitati- ; solem nituali. iisdem tamen aperte non repugnant, tatis Corporis Christi et inventionis sed potius circa modum quemdam ver­ S. Crucis, nccnon festivitatum concep­ santur. 3° Ut sit laudabilis, i. e. non tionis, purificationis, annuntiationis, as­ “contineat positivam indecentiam, quæ sumptionis et nativitatis Deipara· λ irginis ; dedicationis S Michaelis archannequeat decenter tolerari.” 6 “ Ex his patet,” ait De Hcrdt,8 “ pluri­ geli ; nativitatis S. Joaxnis Baptistæ. SS. mas consuetudines esse illegitimas, ideo- Petri et Pauli. S Aiidrræ. S. Jacobi. S. que tollendas et emendandas; quod eo Joannis, S. Thomæ, SS Philippi ct Ja­ magis fieri debet, si solos respiciunt cleri­ cobi, S. Bartholonuei, S. Matthæi. SS. cos, ita ut, populo vix attendente vel non Simonis et JudiC et S. Mathiæ, (. hiasti multum curante, emendari valeant ; si Domini apostolorum ; item S. Steplnmi autem praevideatur ex immutatione faci­ protomartyris: SS. Innocentium·. S. Lau­ enda admirationem et scandalum in rentii. martyris; S. Sylvestri. Papa- et populo oriri, prudenter admodum proce­ conf., S. Jo-cphi, etiam conf.,et S Anna·. dendum est·, ct satius quandoque est ali- Deipara? genitricis : solenmitatis Omnium Sanctorum, atque unius ex principaliori­ bus patronis iu quocumque regno sive De Hcrdt. T 1. n. 9. 2 L. VI. 401. provincia, ct alterius pariter principalioris 8 T. I. n. 11. R. 1*. in quacumque civitate, oppido vt i pago, 4 T. I. n. 11. R. 2°. δ L. VI. 401. De llerdt. T. I n. 11. R. 3° ubi hos patronos haberi et venerari con­ * tigerit. Cfr. Lilt. Rundschau, I860, eoi. 741. 6 Ib. * “Id nnum excipimus, ut scilicet quando una cum solemnitate Divinum Oflirinm translatum fin-nt in Dominicum diem, unit tantum Missa pro populo sit a parochis applicanda.’ Ita Pins IX in ( oust, «•it. TRACTATUS DE SACRAMENTO PŒNITENTIÆ. PARS PRIMA. DE ESSENTIA SACRAMENTI PŒNITENTIÆ, SEU DE EJUS NATURA, MATERIA ET FORMA. CAPUT I. DE NATURA PŒNITENTIÆ. 1337. — Poenitentia generatim spectata idem sonat ac dolor animi, quem quisque experitur, postquam aliquid fecerit vel omiserit, quod non factum vel non omis­ sum fuisse vellet. Stricto autem et pro­ prio sensu poenitentia est animi dolor, quatenus ad Deum offensum, nobisque ' infensum refertur. L Poenitentia, ut virtus, definitur : Virtus moralis inclinans ad peccati detes­ tationem, quatenus est offensa Dei, ct ad propositum efficax in posterum illud vitandi, et divinæ justitiæ satisfaciendi. Poenitentia numquam non necessaria fuit peccatori necessitate medii ad salutem. Etenim omnino repugnat, peccatorem impmnitentem a Deo in amicitiam recipi. Est etiam necessaria necessitate /ovecepti divini, ut ex multis testimoniis S. Scriptune patet, v. g. Si poenitentiam non egeritis, omnes similiter peribitis,1 etc. . . . Effectus autem poenitentiæ perfecte, ejus nimirum, qme adducat ad ea obse­ quia, quibus ex immensa misericordia sua placari se atque cum homine peccatore re­ conciliari Deus ipse revelavit, duplex est : 1° remissio peccatorum, ut constat ex sexcentis S. Scripturæ locis; 2° remissio pœnæ æternæ. Domo enim justificatus pœnæ icterna * obnoxius esse nequit. Con­ stat etiam ex Trid.2 II. Poenitentia, ut Sacramentum, de­ finitur : Sacramentum novæ legis per mo1 Luc. 13. 5. 2 Sess. C. c. 7. dum judicii a Christo institutum, ad pec­ cata post Baptismum commissa homini contrito et confesso per absolutionem sa­ cerdotalem remittenda. Hoc Sacramentum in eo præcipue ab aliis differt, quod per modum judicii ad­ ministretur: adest enim pœnitens simul reus, testis et accusator; et sacerdos, judex ferens sententiam. 1338. Statuenda.— I. Poenitentia est verum novæ legis Sacramentum. Vide Dogmaticam. II. Sacramentum Poenitentiæ habet vim 1) Remittendi omnia peccata post Bap­ tismum commissa. 2) Restituendi virtutes infusas, juxta mensuram tamen dispositionis. 3) Revivilicandi opera mortilicata. Vide Dogmaticam. III. Partes necessariæ Sacramenti Pœnitentiæ sunt 1° contritio ; 2° confessio ; 3° absolutio ; 4° satisfactio, quaternis a pœnitente acceptanda est. Sacramentum enim Poenitentiæ fuit institutum per mo­ dum judicii reconciliat ivi ; hoc autem haberi nequit sine confessione dolorosa culpæ, animi dispositione ad satisfactio­ nem injunctam subeundam, et sacerdotis absolutione.—Satisfactio autem, quate­ nus imponenda aut implenda, est tantum pars integral is hujus Sacramenti ; quia ef­ fectus primarius,— nempe gratia, et remis­ sio peccatorum quoad culpam ct poenam æteruam,—sine satisfactione haberi potest. IV. Actus vero pienitentis, ad peccato­ rum remissionem requisiti, sunt : 1° con- TRACTATUS DE SACRAMENTO PŒNITENTIÆ. frïtio ; 2° confessio ; 3° satisfactio sensu exposito. Constat ex Trid.1 V. Sacramentum Pœnitentiæ est ne­ cessarium— necessitate praecepti in re, et necessitate medii in voto, saltem implicito,— ad remittenda peccata mortalia post Bap­ tismum commissa. Ita in lege nova, pro divina bonitate ct providentia sua, statuit summus legislator et provisor Christus Dominus. Hinc inquinatis peccato mortali, post Baptismum commisso, Sacramentum Poe­ nitentia? necessarium est ad salutem sal­ tem de necessitate preeeepti ; poenitentia vero seu contritio eum voto Sacramenti, seu cum serio proposito, saltem implicito, peccata confitendi, data opportuna occa­ sione, semper necessaria est necessitate medii. CAPUT II. DE MATERIA SACRAMENTI PŒNITENTIÆ. 1339. — Ut in cætcris Sacramentis, ita in Sacramento Pœnitentiæ, duplex est materia, alia remota, alia vero proxima. Materia remota sunt omnia peccata post Baptismum commissa; quæ dicuntur ma­ teria circa quam, quia circa illa destruenda versatur absolutio. Est autem vel neces­ saria, vel mere sufficiens et libera. Materia remota necessaria sunt omnia peccata mortalia post Baptismum com­ missa, nec unquam vi clavium directe remissa ; quia ex præcepto divino hujus­ modi peccata clavibus subjicienda sunt. — Materia autem sufficiens et Ubera sunt om­ nia peccata venialia, et omnia peccata, sive mortalia sive venialia, alias jam rite cla­ vibus subjecta. Dicitur sufficiens, quia qurelibet peccata, etiam minima, objectum venia' sacramentalis esse possunt. Dici­ tur autem libera, quia nullum est præeeptum ea clavibus subjiciendi. De his constat ex perpetua praxi et traditione Ecclcsiæ, neenon ex definitione Trid.3 Materia vero proxima Sacramenti Pœnitentiæ sunt tres actus pœnitentis, scili­ cet contritio, confessio et satisfactio, qua? dicuntur quasi materia hujus Sacramenti, quia sunt instar materiæ sensibilis, quæ in aliis Sacramentis forma * subjicitur ; per hos enim actus peccata proponantur 1 Sess. 14. Can. 4. 3 Sess. 14. c. 5. 89 I verbis forma? destruenda. Constat pre­ sort i m ex Trid? 1340. Qvæsita. Quær. 1° An sint materia sujfic.iens Sacramenti Pociiitenti/p peccata jam rite confessa et per absolutio­ nem remissa ? Resp. Affirm. Hoc est certum apud omnes, inquit S. Alph.3 Ratio est, 1° quia peccatum, licet re­ missum, est semper peccatum commis­ sum ; ct sicut potest repeti cum fructu ejusdem peccati contritio, ita et confessio; et tantum per accidens Iit quod peccatum, utpote jam remissum, non remittatur, cum tamen per se, utpote commissum, sit capax remissionis. — Nec obstat, quod tunc Sacramentum peccatum hoc non de­ leat : nam sufficit, ut habeat effectum in actu primo, nempe prælieat gratiam deletivam peccati, quamvis per accidens in actu secundo peccatum non deleat, sicut contingit, eum quis ad Sacramentum ac­ cedit jam perfecte contritus. In utroque enim casu absolutio vamdem habet vim, sci), augmentum gratia?, remissionem po?næ, etc. : et hoc gratia?, seu justitiæ aug­ mentum vere dici potest justificatio, sicut augmentât io caloris dicitur calefactio, ut ait Sylvius. * 2° Quia sententia jam lata potest con­ firmari ad majorem securitatem, majon ni­ que consolationem et anima * quietem, ut aliquando in civilibus fieri solet ; et si forte peccatum clavibus submissum nondum fuerit remissum, tunc remitti poterit. 3° Constat etiam ex Declaratione Re­ nt'd. XL, in Jure Can.’ “ Licet,” inquit, “de necessitate non sit iterum eadem con­ fiteri peccata, tamen ... ut eorumdem peccatorum iteretur Confessio, reputamus salutare.” Constat insuper ex praxi con­ stanti fidelium, approbante Ecclesia. Quær. 2° An adultus baptizandus sub i conditione in dubio Baptismi procedentis, peccata jam accusata confiteri debeat ? Resp. Net/. Ratio est, quia illa peccata jam remissa sunt per Sacramentum Pœninitentiæ, si validus fuit prior Baptismus; si autem non fuit validus, non sunt ma­ teria Confessionis, et per secundum Bap­ tismum remittentur. — Reuter? Quær. 3° .tu adultus profatus accu1 Sess. 14. Cati. 4. - L. VI. 427. 3 C. 1. L. V. T. VII. Extrav. Cornu». 1 u. IIS. 90 TRACTATI S sare debeat peccata nondum confessa, seu ab ultima Confessione commissa .’ Itesp. Affirm., ut patet ex dictis n. 126 L IV. 2), et ex Resp. S. Inq. p. LIX. relato. Ratio est, (plia omnes obligationes, qu;c cum actu aliquo certe gesto, quem non constet esse nullum, aliquo nexu con­ sociantur, in suo vigore manent. Quare, cmn post Baptisma non aliud in Ecclesia supersit Sacramentum, quo Deo pecca­ tores reconciliari possent, ab hac obliga­ tione soluti dimitti nec debent, nec pos­ sunt, qui certo susceperunt Baptisma, de cujus valida collatione dubitatur tantum.1 Quær. 4° An adultus baptizandus et absolvendus conditionate, primum baptizari vel absolvi debeat ? Itesp. Ex Resp. S. Inq. in quiesito su­ periori 3° oportet baptizare primum coudUionute, et dein sub conditione, absolvere. Attamen expedit ('ontessionem Baptismo ad meliorem baptizandi dispositionem præmittere, absolutionem autem immediate post Baptismum conferre. (Φ) p. 414 Quær. 5° An peccatum accusatumtantum in genere, ahqnando sit materia sufficiens Sacramenti Pnmitenli/i·, V. //. si quis dicat : Me accuso DE OMMBLS PECCATIS MEIS? Itesp. 1° Affirm., certo in casu necessita­ tis, seu quindo pœnitens, v. g. moribundus nullum peccatum in specie, etiam generiea, accusare potest. — Ita communissime cum S. Thom. -Casui autem necessitatis assimilandum puto casum moralis impossi­ bilitatis, accedente causa sufficienti, ob quam pomitens non sine absolutione sit dimittendus. Casus hic daretur, si con­ fessorius, quemadmodum non semel con­ tingit, oleum et operum perdit, dum ru­ dem, vel prie senio hebescentem, aut pium non habentem certum veniale, eosque a tempore sat notabili non absolutos, frus­ tra inducere conatur ad veniale aliquod certum, de (pio sufficienter doleaut, aut mortale jam confessum declarandum. — Suffivit quoque generalis accusatio, dum agitur de pomitente, cujus peccata jam confessa satis nota sint confessario. Itesp. 2° -Ve//., saltem quoad Uceitatem, cumdisputent DD. de sufficientia talis accu­ sationis ad valorem Sacramenti extra casus sub 1°, et ob incommoda ex cii oritura. * Quær. 6° Ah, pœnitente materiam suffi . cientem dubiam tantum probante, confesso­ rius teneatur exquirere certam de vita pya>lerita, ut absolvere possit ? Itesp. I Affirm., si velit absolvere, quia secus Sacramentum periculo nullitatis ex­ poneretur. Excipe, nisi casus occurrat, in quo pœnitens conditionate absolvi pos­ sit, (pia de re inferius. Resp. 2° -Vr//., si nolit absolvere, sed dimittere pœnitentem cum sola benedic­ tione ; quia pomitens, qui materiam certe sufficientem non affert, jus ad absolutio­ nem non habet. Item si pœnitens vide­ atur habere dolorem dubium de solis venialibus, non tenetur ordinarie eonfessarius magnum diligentiam adhibere, ut illum ad dolorem commoveat, licet multo melius id faciat.1 — Secus autem dicen­ dum esset, si de mortalibus dubiis agere­ tur, ob pœnitentis periculum. Confessarius autem pœnitentem cum sola benedictione dimittens non semper efficaciter procurare tenetur, ut pomitens ipse id bene intelligat. Nam reapse in­ terdum quiedam causa * expostulant, ut eum personis quibusdam aut valde igno­ rantibus, aut scrupulosis, aut pietatis ostentatricibus hoc vel simili modo proce­ datur : “Recitabis devotionis ergo tria Are; elice actum contritionis, et Deuste benedicat. Benedictio Dei omnipotentis etc.” Quær. 7° An sit necessario absolvendus pienitens, qui non affert materiam NECES­ SARIAM ? Resp. Neg. per se, si pœnitens abso­ lutionem non petat ; sed etiam sine abso­ lutione ei permitti potest sacra * Synaxis susceptio; quia, eum sit in statu gratia·, non requiritur Sacramentum Pœnitentiæ ad illum disponendum. Attamen ordi­ narie expedit talem, si materiam sufficien­ tem, de (pia sufficienter doleal, confessus sit, absolvere, ut et gratia * sanctificantis augmentum, et gratias sacramenta les, facilioreimpie peccatorum venialium ac pœnarum remissionem recipiat, etc. Si vero non receperit Sacramentum a notabili tempore, vel si indigeat auxiliis specialibus ad tentationes v. g. superandas, aut si ipse pœnitens, prœbens, ut supra, materiam sufficientem et dispositus, id 1 Vein. Vol IV. pp 323. 324. - 1 VI. ISO. 4S8. \ i’r. Couf.71.99. Viud. cupiat aut postulet, est absolvendus. P. V. q. VII. 1). 1. iu tiue. 1 Prax. Conf. a. 71. DE SACHA MENTO l’ŒN'lTENTI I. 91 1341. Resolves.— *1 Materia sufliciCAPUT III. ens et licita Confessionis sunt venialia, DE FORMA SACRAMENTI P(EN ITI XTI.E. aut mortalia alias confessa, secundum spe­ ciem suam etiam gcnericam, præscindendo Forma Sacramenti Pernitentia- duplex a numero et a circumstantiis quibuslibet. distingui potest : alia essentiali * pro vaRatio est, quia sic habetur Confessio pec­ lore Sacramenti, ct alia preeeeptaa tantum cati, et quidem determinati, saltem unius seu rubricalis. in specie ; nec est obligatio addendi nu­ 1342. — 1. Forma essentialis consistit merum venialium, vel mortalium jam re­ in verbis ; Te absolvo a peccatis tuis missorum.1 Constat ex Trid.1 2° Si (piis de nullo peccato se accuset II. Forma praeceptiva seu rubrical ts in particulari, et dicat, v. g. nihil scio, consistit in iis precibus, quæ antecedunt nisi (piod smpe debui peccare sicut cæteri vel subsequuntur formam essentialem. homines, examinetur ut pueri examinari Sic autem habetur in Rituali Rom.: Mise­ solent. Si nihil ab ultima Confessione reatur tui, omnipotens Deus, et, dimissis pec­ elici possit, interrogetur de vita pneterita, catis Inis, perducat te ad citam aternam. . . . an unquam sit mentitus in vita sua Arnen. . . . an unquam parentes offenderit, aut Indulgentiam, absolutionem et remissio­ iratus fuerit, vel proximo detraxerit, etc. nem peccatorum tuorum tribuat tibi omni­ etc. ? potens et misericors Dominus. Arnen. 3° Cum mulierculis, devotiilis, et aliis Dominus noster J. C. te absolvat, et ego ejusmodi, (pii nonnisi confuse et de valde auctoritate ipsius te absolvo ab omni vin­ levibus confitentur, curandum, ut culpam culo excommunicationis (suspensionis), et aliquam de vita pneterita in specie, saltem interdidi, in quantum possum et tu indi­ gencriea, addant. Tunc vero ad dolorem ges ; deinde : Ego te absolvo a peccatis et propositum excitare eos conaberis, et tuis in nomine Patris, et Filii, et Spiritus absolutos in pace dimittes. Sancti. Arnen. 4° Ad majorem securitatem ct certio­ Passio Domini nostri J. C.. merita B. rem percipiendum fructum pœnitentes in­ M. / irginis et omnium Sanctorum, quid­ ducendi sunt, ut prteter peccata dubia aut quid boni feceris, et mali sustinueris. sint etiam levia quotidiana, semper ex jam tibi in remissionem peccatorum, augmentum confessis subnectant saltem generice aliud gratifp, et pneminm viter a terme. Arnen. certum peccatum, dc (pio vehementius doElevatur dextra versus pœnitentem a leant, ne forte Sacramentum periculo verbo Indulgentiam usque ad verbum Pas­ frustrationis exponatur. Sin autem non sio Domini·, et fit Signum Crucis in pœni­ possit prudenter obtineri accusatio alicu- tentem dicendo : In nomine Patris. . . . jus mortalis jam confessi, tunc sufficiet si Vox suspensionis omittitur pro laicis. prenitens se accusat de aliquibus veniali­ Pia autem est consuetudo, ut confcssarius bus, saltem quatenus innumeris vicibus in ante Confessionem, dum benedicit pœni­ vita sua ea commiserit, confessario hoc tentem. dicat : Dominus sit ut corde tuo et vel simili modo præeuntc : “ Modo te in labiis tuis, ut rite confitearis omnia pec­ accusas de omnibus peccatis commissis cata tua, vel similem orationem recitet. In praxi facile omitti possunt preces tempore ante acto, i. e. dc omnibus inobedientiis, mendaciis, murmurationibus, Misereatur et Indulgentiam, ut constat ex Rit. Rom. Imo juxta communiorem sen­ etc.”2 5° Monendi vero sunt pœnitentes, (pii tentiam absque peccato semper omitti praedictam praxiin servant, ne tantum ex possunt. Idem etiam dicunt de orationi­ quadam consuetudine peccatum vita’ prae­ bus, quæ absolutionem sequuntur: sed terit® clavibus iterum subjiciant, prae­ cum juxta sententiam probabilem hiec sertim si peccatum illud leve sit ; quia elevent bona opera pœnitentis ad meritum subest timor, ne non satis doleant, et ita satisfactionis sacrameutalis, convenit ut scopum prospiciendi validitati et fructui quam rarissime omittantur.— Verba au­ tem Dominus noster Jesus Chr. . . . non pos­ Sacramenti non attingant. sunt omitti sine culpa veniali, nisi neces1 I’rnx. Conf. n. 71. 2 Berardi, de Rend. n. 180. 5°. 1 S.14.C.3. 92 TRACTATUS sitas urgeat, cum dicat Rituale Rom. : “ In Confessionibus frequentioribus satis erit dicere : Dominus noster . . . usque ad Passio Domini . . . exclusive.’’—S. C. R.1 et Conf. dir. per le C. 15. n. 2. 1343. Quæsita.—Quær. \a An va­ lida sit absolutio, si sacerdos dicat tan­ tum : Absolvo ; vel Absolvo a pecca­ tis tuis ; vel Te absolvo ? Resp. ad lum Neg. Ratio est, quia so­ lum verbum absolvo non præ se fert sen­ sum ullum determinatum, et in nullum subjectum cadit; ergo nequit esse forma valida. Resp. ad 2um Affirm, probabilius, ut vi­ detur, saltem speculative. Ratio est quia his verbis subjectum sufficienter determi­ natur : pronomen enim (e satis exprimitur in verbo tuis. — Ita Lugo.2— S. Alph.,8 ut probabilius, etc. Negant, autem non pauci, quorum sententia, ut ait S. Alph./ utpote tutior, sequenda est. Resp. ad 3um Affirm, probabilius, cum sententia communi. Ratio est, quia totus effectus Sacramenti in his verbis exprimi­ tur, quin addatur « peccatis tuis. — Prae­ terea videtur constare etiam ex Catechismo Cone. Trid.,6 ubi dicitur tantum : “ Est autem forma : Ego te Absolvo.” Et nihil aliud ibi additur. — Roncaglia, Lugo, etc. — Non improbabiliter tamen negant non­ nulli cum Lacroix, et huic sententiae in praxi standum est. Quær. 2° An valida sit form a depreca­ toria : v. g. absolvat te Deus ? Resp. Neg., saltem probabilius, cum S. Alph./ Lacroix,7 et aliis communissime. Ratio est, quia Sacramentum l’œnitentiæ institutum est per modum judicii ; pro­ inde voluit Christus, ut sacerdos tam­ quam judex ferret sententiam, et hanc exprimeret: ergo peccata remitti debent ab ipso sacerdote tanquam Christi Minis­ tro; ergo non sufficit, quod Deum depre­ catur, ut ea remittat. Ergo, etc. Insuper cx Cone. Plorent, sola forma indicativa, ut veni forma Sacramenti Pœnitentiæ, pnescribitur. Quær. 3° An necessaria sit elevatio manus et formatio Signi Crucis in absolu­ tione impertienda ? Resp. 1° Certum est non requiri ad validitatem Sacramenti, quia nec ad ma­ teriam pertinet, nec ad formam. Constat cx Cone. Florent, et Trid., nec non ex Theologorum, saltem post Trident., una­ nimi consensu. Resp. 2° Nec requiritur sub mortali ad liceitatem juxta communem sententiam, contra paucos ; quia est tantum Rubrica, quæ gravis non videtur. Imo plures gra­ ves auctores asserunt, hoc omitti posse sine peccato; sic Busembaum relatus et implicite approbatus a S. Alph.,1 ct alii multi. Saltem omitti potest sine peccato elevatio manus, dum recitantur preces, quæ absolutionem formalem præcedunt. Quær. 4° An sacerdos possit calide plures absolvere unica forma, dicens : Ego VOS ABSOLVO A PECCATIS VESTHI3? Resp. Affirm., quia omnia requisita ad validitatem reperiuntur. Et licite quo­ que id fieri potest, in casu necessitatis, v. g. in naufragio, ante prœlium, vel in ipso proelio, etc.; essetque talis absolutio multiplex, non quidem sed virlualiler et aquioalenter, et essent tot Sa­ cramenta, quot homines forent, qui per aliqualcm Confessionem et sufficientem dolorem essent dispositi.—Lacroix,2 et alii omnes. Quær. 5° Quamam pr h<> ; 3‘Satisfactio. quæ non pertingunt ad culpas certe veni, ales, aliquando sunt materia sufficiens ab» solutionis conditional». Non peccata aliena aut originale ; nam contritio est dolor de peccato commisso, seu propria voluntate patrato. — Oportet sane ct verum ex animo fovere dolorem, tum de peccato originali, quo filii ine. inimici Dei ac servi diaboli constituti su­ mus, tum quoque de peccatis alienis, qui­ bus infinita bonitas offenditur et animæ multorum præeipitcs ruunt in ætemam perniciem ; sed ejusmodi dolor animi qui­ dem displicentia est et afflictio, sed non proprie dicta contritio. Ita fere cl. Van Egere n. Dicendum 1° de contritione stricte dic­ ta ; 2° de proposito. CAPUT I. DE CONTRITIONE. 1345. — Contritio est animi dolor et detestatio de peccato committo, cum propo­ sito non peccandi de ctetero. Sic Trid? — Detestatio peccati, — quæ, si Beatos, ut pote tristitia * incapaces, excipias, dolorem necessario includit, — pneteritum respicit ; propositum vero circa futurum versatur. Iltec definitio abstrahit a nova lege, in (pia contritio efficaciam nullam habere potest, sine voto, saltem implicito, Confes­ sionis. Idem enim Trid. paulo infra addit : “ cum voto præstandi reliqua . . . quæ ad rite suscipiendum hoc Sacramentum ” (Pœnitentiæ) “ requiruntur.” Hesolves.— Objectum contritionis non sunt, neque 1) pœnæ aliave mala, peccati sequelæ ; neque 2) imperfectiones, etiam deliberatæ, saltem speculative loquendo; neque 3) peccata aliena aut originale. Non panne ; contritio enim etymologice importat voluntatis obdurat» fractionem seu comminutionem ; hæc autem volunta­ tis durities, inquit S. Th.,2 est in malo culpce, et non in pœna. I ude dolor de pœna peccati, occasio quidem est ac ini­ tium contritionis, sed nunquam essentia­ liter ipsa contritio. Non imperfectiones, etiam deliberatæ, seu voluntariæ actiones aut omissiones, qua?, illæso quovis praecepto, repugnant tantum consilio, hic et nunc intimato sive inspiratione divina, sive ex dictamine ra­ tionis ad perfectiora sollicitantis, sive ex ordinatione directive Superioris. Contri­ tio enim est dolor de peccatis, (pialia non sunt imperfectiones. Dixi tamen : saltem speculative loquendo ; nam, practice lo­ quendo, imperfectiones deliberate sæpius jam quamdam sibi habent culpam an­ nexam. puta ratione mot ivi inordinati sen­ sualitatis, impatienti», pigritia1, etc. Hinc, nt n. 1344. q. 8°. § Hinc ... 2° cum S. Alph. diximus, etiam illa? imperfectiones, 1 Sess. 14. c. 4. 2 Supplein. q. 2. art. 1. ARTICULUS I. DE CONTRITIONE PROPRIE DICTA. 1316.— Contritio duplex distinguitur: 1° Perfecta, qua * est detestatio peccati orta ex solo et proprio motivo caritatis appretiative summæ ; cum proposito, propter idem motivum. non peccandi de cætcro. — Dixi : a) ex SOLO motico caritatis ; i. e. elici debet contritio perfecta ex motivo caritatis tam efficaci seuprédominante, ut .ve .vo/o, sufficiat ad excitandum in pec­ catore summum dolorem ac detestationem de peccato commisso, finnumque propo­ situm non amplius peccandi; quin tamen ideo alia mot i va, caritate minus nobilia, a pœnitente debeant excludi, quemadmo­ dum nec se invicem excludunt spes ct caritas, aut fides et scientia.- Dixi: b) er . . . proprio motico caritatis ; seu bo­ nitatis divina?. Vide η 275.1— Dixi: c) appretialice sumitur ; vide eumdem n. 275 et n. 1349. III. 1350. q. 1°. q. 2°. 2° Imperfecta seu attritio, quæ est de­ testatio peccati orta ex motivo supernatu­ ral!, quod caritate inferius est, — v. g. ex 1 1 Cfr. Viiul. p. 399. Ed 2‘ T. II . p. 5. 96 TRACTATUS consideratione turpitudinis peccati, vel ex Scripture, locis ad I. citatis.- Ecclesi­ metu inferni, aut ex amore beatitudinis astici; Ecclesia enim, pnecipiendo fideli­ æternæ ; cum proposito, propter idem bus, ut peccatu sua, semel saltem in anno, motivum, non peccandi de cætero.— valide confiteantur, iisdem eo ipso jubet, Trid.1 — Præterea contritio est vel for­ ut veram de peccatis confitendis contritio­ malis seu explicita, qua homo, de pec­ nem eliceant, cum Confessio Sacramentalis, cato commisso cogitans, illud directe et sine contritione, valide institui prorsus expresse detestatur, vel implicita seu vir- nequeat.— Intelligitur autem cadere sub (ualis, (pia homo, de peccato commisso prreceptwn ea contritio, quit * requiritur ad actualitcr non cogitans, ponit actum, qui justificationem, nempe contritio perfecta dolorem ac detestationem peccati indirecte extra Sacramentum, vel attritio cum Sa­ et tacite continet, puta, actum caritatis cramento.1 pcrfectæ. HI. Præceptum contritionis obligat, Tria hic exponenda sunt : 1° necessi­ modo per se, modo per accidens. tas ; 2° dotes ; 3° efficacia contritionis. 1° Præeiso præcepto annuæ Confessio­ nis, obligat per se, i. c. ex motivo virtutis pœnitentiæ,— ita ut, qui tunc contritionem § L De necessitate contritionis. non elicit, committat speciale peccatum 1347. Statuenda. — I. Contritio, vel impœnitcntiæ,—(piando urget necessitas perfecta cum voto Sacramenti, vel imper­ gravis se reconciliandi cum Deo, scilicet fecta cum ipso Sacramento, est omnino in periculo etiam probabili mortis vel peccatori necessaria necessitate medii ad amentia? perpetua?, sive vero, sive putato, justificationem et salutem consequendam. v. g. in morbo lethali, in bello, in pericu­ Constat ex Scriptura12* et ex Conciliis, losa navigatione, in difficili partu, in ar­ præsertim ex Trident.:8 “Fuit autem dua operatione chirurgica, etc. ; idque ob quovis tempore ad impetrandam veniam præceptum finem ultimum consequendi. peccatorum hie contritionis motus necessa­ — Dixi : prreciso prrecepto an iture Confes­ rius.” Ratio ex S. Th.4 liæc est : “ Of­ sionis, quo casu alii dicunt obligare per fensa peccati mortalis procedit ex hoc se, alii per accidens. Tacet de hae contro­ quod voluntas hominis est aversa a Deo versia S. Alph., eaque nobis lis de nomine per conversionem ad aliquod bonum com­ videtur. 2° Obligat per accitiens, quando urget mutabile ; unde requiritur ad remissionem divinæ ofïensæ, quod voluntas hominis aliud præceptum, quod sine contritione sic immutetur, ut convertatur ad Deum adimpleri nequit, præsertim iu sequent icum detestatione conversionis prædictæ bus casibus, scilicet, — (piando urget prae­ ceptum actus caritatis, occurrente memo­ et proposito emendandi.” 11. Supposito peccato mortali, contritio ria peccati.quando (piis reus peccati necessaria est necessitate prre.cepti, saltem gravis Sacramentum suscepturus aut mi­ aliquando in vita, et quidem præcepti na­ nistraturus est, -quoties recipitur Sa­ turalis, divini positivi et ecclesiastici.— cramentum Pœnitentiæ, etiam devotionis Naturalis ; dictat enim lex nature, ea causa,—(piando (piis lapsus est in mor­ homini assumenda esse media, *sim qui­ tale, (pio casu a novo mortali non excusa­ bus non potest consequi finem, quem ab­ retur, (pii per notabile tempus differret solute procurare tenetur ; atqui contritio, pœnitentiam. Peccaret scii, contra præ­ ut constat ex dictis ad 1., homini pecca­ ceptum caritatis erga Deum, quod saltem tori est medium, sine (pio non potest pluries in anno rvide n. 277. q. 1°. Κ­ consequi Unem, (piem absolute procurare Ι0. c).1 quemcunque obstringit, et contra tenetur, suam nempe cum Deo reconcilia­ caritatem erga seipsum. eum se exponeret tionem et salutem æternam ; ergo, etc.— periculo novarum culparum. Quantum Divini positivi, ut colligitur ex verbis vero tempus notabile dicendum sit, una eademque pro omnibus regula determinari 1 Sess. 14. c. 4. nequit ; cum necessitas contritionis varie­ ’ Mtttth. 3. 2. Lue. 13. 3. 5. Eccl' 2. 22. tur pro varietate majoris vel minoris in­ Apoc. 2. 5. Act. 3. 19. firmitatis peccatoris; gravioris vel levioris » Seu- 14. c. 4 4 P. 111. q. 86. art. 2. 1 L. VI. 437. DE SACK AMENTO PŒNITEXTI E 97 tentationis, quam patitur; perdurantis vel et directionem, ad aliquam concipiendam transeuntis occasionis, iu (pia versatur, etc. confusionem, etc.1 Generatim tamen loquendo, S. Alph., ob Quær. 1° An contritio debeat pracederc præceptum caritatis erga Deum, putat illud Confessionem ? tempus non esse extendendum ultra men­ Resp. 1° llebet certo præeederc abso­ sem. Peccatores tamen, præsertim rudes, lutionem vel saltem ipsi coexister?, ut pa­ ab hoc peccato dilata· pœnitentiæ ob in- tet. Practice autem loquendo, requiritur advertentiam, ut plurimum, imo fere sem­ ut dolor præcedat saltem absolutionem, per, excusari poterunt.1 quia nullus pœnitens se indispositum sen­ 1348. Quæsita. — Quær. 1° An ille, tiens absolutionem petere, aut recipere po­ qui in periculo vel articulo morti» susci­ test. pit Sacrament uni Poenitentia cum attri­ Resp. 2° Probabilior et communior est tione, teneatur insuper elicere actum con­ sententia, ad Sacramenti valorem non tritionis perfects ? I requiri, ut dolor præcedat accusationem ; Resp, Alii affirmant, quia ex lege cari- , ratio, quia dolor, ut ut sensibilis esse tatis in ejusmodi periculo quisque tenetur debeat, non necessario per Confessionem ad media tutiora; alii negant, quia suffi­ talis fieri debet, cum per alia signa talis ciunt media simpliciter tuta. Sententia fieri possit ; et huic sententiæ valde favt : affirm, omnino est consulenda, eo vel magis, Hit. monens : “Audita Confessione” con(piod in extremo vita· tenemur ad actum fessarius “ad dolorem . . . adducere ” caritatis, cui satisfieri nequit, nisi ex etc. Sententia opposita specie tantum ejusdem virtutis motivo peccata detest e- tenus differt ab exposita : illius enim pa­ mur, si memoriæ occurrant.2 Quare pec­ troni exigunt solummodo, ut Confessio catores moribundi, maxime ii, (piorum non sit mera peccatorum narratio, sed poenitentia satis infirma ac tepida fuit, se­ habeat rationem accusationis sacnamenrio ad contritionem excitandi sunt. A'an talis : ad hoc autem sufficit, ut Con­ fessio fiat animo obtinendi absolutio­ Egerem Quær, 2° An ad consequendam gratiam nem, et deinde dolor manifestetur per in Sacramento, prater dolorem requirantur petitionem seu expect ationem absolu­ tionis.2 actus expliciti Fidei et Spei ? Quær. 5° Per quantum temporis spo­ Resp. Neg. Vide n. 250. q. 2°., n. lium actus doloris morahter perduret ad 270. II. Quær. 3° hi peccet, qui confitetur ve­ valide suscipiendum Sacramentum ? Resp. Perseverare certo potest per niale aliquod sine dolore ? Resp. Neg. probabilius, modo dolor unum, aut etiam alterum diem, si pœni­ circa alia, vel saltem unum (qui dolor tens taient elicit actum contritionis, quo circa unum necessario includitur in dolore efficaciter motus sit ad Confessionem, ita explicite circa multitudinem) non deficiat, ut Confessio, postea instituta, vere sit et pœnitens non subjiciat scienter alia talis contritionis effectus. “ Secus autem, peccata tanquam materiam absolutionis. si quis ex mera devotione, aut ad votum, Hat io est, 1° quia ratione validitatis Sa­ aut pœnitentiam adimplendam confitere­ cramenti sufficit, ut præbcatur aliqua ma­ tur.” 8 Cæterum, supposito quod actus teria certa, nempe ut adsit dolor de aliquo contritionis elicitus fuerit cum relatione veniali, cum venialia non sint materia ad Sacramentum, et ante hujus susceptio­ necessaria Sacramenti Pœnitentiæ, et nem non fuerit retractatus, puta per no­ aliunde, eum non privent gratia ct ami­ vum peccatum mortale, certo non nimis citia Dei, alia sine aliis remitti possunt ; longa videtur distantia inter actum contri­ 2° quia nulla inde injuria Sacramento in­ tionis ct reliquas Sacramenti partes: 1° fertur, si ex bono fine, seclusa omni levi­ si pœnitens. ex intentione confitendi ec­ tate, declarentur. Imo plerumque utiliter clesiam adiens, prius elicit actum contri­ aperiuntur ea quoque venialia, quorum tionis, et deinde, monditer loquendo, dolor, saltem certus, non habetur, ad majo­ pergit in examinanda conscientia aut rem videlicet conscientiae manifestationem oratione, manet ad confessionale et suo 1 L. VI. 437. II. A. Tr. XVI. 10. 2 L. VI. 437. Dub 2. II. A. Tr. XVI. 11. I 1 L. VI. 149. 8 II A Tr. XVI. 20. 2 L. VI. 445, a. £· ed. 98 TRACTATUS loco confitetur, etiamsi in ipsa Confes­ sione aut susceptione absolutionis, ob distractionem aliainvc causam, de contri­ tione non amplius cogitet;1 2° si pœni­ tens mane elicit actum contritionis ex intentione confitendi ea die, v. g. vespere, vel vespere cum intentione confitendi altera die mane, et deinde proposito tem­ pore confitetur ct absolvitur, de contritione non actualiter cogitans.12* Quær. 6° -/// requiratur novus actus doloris ad lUjcam. absolutionem recipien­ dam, quando pœnitens statim post absolu­ tionem peccatum mortale ex oblivione omis­ sum confitetur ? Resp. Controcertitur. Sententia proba­ bilis, imo probabilior affirmat. Ratio est, quia, quamvis dolor in se moralitcr perse­ veret, non tamen perseverat in ordine ad secundani absolutionem ; nam probabiliter ad valorem Sacramenti requiritur, ut dolor sit (.‘licitus in ordine ad absolutionem. Quapropter S. Alph.8 saltem tutius censet eam sententiam tenere. Quær. 7 .ln dari possit Sacramentum Pœnitentire calidum simul et informe, ob defectum sufficientis dispositionis, casu v. g. quo quis duplicis peccati, puta furti et per­ jurii, reus, ex invincibili oblivione perjurii, solum furtum confiteretur, dolens non ex molito universali, sed ex molito speciali turpitudinis, quæ est in furto ? Resp. Controcertitur. Negant nonnulli cum Billuart4* ct Elbcl.6 Ratio eorum est, (plia in Sacramento Pœnitcntiæ con­ tritio est materia Sacramenti ; igitur, si insufficiens sit, invalidum erit Sacramen­ tum. Si vero sufficiens sit, valet Sa­ cramentum et est simul formatum, et ideo peccata statim remittit. — -Iffirmanl tamen alii et quidem graves The­ ologi cum Lugo,6 Lacroix ;7 ct hoc di­ cit probabilius S. Alph.8 — Ratio autem eorum est, quia in allegato casu ex una parte nihil deest eorum, quæ ad Sacra­ menti valorem requiruntur; — non Con­ fessio formaliter integra, eum declaratum fuerit omne quod niemoriæ occurrit ; — non dolor, cum adsit circa peccatum con­ fessum;-— non absolutio, ut supponitur. — Ex altera vero parte, effectu suo Sacra­ mentum actualiter carere debet, cum unum peccatum mortale sine altero re­ mitti nequeat, remissioni autem perjurii obstet defectus doloris. § 11. De dotibus contritionis. 1349. — Dotes necessario requisita· ad validitatem contritionis, tum perfectae, tum imperfecta·, hæ sex numerantur, sci­ licet, 1° ut sit interna; 2° supernatural is ; 3° summa ; 4° universalis ; et, si de sus­ cipiendo Pœnitcntiæ Sacramento agitur, 5° formalis; et 6° elicita in ordine ad Confessionem. L Interna seu vera, i. c. corde ct ani­ mo vere concepta. Contritio enim juxta Trident, est animi dolor. II. Supernaturalis, i. e. elicita per auxilium gratiæ, et ex motivo fide cognito. Media enim naturalia ad finem supernaturalem conducere nequeunt. Cfr. prop. 57“m inter damnatas ab Innoc. XI. p. XVII., et Trid.1 Motiva autem idonea ad quatuor reduci possunt: 1° ad timorem pœnæ; 2° ad spem præmii ; 3° ad turpitudinem pecca­ ti; 4° ad bonitatem Dei. III. Summa, ut scilicet peccator appre­ ciative, i. e. ex prævia appretiationc sen æstimatione intellectiva peccati, qua summi mali, detestetur crimen suum plus quam omne aliud malum, et animo paratus sit omnia potius perdere ct pati, quam pecca­ tura patrare. IV. Universalis quoad omnia ct singula peccata gravia, commissa ac nondum remis­ sa.— Dixi : 1° quoad gravi a ; nam quoad venialia non requiritur ut sit universalis, ut dictum cstn. 1348. q. 3°,etl350.q.4oR.2° dicetur. — Dixi : 2° quoad omnia ET SIN­ GULA gravia ; non quod de singulis mor­ 1 Lacroix, n. 705. talibus singuli quoque actus contritionis - Bouvier de Pœnit. c. III. Sect. VI. Thcol. eliciendi sint, — licet expediat singillatim Mechl. n. 43. 4 L. VI. 448. Cfr. Vind. p. 418. Ed.2‘.T.II. detestari ea, erira quæ quis vehementiori p. 25. passione afficitur; — sed reapse sufficit 4 Dies. 7. a. 1. unus contritionis actus, sese, virtual iter 6 n. 81. saltem, extendens ad omnia et singula, • D. 14. n. 05. tam cognita, quam oblita, in universali : • n. 072. • L VI. 441. 1 Sess. G. Can. 3. DE SACRAMENTO PŒMTENTIÆ. nempe extendi debet ad omnia peccata gravia vel ex motivo universali unico, vel ex pluribus moti vis particularibus, quæ saltem simul sumpta se extendant ad om­ nia mortalia commissa, etiam memoria· non occurrentia. Ratio est, quia nullum peccatum actuale remittitur sine dolore : unum autem mortale sine alio remitti ne­ quit, cum remissio fiat per infusionem gratiæ, (pue eunt mortali simul stare non potest. Dixi : 3 Quoad omnia e/ singula mortalia, commissa ac NONDUM HEMIssa ; nam præceptum contritionis ad peccata jam remissa, excepto casu, quo luce pec­ cata sint materia necessaria aut libera Confessionis vel absolutionis sacramentalis, noti extenditur. V. Formalin, ita ut non sufficiat desi­ derium absolutionis, licet illud sit sine af­ fectu ad peccatum, — nec actus caritatis; hoc enim desiderio aut actu solo nondum ponitur materia Sacramenti.1 VI. Elicita in online ad Confessionem, saltem practice, cum hæc opinio sit pro­ babilis, licet opposita sit probabilior." 1350. Qu .-esita.— Quær. 1 .hi con­ tritio intensive summa esse debeat? Resp. Neg. Ratio est. quia intensitas est quid mere accidentale : gradus enim doloris, seu affectus vel conatus major aut minor, non pertinet ad essentiam contri­ tionis, quæ absque ejusmodi intensitatis gradu tota existere potest. Prætcrca uudenam scires, hunc vel illum intensitatis gradum fore attingendum? Insuper in­ tensitas doloris non est semper in nostra potestate. Hinc aliquando, quoad sen­ sum. vehementius movemur e malo tem­ porali quam ex offensa Dei, licet voluntas prompta sit potius omnia mala temporalia pati, (piam Deum offendere. Sufficit igi­ tur, ut sit appretiative summa.8 Quær. 2° .hi rei/uirater comparatio FORMALIS in appretiatione inter varia mata et peccatum, vel Deam ? Resp. Neg. Sufficit enim ut peccator sincere et vere peccata detestetur, et nolit amplius peccare. Imo valde imprudenter agunt confessarii, (pii ad dolorem, summiisne sit. explorandum, pirnitcntibus quasdam comparationes proponunt valde periculosas, v. g. mallesue vivus comburi, 1 1, VI. 433. 449. - Cfr. Vind p. 411. 3 L. \ I 433 142 Ed. 2‘ T. II. p. IS. ■ 99 vel omnia martvrum tormenta subire au * « reptilia venenosa manducare, quam iterum peccare - Tales enim comparatione- vi­ vidius phantasiam movent, ct. accedente valida tentatione, facile amittitur vera dis­ positio, quæ antea existebat.1 Quær. 3° Qiurnom temporis diuturni­ tas ad veram ac summam contritionem con­ cipiendam exigatur ? Resp. Nulla per se. quia diuturnitas non pertinet ad essentiam actus, sed est ip>i mere accidentalis : quamobrem satis est ut actus sit substantialiter impletus ; quod minimo etiam tempusculo fieri po­ test. Tutius tamen est actum contritio­ nis dicere intensiorem ct productiorem ; ne forte cx levitate aut nimia festina­ tione nullus quoad substantiam concipia1 tur.2 Quær. 4° .ln contritio de venialibus debeat gaudere sex iisdem dotibus ? Resp. Ie Debet gaudere necessario 1‘, 2“, 3’*. 5‘, et practice diam 6a ; scilicet debet esse, 1 interna, quia contritio quæ ex intimo corde non elicitur, vera non est ; 2° supernaturaUs, quia, ut dictum est. contritio naturalis nequit esse medium ad effect um supernal undem ; 3° o', seu debet peccator detestari peccatum ve­ niale plus quam mala naturalia omnia ; 4' formalis, ut nimirum ponatur materia Sa­ cramenti;8 5° elicita in ordine ad Con­ fessionem. Vide n. 1349. Resp. 2° Non debet autem necessario esse universalis, sive in Sacramento, sive extra Sacramentum. Ratio est, (pda cum peccatum veniale non sit ineompo-sibile eum gratia sanctificante, unum veniale potest remitti sine aliis.4 Quær. 5° .hi attritio FORMIDOLOSA, sen ex nutu grheiuire concepta, sufficiat ad justificationem in Sacramento Piemtcntifp ? Resp. Affirm., modo sit vere su/.er­ uat oral is, absolute efficax. et tantum materialiter, non vero formalihr seu serviliter servilis. Ratio est. 1 ° quia hu­ jusmodi attritio, cum sit vera conversio ad Deum, et vera aversio a peccato, remo­ vet id quod obstat operationi Sact1; 2’ quia hoc dare eruitur ex Tridcntino.1 quod dicit, talem attritionem disponere 1 L. VI 433. 7. 8 R>. 449. δ Scss. 1 l. e 1 2 Ib 433 < ib 449. TRACTATIS 100 peccatorem ad justificationem in Sa­ Quær. S° An ad justificationem m Sa­ cramento Pœnitentiæ obtinendam. Cfr. cramento Poenitentia· obtinendam eum attri­ Catechismum Romanum.1 Præterca, 3° tione etiam initium amoris requiratur ? eadem Synodus * docet, aliquando contin­ Resp. Xeg., si per initium amoris ingere, ut contritio caritate perfecta sit, lio- telligatur aliquis gradus caritatis perfcctæ, minemqiic Deo reconciliet priusquam hoc (pia Deus super omnia diligitur. Ratio Sacramentum actu suscipiatur. Ergo est, quia ad rite suscipiendum Sacramen­ supponit Concilium, non esse necessariam tum non prærequiritur necessario actus, contritionem perfectam ad Sacramentum (pii extra Sacramentum essentialiter justi­ rite suscipiendum ; alioquin non aliquando ficet. Atqui actus caritatis, atque adeo dumtaxat, sed semper peccator, priusquam “ dolor, (pii ad rationem contritionis suffi­ Sacramentum susciperet, justificatus fo­ ciat, quantumcumquc parvus sit, omnem ret. culpam delet,’’ ut ait S. Thomas.1 Ergo, Attritio porro vocatur serviliter sercilis, etc.—S. Alph.2 dicit hoc esse moralitcr ubi (piis de peccato quidem dolet, illud- certum. que vult vitare ob pœnas, (pias a Deo in­ “Si vero per amorem Dei initialem infligendas novit : adhuc tamen paratus telligatur pius quidam motus, (pio pœesset peccare, si pœnæ istæ non subsiste­ nitens a peccato sincere aversus, sese rent. Dicitur vero simpliciter servilis, ubi fiducialiter ad Deum convertat, cumque quis ob pœnarum quidem timorem a pec­ tamipiam omnis justitiæ fontem, seu tam­ cato abstinet, non tamen ita dispositus ipiam suum justificatorem, liberatorem et est, ut vellet peccare, si pœnæ ilhe non gloriticatorem diligere incipiat; rectissime essent, licet ab hac cogitatione: si pœnæ affirmabis alicujus dilectionis initialis ne­ Hire non essent, penitus abstrahat. Prior cessitatem, cum vera peccatoris ad Deum mala est, non qua timor est pœnaruiu, conversio absque ejusmodi amore Dei in­ sed ob pravam animi dispositionem. choato non possit concipi, et prætcrea Quær. 6° Au sufficiat attritio ex metu Trid.8 initium quoddam dilectionis (’nu­ pœnarum Purgatorii pro peccatis veniali­ meret inter dispositiones, ad justificatio­ bus ? nem in Baptismo (ergo a pari in Poeni­ Resp. Affirm, cum sententia commu­ tentia) requisitas. . . . Verum . . . tale nissima et moralitcr certa; quia rationes amoris Dei initium eo ipso ” habetur, omnes, superius adductæ pro sufficientia “ (piod pœnitens, vere attritus, cum spe attritionis ex metu gehennae, hic quoque veniæ ad tribunal Pœnitentiæ recurrat”; valent. nam : 1° “ Vera attritio est sincera quae­ Quær. 7° An sufficiat attritio ex metu dam cordis ad Deum conversio. Qui au­ poenarum temporalium hujus citre pro pec­ tem sincero corde ad Deum convertitur, cato subeundarum, prout a Deo in/Ugun- per se utique movetur in Deum tamquam tur ? in bonum, atque adeo amore movetur. 2’ Resp. Affirm., et, ut videtur, probabi­ Vera attritio includit firmum proposi­ lius, modo sit supernatural is. Ratio est, tum observandi mandata divina, inter 1° quia constare videtur ex verbis Tri- quæ mandatum dilectionis Dei primum dentini. ubi dicit: Attritio exmetugehen- locum obtinet. Ast, (pii firmiter propo­ iifp, et pœnarum concipitur: distinguit nit diligere Deum, jam inchoative Deum enim inter pœnas gehenmc et alias pœ­ diligit; cum voluntaria dispositio proxi­ nas ; 2° (plia in ejusmodi metu omnes ma ad alii uid. de se jam sit initium seu verie attritionis conditiones adesse pos­ inchoatio i lins. 3° Aera attritio includit sunt. “Cum" tamen sententia oppo­ spem venia·, a Deo impetrandæ. Sed ex sita, innixa rationi quod Tridentinum non hoc, inquit S. Th.,4 quod per aliquem dicat ; gehenna * vel pœnarum, “ non ea- speramus nobis posse provenire bona, reat sua probabilitate, saltem extrinseca, movemur in ipsum, sicut in bonum nos­ puto tutius in praxi eam servandam esse.” trum, et sic incipimus eum amare.— Ita S. Alph.8 Porro et ipse salutaris timor Dei vindicis, quo vera attritio sæpius concipitur, in sc 1 n. 3. 2 Sess. 14. c. 4. 3 L. VI. 443. T. II p. 34. Cfr. Vind. p. 426 sq. Ed. 2*. 1 Suppi, q. 5. a. 3. 8 Sess. 6. c. 6. 3 L. VI. 440. 4 1. 2. q. 40. a. 7. DE SACRAMENTO P(E.\ ITENTI.E. jam continet initium quoddam amoris Dei, liberatoris ac justificatoris nostri, juxta illud Eec * : 1 Timor I)ei initium dilectionis ejus." Ita Van Egeren. § 111. !h· efficacia contritionis. 1351. Principia.— I. Contritio per­ fecta hominem per se justificat, etiam ex­ tra Sacramentum *Po nilentiæ. 1° Constat ex ratione; contritio enim includit neces­ sario caritatem perfectam : porro amare Deum perfecte, est cum Deo conjungi . conjunctio autem eum Deo necessario disjunctionem a peccato operatur, cum non possit quis unum extremum amplecti, quin ab extremo opposito totaliter rece­ dat. Ergo ... 2° Constat ex Scriptura.2 IL Contritio perfecta non remittit peccata mortalia, seu hominem non justi­ ficat, nisi cum voto, saltem implicito, Confessionis : peccata enim remitti non possunt nisi per medium a Christo insti­ tutum ; atqui Sacramentum Pœnitentiæ in re, vel saltem in voto, est unicum me­ dium a Christo institutum ad remittenda peccata post Baptismum patrata. Ergo, etc. Constat insuper ex Trid.3 III. Attritio, tanquam pnerequisita dis­ positio, suilicit ad obtinendam peccatorum veniam in Sacramento Pœnitentiæ. Con­ stat ex dictis n. 1350. q. 5°. IV. Attritio autem extra Sacramentum peccatorem justificare non potest. Justi­ ficatio enim consistit in perfecta hominis conjunctione cum Deo; sed attritus, licet a creaturis discedat, primosque conversio­ nis ad Deum gressus exordiatur, nondum tamen est perfecte ad ipsum conversus, et per amorem conjunctus. Nec propria virtute justificat attritio in Sacramento, sed est tantum pnerequisita conditio; ipsum autem Sacramentum per gratiæ in­ fusionem just ilicat : quare in Sacramento pomitens ex attrito Jit contritus, nempe contritus (tr/uivalenler, seu contritus ha­ bitu, per infusionem *gratia sanetitieantis et habitiis caritatis, *qua vi absolutionis confertur. 1352. Qv ESITA.- Quær. 1° tn vo­ tum Confessionis debeat esse EXPLICITUM in contritione ? » 25. 16. 2 1’rov. 8. 17. Joan. 14. 21. 8 Sess. 14. e. 4. 1 Petr. 4. 8. 101 Resp. Neg. probabillas cum «entent ia communi. Ratio est, 1° quia ad remis­ sionem sufficit, ut quis v< re conjungatur toto corde cum Deo per contritionem per­ fectam·. Deus enim, ut patet ex dictis, re­ jicere nequit peccatorem toto corde et ex perfectissimo motivo ad se accedentem ; atqui fieri potest aliquando, ut peccator eliciat actum jx-rfecta * contritionis, quin cogitet de ( onfosione. sive < x inadv» rtentia vel oblivione naturali, sive ex igno­ rantia invincibili. Ergo ad remissionem peccati per contritionem non est essen­ tiale, ut votum Confessionis sit cxplicitum. 2 Quia juxta Trid. votum hoc in contritione incloditur ; quod vero in alio includitur, implicitum est, non explieitum.1 Quær. 2° .In contritio remittat non tantum culpam, sed etiam pernam culpa debitam ? Resp. 1° Remittit certo pœnam æternam, quia homo justificatus per contritio­ nem nequit remanere reus ætcrnæ damna­ tionis. Resp. 2° Juxta majorem vel minorem ejusdem intensitatem remittit etiam par­ tem pœnæ temporalis, deletis mortalibus vel venialibus débita. Proinde contritio perfecta valde intensa etiam omnem pœnam potest abolere; sed non necessario ex na­ tura sua hanc efficaciam habet. Eruitur ex Trident.2 Quær. 3° .tu attritio elicita a justo re­ mittat peccata reniai ia extra Sacra >.< ru­ tum ? Resp. Controvert it ur. Probabilius af­ firmandum videtur. Ratio est, 1' quia ex Trid. variis modis remitti possunt peccata venialia : ergo non sola contri­ tione perfecta remittuntur; 2C quia in opposita sententia non facilius remitten­ tur peccata venialia, quam mortalia : hoc. autem sensui communi adversatur ; 3a quia vis remittendi venialia communiter tribuitur Sacramentalibus fal>o autem his tribueretur, si ad ea delenda contritio re­ quireretur. Ita Suarez,3 Lugo,4 et ahi multi. Negant tamen non pauci, quia ex » L. VI. 487. Dub. 4, - Ses- 6. <· 1 I· et Can. 30. Sess 1 I de Pcrnit. c. 8. et Can 12. 3 Disp. 11 Sect. 3. « Diep. 9. n. 28. 102 TRACTATI S Trid,1 peccata venialia utiliter in Confes­ • adhibitis comparationibus ad perturban­ sione accusantur; non autem accusaren­ dam ejus phantasiam idoneis. 2° Efficax, i. e. pomitens non tantum fir­ tur utiliter, si attritione remitti possent : ergo, etc. —Sed merito reponitur peccata miter statuere debet, se amplius peccare venialia utiliter exponi in Confessione aliis non velle, sed etiam adhibere media neces­ quoque dc causis, nimirum ob remissio­ saria ad peccatum vitandum, fugiendasnem pœnæ, ob meritum confusionis, ob que proximas occasiones, etc. — Sufficit autem ut propositum sit ellieax affective, emolumentum directionis, etc. Quær. 4° An contritio ve! attritio re­ i. e. sufficit ut peccator sit animo paratus ad media necessaria adhibenda ; quia mittat venialia nine roto Sacramenti ? Resp. Affirm. Ratio est, quia Sacra­ futura de facto emendatio non est de es­ mentum ex institutione divina pro solis sentia propositi. 3° 1'uicrrsale, seu extendi debet ad mortalibus necessarium est. ergo venialia deleri possunt absque Sacramento Pœni- omnia et singula peccatu mortalia, non tentiro ; ergo nullum votum hujus Sacra­ patrata modo, sed etiam quæ patrari pos­ menti ad eorum remissionem necessario sent. Ratio est, quia plena et vera ad Deum conversio dari nequit absque letharequiritur. — Ita omnes. lis cujuslibet peccati aversione. Quod autem ad peccata venialia spec­ tat, requiritur ct sufficit ad Sacramenti ARTICULUS II. valorem, ut firmum adsit et ellieax propo­ DE PROPOSITO. situm, re/ unum ex venialibus, vel omnia 1353. —Definitio. Propositum est vo­ plene deliberata vitandi, vel sine plena deliberatione obrepentia, omni adhibita luntas non peccandi de cætero. Divisio. Duplex est : 1 ° explicitum, seu diligentia, quoad humano modo fieri pos­ formale, quo quis, de futuro cogitans, sta­ sit, vitandi aut minuendi. 1355. Qü.ESITa. — Quær. 1° An pro­ tuit non amplius peccitre ; 2° implicitum, seu virtuale, quod in ipsa contritione in­ positum ut mt firmum, debeat insuper con­ cluditur, quin futurum tempus præ ocu­ stans reperiri ? Resp. Neg. ·, saltem hoc non est abso­ lis habeatur. 1354, Principia.— I. Propositum, lute necessarium. Ratio est, quia propo­ saltem implicitum, est omnino necessa­ situm allicit praesentem voluntatem, quæ rium ad peccati remissionem: quia pro­ ex natura sua alioqui variabilis est. Hinc positum est necessarium contritionis con­ ex relapsu post Confessionem colligi per sectarium, ac saltem virtualiter in ipsa se nequit propositi infirmitas.1 inclusum, ut ex hujus natura et definitione Dixi : saltem hoc non est absolute neces­ sarium. Nam si pomitens statim et sine constat. II. Propositum verum triplici condi­ ulla fere resistentia relabatur, argumen­ tione gaudere debet ; scilicet requiritur, tum, vel saltem vehementem praesumptio­ ut sit firmum, ellieax, et universale. nem pnebet, quod proposito vere firmo 1° Firmum, i. e. non titubans, nec levi camerit ; qui enim firmiter proponit, fere animo conceptum, ita ut qmedain foret non adeo facile sui propositi obliviscitur, velleitas. aut volatilis quredam sensio, sed constans saltem per aliquod tempus qua ct ipsi peccatores impœnitentes non perseverare solet, et conatus adhibere ad raro alliciuntur, aut potius a dæmone de­ resistendum tentation)bus vel peccati oc­ cipiuntur, ne a lelhali cauteriate conscien­ casionibus, et proinde ordinarie difficilius tia.1 suæ somno evigilent : sed serium rariusque cadit.,2 deliberata· colliniatis decretum, quo perni­ Quær. 2° An firmum esse queat propo­ tens simpliciter et absolute statuat cavere situm illius, qui habet quidem animum non a peccato in posterum, non obstante quo­ peccandi, pertimescit tamen se relapsurum? cumque incommodo aut timore humano: Resp. Affirm. ; non enim impedit sin­ secus enim non vellet totaliter et sincere ceram voluntatem timor, qui ex pra’terita ad Deum converti. Non debet tamen fragilitate, et humana· voluntatis incon­ confessarius animum pomitentis tentare, stantia, ingeritur. Hinc verum habere 1 Sess 14. c. 5. i 1 L. 5 I. 451. - ib. 459. DE SACRAMENTO PtENITKNTI.E 103 potest propositum pomitens ille, qui inter­ roganti confessario de voluntate non pec­ candi respondet : Fragili * sum, formidô lapsum, non tamen colo nunc, nec eligo ca­ sum : (pia * sunt verba (iersonis apud Croix 1 In pmxi vero indolem geniumque pœnitentis inspicies : reperies enim non raro peccatores asseverantes, sc relapsuros, qui idcirco timent, ne propositum satis fir­ mum non habeant, nec tamen aliud osten­ dunt præter relabendi timorem, suique dillidentiam. Hujusmodi pomitentibus inculcandum est, non agi de bis, quæ forte sint eventura, sed de actuali voluntate, ct de fiducia in auxilio divino reponenda. ll:ec de eo qui tantum pertimescit se relapsurum ; nam, si certo id crederet, cer­ tam suspicionem praeberet. propositum non esse satis firmum. Ita practice resolvit S. Alph., licet spéculât ice admittat firmi­ tatem propositi consistere posse cum cognitione relapsus. Ratio est, quia fieri non potest, ut firmiter proponat emenda­ tionem, (pii, sciens Deum suam gratiam non denegare facienti quod in se est, ni­ hilominus certo credat SC relapsurum. Hinc talis pomitens, priusquam absolva­ tur, ad spem emendationis adducendus * est. -Non ideo autem propositum cen­ seri poterit infirmum, quod solus tantum confessarius, ob cognitam pomitentis fra­ gilitatem. eum, etiam satis certo, praevi­ deat relapsurum ; ncc enim Petrus ideo judicatus est indispositus ad Communio­ nem. (piod a Christo sciretur lapsurus. Sunt præterea, qui, dum dicunt ; ('redo, credo, me relapsurum, atque ideo vitabo quidem peccata si possim, promittere tamen nihil valeo, ne / osten infidelis videar, etc., — nihil aliud ostendunt, quam fundatum timorem suique dillidentiam, et de his judicandum est sicut de cis, (pii tantum pertimescunt. — Demum ad sublevandum animum pomitentis, (pii, prae inveterata, (piam forte contraxit, consuetudine omni­ no deliberate peccandi, putet, vitationem talis peccati moraliter sibi impossibilem esse, utilissimum sirpe erit, eumdem edo­ cere, (piod hic et nunc ab eo stricte tan­ tum exigatur propositum non amplius peccandi deliberate, i. e. cum plena adver­ tentia plenoque consensu, etc. Quær. 3° tn ad Sacramentmn Prrni­ tent ire rite suscipiendum requiratur propo­ situm explicitum ? Resp. Juxta S. Alph.,1 triplex est sen­ tentia. Prima absolute affirmat : quia, licet dolor includat necessario propositum, attamen explicitum requiri videtur a Tridentino aiente : Cum proposito non 'pec­ candi de cetero. Secunda negat, casu, quo dolor elicia­ tur ex inotivo universali. Ratio est, quia ejusmodi dolor includit propositum plane efficax. Alioquin vero ex Tridentina Synodo, (piando attritio voluntatem pec­ candi excludit, sufficienter disponit homi­ nem ad impetrandam gratiam in Sacra­ mento. Tertia docet quod, si pomitens cogitet de vita futura, debet fornialiter propone re emendationem. Secus si pomitens, e. tr. capite jamjam plectendus, nihil de futuro cogitet. Nam si cogitet de futuro, non videretur satis pœnitere, si expresse non proponeret emendationem. Suum autem de hisce judicium sic S. Alph. interponit : “ Hæ duæ ultimæ sententiie sunt quidem probabiliores ; sed . . . cum prima ... sit sufficienter proba­ bilis . . . ante factum tutius sequenda est, quin etiam post factum, i. e. perni­ tens, «pii, licet bona fide, sine proposito explicite certum mortale confessus est, confessionem repetere tenetur. Rationem vide n. 67. 2°. In praxi tamen hæc obligatio roro ur­ gebit. 1° Quia ii, ipii hac dc re angun­ tur, ad eorum fere numerum pertinent, (pii venialia tantum confessi sint ; (pio­ rum accusatio non mugis n petenda est quam facienda. 2° Quia or linarie tantum­ modo dubitatur de explicit i propositi de­ fectu ; (pio casu standum est pro valoir netus. Vide n. 67. 2 . 3° Quia fideles formulam contritionis recitare solent, qua» propositi explicit! actum continet. l·' Quia, qui debito modo de peccatis dolent, non facile actum explicitum propositi omittunt.3 Quær. 1° Quale propositum requiratur, vel sufficiat pro venialibus ? Resp. Vide n. 1354. 3°; at pro praxi adverte : 1 L. VI. P. 2. n. 1733. 2 L. VI 451. Cfr. Vind. p. 440 sq. T. II. p. 40. 1 L. VI. 450. 8 L VI 450. T. II. p 52. Ed. 2‘. s Sess. 14. C 4 Cfr. Vind. p. 143 sq. EI 2‘. TRACTATUS 104 Ie Tutius est elicere propositum de nonnullis peccatis determinatis, praeser­ tim de gravioribus, ct de his praecipue, quæ ex habitu patrantur, eisque peccatum aliquod vitae antcactie adjungere. 2° Quando fideles, illi quoque, (pii ha­ bentur ut pii et frequenter confitentur, nullum aut fere nullum profectum facere post innumeras Confessiones cernuntur, conjicere licet, eos proposita nimis gene­ ralia et confusa, ct proinde torpida et lan­ guida concipere. 3° Non raro inveniuntur pernitentes, mulieres præsertim, qui diu examini * conscientia incumbunt, minimas culpas cum maxima anxietate inquirunt, et Con­ fessiones suas ultra modum protrahunt, nec tamen de dolore et efficaci proposito valde sunt solliciti. Serio adhortandi hi sunt, ut, omissa anxia cura declarandi omnia peccata venialia in specie et nu­ mero, ea duntaxat, qua * conscientiam ma­ gis gravant, et quæ potissimum extirpauda sunt, cum serio dolore ct proposito emendationis clavibus subjiciant. Imo expedit, ut ex istis venialibus seligant unum aliquod praecipuum, ad quod detes­ tandum et emendandum præ cæteris se­ dulo incumbant. 1357. Qu.esita. — Quær. 1° Quandonam urgeat prreceptum divinum Coufes1 s io n ia ? Resp. 1° Obligat certo per se. in peri­ culo, coque magis in articulo mortis, ct sæpius iu vita.— Ratio primi est, quia omnia praecepta positiva obligant saltem tempore necessitatis ; secus enim nun­ quam obligarent, frustraque imponeren­ tur. Ratio secundi est, quia praecepta affirmativa non obligant lautum in extre­ ma necessitate, sed etiam (piando eorum impletio rationabiliter necessaria judica­ tur. Resp. 2° Obligat sæpe per accidens, scilicet 1° cum Eucharistia suscipienda est (n. 1306. 11.) ; 2° (piando urget praeceptum se reconciliandi cum Deo, vel requiritur status gratiie, v. g. ad Sacramenta admi­ nistranda, vel ad ea recipienda, quæ di­ cuntur vicorum, nec elicitur actus contri­ tionis perfectae (n. 1223. q. 7°; n. 1241. I.; n. 1347. III.); 3° quando gravis tentât io aut pravus habitus secus superari nequit. Quær. 2° An preeeeptum divinum Con­ fessionis statim obliget ac patratum est pec­ cat urn ; vel quonam tempore urgeat ? Resp. 1° Non obligat statim post pec­ catum. R itio est, quia talis obligatio nullo certo fundamento nititur. —♦— Resp. 2° Facile determinari nequit, quoties in vita ct quo praeciso tempore urgeat praeceptum divinum. Quidquid CAPUT II. sit, sine dubio ille satisfacit, qui vel semel DE CONFESSIONE. tantum in anno confitetur; quia non con­ stat praeceptum divinum sæpius urgere, et, Confessio est accusatio peccatorum post ex sententia communiori ac, ut videtur, Baptismum patratorum, facta sacerdoti probabiliori, Christus obligationis tempus approbato, in ordine ad absolutionem. Ecclesite determinandum reliquit.1 Tria huc spectant, scilicet 1° necessi­ tas ; 2° dotes ; 3° iteratio Confessionis. ARTICULUS II. ARTICULUS I. DE NECESSITATE CONFESSIONIS. 1356. Principia.— I. Confessio Sacramcntalis de jure divino est omnibus post Baptismum in peccatum mortale lap­ sis necessaria. Argumenta vide apud Dog­ maticos. 11. Necessaria etiam de Jure ecclesias­ tico, saltem semel in anno, ex consuetu­ dine a Paschale ad Pascha computando. Vide n. 547. 548. L VI. 662. DE DOTIBUS CONFESSIONIS. 1358. — Multæ Confessionis dotes ab auctoribus assignantur, quæ ut plurimum ad ejus validitatem non pertinent; praecipuæ autem his versiculis continentur: Integra sit, simplex, humilis, discreta, fidelis, Vocalis, imrrcns, pura atque parere parata. 1° Integra, i. c. complectatur omnia peccata mortalia nondum confessa, ut mox dicetur. 1 L. VI. 663. DE SACHA.MENTO PŒ.\ ITENTI.E. 2° Simplex, i. e. non intermixta sermo­ nibus impcrlineiitibus, nec fucata verbis, neque liguris adornata; sed nuda, clara ct brevis peccatorum declaratio. 3° Humilis, i. e. fieri debet cum vera humilitate cordis ct corporis, scilicet geni­ bus Hexis, nisi excuset infirmitas, et nu­ dato capite, si vir confiteatur; humilitas apparere debet etiam in modulo vocis, ita ut pœnitens cum verecundia, non autem per modum fabulae aut nuda: historia? sua peccata enarret. 4° Discreta, i. c. debet fieri verbis ho­ nestis et discretis, maxime in explicandis peccatis contra castitatem; nec debent manifestari peccata aut defectus aliorum sine necessitate. 5° Fidelis, i. e. sincera, sine mendacio, præsertim in materia gravi ct ad judicium Sacramentale necessaria. Fidelitas autem scu sinceritas non tantum consistit in peccatis rite declarandis, quod pertinet ad integritatem, sed etiam in iis non exagge­ randis vel in peccatis suppositis non adji­ ciendis. G° Focalis, i. e. fieri debet Confessio ipsa voce, non autem scripto, neque aliis signis, absque necessitate vel gravi causa, v. g. ob verecundiam vehementissimam, ob impedimentum linguæ, etc. ; quo casu, scripto a confessario lecto, addat pœnitens : “ de his me accuso.” Cæterum Confessio per script uram est quidem per se valida; invalida tamen fo­ ret Confessio vel absolutio per litteras. Forma enim consistit in verbis, ut definivit Eugenius IV. in Decreto pro Armenis ; porro forma materiæ præsenti applicari debet.—Constat insuper ex propositio­ ne a Clementi' Vili, damnata (vide p. XV111.), et ex decl. Pauli V. 14 julii 1005, in Congr. S. Ο1Γ.— Invalida quo­ que foret absolutio data ei, qui sine pravi causa totam Confessionem nutu vel scrip­ to fecisset ; mortaliter enim pcccassct,1 nisi bona fide sic egisset. 7° Maerens, seu dolorosa, ut supra n. 1348. q. 4°. dictum est. 8° Pura, nempe ob finem honestum, seu ad veniam peccatorum, gratiasque Sacramentales obtinendas, non vero ad confessarii compassionem commovendam, ejusve benevolentiam seu æstimationem captandam, ete. 1 L. VI. 429. 493. i t 105 9' Parere parata, i. v. pœnitens debet esse dispositus ad parendum monitis con­ fessarii, puta in fugiendis occasionibus, in adhibendis remediis, in restitutione fa­ cienda, acceptanda puenitentia, etc. Inter præfatas Confessionis doles præeipme sunt integritas ct contritio. Jam de posteriori satis dictum est ; nunc autem speciatim de priori disserendum venit. De integritate Confessionis. 1359. — Duplex distinguitur integritas, alia materialis, alia forma,/is. 1 Materialis dicitur ea integritas, cui reapse nihil omnino decst eorum, quæ, per se loquendo, exponenda sunt, id est, corum. qua· de se constituunt materiam Co η I ess ί ο n i s necessariam. ‘2? Formalis vero ea, cui nihil ex dic­ tis decst cum gravi culpa pernitentis. Hinc quoties habetur integritas mate­ rialis, habetur etiam formalis ; sed non vice versa. Dicemus, 1° de necessitate integritatis: 2° dc causis ab ea excusantibus. § I. De necessitate integritatis ; 1° in ge­ nere ; 2° de peccatis dubiis ; 3° de cir­ cumstantiis peccatorum ; 4° de peccatis oblitis. Punctum I. De necessitate integritatis in genere. 1360. — I. Omnia peccata mortalia, post Baptismum patrata, accusari de jure divino debent, quantum moraliter fieri potest. Constat 1° ex verbis ipsis institutionis Sacramenti Pœnitentiæ ; sic enim Christus Dominus:1 Quorum remiseritis peccata, remittuntur eis ; et quorum retinueritis, re­ tenta sunt. Unde sic verbis Tridentini1 concludes: “ Dominus noster Jésus Chris­ tus e terris ascensurus ad cœlos, sacerdo­ tes sui ipsius vicarios reliquit, tanquam præsides ct judices, ad quos omnia morta­ lia crimina deferantur, in quæ Christi fide­ les ceciderint ; quo, pro potestate clavium, remissionis aut retentionis peccatorum sententiam pronuntient. Constat enim sacerdotes judicium hoc, incognita causa, 1 Joan. 20. 23. 3 Sess. 14. c. 5. 106 TRACTATUS exercere non potuisse, si in genere duntaxat, et non potius in specie, ac singillatim, sua ipsi peccata declarassem. Ex his colligitur, oportere a pamitentibus omnia peccata mortalia, quorum post dili­ dentem sui discussionem conscientiam habent, in Confessione recenseri, etiamsi occultissima sint.” Constat 2° ex eodem Tridentino,1 quod sic definivit : “ Si quis dixerit, in Sacra­ mento Pœnitentiæ ad remissionem pecca­ torum necessarium non esse de jure divino confiteri omnia ct singula peccata mortalia, quorum memoria ex debita ct diligenti pnemeditatione habeatur, etiam occulta et quæ sunt contra duo ultima Decalogi Præcepta, et circumstantias, quæ peccati speciem mutant, . . . anathema sit.” IL Ad integritatem materialem perti­ nent peccata gravia quoad — numerum.— species morales, — circumstantias quas­ dam,— actum externum, — effectus ma­ los eum actione junctos ct morali ter impu­ tandos. Patet cx dictis ct ex infra dicendis. III. Integritas materialis non semper necessaria est ad validitatem et fructum Confessionis; interdum enim est morali­ ter impossibilis, sive cx inculpabili obli­ vione, sive aliis de causis. Deus autem impossibilia non jubet. Ergo, etc. Con­ stat etiam ex his Trident.2 verbis: “Re­ liqua autem precata, quæ diligenter eogitaitti non occurrunt, iu universum eadem Confessione inclusa esse intclliguntur ; pro quibus fideliter cum Propheta dici­ mus : .ib occultis meis munda me, Domine." IV. Ad integritatem Confessionis prærequiritur diligens pro capacitate pœnitentis examen de peccatis ab ultima Confes­ sione valida patratis; qui enim tenetur ad finem, tenetur etiam ad media neces­ saria. 1361. Rewlces. — 1° Tenemur, iu Con­ fessione mortalium, accusare non tantum species geneticas peccatorum, sed etiam species infimas ; cæ siquidem proprie spe­ cies dicuntur; omnium autem specierum accusationem Trident inum requirit. 2° Qui non potest speciem infimam patefacere, debet speciem superiorem, seu genericam, manifestare : v. g. si quis, sciens se peccasse contra castitatem, non recordatur de peccato specifico, dicere 1 Si-' 14. de Sacr. Per se examine indigent, qui frequenter, quam qui raro confitentur; majori vero indigent, non existit. Dico: perae; moribundo enim in pra­ qui negotiis mundanis implicantur, quam vis cogitationibus habituato, aut aliqua qui privatam vitam ducunt. Item rustici odii vel impuri amoris passione irretito, et rudes non possunt accuratam illam aut infirmitatem valde acerbam non libenti diligentiam adhibere, quam suivîtes et animo sufferenti, vel etiam jam jam mori­ docti. 1373. Resolves.— Ille peccat per se turo frequentius dari poterit. — “ Non abs re autem erit aegrotum, dum mente pollet, mortaliter, qui ex graviter culpabili neglimonere, ut ” dum “loqui non” poterit, gentia in examine omittit peccatum ali­ “ signum aliquod determinatum,” seu de quod mortale, et tenetur iterare Confessio­ quo cum ipso conveniatur, “det, dum ab­ nem, utpote sacrilegam. In defectu tamen solutionem qmerit, aut dum sacerdos ” examinis dari potest parvitas materiæ, eam “ ipsi conferre vult,” e. g. oculos etiamsi exinde grave peccatum omittatur, claudere vel reserare, manum elevare, in­ v. g. ob aliquam inadvertentiam ; et tunc clinare caput, et similia. Ita S. Alph. in Confessio certe valida est. Dixi : per se ; Prori Conf.,1 ubi rem magis explicite nam per accidens illa obligatio aut cessare tractat, quam in Theol. Jior.,2 aut in aut valde minui potest, se. 1° Qui certus est uioruliter, se peccata Horn. Apostf mortalia non commisisse ab ultima Con­ fessione, non tenetur ad rigorosum exa­ men ante Confessionem, nisi in quantum requiritur ad materiam sufficientem Sa­ APPENDIX. cramento subministrandam. In praxi tamen suadendum est pœnitentibus piis, DE EXAMINE CONSCIENTI.®. ut examini conscientia * dent operam sal­ 1372. Principia.— I. Pœnitens sub tem per quinque minuta, aut per me­ gravi tenetur per se loquendo, diligens dium quadrantem circiter, ad defectus examen peccatorum mortalium ante ( 'on- scilicet veniales cognoscendos ct extirfessionem instituere. Id sequitur ex pandos. præcepto integritatis etiam materialis, 2° Mediocris omnino examinis diligen­ quantum fieri potest, *procuranda . Cum tia requiritur in timoratis, quia conscientia enim teneatur numerum et speciem pec­ non sileret, si quid graviter culpabile intus catorum confiteri, eo ipso tenetur ea in lateret; imo scrupulosis inquisitio est memoriam revocare, quantum morali dili­ omittenda, ct aliquando omnino interdi­ gentia potest, idcoque diligens examen cenda, utpote inutilis, et siepe nociva: si instituere; quia qui obligatur ad finem, enim graviter peeeassent, semper præ ad media quoque ad illum necessaria ob­ oculis peccatum haberent. ligatur. Constat etiam ex Trid.4 3° Pro icgrotantibus non requiritur II. Diligentia in examine debet esse examen tam accuratum, sicut pro sanis ; seria, seu tanta, quanta adhiberi solet in imp quandoque nullum ab eis exigendum rebus seriis et magni momenti. Ratio est ob capitis debilitatem ; nec facile iis patet ; agitur enim de gravi Confessionis mos gerendus, dum Confessionem de dic præcepto. — Non tamen requiritur, ut sit in diem differre se dicunt, quasi nondum «ununa, etsi quis putet se per eam, v. c. satis conscientiam discusserint : sed quan­ cogitando per aliam horam, alia praeterea tum eorum status patitur, sunt a eonfespeccata repertarum. — Item, debita dili­ sario ipso breviter examinandi per Deca­ logi et Ecclesiæ præcepta ; praestat enim 1 n 276 sub. 11. eos etiam imperfecte confessos iu statum a I. vi 182. gratiae restituere pi r absolutionem, quam 8 Tr. XVI. 37. • St ss. 14. c. 5. » L. VI. 471 1. DE SACRAMENTO l’CEXITEN'TI.E. dilutis Ecclesiæ Sacramentis damnationis periculo exponere.1 1374. Qlæsita. —Quær. 1 ° An pœ-\ nilens, qui lirnct ne peccata e memoria excidant, teneatur ea scribere, et scripta leyere ? Resp. Neg. Ratio est, quia nemo Con­ fessionis integritatem procurare tenetur per media extraordinaria, et per diligen­ tiam adeo exquisitam. Insuper hoc alie­ num a communi praxi timoratorum est, et scrupulosis prohiberi etiam potest.2 Quær. 2° Qualis ordo sit sequendus in exa m in e co ascien lice ? , I Resp. 1° Ratione materiæ; si quis a multo (empore non est confessus, expedit ut ordinem præceptorum Dei et Ecclesiæ, (*t obligationum specialium sui status per­ currat ; alias sufficit attendere ad pravos habitus, ad peccata magis consueta, vel summat im ad peccata contra Deum, proxi­ mum, et scipsum. Resp. 2° Ratione modi : 1) lumen divi­ num humiliter petendum ; 2) discussio conscientiæ facienda; 3) specialiter de­ inde consideranda peccatorum turpitudo, ct gravitas divina' oftensæ, et sic eliciendo o * dolori ei proposito insistendum. Quær. 3° Quid agendum confessorio, si pœnitentes, non satis discussa conscientia, accedant ? Resp. 1° Si sint instructi, benigne dimitti debent, ut accuratius conscientiam discutiant et revertantur, saltem si de prolixis et implicatis Confessionibus aga­ tur. Ratio est, quia fere est impossibile, ut quis repente rogatus de omnibus recor­ detur.8 Excipe tamen, nisi circumstantiæ aliud suadeant. Resp. 2° Si sint rudes aut parum in­ structi in rebus Religionis, non facile dimittendi sunt, ut conscientiam suam examinent, saltem si aliquam diligentiam adhibuerint. Hat io est, quia pro istis fa­ cile confessarius supplebit Nonnullis enim interrogationibus plus ipse obtinebit, quam illi, sibi relicti, longo examine pr:estarent, (piamvis omnia peccata in memo­ riam revocare conarentur. Præterea ti­ mendum est, ne forte difficultate territi amplius ad confitendum non redeant.4 ’ 2 8 1 Elbel, n. 153. L. VI. 471. 3. Ib. 471. 2. Ib. 117 ARTU i lis III DE ITERVHOXE CONPESSTGSls 1375. Ρκιχ< ΙΡΙΛ.— I. Omnis lethalium peccatorum Confessio morali ter certo invalida, necessario repetenda est- Ejus­ modi enim Confessio prorsus inepta est ad Confessionis legem implendam. II. Confessio autem valida, et-i inte­ gritate careat, non est repetenda, sed integranda, defectum sc. supplendo ; ratio, quia peccata jam declarata directe fuerunt remissa vi absolutionis. Re­ manet igitur sola obligatio subjiciendi absolutioni peccata omissa, quæ indirecte tantum et concomitante]- remissa fuerant. — Ita omnes ? III. Repetitio Confessionis invalidae ex integro facienda est, si pœnitens novum adeat confessariuin ; quia secus nec judi­ cis, nec medici *parte hic agere potest ; secus autem, si confiteatur apud eundem confessariuin pnecedcntis Confessionis adhuc memorem ; tunc enim sufficit, si summatim se accuset de peccatis jam ac­ cusatis, v. g. accuso me de peccatis jam declaratis in tali Confessione : hoc enim satis est, ut peccata invalide declarata sacranientaliter accusentur, me confessario ad munus suum implendum opus est, ut iterum Confessionem audiat.— Ita com­ muniter.— S. Alph..2 et abi contra quos­ dam, qui integram Confessionis repetitio­ nem exigunt. I \ Confessio non est necessario re­ petenda, nisi de ejus invaliditate moraliter certo constet. Rationem vide n 67. 2°. 1376. Qu.f.sita. — Quær. 1° .In Confessio invalida apud eumdem confessa­ riuin c.r integro sit repetenda si IX CON­ FUSO tantum hic de peccatis accusatis re­ cordetur, aut etiam eorum omnino oblitus fuerit ? Resp. ad lum Neg., communius, etiamsi Confessio invalida fuerit ex part» pœnitentis ; L. VI. 502. s ll>. 301. 2 Ib. 499. DE SACRAMENTO PŒMTENT1.E. 119 l»gæ,tuni obligationem cas repetendi quo rituah pœnitentis, quando facile potest, casu monitio, ex qua non speretur fructus, promovere debet, lien. XIV. c. Aposto­ omittenda, ant saltem ad tempus op­ lica. portunius differenda est. Aliquando vero * Rrgula. - Prohibenda est in eseHI pomitcns ita interrogari poterit, ut nes­ teris casibus ut iuutitis, et etiam nocira, cius Confessiones reiteret, eiquc declarari quando prudenter pertimescenda sunt alia possit eas nunc sutlicientcr fuisse reite­ prætcr jacturam temporis incommoda, ra ta s. scilicet scrupuli, anxietates, conscienti® •1° Confessiones dubie valida» sunt vel perturbatio, etc. t si enim tantum onus non sunt repetendæ, prout pnesumptio pro confessorio et pernitente non est sus­ stat pro earum vel valore vel nullitate.1 cipiendum sine sp< notabilis fructus a fortiori cum timore notabilis damni. — ·— 1379. Resolves.— 1' l iilis est Con­ fessio generalis 1) in dubio non inani va­ APPENDIX. lons praeteritarum Confosionum·. 2) for­ tius impellente vitæ melioris proposito DE CONFESSIONE .GENERALI. v. g. tempore MBsionD . 3) in præcipuis ( 'onfessio generalis est repetitio plurium *vita christiame epochis. sc. ante Primam Confessionum. Potest esse repetitio Con­ Communionem; ante susceptionem novi fessionum totius vitæ, vel alicujus tem­ status vita»; dum merito timetur morbus poris, v. g. unius aut plurium annorum. periculosus ; adveniente senectute. Breviter dicendum : 1° de necessitate vel 2" Prætcr Confessionem tempore Prima * opportunitate Confessionis generalis ; 2° Communionis peractam facile, generat un de methodo eam peragendi. loquendo, permittenda est alia generalis Confessio totius vitæ; sed difficillime al­ I. De necessitate. rei opportunitate Confes­ tera concedenda esset, quando prior sat accurate, bona fide et bona voluntate lacta *sioni *generali . est, nisi forte in juvenili ætate, v. g. ante (.'onfessio generalis potest esse vel ne­ 20""' annum peracta fuerit. Hinc pirnicessaria, vel utilis tantum, vel inutilis, tentes. qui petunt a confcssario licentiam aut etiam nociva. Hinc statuenda» sunt Confessionem generalem peragendi, inter­ rogandi sunt, (pia de causa id postulent ; sequentes rcgulæ. 1378. I" Régula.- Censenda est ne­ an alias jam confessi fuerint generaliter; a cessaria ('onfessio generalis, quoties pre­ L. VI. 506. 1 Sees. 14. c. 8. - L VI 506. II. A. Tr. XVI. 47. 3 Scss. II. <·. S. 2 Ib. et 11. A. Tr. XVI. 47 » Ib. 514. 8. H V. Tr. Wl 47. 4 Sess. 11. e. 8 L. VI, 508 TRACTATUS 122 Quær. 7° -t" possit imponi pœnitentia I publica ? Resp. Neg., si agatur de peccatis oc­ cultis.— Ita Rit. Romanum. Secus au­ tem pro publicis. Attamen, si publica pœnitentia non ita sit necessaria, confessarius non debet illam renuenti imponere, cum aliter ejus salus obtineri, et scanda­ lum reparari possit.1 Quær. 8° .ln possit imponi pro pœni­ tentia opus alias debitum ? Resp. Nfflrm, Ratio est, quia cum opus illud sit satisfactorium, bene potest per claves ad meritum satisfactionis Sacramentalis elevari. In praxi tamen non fiat, nisi ob fragilitatem pœnitentis. Nec præsumendum est, elegisse eonfessarium opus jam debitum, nisi de eo aut constet, aut fundata adsit præsumptio.2 Cfr. n. 134. R. ad a). 13S3. Resolves.— 1° Nunquam sunt imponendæ pœnitentia? perpetuæ, tum quia inducere solent periculum oblivionis vel nimiæ anxietatis, tum quia, si tales pœnitcntiæ a variis confessariis eidem pomitenti imponantur, hic innumeris vin­ culis simul ct pro tota vita obstringetur. Imo nec ordinarie sunt imponendæ pœni­ tentia· ad diuturnum tempus, v. g. ad annum, aut ad quinque menses.8 2° Nunquam ea? imponendæ sunt sa­ tisfactiones, quæ pœnitentem ludibrio ali­ orum exponere possunt, v. g. ut recitet in media Ecclesia quinque Rater brachiis extensis, etc. .7 fortiori autem impo­ * nenda non sunt pœnitentia?, qua * adim­ pleri nequeunt, quin Confessionis revelatio facile subsequatur. 3° Nec sunt imponenda jejunia pueris, rusticis, opificibus continuo labore defa­ tigatis: nec filiisfamilias, qui jejunando admirationem parentibus injicerem, aut etiam cos offenderent. Nec sunt injun­ *. genda peregrinationes aut prolixa· preces, aut generatim eleemosyna * mulieribus sub potestate viri constitutis, sicut nec paupe­ ribus jugi labore vietum sibi comparanti­ bus, 4° Non sunt imponendæ pœnitentia * multis operibus diversis implicata *, quia memoriter teneri non possent ; nec, ordi­ narie saltem, pœnitentia * nimis nature H. A. Tr. XVI. 51. repugnantes, v. g. signare crucem cum Hinc pœnitentia gravis, et pro peccato gran ordinario sufficiens, erit Missam audire, jejunare, recitare Rosarium (etsi quinque tantum decadum), Officium par­ vum R. Virginis, Litanias Sanctorum, et alia similia; non autem gravis censeretur pœnitentia, si Psalmus Miserere tantum imponeretur.1 Quær. 5° Qua de canna pœnitentia le­ vior imponi possit ? Resp. 1 Si pœnitens sit valde debilis et infirmus corpore ; qua de re sic Rituale Romanum : “ Meminerit Sacerdos ægris non esse injungendam gravem et laborio­ sam pœnitentiam, sed indicendam tantum illam, quam, si convaluerint, opportuno tempore peragant.” Quod si infirmus sit constitutus in periculo mortis, tunc potest absolvi sine ulla pœnitentia, licet expe­ diat semper aliquam ei imponere; ' 2° si prudens timor sit, ne majorem pœnitentiam non adimpleat, aut ne ob graviorem pœnilentiam a Confessione avertatur; 3° si probabiliter major pœnitentia magis ei obfutnra sit, quam profutura; 4° si pœnitens valde contritus appareat ; 5° si adsit tempus indulgentia? plenariæ lucrandæ, præsertim Jnbilæi.8 Cæterum, exceptis gravi infirmitate, aut vehementissima contritione, aut alio casu raris­ simo, non bene ageret confessarius, si pro culpis mortalibus injungeret pœnitentiain per se levem, (pia· levem infe­ rat obligationem. Licet enim, si expe­ dierit, imponatur opus, quod respective ad peccata sit leve, tamen regulariter semper injungenda est aliqua pœniten.ia gravis sub gravi, addita, si ita videatur, graviori sub levi/ Quær. 6° .!u possit imponi pœnitentia sub conditione relapsus? Resp. .Ifirm., “ modo imponatur,” pr.eterea “ proportionata pœnitentia pro peccatis confessis,” quia secus nulla reipsa foret, si forte pœnitens in peccatum non relaberetur. “ Sed non expedit eam ” ultra mensem aut aliam Confessio­ nem “ imponere, quia postea faciliter negligitur et peccata multiplicantur.” 6 1 L. VI. 515. 2 II. A. Tr XVI. 49. 8 L. VI. 508 sq 4 Ib. 510 in tine. 518. Pnn. Conf. n. 13. 6 Ib. 524 II A. Tr. XVI 52. t 13. III. Prax. Conf. 1 L. VI. 512. 3 II A. Tr. XVI. 52. 2 Ib. 513. DE SACRAMENTO PŒNITENTI.E lingua in terra, invisere inimicos, etc. Imprudenter etiam generatim imponitur pueris, ut. veniam petant a parentibus vel ab aliis, ob inobedientiain, irreverentiam aut furtula; quia sæpe odiosam reddunt Confessionem, et plerumque omittuntur, etc. (I) p. 406. ARTICULUS II. DE IMPLETIONE PŒXITENT1.E. 1384. Principia.— 1. Pœnitens te­ netur acceptare atque implere rationa­ bilem pœnitentiam sacramentaliter in­ junctam ; quia ex dictis confessarius tenetur pœnitentiam, et quidem peccatis aliquo modo proportionatam, imponere. Si autem pœnitentia imponi et acceptari debet, eo ipso, ratione obedientiæ confessario debibe, etiam adimplenda est. Con­ stat ex Trid.,1 S. Alph.2 II. Pœnitens tenetur sub gravi implere pœnitentiam gravem pro gravibus pecca­ tis impositam ; quia materia gravis per se obligat sub gravi.— Ita omnes. Probabilius autem tantum sub levi obligatur ad pœnitentiam levem pro levibus culpis im­ positam ; quia materia levis non est ca­ pax gravis obligationis. — Ita communis cum S. Alph.8 III. Pœnitens implere debet pœniten­ tiam tempore designato a coufessario, vel quamprimum commode potest ·. et. si pœ­ nitentia sub gravi obliget, graviter pecca­ bit, si ex gravi negligent ia diu eam differat ; ratio est, quia per se grave est debitum notabile diu protrahere. Quo­ ties autem pœnitentia statuto tempore adimpleta non fuit, semper remanet onus eam peragendi, quia tempus tantum ac­ cessorie intenditur.4 1385. Qu.esita.— Quær. 1° An obli­ get .sub gravi pœnitentia in se quidem gra­ vis, sed pro solis venialibus imposita ? Resp. Neg. probabiliter. Ratio est, quia tunc non est necessaria satisfactio in quan­ tum est gravis. Unde sicut confessarius non timebatur, imo nec poterat illam pr.ecipere sub gravi, ita nec pœnitens sub gra­ vi eam implere tenetur. Exc. a. si gravis injungenda sit ob venialia valde dispo­ nentia ad mortale, v. g. ex frequentia et 1 Sess. 14. c. 8. 2 L. VI 516. 8 L. VI. 517. 4 Ib. 525. 123 indole sua speciali, ut sensualitatis aut inhonestatis ·, 4. si agatur de gravibu- jam confessis, pro quibus pœnitentia condigna nondum acta sit, v. g. ob gn vissimam in­ firmitatem.1 Quær. 2° Ju confessarius pro gravihiu culpis pœnitentiam possit imponere gravem quidem, sed LEVITER obligantem ? Resp. . If/irm : at V. n. 1382. q. N in fine. Quær. 3° -7// pœnitens teneatur SUB gravi implere CIRCUMSTANTIAS poeniten­ tur adjectas, v. g. ut oret genibus flexis. etc. ? llesp. Solutio pendet a majori vel minori carnis afflictatione, quam affert circumstantia, sive per se, sive respectu pœnitentis.2 Hoc pendere potest etiam ab intentione confessarii, quam vel ipse expresse manifestaverit, vel pœnitens pos­ sit praesumere. Quær. 4' An satisfaciat, qui pœniten­ tiam implet in mortali ? Resp. Affirm., cum communi. Ratio est, quia ad satisfaciendum praecepto suf­ ficit opus satisfactionis injunctum ponere, licet finis præeepti non obtineatur 8 Quær. 5° An peccet, qui implet pœnitentiam in mortali ? Resp. 1° Certum est illum non peccare graviter.— Ita communiter Theologi. Resp. 2° Probabilius reniai iter peccat. Ratio est, quia, qui voluntarie obicem effectui, etiam partiali, Sacramenti ponit, non videtur ab aliqua culpa excusari posse. Quær. 6° Queriiam pœnileiitiœ dilatio sit culpa gravis ? Resp. Pœnitentia’ gravis, et pro gravi­ bus imposita?, gravis reputanda est dilatio per sex menses, non vero dilatio per men­ sem. “ modo pœnitentia non sit medici­ nalis, ... et ... in posterum ” possit impleri. Facilius vero gravis erit, sal­ tem regulariter, dilatio pœnitentiæ, cu­ jus implenda' tempus præeepti ve et sub gravi impositum fuit. Brevis tamen, ideoque et venialis, foret dilatio v. g. inenstruæ Communionis per 6 aut S dies.4 Quær. 7° An, si pœnitens injunctœ pa·niteutue oblitus fuerit, teneatur Confessionem repetere, ut aliam pœnitentiam recipiat ! llesp. Neg., cum communi. Ratio est, 1 L. VI. 517. H. A. Tr. XVI. 56. a L. VI. 517. 8 Ib. 522. 4 H. A. Tr XVI. 57. 124 TRACTATIS quia implctio pœnitentiæ jam semel in­ junctae, per oblivionem etiam culpabilem, impossibilis effecta est. Ad impossibile autem nemo tenetur.1 Si tamen pomitens prudenter pnesumat, confessarium injuncta· pœnitentiæ adhuc esse memorem, deberet ipsum, si commode possit, adire, ut ab eo, qualis sit illa, resciat. (17) p. 418. Quær. S° pcenitentiam commutare possit ? Resp. 1° Nunquam ab ipso pœnitentc commutari potest, ne in melius quidem, quamvis votum ab ipso vovente possit in opus evidenter melius mutari ; ratio, quia poenitentia nequit ad Sacramentalis satisfactionis meritum elevari, nisi a Mi­ nistro ipso Sacramenti Pœnitentiæ impo­ sita fuerit. Resp. 2° Commutari potest, 1) a con­ fessario, qui eam imposuit, quia legislator potest propriam legem mutare; 2) a quo­ libet alio confessario, quia quilibet alius confessarius potest esse ejusdem causæ judex, si pomitens ipsius tribunali se submittat ; successor enim in eadem auc­ toritate potest quidquid potuit antecessor. Excipiendum tamen, juxta sententiam quæ S. Alph0 magis arridet, si poeniten­ tia ab ipso Superion· pro casibus reserva­ tis imposita est, quia inferior sententiam Superioris mutare nequit ; nisi tamen causa gravis adsit, et Superior facile adiri nequeat, ac ideo consensus ejus præsumi possit.2 Ad commutationem autem licite faci­ endam requiritur causa justa, qualis est, 1’ si pœnitentia videatur difficilis; 2° si pnevideatur pœnitens non esse ei satisfac­ turus ob repugnantiam, fragilitatem, obli­ vionem, etc.8 Pomitens autem semper priorem poenitentiam præeligere poterit;4 nam commutatio Iit in ejus favorem. Quær. 9° hi pœnitens teneatur Confes­ sionem repetere ad pœnitentiæ commutatio­ nem obtinendam ? Resp. Neg., sat probabiliter ; idque sive eumdem, sive alium Confessarium adeat ; quia non agitur de judicio ferendo circa culpas deletas in præcedente Confessione, ubi judicium circa illas jam fuit forma­ tum, sed tantum de pœnitentia commu­ tanda ; ad hoc autem sufficit prioris pœ1 L. VI. 520. 8 Ib. 528. 529. 2 Ib. 528. 529. 4 II. A. Tr. XVI. Gl. nitentia» cognitio, et notio fragilitatis aut difficultatis ad eam implendam, ut nempe, vel nova aliquo modo æquivalrns impona­ tur, vel data juxta dispositionem pœnitentis minuatur.1 Quær. 10 tu Confessarius possit pa>ni­ tentia m commutare extra Confessionem ? Resp. 1 ° Neg., si confessarius sit diver­ sus. Ratio est, quia confessarius nullam habet potestatem, nisi in judicio Sacramcntali. Resp. 2° Si confessarius idem ille sit, qui poenitentiam imposuit, potest illam mutare immediate post absolutionem, an­ tequam pœnitens discedat ; non vero postea. Ita verius et communius. Ratio est, quia ad id requiritur et sufficit, ut præcedens confessarii judicium moraliter perseveret, quod non videtur locum ha­ bere, si pernitens confessarium extra Pœ­ nitentiæ tribunal adierit. Ergo, etc.2 1386. Resolves.- I° Non tenetur pœ­ nitens pernitentium adimplere, (piando invalida fuit Confessio; quia judicis sen­ tentia Sacramentalis nulla fuit, ac proinde nullum adest Sacramentum integrandum : alias vero bis pro iisdem peccatis esset satisfaciendum. Idem dicendum est ob eandem rationem de pœnitentia imposita sine absolutione. Excipe, 1° si pœniten­ tia sit medicinalis, atque adeo necessaria ratione medicinie ; 2° si pœnitens ad eamdem Confessionem perficiendam plu­ ries accedat, ct interim confessarius, ut sæpins fieri solet, poenitentiam aliquam singulis vicibus imponat, (pio minor in fine imponenda supersit. 2° Peccat graviter non modo qui poe­ nitentiam omittit, sed ct qui omittit ejus partem præ integra pœnitentia notabilem; vel etiam quæ gravis esset in sc spectata. 3° Universim ad judicandum de omis­ sionis gravitate, attendendum est, num materia vel circumstantia omissa multumne, an parum ad præcepti finem conferat ; num substantia præcepti impleta sit, etc. Sic præcepti substantiam implet, nec pec­ cat nisi venialitcr, (pii stans, vel in cubi­ culo Rosarium recitat, (piod ex jussu con­ fessarii flexis genibus vel ante imaginem B. Virginis recitari debuisset ; secus vero, si pœnitens jussus esset, v. g. expansis 1 L. VI. 529. Dub. 1°. Prax. Conf. n. 13. IV. 2 L. VI. 529. Dub. 3’. H. A. Tr. XVI. 61. DE SACRAMENTO PŒNITENTIÆ. brachiis orare ; notabilis enim est haec mor­ tificat io, cujus omissio gravis haberi potest. f° Preces in pomitentiam imposita; re­ citari possunt, etiam dum Missam de pnecepto interea quis audit, nisi tamen aliud fuerit a confessario statutum. S. Alph.1 contra//AMcoe. - Possent etiam al­ ternat im cum sociis recitari preces, quæ ex Ecclesiae usu, aut fidelium praxi, vehit in choro recitari solent, v. g. Rosarium, etc. 5° Satisfacere nequit pœnitens per alte­ rum (nisi tamen id de consensu confessarii fiat, quo ca.su actus, quo satisfactio­ nem ab altero pro se petit, pœnitentia erit ) ; quia satisfactio est Sacramenti hujus pars integralis. Ergo necessario ab ipso pœnitente ponenda est. Constat etiam ex p. * Alex. VU. p. XIII. 15 6 Si confessarius duas Missas eodem die audiendas in poenitentiam imposuerit, illa; successive, non autem eodem tempore, sunt audiendæ; id enim intendisse confessarinm, rationabiliter præsmnimus. 7° Licet recusare poenitentiam revera irra­ tionabilem v. g. pomitentiam manifestam pro peccatis omnino occultis, vel ingres­ sum in ordinem religiosum. Ncc peccat qui non vult acceptare pomitentiam, quam sincere putat esse justo majorem, vel im­ becillitati suit· nimis onerosam. In utro­ que igitur casu, confessario pomitentiam mitigare nolente, Sacramentum jam in­ choatum imperfectum relinquere potest et alium adire confessarium. Qui vero ex desidia pœnitentiam de se satis æquam et impletu sat facilem, quam confessarius rogatus mutare recusat, acceptare renuit, alium confessarium aditurus ut ab eo eum pœnitentia absolute levi absolvatur, seclusa bona fide, non videtur a peccato gravi ex­ cusari posse,- Ita S. Alphonsum recte interpretatur cl. Van Egcren. APPENDIX. DE PŒNITENTIIS UTILIUS IMPONENDIS. I. Opera pieta (is. 1387.— 1° Orationes vocales, Pater, Ave, Credo, Litaniæ B. Virg., Rosarium, sive ejus tertia pars; preces matutina» et vespertinæ. i H A. Tr XVI. 57- 2 Ib. 55. 57. L. VI. 516. 125 2° Orationes mentales (discrete;, pro capacitate pomitentis , pro rudibus cogi­ tatio aliqua de inferno, de morte, de pas­ sione Christi, mane aut vespere, v. g. per tempus unius Ave. 3° Actus Fidei, Spei, Caritatis, contri­ tionis, fiduciæ in Deum, confonnitatis divime voluntati, propositi non peccandi, . . . toties, . . . v. g. mane, vespere, præsertim in tentationibus vel animi dejec­ tione. 4° Oblatio suimetipsius Deo Cimino mane, Signum Crucis, variæ aspirationes seu orationes jaculatoria· ad Christum, ; d Cor Jesu, ad B. Virginem, ad Angelum Custodem. (Ordinarie non sunt multi­ plicanda·.) 5° Exercitium Viæ Crucis, præsertim quando tit in communi : preces novemdi­ ales in honorem B. V. vel alicujus Sancti. I>° Auditio concionum, assistentia Offi­ ciis Ecclesiæ, v. g. Missæ solemni. Ves­ peris, etc., vel exercitiis spiritualibus, aut' pio exercitio Mensis Mariani, vel aliis hu­ jusmodi, saltem aliquoties. 7° Examen generale conscientia * ves­ pere, saltem per breve tempus ; item exa­ men particulare circa talem defectum, vel talem pravam consuetudinem, ex firmo emendationis proposito. 8° Visitatio Ecclesiæ vel Altaris cujuslibct, vel alicujus in particulari ad aliquid ibi orandum, aut pet< ndam gratiam non amplius peccandi. 9° Lectio pia. v. g. per quadrantem die Dominica, vel unum aut alterum ca­ put. v. g. Imitationis ( hristi. Vita· Sanc­ torum, vel alterius pii libri, etc. 10° Frequentatio Sacramentorum, tali die, vel tali tempore, aut tot vicibus. Ilie caute agat confessarius, ncc imponat obli­ gationem iis, qui raro confitentur, ut se­ mel vel bis in mense accedant ad tribunal pœnitentiæ per annum ; sed hoc non injungat nisi una, et forte altera vice, et solis pœuitentibus id libenter acceptanti­ bus. II. Opera mortificationis. 1388. — 1° Jejunium, vel integrum juxta leges Ecclesiæ, vel partiale juxta vi­ res physicas ac morales pomitentis. Non tamen imponenda est hujusmodi pomitentia nisi raro, ct iis solum, qui eam lib< nter accepturi sunt. TRACTATUS 126 2° Subtractio aliqua cibi, quæ corporis sanitati, aut officiis seu laboribus pœnitcntis nullo modo nocere possit, v. g. dimidia pars jentaculi soliti die Veneris aut Sabbati, aut in vigilia festi alicujus, etc. 3° Abstinentia a vino vel liquore ine­ briante, tali die, tali tempore, aut non ex­ cedere certam quantitatem. 1° Subtractio aliqua somni ordinarii, præsertim surgendo maturius mane, aut hora determinata, in pigritiæ medelam, aut etiam ad tentât iones impuras praecaven­ das. 5° Orare genibus Hexis, aut brachiis in modum crucis extensis, deosculari terram humilitatis causa, breves peregrinationes instituere. 6° Offerre Deo aliquoties ægritudines, morbos, aut alias occurrentes vitae ærumnas, patienter eas ferendo. 7° Privari aliquando recreatione etiam honesta, v. g. deambulatione ; reprimere nimiam curiositatem in auditu, in visu; non sistere tamdiu ad domus januam aut fenestras. Hoc præsertim convenit puel­ lis vanitati præter modum addictis. 8° Castigare corpus moderate discreta maceratione, aliqua flagellatione, situ in­ commodo.— (Sud hæc rarissime injun­ genda ; imo cum magna discretione per­ mittenda.) III. Poenitentia medicinales. 1389. — Cum generatim loquendo con­ traria contrariis curentur, injungi aut tantum suaderi poterunt sequentes poeni­ tentiae, cum discretione tamen, attenta præsertim qualitate, et bono majori pœnitentium. Γ Pœnitentibus raro et male orantibus imponantur preces breves, mane aut vespere, per hebdomadam circiter persolvendæ. — Tepidis lectiones pise, vel orationes jaculatoriae aliquoties in die fa­ ciendae, paucae tamen, et ad paucos dies, ne ex oblivione omittantur, aut pœnitentem contorqueant. — Tcntatis contra Fidem vel Spem actus Fidei, Spei, fidu- ciæ, vel recitatio Symboli Apostolorum, ! etc. 2° Blasphemis reverentia externa in Deum, in Crucem, ... v. g. deosculari reverenter Crucifixum, vel imagines sacras, aut dicere devote ; Sit nomen Domini be­ nedictam. Laudetur -/esus Christus. 3° Amatoribus mundi ejusque pompa­ rum meditatio aliqua de vanitate rerum mundanarum, v. g. dum mane surgunt, aut cubile petunt, vel renovatio sponsio­ num in Baptismo factarum. 4° Illis, qui sæpe Missam omittunt, aliqua Missa supererogatoria audienda, v. g. duplex dic Dominica, aut una dic feriali, vel visitatio aliqua Sanctissimi Sa­ cramenti pluries facienda, etc. 5° Servantibus odium opera aliqua cari­ tatis in proximum, v. g. inimicum salu­ tare, aut alloqui (prudenter tamen) ; ora­ tio et actus caritatis pro proximo in genere, et etiam specialiter pro inimicis ; recitatio Orationis Dominic:e pro iisdem, præsertim horum verborum : Dimitte no­ trix detrita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. 6° Libidinosis aliqua mortificatio, aut commoditatum subtractio, præsertim fuga occasionum, oratio, Sacramentorum fre­ quentatio, firmi propositi frequens reno­ vatio, novissimorum memoria, etc. 7° Furibus et avaris eleemosyna aliqua juxta eorum facultates, etiamsi assis uni­ cus aliquoties in pauperes vel in Ecclesiam erogandus esset. Nunquam autem impo­ nenda» sunt graves eleemosyna», nisi li­ benter acceptentur. 8 Superbis officia quædam humilitatis, v. g. deosculari terram, visitare pauperes, vel ipsis benigne subvenire, eos humaniter tractare, vel elicere varios actus humili­ tatis, v. g. dicere cum publicano : Do­ urine, propitius esto mihi peccatori. 9° Gulosis et ebriosis subtractio aliqua ciborum, abstinentia a cibo et potu extra consuetas refectiones, vel abstinentia a vino tali die, aut prohibitio ne in refectio­ nibus certa vini «piantitas excedatur, etc. Adde etiam opera mortificationis quæ n. 1388. indicata sunt. DE SACHAME.NTO PŒNITENT1.E. 127 PARS TERTIA. DE MINISTRO PŒNITENTIÆ. Agendum Γ de potestate Ministri ; 2° de ejus officio. CAPUT I. DE POTESTATE MINISTRI. 1390.—Ut quis valide absolvat, nil aliud requiritur ex parte absolventis, nisi intentio, potestas Ordinis et jurisdictio­ nis ; ut vero simul rite, licite et digne, probitas, scientia et prudentia. Tria propterea requiruntur ad potestatem adae­ quatam Ministri Poenitentiae, scilicet, 1° potestas Ordinis ; 2° potestas jurisdictio­ nis : 3° approbatio. I. Requiritur potestas Ordinis, i. e. quæ Ministro competit vi ordinationis, et est characteri sacerdotali intrinsece an­ nexa. Ratio est, quia solis sacerdotibus dictum est a Christo: Accipite Spiritum Sanctum ; quorum remiseritis peccata, re­ mittuntur eis.1 — Constat aliunde mul­ tiplici Ecclesiæ definitione. II. Requiritur potestas jurisdictionis, i. e. potestas, qua sacerdos, ut judex, po­ test in aliquos, utpote subditos suos, ferre sententiam. Constat ex Trid.12* III. Requiritur approbatio ad Confes­ siones tum licite, tum valide excipiendas, seu declaratio Ordinarii judicantis juri­ dice de idoneitate sacerdotis, seu de tribus mox indicatis dotibus, quæ ne­ cessariae sunt, ut quis rite, licite, et digne absolvat. — Trid.8 Nota.—Obligatur etiam sacerdos non curatus se habilem reddere ad Confes­ siones excipiendas, si in loco versatur, ubi incola? ob penuriam confessariorum gravi laborant necessitate spirituali, quæ hodie, cum numerus sacerdotum adeo im­ minutus sit, ct in hac præsertim regione, facile invenitur.4 Omnino præterea suadendum parochis, quorum subditi non facile aliam occasio­ nem confitendi invenire possunt, nisi 1 2 8 < Joan. 20. 22. Scss. 14. c. 7. Scss. 23. c. 15 de Rcf. L. VI. 625. Ben. XIV. Inst. 94. I i apud ipsos, ut interdum aliquos confessarios ignotos accersant et subditis omnem libertatem præbeant hisce confitendi ; imo dum extranei suo munere funguntur, ipsi Confessiones non excipiant ’ Sic non raro Confessiones invalids et sacrilegia impedientur. Sane jam ex hoc capite utilitas missionum apparet.1 Agendum 1° de approbatione; 2° de jurisdictione ; 3e de reservatione casuum. ARTICULUS I. DE APPROBATIONE. Approbatio, nude sumpta, definiri potest: Juridicum Prælati judicium de idoneitate sacerdotis ad audiendas Confessiones. Hinc ad concedendam approbationem non requiritur essentialiter examen: ju­ dicium enim prudens de idoneitate etiam sine examine haberi potest, quando de ea aliunde constet. 1391. — Dico I. Requiritur approba­ tio ad Confessiones tum licite, tum valide excipiendas. Ita vi Tridentini.2 Dico II. Approbare potest solus Epis­ copus, aut qui habet jurisdictionem quasi episcopalem. Ratio est, quia ad solos Ecclesiæ Prælatos pertinet judicare de idoneitate Ministrorum ad audiendas Con­ fessiones deputandorum. Constat etiam ex Trident, supra citato. — Potest autem Episcopus approbare sive per se, sive per alium a se delegatum : quia approlxitio est actus jurisdictionis ; jurisdictio autem ordinaria potest delegari.8 Juxta præsentem Ecclesiæ disciplinam, una cum approbatione etiam jurisdictio a Pnelato sacerdotibus conferri solet ; ac proinde usu communi approbationis no­ mine etiam jurisdictio comprehenditur. Olim vero, jurisdictio delegata communi1 Praxis Conf. η. 201. • Srss. 23. c. 15 de Ref. 8 L. VI 506. 128 TRACTATUS quia ratihabitio locum habet tantum in actibus, quorum valor in futurum sus­ pendi potest; sed valor absolutionis prae­ sentis suspendi nequit ; valor enim Sacra­ mentorum pendere non potest ab actione futura.1 Quær. 1° An Episcopus possit valide et licite limitare approbationem quoad certum tempus, locum et personas ? Resp. 1° Affirm, quoad validitatem, etiam sine causa. Ratio est, quia est ac­ tus omnino dependens a voluntate Epis­ copi, ut Superioris. Hinc sicut valide approbationem recusare potest, sic eam potest solum eum restrictione concedere. Id constat etiam ex propositione 13“ ab Alexandro VIL damnata: Satisfacit prae­ cepto Confessionis annum, qui confitetur regulari Episcopo preesentato, sed injuste reprobato. Ergo denegatio approbationis, etiam injusta, est valida; ergo a fortiori restrictio. — Constat etiam ex Trident.,2 ubi dicitur: Nisi approbationem obtineat. At vero (pii eam obtinet cum restrictione, simpliciter non obtinet pro casibus exclu­ sis. . . . Ergo.8 Resp. 2° Quoad Uceilatem, (listing.— Potest quidem Episcopus restringere aut etiam omnino negare approbationem justa de causa, ut patet ; quia in hunc finem inducta est necessitas approbationis, ut idonei a non idoneis secernantur. Secus vero, si id absque justa causa agat. Quær. 5° Queen am sint jusbe cau­ sa approbationem limitandi ad tempus, etc. ? Resp. Sunt ut plurimum sequentes : Γ si nunc sit necessitas habendi plures confessarios, qua * postea cesset ; 2° si appro­ bandus habeat quidem sufficientem scien­ tiam, sed merito major desideretur ad approbationem perpetuam ; 3° si pruden­ ter timeatur, ne, post habitam semel approbationem perpetuam, studium negligat; 4° ad experiendum, quomodo se gerat in excipiendis Confessionibus, vide­ licet an principia generalia bene applicet in praxi, etc. Quær. 6° An possit Episcopus valide et licite revocare approbationem conces­ sam ? Resp. 1° Affirm, ratione validitatis, ter a Parochis, et approbatio tantuili ab Episcopis concedebatur; quæ quidem fa­ cultas modo in parochis vix exercitium habet, cum vix reperiri nunc possit sacerdos, (pii simul cum approbatione non etiam jurisdictionem ab Episcopo jam acceperit. 1392. Qr esita. — Quær. 1° .7 quo­ tient Episcopo habenda sil approbatio ? Resp. Ex sententia hodie omnino te­ nenda, approbatio tribui debet ab Epis­ copo diœcesis, in qua Confessiones excipiendæ sunt ; unde non suilicit approbatio sive Episcopi pœnitentium, sive Epis­ copi sacerdotum. Constat ex Bulla Cum sicut Innoc. XII. 19 apr. 1700, apud S. Alph.,1 (piam Bullam confirmavit Bon. XIV. C. Apostolica iadulta. Quær. 2° An absolvere quis possit pro­ prium subditum in aliena dioecesi sine ap­ probatione Ordinarii ? Resp. 1° Affirm., si habeat jurisdictio­ nem vere personalem seu ordinariam in illum. Ratio est, quia quisquis ratione muneris sui habet jurisdictionem ordina­ riam, censetur approbatus ipso jure ad suos ubique audiendos: neque jurisdictio ordinaria, dummodo fiat sine strepitu ju­ diciali, arctatur ad locum ; sed nisi speci­ aliter restringatur, ubique exerceri potest. — Ita communiter? Hinc Episcopus et Parochus subditos suos extra paroeciam et direcesim absque approbatione Episcopi loci absolvere possunt. Resp. 2° Neg., si in pomitentem ha­ beatur tantum jurisdictio delegata ; quia hæc per se censetur mere territorialis, non autem personalis, et proinde non se­ quitur delegatum extra territorium. Quær. 3° An sufficiat approbatio preesumpta ? Resp. Neg. Ratio est, quia ex Trident, requiritur approbatio actu et absolute existens, et jam obtenta. Ad * ejusmodi autem approbationem requiritur consen­ sus actualis signo aliquo declaratus. Imo nec licet incipere Confessiones antequam consensus ille, per litteras petitus, recep­ tus fuerit, etsi certo obtinendus videatur. — Ita communiter? A fortiori autem non valet ratihabitio approbationis etiam prudenter præsumpta; 1 L. VI. 548. a Ib. Prima sententia. 8 Ib. 570. I 1 1 L VI. 570. 2 Sess. 23. c. 15. Rcf. 3 L. VI. 550. DE SACRAMENTO PŒNJTENTLE. 129 si adsit justa causa. Secus controver- erunt soluta? Sed maxime constat ex titur. Practice (amen vix probabilis Trid. * II. Jurisdictio ordinaria competit; 1° censenda est opinio negans, cum Epis­ copo innumeræ adesse possint justæ ap­ Papa: pro tota Ecclesia in utroque foro ; probationem revocandi causæ, quæ a con- 2° Episcopo pro sua diœcesi, pariter in fessario ignorentur.1 utroque foro, cum h;ec ideo sit ipsi com­ Resp. 2° Ratione Hceitatis, dist. 1° Po­ missa, ut eam regat ac dirigat ; item test quidem Episcopus justis de causis Archicpiscopo, dum visitat Suffraganeorevocare approbationem etiam illimitatc rum subditos; Vicario Capitulari; Vicario concessam ; hoc enim sequitur ex ne­ Generali, et, pro foro interno, Canonico cessitate approbationis, quæ postulat, ut Pœnitentiario ecclesiæ Cathedralis ; 3° Pa­ quisquis cessat esse idoneus, ab officio rochis pro subditis in foro interno; 4° removeatur. 2 Non potest autem appro­ Abbatibus et Prælatis Regularium pro bationem revocare sine justa causa. Ete­ ; subditis. nim ex dictis non potest Episcopus ap­ III. Jurisdictio ordinaria potest dele­ probationem denegare sine causa : ergo gari, seu per alium exerceri. Ratio est, a fortiori non potest sine causa concessam quia delegatio est actus proprius potesta­ revocare ; siquidem ex effato : Turpius tis ordinariæ. Cfr. n. 150. Jurisdictio ejicitur, quam non admittitur hospes? tamen ad audiendas Confessiones non Quær. 7° -dn Episcopus sacerdotem ex­ potest delegari, nisi sacerdoti ab Episcopo traneum approbare possit ? approbato, ut constat ex supra dictis de Resp. Episcopusapprobarepotest quem­ approbatione. Quoad Parochos fere inu­ libet idoneum in sua diœcesi actu existen- tilis evasit facultas delegandi ; quando­ tem, etsi transeundo tantum. Constat ex quidem Episcopi, ad quos pertinet confespraxi universali et sententia communi sarios approbare, jurisdictionem simul et Theologorum contra paucos, qui ad hoc approbationem conferre solent, ut dictum requirunt quasi-domicilium, aut saltem est n. 1391. domicilium habitationis in diœcesi Epis­ IV. Jurisdictio delegata conceditur ab copi approbantis. Rat io est, quia dele­ Ecclesia cuilibet sacerdoti in casu exgatio sive mandatum committi potest tremæ necessitatis, seu in articulo mortis, cuivis, dummodo capax sit. Constat in­ vel, ut volunt alii, jurisdictionem tunc super ex praxi, quæ universaliter in Ec­ supplet Ecclesia. Constat ex Trident3 clesia servatur. V. Expirât jurisdictio delegata ad Con­ fessiones excipiendas per revocationem a Superiore factam, vel per lapsum temporis ARTICULUS II. præfixi; item morte delegantis, vel ejus cessatione ab officio, si data fuerit pro DE JUH1SDICTI0NE. aliqua persona particulari, et judicium Quid sit jurisdictio, et quæ variæ ejus nondum incœptum sit ; aut etiam si gene­ species, vide n. 149. raliter data fuerit, sed cum clausula. ad 1393. Principi a . — I. Pot est as ju- arbitrium concedentis ; ad beneplacitum nos­ risdie/ionis ad Confessiones excipiendas trum, vel alia simili.4 Cfr. n. 151. necessaria est, nec sufficit potestas Ordi­ 1394. Qt esita.— Quær. 1° Qualis sit nis. Ratio est, quia absolutio est senten­ jurisdictiocoufessariorum in Provinciis eccle­ tia judiciaria, (pire terri nequit nisi in siasticis Statuum Fœderatorum, ordinaria subditos. Confessario igitur assignari an delegata, et ad qua· loca extendatur ? subditi debent : hoc autem ad eum perti­ Resp. 1° Juxta- ea, quæ n. 1138 net, qui auctoritate in eos subditos pollet. diximus, communis quasi hucusque fuit Insuper id ad rectum Ecclesiæ regimen opinio, omnium sacerdotum jurisdic­ omnino requiritur. Incommodum enim tionem esse delegatam.5 Quapropter maximum foret, si facultas absolvendi in1 Mntth. 18. 18. dependens ab iis esset, quibus a Christo 2 Sess. 11. c. 7. dictum est : (juacumque alligaveritis, . . . ’ Ib. erunt ligata ; . . . qurrcumqve solveritis, . . . 4 L. VI. 558. 559. i L VI 551. H. A. Tr. XVI. 75. 2 Ib. 6 kenr. Tr. XVIII. 133. 130 TRACTATUS sibi commissos in aliena diœcesi absolvere nequeunt. Vide tamen T. I. (£), p. 171. Resp. 2° Antiqua illa consuetudo, ut approbatio, pro una harum Provinciarum diœcesi data, valeret etiam pro cæteris,— quæ consuetudo a. 1810 Episcoporum quasi pacto introducta fuerat, —abrogata est.1 Resp. 3° Omnes sacerdotes apud nos approbari solent et approbati censentur pro tota diœcesi, “quamvis,” ut rite ani­ madvertit Kenrick,2 “ non debeant facul­ tatibus sibi commissis uti cum aliorum gravamine ; quapropter, nonnisi cum bona venia Missionarii loci, debent Confessiones extra suam Missionem excipere.” Quær. 2° .7« jurisdictio delegata subdelegari possit ? Resp. Neg. generatim loquendo, videli­ cet, nisi accedat specialis concessio dele­ gantis ; ct tunc nomine ipsius delegantis subdelcgari censetur. Ratio est, quia de­ legatus eam solam potestatem habet, quic ei conceditur; at conceditur ei sola potes­ tas exercendi jurisdictionem, non vero eam alteri committendi, nisi aliud expri­ matur. Ergo, etc. — Exceptiones vide n. 150. Quær. 3° An Ecclesia suppleat juris­ dictionem, quando pœnitentes ipsius defec­ tum invincibiliter ignorant ? Praenotanda de titulo jurisdictionis et errore circa eum. — Titulus jurisdictionis in genere est actus, quo confertur potestas peragendi munia ecclesiastica. Titulus est verus aut falsus : verus est, qui nullo laborat vitio ; porro, ut verus sit, tria requiruntur: 1° concedentis li­ bera potestas ; 2° recipientis habilitas ; 3° debita forma in actu concessionis. Falsus est ille, qui laborat vitio circa unum ex tribus modo indicatis. Dicitur etiam putativus relative ad eos, qui, igno­ rantes ejus vitium, cum legitimum repu­ tant. Titulus falsus potest esse vel fictus, vel coloratus, vel simpliciter seu notarié nul­ lus. Fictus est ille, qui non fuit concessus a Superiore, vel non pro casu, aut loco, aut tempore, vel persona, de quibus agitur. Coloratus est ille qui fuit concessus a legitimo Superiore, et de se esset aptus ad i Cone. VI· Balt. II. a. 118. ’ Tr. XVIII. 133. j I 1 ' jurisdictionem conferendam, si non irrita­ retur propter defectum occultum ; porro ille defectus occultus potest contingere: 1° in concedente. Sic, v. g., si ignoraretur mors Episcopi, ipsius Vicarius Gene­ ralis haberet titulum coloratum tantum; 2° in recipiente, sive aliquod vitium pr:ecesserit, v. g. irregularitas occulta, vel excommunicatio ; sive titulo suo sit spoli­ atus, et id ignoretur ; 3° in actu, ut si intercesserit simonia occulta, ratione cujus actus sit irritus. Simpliciter nullus est, vel qui fuit con­ cessus a Superiore, ad quem non perti­ net concedere, v. g. ab Archiepiscopo, extra casus, in quibus ipsi tribuitur facultas supplendi negligentiam Suffraganeorum ; vel si fuerit quidem concessus ab eo, ad (piem pertinet concedere, sed laborat vitio omnibus vel fere omnibus manifesto. Error circa titulum esse potest, vel communis inter fideles (omnes vel fere omnes1) loci, ubi Confessiones excipi­ untur, vel privatus tantum alicujus personæ. His prœnotatis : Resp. 1° Ecclesia certo supplet, si error sit communis, ct simul cum titulo colorato conjunctus. Ratio eruitur ex communi Theologoi'um interpretatione di­ versis locis Juris innixa. Ut enim aiunt, Ecclesia, velut pia mater, ad bonum ani­ marum jurisdictionem supplere merito censetur, cum id possit.2 Resp. 2° Secundum sententiam S. Al­ phonse probabilem, sed cujus oppositam communiorem dicit, etiam supplet Eccle­ sia. si adsit error communis sine titulo colorato, sed cum titulo tantum existimato seu ficto. Eadem enim urget ratio ac in casu praecedente, cum etiam in hac hypothesi innumerae animæ perire pos­ sint.8 Resp. 3° Non censetur Ecclesia sup­ plere jurisdictionem, si error sit privatus, v. g. si sit unius aut paucorum. Ratio est, quia Ecclesia non censetur supplere, nisi ratione boni communis, ad instar scilicet provisoris seu gubernatoris ge­ neralis, qui ad solum bonum generale societatis attendit, et bonum privatorum 1 Scav. T. III. n. 374. 3 L. VI. 572. 8 Ib. DE SACRAMENTO I’tEN ITENTI.E. curæ provisorum particularium relinquit. — Ita comm uniuime Theologi contra pau­ cos. Quær. 4° An liceat absolvere cum ju­ risdictione dubia dubio Jacti, pula casu. quo dubitatur an revera a Superiore sit co! Iata, vet an tempus, ad quod concessa est, elap­ sum sit ? Resp. Neg., nisi urgeat necessitas aninue Confessionis, celebrandi vel commu­ nicandi ad vitandam infamiam, celebrandi ex obligatione, absolutionis a mortali alias diu non habenilæ : in his tamen casibus conditionate tantum, cum onere pernitentis denuo confitendi, si resciat confessarium jurisdictione reveni caruisse, et elicita ante Communionem contritione (n. 1344. q. 8° sub S0).1 Quær. 5° An liceat absolvere cum ju­ risdictione probabili probabilitate juris ? Resp. Affirm., modo opinio sit vere probabilis, gravi Culcita ratione et auctori­ tate. Hoc enim in casu ipsa consuetudo confert jurisdictionem, ct vi hujus consue­ tudinis confessarius absolvendo, non ab­ solveret cum sola opinione probabili, sed moraliter certa, certitudine, non directa, sed reflexa.— Hae tamen jurisdictione non licet uti, nisi quando adest causa gravis necessitatis, aut magnæ utilitatis, ut aiunt Elbel et Wig., vel causi graviter rationabilis, ut explicat S. Alph. Ra­ tio est, quia licet Ecclesia eo casu ob bonum animarum bime censeri possit ju­ risdictionem supplere, tamen non pnesumitur. nulla justa causa accedente, velle conniverc mera· libertati sacerdotum.1 23 Quær. 6° An excommunicati vitandi, suspensi, interdicti, irregulares, degradati, schismatici, notarié ha refici, apostater, etc., valide absolvant in periculo mortis, defici­ ente alio sacerdote ? Resp. Affirm. Ratio est, quia omties sacerdotes possunt absolvere in articulo mortis, ut constat ex Trident.8 Quær. 7° .tn simplex sacerdos possit absolvere non tantum in articulo, sed etiam in periculo mortis ? Resp. Affirm. Ratio est. quia eadem fere est pernitentis necessitas in periculo, 1 L. VE 432 sub 1E 571. IE A. Tr. XVI. n. fi. 84. 2 L. VI 573. Π. \ ΊΊ XVI. 91. Cfr Vind. p. 483. Ed. 2\ T 11 p 97 3 Sess. 11. c. 7. S Alph. L. VI. 560. 131 I atque in articulo mortis. Aliunde con­ stat ex Jure Canonico, pro eodem accipi articulum ct periculum mortis.1 Hujusmodi autem periculum censetur adesse, 1° in morbo periculoso; 2° tem­ pore pestis; 3° in partu difficili; 4° in operatione chirurgica ardua ; 5° ante na­ vigationem valde periculosam ; 6° in prœlio, aut aliis similibus adjunctis.3 Quær. 8° An possit simplex sacerdos absolvere moribundum, etiam prn sente con­ fessorio approbato ? Resp. Dissentiunt inter se Doctores ; et S. Alphonsus, post libratas utri usque sententiœ rationes >uum tandem judicium profert hisce verbis “His tamen non obstantibus,’ scilicet rationibus pro ajfirmaute a se allatis “ puto non recedendum a prima sententia.’’ nempe negante, quam communissimam dicit, “ ob auctoritatem Ritualis Romani (De Sacr. Pœnit. sub init ), ubi sic dicitur: Sed si periculum mortis immineat, approbalusque (notai desit confessarius, quilibet sacerdos potest a qui­ buscumque censuris et peccatis absolvere. Possunt igitur simplices sacerdotes absol­ vere, si desit approbatus confessarius ; ergo non possunt, si adsit approbatus.” 3 Excipe: 1° si approbatus nollet vel non posset audire Confessionem, quia tunc idem est ac si deessct ; 2° si appro­ batus sit nominatim excommunicatus, suspensus, interdictus, irregularis, degradatus, schismaticus, notorio luereticus, apostata, quia tunc pneferendus est sim­ plex sacerdos ; 3° probabilius, si approba­ tus esset aliena· diœeesis, quia iste respectu ad infirmum minime dicitur approbatus ; f° probabiliter si moribundus ita horreret manifestare sua crimina approbato,— quia v. g. ejus inimicus est. aut consan­ guineus, aut objectum peccati, — ut esset in periculo confitendi sacrilege ; 5° si in­ firmus non posset confiteri approbato sine magna difficultate aut incommodo uta Mazzotla. a S. Alph0 allegatus et non reproliatus) ; G° si approbatus veniat post­ quam Confessio apud simplicem sacerdo­ tem jam inca *pta sit ; 7° si approbatus sit complex infirmi in peccato turpi4 » 2 3 Ed. < L. VE 561. Ib. Ib. 562. qiuesl. retr. 82. 2‘. T. II p. 115. L. VI 563. Cfr. Vind. p. 501. 132 TRACTATUS Quid juris sit. si agatur de reservat is præsente facultatem habente, viden. 1 103. q.4°. Quær. 9° -In Parochus possit advocare Parochum ejusdem cel diversa: diœcesis ad Confessiones in sua parochia audiendas ! Resp. 1° Quoad Parochum ejusdem diœcesis, licet hic vi officii sui jurisdictio­ nem specialem habeat tantum pro parœeia sua, tamen ex consuetudine fere universali Confessiones etiam in universa dii.eeesi audire potest, nisi Episcopus aliter decer­ nat. C’onsulendæ tamen sunt consuetudines locorum propriae. Resp. 2° Quoad Parochum diversa * diœcesis, varia» feruntur opiniones, ut in­ quit Bencd. XIV.1 Qui affirmant, argu­ unt cx Trid. quod parocliiale beneficium inserviat pro approbatione universali. Alii negant, (piorum sententia, inquit S. Alph.,- robur accipit ex Resp. S. C. C. 3 decembris 1707.— Bencd. XIV. pri­ mam sententiam admittit in iis locis, ubi adest talis consuetudo. Quær. 10° in sacerdos approbatus ab Episcopo possit audire Confessiones fdei ium sine venia Parochi ? Rtip. 1° Quoad liceitalem neg., si Confessiones excipiantur in Ecclesia Pa­ rocho subjecta. Ritio est, (plia debitus ordo omnino requirit, ut, eum Parochus Superior immediatus sit in sua Ecclesia, ab ipso venia inibi exercendi sacra minis­ teria petatur. Non tamen requiritur ve­ nia Parochi ad audiendas Confessiones in Sacello Regularium vel Monialiuin, sed venia Superioris vel Superiorissæ loci sufficit. Resp. 2° Quoad validitatem, certum est juxta omnes, non requiri licentiam Parochi extra casum annute Confessionis. Imo nec requiritur pro annua Confes­ sione, saltem per se, seu de jure communi. Constat ex communi doctrina Theologo­ rum contra quosdam, necnon ex praesenti consuetudine et praxi universali Ecclcsiæ, ut testatur Bencd. XIV..3 et ut patet ex decl. S. C. de P. F. 2 jul. 1827. —Si autem alicubi non vigeat ista consuetudo, nihilominus validæ habendæ sunt Con­ fessiones, nisi Episcopus expresse contra­ dicat; nam si taceat, consuetudini uni­ versali Eccles i ;e consentire videtur. Quær. 11° in delegatus valide et licite 1 Inst. 86. n. 7. 8 Inst. 18. u. 6. 2 L. λ I. 544. ! absolvat elapso termino delegationis quo­ tannis renovanda', -v. g. si turba poeniten­ tiam afluat ad aliquam magnum solemnita> tem ? Resp. 1° Invalide absolvit per se, i. e. ratione jurisdictionis, quia de facto nul­ lam habet. Attamen valide absolvet pro­ babiliter ratione erroris communis, ob (piem Ecclesia supplere censetur pro bono animarum. Resp. 2° Peccat gravit er per se sacer­ dos, si hoc scienter agat ; ratio, quia ex­ creet munus confessiirii sine legitima auc­ toritate ; et, licet tunc suppleat Ecclesia, reus est tamen, quod ipse indebiti! eam ad supplendum cogit. Quær. 12° An sacerdos in aliquo loco approbatus excipere valeat Confessiones peregrinorum eo advenientium ? Resp. I' Affirm, absolute quoad confessarios regulares, qui speciale hoc privi­ legium a S. Sede Apostolica habent. — Vide C. Superna Clement. X. Resp. 2° Etiam affirm, quoad sacer· dotes sæculares ; ratio quia talis est con­ suetudo vim habens cx tacito Ordina­ riorum consensu, qui ratihabitioni de præsenti æquivalet.— Ita communius The­ ologi et Canonistæ.1 Quær. 13° An Episcopus possit sub pania invaliditalis prohibere, ne diœcèsani pergant ad conflendum extra diœeesim ? Resp. Negative, — sive pergant ad confitendum extra diœeesim apud confessarios Regulares, (pii habent privilegium audiendi Confessiones omnium fidelium undequaque venientium, — sive in alia dieu iter facientes, non possunt confiteri nisi socio, a sacerdotibus sæcularibus. Hinc: 1395.—Dico /. Regulares proprie si (piem idoneum habeant ; si vero non dicti, seu (pii vota solemnia emittunt, et habeant, possunt confiteri cuilibet sacer­ qui privilegio exemptionis donati sunt, doti idoneo, sive regulari, sive sæcnlari. De his constat ex privilegiis, qua' om­ itemque ii, qui eum Mendicantibus in privilegiis communicant, ad audiendas nibus Religionibus ab Innoc. IV. ct ab Confessiones tum snornm, tum sct'cularinm aliis Summis Pontificibus concessa nos­ immediate a Papa jurisdictionem accipi­ cuntur.6 1396. Rewires. — 1° Licet Regulares unt. Hinc iutelligitur jurisdictio con­ cessa singulis sacerdotibus religiosis, ac­ jurisdictionem habeant a Papa, ligatam cedente Superioris sui communicatione seu tamen habent quoad Confessiones sæculadelegatione. — Constat ex Const. SS. Pon­ rium audiendas; siquidem ad absolutiotificum in Corp. Jur.;8 item ex aliis Con1 n. 1518 (al. 1618). 2 L. VI. 577. 8 I. III T. VI. c. 2. in Extr. Comm. T. VII. c. 2. in Clem. ' L. III. 1 » • H 4 4 Disp. 21. n. 4. n. 1552. Dibs. 6. a. 7. \cta, V, 1 p. 67S sq. L, VI 575. 134 TRACTATUS nis validitatem approbatio Episcopi, vehit conditio sine qua non, requiritur. Decre­ vit sc. Trid. “ nullum, etiam regularem, posse Confessionessæcularium . . . audire, . . . nisi aut paroehiale beneficium, aut ab Episcopis . . . approbationem obtineat.” 2° Si Episcopus expresse approbatio­ nem tantum pro actu aliquo transitorio, v. g. pro aliqua Missione peragenda con­ cessit, facultas accepta pro illo solo actu, ct pro omni judicio tunc incoepto, valere censetur. 3° Si Episcopus, vel Superior tuus ex ejus delegatione, tibi concedat approba­ tionem pro determinata poenitentiam classe, facultas ad alios extendi nequit, ut patet. Si autem postulatio facultatis ab Episcopo vel a Superiore sit genendis, nec fuerit restricta concessio, non limita­ tur facultas obtenta ad operam, quæ fuit occasio petitionis : sic v. g., si facultatem quæris occasione tradendi exercitia spiri­ tualia Monialibus, in tali conventu ex eadem accepta facultate potes audire Con­ fessiones etiam aliorum fidelium. Ratio est, quia continetur in concessione quidquid non excipitur. Excipe tamen casus reser­ vatos, qui ipso jure in facultate generali audiendi Confessiones nunquam intelliguntur comprehensi. 4° Religiosus missionarius advocatus ab Episcopo ad Missionem peragendam in ipsius diœccsi, eo ipso accipit approba­ tionem tacitam ad audiendas Confessiones tempore Missionis, pro qua advocatur. Idem dicendum est, si requisitus fuit a Parocho vel alio Superiore ex licentia Episcopi. Attamen pro solis casibus or­ dinariis approbatus censetur. Cude in praxi semper ad Episcopum recurrendum est pro extensione seu mensura approba­ tionis determinanda. 5° Superior religiosus quando ex Epis­ copi delegatione adhibet subditum ad opera generalia Sacri Ministerii, seclusa hypolhesi specialis alicujus restrictionis, censetur ipsi concedere omnimodam fa­ cultatem pro quibusvis pœnitentibus, ct pro omnibus quoque casibus reservatis in concessione episcopali contentis; ratio, quia concedere censetur id omne, quod concedere potest et solet, juxta pnefatam regulam Continetur in concessione quid­ quid non excipitur. 1397. Qc.esita. Quær. 1° An Re- . gulares extra domum, dejiciente socio ido­ neo, confiteri valeant sacerdoti non appro­ bato ? Resp. Vide n. 1195. G). b). Quær. 2° .In Episcopus possit sine cau­ sa approbationem denegare Regularibus ? Resp. Neg. “ Nam,” inquit 1’ignatclli,' “ confessam Regulares non recipi­ unt jurisdictionem ab Episcopo, sed a Summo Pontifice, ct approbatio requiritur solum tanquam conditio, ut jurisdictio exerceri possit. Ergo non possunt Epis­ copi prohibere, ne Regulares aliquo tem­ pore absolvant.”. . . Deficiente tamen approbatione, ut ut injuste negata, defi­ ciet quoque jurisdictio. Cfr. n. 1392. ‘l· 4°Quær. 3° .in Episcopus approbare possit Regulares eum limitatione temporis, perso­ narum aut locorum ? Resp. Affirm. Constat ex variis Decre­ tis S. Sedis. — Vide S. Alph. * Vide ta­ men n. 119ti. 4°. Quær. 11 . tu Episcopus revocare possit approbationem Regularibus concessam ? Resp. 1° Non potest revocare appro bationem omnibus Regularibus ejusdem communitatis, inconsulta S. (’. Ep. Sic ex Bulla Superna.— Excipe, si agatur de regionibus ab Urbe longe dissitis et gra­ vissima subsit causa, super (pio S. C. conscientias Episcoporum graviter voluit oneratas.3 Resp. 2° Potest autem Episcopus re­ vocare approbationem singulorum Regu­ larium in individuo, sed si agatur de Re­ gulari simpliciter et sine ulla temporis limitatione (i. e. non ad tempus definitum aut ad revocationem, arbitrium, benepla­ citum suum), et prævio examine appro­ bato, tantum justa tie causa Confessionem concernente ; ita tamen a \ icario suo vel ab antecessoribus Episcopis, et non a seipso, approbatum, ob justam causam, libere revocare et novo examini subjicere potest. Ita ex eadem Bulla Superna * Quær. 5° Jn Regularis semel approba­ tus in aliqua dimeesi, nora approbatione indigeat, si, mutata habitatione, eodem re­ deat ? Resp. Neg., nisi statuta diœcesana vel 1 2 3 4 Cons. Can. t. L Cons. 103 n 12 H A. Tr XX. 103 in fuie. C. Cum 'icut Innor. X 11 mai i 1053. 11 \ Tr XX 103 135 DE SACRAMENTO l'Œ.N H EN’Tl.E. Episcopus aliter statuant. Ratio est, quia approbatus indefinite et illimitatc re­ manet approbatus saltem usque ad impli­ citam approbationis revocationem; porro in casu præscnti nulla intervenit revocatio, ne implicita quidem. Ergo.- Ita La­ croix,1 Lugo,2 cum sententia communi. Quær. 6° .in Regularis approbatus in aliqua dioecesi, nova approbatione indigeat ad valide absolvendum, si, mutato loco, per ea indent dioecesim transeat ? Resp. Neg., ut ad q. 5°, quia approba­ tio indefinite et illimitate concessa, perdu­ rat usque ad revocationem. — Lacroix.8 Quær. 1 An valide absolvat srecutares Religiosus e.r delegatione Episcopi, sed in­ scio Superiore ? Resp. Negat, si Episcopus intenderit tantum dare approbationem, et aliunde Superioi ita sit inscius, ut non dederit jurisdictionem: tunc enim Religiosus ille a nemine haberet jurisdictionem. Affirm. vero, si Episcopus, prout fieri solet, in­ tenderit etiam conferre jurisdictionem. Vide quaesitum sequens. 1 Quær. S° .In valide absolvat Religio­ sus, invito Superiore, sed ex delegatione Episcopi ? Resp. 1° Negative, si Episcopus inten­ derit tantum tiare approbationem, ct ali­ unde Superior, qui potestatem habet con­ stituendi confessarios, ita sit invitus, ut jurisdictionem dare nolit aut datam auferre. Ratio patet. Tunc enim Religiosus a nemine jurisdictionem habet. Resp. 2° Jffirotative autem, si Episco­ pus intenderit etiam conferre jurisdic­ tionem, ut ex hodierna praxi fieri solet. Ratio est, (plia Episcopus bene potest jurisdictionem Religioso, non secus ac sacerdoti sieculari, in proprias oves con­ ferre. Quisquis enim jurisdictione ordi­ naria gaudet, eam cuilibet sacerdoti dele­ gare potest.— Billuart, etc. Verum Religiosus ille graviter contra obedientiam peccaret, (plia in re gravi præccptum Superioris sui transgrederetur; nec in eo casu posset uti privilegiis, qui­ bus multi Religiosi gaudent, v. g. ad absolvendum a quibusdam censuris, nisi etiam ab Episcopo hujusmodi privilegia sibi communicata fuissent : quia Religio­ sus hujusmodi privilegium, nonnisi per 1 n. 1541. 3 n. 1541. '·’ Disp. 21. n. 44. ipsum Superiorem accipit, qui ex hvpothesi nullam subdito facultatem tribuit. Hæc confirmantur Declaratione, quæ nu­ perrime prodiit ex Congr. E. et R 1 Pro­ positis enim dubiis : “ I. An Religiosus non approbatus juxta leges proprii Ordinis a suo Superi­ ore, vel ipso invito, cum sola facultate Ordinarii valide excipiat Confessiones sæcularium.’’ “II. An Superiores Regulares, juris­ dictionem habentes, possint suos snlxlitos suspendere ab audiendis Confessionibus sæcularium etiam ex informata consci­ entia.” “ Et quatenus affirmative, III. An va­ leat suspensio oretenus, ct absque scripto enunciata.” “ IV. An absolutio impertita ab eo qui tali suspensione est innodatus, sit valida.’’ “ Et quatenus negative, V. An qui hujusmodi absolutionem attentat, irregu­ laritatem incurrat.” “ Sacra ( ongregatio Episcoporum et Re­ gularium re discussa, die 2 martii 1866, respondit ” : Ad I. Affirmative. Ad II. Affirmative ; ita tamen, ut Re­ ligiosus suspensus illicite, non vero invalide Confessiones excipiat. Ad 111. Affirmative, cum feratur per modum praecepti particularis. Ad IV. Affirmative. Ad V. Provisum in procedentibus. Quær. 9' An Regulares absolvere pos­ sint, dne Episcopi approbatione, famulos suos vel alios familiares in monasterio de­ gentes ? Resp. Vide n. 1194. II. Quær. 10= .tn Regulares absolvere pos­ sint alumnos convictores sine Episcopi ap­ probatione, utpote de familia ? Resp. Duplex datur sententia. Vide n. 1194. II. <· APPENDIX II. DE JURISDICTIONI RESPECTU LÏIM. ΜΟΝΙΑ- 1398. - Dico I. Moniales vota solemnia emittentes et elaustratie non possunt confiteri nisi sacerdoti specialiter pro ipsis 1 Acta, T. I. p. 678. 136 TRACTATUS .Monialibus in articulo mortis, si petant, imo etiam aliquando in vita, si aliqua Monialis id postulet, aut recuset confiteri ordinario ; sed tunc pro certis tantum vicibus extraordinarius confessarius depu­ tandus est. De his constat ex Bulla Bened. XIV. Pastoralis modo citata. Neque vero Trid. prohibet, ne praefici­ antur plures confessarii extraordinarii, neve ultra duas vel tres vices offerantur. Sensus igitur Decreti est, eos ad minus saltem bis vel ter concedendos esse. 1399. Qt esita. — Quær. 1 -tu om­ nes Moniales teneantur se promeutare con­ fessario extraordinario et ipsi confleri ? Itesp. 1° Tenentur omnes ct singuhe se praesentare saltem ad audienda saluta­ ria monita. Constat ex eadem Bulla Benedicti XIV., necnon ex Declaratione expressa s. c. Ep. die 19 oct. 1621. Ratio autem hujus dispositionis est, ut consulatur libertati Monialium, quæ mi­ nisterio confessarii extraordinarii forte indigeant ; secus enim timor, vel displi­ cendi confessario ordinario, vel in suspi­ cionem incidendi penes alias Moniales, facile eas prohiberet.1 Itesp. 2° Non tenentur confiteri con­ fessario extraordinario, sed sufficit ut coram illo se sistant, puta, ut ejus bene­ dict ionem petant, aut ab eodem salutaria monita accipiant. Constat ex citata Bulla Bened. XIV. — Vide S. Alph.2 Quær. 2° Quid tenendum de Moniali­ bus apud nos existenlibus ? Itesp. 1 Quoad approbationem confes­ sarii, cum, exceptis iis, de quibus n. 1205. λ’, diximus, cæteræ vota solemn ia emittere prohibeantur, omnia dependent ab Episcoporum voluntate. Ergo, nisi Episcopus contrarium significaverit, ha­ rum Confessiones etiam sine speciali deputatione ralide excipiuntur, et clau­ sula : exceptis Monialibus, jurisdictioni apposita, solas Moniales stricte dictas respicit. Mens autem S. Sedis est, ut etiam erga * Moniales non stricte dictas ab Episcopis serventur ea, quæ Jure 1 Cfr. Lucitli, de Vis. SS. Limin. P. 1. T. 2. communi pro stricte diet is hae in re sta­ dc *5. rei. n. 227 sq. tuuntur. Vide Gurv Ed. Rom. 1873,’ 3 L. VI. 577. et Cone. Pl. Balt. II.4 » Ib. * Cfr. S. Alph. L. VI. 577 Itesp. 2° Quoad confessarium extraor­ 6 Anal. dur. Pont Ser. 4. Coi. 1300. dinarium, videtur pro Episcopo, et aliis approbato ab Episcopo, licet sint exemp­ ti· ab ejusdem Episcopi jurisdictione, ct Regularibus proprii Ordinis subjectae, quo tamen casu deputatio ct electio confes­ sarii competit Praelato regulari. Ita ex Bulla Grcgorii XV. Inscrutabili, et ex aliis Constitutionibus SS. Pontificum.1 Imo confessarius approbatus pro uno monasterio non potest valide excipere Con­ fessiones Monialium alterius monasterii, nisi in genere pro Monialibus fuerit ap­ probatus. Hæc confirmavit Clemens X. an. 1670, Bulla Superna.2 Ex Decreto autem S. C. Ep. 20 sept. 164-2, confessarius ordinarius .Monialium non potest approbari nisi pro triennio; quo elapso, non potest amplius audire Confessiones in eodem monasterio sine licentia S. Congr.8— Sed hujusmodi re­ strictio non ubique servatur, vel etiam, defectu confessariorum, qui audiendis .Mo­ nialium Confessionibus idonei sint, servari potest.4 et tunc approbatio valet usquedum verbis aut facto revocetur. — Salvo autem induito Apostolico, aut nisi, ut modo dictum fuit, aliter in regione aliqua fieri nequeat. Monialium confessarius de­ bet esse annorum 40,5 nec ad istud offi­ cium deputandi sunt Vicarius Generalis, Canonicus aut alius bénéficiâtus ad Cho­ rum obligatus, Parochus, si in officio obeundo multum inde impediatur, vel, si dc Monialibus agitur Episcopo subjectis et dc confessario ordinario, Regularis.0 Caveat confessarius, ne se tamquam Su­ periorem monasterii gerat, cum ipsi talis auctoritas nullo modo competat. — Sic S. C. Ep. 7 sept. 1797.— \ idc Analecta Juris Pont.7 Dico H. Episcopi et alii Monialium Superiores tenentur bis aut ter in anno, ipsis etiam Novitiis, exhibere confessa­ rium extraordinarium. Sic statuit Trid? Hæc statuta confirmarunt alii SS. Pon­ tifices, præsertim Bened. XIV. in Bulla Pastoralis, edita 5 aug. 1748. Debet insuper concedi confessarius particularis « Ib.Col. 12S9.M] S Alph L. VI 577. Not. 2. ' II». Col. 1322 1324 6 25. de Rcg· cl Mon. c. 10. i L. VI. 576. 3 T. II. n. 5G7. (|. 2 (·). 3 II». 4 a. 417. DE SACRAMENTO PŒNITENTIÆ Superioribus adesse obligatio aliquem pro­ curandi pro Monialibus apud nos in clau­ sura non Papali viventibus. Ratio est, quia idem est finis legis, scilicet prospi­ ciendi conscientiæ libertati. Si enim ob­ ligantur ad rigorosam clausuram, (equum est. ut privilegio quoque Monialium claustratarum utantur. Quær. 3° Λιι Episcopus teneatur con­ cedere confessarium extraordinarium etiam piis fœminaruin congregationibus, tjute certe Moniales non sunt ? Resp. Bened. XIV. enixe hortatur Episcopos, ut ad quaslibet fœminaruin communitates extendant leges Trident, circa confessarios extraordinarios Monia­ lium.— Const. Pastoralis curte, 5 aug. 1748, cui consonant plura Decreta S. Congr. Ep. et Reg., et Cone. Pl. Bait. ; 1 quin et Episcopus ad hoc in con­ II. scientia tenetur, si piæ illæ fœminæ unicum confessarium a Superioribus de­ signatum habeant, adempta iis facultate advocandi alium.2 Quær. 4° .hi absolvi possint a quolibet confessario Moniales claustrata, dum casu extra monasterium versantur ? Resp. Affirm. cum Lacroix,8 et tiliis. Ratio est. quia Constitutiones Gregor. XV. Inscrutabili, et aliorum SS. Pontifi­ cum, quæ prohibent, ne Moniales confite­ antur alteri sacerdoti quam specialiter ab Episcopo pro Monialibus approbato, non videntur intclligendæ nisi ile Monialibus in Monasteriis degentibus ; supponunt enim quod Moniales semper intra claustrum versentur. Quilibet igitur confessarii, licet pro Monialibus non approbati, absol­ vere possunt Moniales per accidens ad se venientes. Præterea nimium incommo­ dum plerumque adesset, si Moniales pe­ regrina? solis confessariis specialiter ap­ probatis confiteri deberent : sæpe enim carere deberent Sacramentis Pœuitentire et Eucharistia *. Consonat Resp. 27 aug. 1852. S. C. Ep. et Reg.4 137 testatis absolvendi a certis peccatis, salva potestate absolvendi a cætcns. Agendum 1° dc reservatione ; 2° de absolutione re­ servatorum. j I. I)e reservatione casuum, seu de prin­ cipio et natura resercatiouis. 1400. Pitixt ii»i v. — L Datur in Ec­ clesia potestas reservandi certos casus sive causas criminum graviorum, a quibus in­ feriores confessarii absque speciali facul­ tate absolvere nequeant. Ecclesiæ enim, ut dictum est n. 1392. q. f°, competit potestas jurisdictionem conferendi et limi­ tandi ; ergo etiam casus reservandi. — Constat præterea ex definitione Trid.1 II Potestas peccata reservandi iis solis | competit, qui habent jurisdictionem in foro interno et, hodie saltem, etiam iu externo. Ratio est. quia ad eos solos, qui jurisdic­ tionem iu societatem fidelium conferre possunt, eamdem limitare pertinet. Hinc: 1° Papa casus reservare potest in tota Ecclesia ; 2° Episcopi in sua dioe­ cesi ; quæ reservatio, secundum senten­ tiam communem et S° Alph® veriorem, etiam quoad Moniales non exemptas valet, cum in lege non sint exceptæ. Utrum etiam quoad exemptas in materia exempta, utrinque probabiliter disputatur: 2 3° alii jurisdictionem episcopalem habentes erga subditos proprios. ■ Ill. Tria requiruntur, cx consuetudine *, Ecclesia ut peccatum reservatum censea­ tur, scilicet, ut sit 1° interne et externe grave.· 2° in sua specie consummatum, et hinc reservationem homicidii non in­ currunt eidem faventes, cum illud non consummariut,— nec reservationem sodo­ mite imperfectam committentes, eum eam non consummarim in sua specie , 3° ita certum, ut non remaneat prudens dubium, an sit patratum; au interne et externe grave; an in sua specie consummatum; an sub reservatione comprehensum. Ra­ tio est. quia non solent reservari nisi cri­ ARTICULUS III. mina externa, vaque graviora et atrociora, et hinc debet esse externe et interne grave, DE CASIBUS RESERVATIS. Reservatio casuum est restrictio seu - ct quia reservatio, utpote odiosa, stricte limitatio jurisdictionis, sive negatio j>o- interpretanda est, et hinc debet esse in 1 a. 417.' I sua specie consummatum ac certum.3 2 \nal. .lar. Pont. Ser. 4. Coi. 1278 sq. 3 n. 1527. 4 Nouv. Rev. TIh pI. T. V. p. 223. I 1 Sos 1 4 ile Sacr. Pœn. c. 7· 2 L. \ 1. 602. q. V. q. \ I. 8 Ib. 582. 600. 138 TRACTATUS IV. Reservatio allicit immediate confessarium, et mediate pernitentem ; quia potestatem confessarii immediate attingit, ea nique coarctat.1 Porro plerique casus episcopales sunt simpliciter reservati sine censura; casus autem papales fere omnes censuram ha­ bent, ct principaliter propter censuram reservantur, ita ut in iis reservetur imme­ diate censura, et mediate seu accessorie ipsum peccatum. Hinc in casibus papalibus, reservata censura, etiam peccatum manet reservatum ; e contrario vero, sub­ lata censura, v. g. ex eo quod ignorata fuerit, neque peccatum est reservatum, quia, sublato reservationis objecto, i. e. censura, jam peccatum non manet reser­ vatum.2 - Casus autem Papie reservati absque censura sunt duo: primus scilicet de eo, qui recipit munera a Regularibus stride dietis utriusque sexus (ex Const. Clem. VIII. ct Urbani VIII. - Vide S. Alph.II. A.Tr.X111.8.9); seeauditsautem, si quis sceleste per se vel alios denun­ tiet de sollicitatione confessariuin inno­ centem (ex Constit. Bened. \IV.). Circa reservat ionem ab Episcopis faci­ endam opportune notanda ea occurrunt, * qua habemus apud Benedic. \|V.,8 ct quorum luee fere sumina est. a) Ad paucos tantum casus extenda­ tur, et b) Ad atrociora tantum ct graviora cri­ mina, quorum reservat io ad christianam disciplinam retinendam conferat, et in aalilicationem, non autem in destructio­ nem, cedat . ne alioquin, confessariorum potestate coarctata, S. Matris Ecclesiæ pire menti contrarius effectus subsequa­ tur. Ideo non comprehendat casus, qui, etsi mortale peccatum inducant, circa res tamen parvi momenti versantur, ct fre­ quenter inter idiotas evenire solent, uti damni dati ct similium. Inde etiam in reservandis peccatis carnalibus multa utendum est circumspectione, propter periculum scandalorum, in iis maxime personis, in quas, ob frequentem reditum ad confcssarium, suspicionis aliquid cadere posset. c) Non sit superflua, et ideo non com­ prehendat cos casus, qui S. Sedi speciali­ ter reservati sint, nec eos, in quibus abso- lutio, nisi cum restitutione vel exacutione eorum, ad quæ pœnitens tenetur, non confertur. d) Non promiscue, i. e. non nisi prop­ ter frequens scandalum aut aliam necessa­ riam causam, extendatur ad ea, quibus a Jure imposita est excommunicatio major, cujus absolutio nemini reservata sit. 1401. Qf.esita. — Quær. 1° An ig­ norantia reservationis vel censurer ah ea incurrenda excuset ? Resp. 1° Affirmative quoad censuram, quia in ea spectatur præeipuc ratio pœnæ, quæ in contumaces tantum infligitur, idque sive ignorantia sit/rzc/z, e. g. talem librum fuisse conscriptum ab apostata aut hæretico ad defendendam hæresim, sive juris, i. e. censuræ aut legis, sive divinæ sive ecclesiasticæ, dummodo tamen non sit crassa, licet et luee excuset, si in de­ creto censuræ legitur : qui hoc fecerit scienter, vel consulto, vel temere, vel qui praesumpserit. Hac de re latius ubi de Censuris erit sermo, n. 1664. q. 2°. q. 3°. Resp. 2° Qpoad reservahonem, eontrovertitur. Negat sententia communior, cui subscribit S. Alph.;1 ratio, quia re­ servat io restringit potestatem confessarii, (piem immediate allicit, ut dictum est n. 1400. IV.; ergo sive pœnitens habuerit notitiam reservationis, sive non habuerit, potestas sacerdotis restricta manet. Quær. 2° An ignorantia saltem excu­ set a reservat tone, quando cum censura con­ jungitur ? Resp. 1° Affirm. pro casibus papalibus, quia casus papales, exceptis duobus, de quibus n. 1100, reservantur propter cen­ suram, a qua excusat ignorantia, ut modo dictum est. Proinde, sublata censura, nulla remanet reservatio.2 Resp. 2° Ferius Neg. pro casibus episcopalibus ; quia in iis principaliter et per se spectatur reservatio, cui annectitur quandoque censura velut circumstantia, eo fine, ut peccatores magis a peccato absterreantur.8 Id tamen intelligendum de casibus, quos, non quidem Jus Com­ mune,4 sed ipsi sibi reservant Episcopi. 1 L. VI. 581. Tertia. Cfr. Vind. p. 515. Ed, 2·. T. II. p· 130. Rev. des scienc. T. 43. p. 352, 410. -’ L. VI 580. 3 Ib. 581 Dnb 2. Gnry-Dnmns, T. II. n. 571. 1 L. VI 580. 581. 2 Ib. 580. | < Ho-vide n. 1733- 1735 n. 1749. p. 301. eoi. * Dv Syu 1. \ <’. V ii. 4. et S. C. Ep. et Reg. ib. 1. § Firmam, n. 1753. i|. 2°. R. 2°. DE SACRAMENTO ΡίΕΜΤΕΝΊΊ.Ε. Quær. 3° Utrum absolvi possit subditus alterius dioecesis, si casas est reservatus tantam in loco Confessionis Ί Resp. Neg. juxta sententiam communi­ orem et S. Alph” longe probabiliorem, quia reservatio immediate respicit confcssarios. S. Pœn. ‘21 nov. 1873.1 (K) p. 408. Quær. 4° .In absolvi possit subditus alterius diieeesis. quando peccatum reserva­ tum est in ipsius dioecesi, non autem iu loco Confessionis I Resp. 1° Absolvi potest a Regularibus vi privilegii ipsis concessi in Constit. Superna Clement. X. Resp. 2° Quoad Confcssarios sæculares, sententia communissima ct verior affirmat. Katio, quia sic habet universa­ lis consuetudo.— Excipe in utroque casu, nisi quis ex propria dioecesi ad aliam principaliter et unice in fraudem reserva­ tionis se contulerit.1 23 Quær. 5° An Prcelati aut Superiores regulares possint reservare casus in suo Ordine vel Monasterio ? Resp. Possunt nonnullos tantum re­ servare a Clem. \ III. determinatos, (pii sunt undecim numero, et quos videre est apud S. Alph.8 Alia autem reservare sine consensu Capituli genendis pro tota Reli­ gione, et Capituli provincialis pro tota Provincia, nequaquam possunt. j II. De absolutione reservatorum. 139 mutata e-t per sequens Decretum C. S. Rom. ct Univ. Inquisitionis. Quæsitum est ab hac S. Congne Romaiiæ ct Universalis Inquisitionis : I. Utrum tuto adhuc teneri possit sententia docens ad Episcopum aut ad quemlibet -act rdotem approbatum devolvi absolutionem casuum et cen-urarum <-fiam speciali modo P.:p:e reservatorum, quando pomitens versatur iu impossibilitate per­ sonaliter adeundi S. Sedem? II. Quatenus negative, utrum recur­ rendum sit saltem per litteras ad Euium. S. Pœnitcntiariæ Præfectum pro omnibus casibus Papæ reservatis, nisi Episcopus habeat speciale indultum, pneterquam in articulo mortis, ad obtinendum absolvendi facultatem ? Feria IF, die 23 junii 1886. Emi ac Rmi Patres Cardinales in rebus fidei Cardinales Inquisitori-s. siiprascriptis dubiis mature perpensis, respondendum esse consuerunt : Ad P" Attenta praxi S Pomitentiari e præsertim ab edita constitutione Apostolica s m. Pii I X. quæ incipit Apostolicæ sedis, Negative. Ad 11 ,n Affirmative; at in casibus vere urgentioribus, iu quibus absolutio differri nequeat absque periculo gravis scandali vel infamia’, super quo coiifcssariorum conscientia oneratur, dari po>se absolutionem, injunctis de jure injungen­ dis, a censuris etiam speciali modo Sum­ mo Pontifici reservatis, sub pœna tamen reincidentiæ in easdem censuras. nisi saltem infra mensem per epistolam et per medium confessarii absolutus recurrat ad S. Sedem. 14-02. Principia. — I. Absolvere pos­ sunt a casibus reservatis de potestate ordinaria, 1° ipsi reservantes; 2° eorum successores in eadem potestate; 3° eorum Superiores. II. Episcopi, vel eorum delegati ab­ solvere possunt : 1) Ubi Tridnun’ receptum est. a papali­ bus occultis, exceptis tamen iis, qui Ro­ mano Pontifici speciali modo in C. IpostoFeria IF, die 30 junii 1886. licif’Sf <1is reservantur. Constat ex ipsa Con­ stitutione, § Firmam tamen. Vide p. 361. 2) Antiqua doctrina de impeditis Ro­ SSmus resolutionem EE. PP. appro­ mam adire pro absolutione a reservatis bavit et confirmavit. Josephus Mancini S. R. et U. Impiis. 1 L. VI. 588. H A. Tr XVI. 135 Vind Ed. Not. 2*. T. II p. 1 H Rev. Th. T. VII p. 92. 213. III. Confessarius quilibet, etiam Re­ - L. VI. 5S9. (Tr. Vind. p. 533. Ed. 2‘. T. ; gularis, absolvere non potest a casibus II p. 151. et 11. A. Tr. XVI 136. proprie episcopalibus, nisi ab Episcopo 3 L. VI. 583. 140 TRACTATUS ipso facultatem acceperit, etiamsi absolvere posset a quibuscumque casibus Papæ re­ servatis.— Ita Ciemeus X. iu Bulla Su­ perna. IV. Nulla est reservat io in mortis sive articulo, sive periculo. Requiritur tamen, ut qui tunc sui compos est : a) Absolutionem petat (at vide n. 1672. q. 4°). b) Scandalum reparet (ib. q. 7°. q. 8°). c) Parti hesæ (nisi hæc vel injuriæ reparationem potuerit et voluerit remit­ tere, vel justam recusaverit, vel nisi absol­ vendus fuerit perpetuo impotens satisfa­ ciendi) prius satisfaciat, vel, si id tunc nequeat, sufficientem cautionem præbcat, aut saltem, si ne hanc quidem tunc præstare queat, juret se, ut primum pote­ rit, satisfacturum (ib. q. 9°). d) Si pec­ cato reservato annexa sit censura, Epis­ copo, vel speciali modo Papæ, reservata, a qua sacerdos non possit absolvere, juret (in foro interno promittat) sese præsentaturum superiori habenti facultatem, si convaluerit ; secus iu eamdem reincidit censuram, e) Si sermo sit de crimine gravi, ante absolutionem juret (in foro in­ terno promittat) de non reincidendo.1 1403. Qt’esita.— Quær. 1° .lu ali­ quando simplex confessorius possit absol­ vere a reservatis, etiam extra mortis peri­ culum ? Resp. Affirm., si Episcopus aut faculta­ tem habens nequeat facile adiri, et ex alia parte adsit, vel 1 periculum infamia: aut scandali ex omissione celebrationis Missæ vel Communionis, vel 2° necessitas im­ plendi præceptum paschale, vel 3° timor, ne pocnitens remaneat diu in mortali. Ab­ solutio tamen illa a reservatis cum censura ; Papali (etiam ab absolutione complicis, Aertnys, lib. VI, n. 250.) directe datur, cum onere ut supra n. 1402, II. 2; a reservatis autem sine censura aut cum Episcopali — indirecte, eum onere postea , directe absolvi.2 Si vero pocnitens non habeat alia mortalia quam reservata, ac, prout ordinarie contingit, dubitet de con­ tritione perfecta, tenetur accusare vel veniale aliquod, vel mortale ali.ùs con­ fessum, quin ct ipsum reservatum, si in 1 Trid. Scss. 14 de Sncr. Pœn. e. 7- Rit. Rom L. V D er. T. XXXIX. <·. 10. 11. L. V. T. XI. c. 22 in f>° S. Alph. L. VI. 537. q. VIL L. VII. 120. 121. 127-131. Scav. T. I. n. 835. 2 Cfr. N. Rev. Th. 1886, p. 582 seqq. id recidivus sit, vel in occasione proxima in illud relabcndi.1 Quær. 2° Quomodo præterea tollatur reservatio ? Resp. 1° Tollitur indirecte (eum onere supplendi), si quis validam Confessio­ nem bona fide apud non habentem faculta­ tem instituit,2 dummodo aliud peccatum non reservatum clavibus subjiciat. Resp. 2° Tollitur directe: a) Excepto jubiheo, per Confessionem, licet nullam aut etiam sacrilegam, factam tamen ha­ benti facultatem et in quà reservatum ac­ cusatur.8 b) Per Confessionem validam factam ha­ benti facultatem, licet pocnitens casus re­ servati, inculpabiliter tamen, obliviscatur. Ita ut probabile S. Alph., excepto casu, in quo positive præsumitur quod, si facul­ tatem habens audivisset peccatum, abso­ lutionem distulisset.· * e) Per Confessionem peccat i dubie reser­ vati factam non habenti facultatem, etiamsi illud postea noscatur ut certo reservatum. Hoc igitur in casu postea non tenetur adire Superiorem vel habentem faculta­ tem.5 Quær. 3° An habens peccata reservata et non reservata teneatur in Confessione accusare etiam reservata ? Res/ι. Se< xium Praucptum excipere au­ deat.” Ergo Constitutionis dispositio ad sexum muliebrem non est rv-tringenda.Ita communder. Quær. 3° An sacerdos possit absolvere complicem iu articulo rei periculo mortis ? Resp. Affirm., si non possit advocari alius sacerdos, qui munus confessorii obire possit ; secus vero, si adsit sacerdos alter, etiam non approbatus, qui Confes­ sionem excipere queat. Quær. 1° .h> sacerdos possit absolvere complicem in morte, si alius nequeat advo­ cari vel accedere sine infamio aut scan­ dalo ? Resp. Affirm. Tenetur tamen sacer­ dos complex talia infamia- vel scandali pericula pra-cavere, si possit, v. g. aliquo praetextu discedendo, etc. Secus po-nas non evadet, licet absolutio sit valida. Constat ex Const. Bencd. XIV.3 Quær. 5° An sacerdos possit absolvere complicem in morte, si hic al'eri confleri recuset ? Resp. Affirm., si aliunde sit dispositus, ne scilicet pereat, aut saltem ne ejus æterna salus periclitetur. Cfr. n. 1402. IV. Quær. 0° An sacerdos absolvere possit complicem ab aliis peccatis sibi extraneis, postquam ille semel ab alio fuit absolutus ? Resp. Affirm. Ratio est, quia caret tantum jurisdictione in hunc pœiiitenteiu quoad peccatum, cujus ipse luit particeps; ergo, deleto illo peccato per absolutionem ab alio impertitam, jam cessat prohibitio, nec deest jurisdictio.8 Excipe: 1 si per­ nitens ab hoc peccato per alium confessarium, vel 1) solummodo indirecte (v. g. ob oblivionem inculpabilem dicti peccati tur1 I. VI 551 S. ( Inq. 28 mnii 1873. Nouv. Rev. Th. T. X. p. 118. 2 Ib. 553 3 Ib. 555. 142 TRACTATIS pis), vel 21 invalide absolutus sit.1 Il Si sacerdos ille a censuri * et pomis, quas ob attentatam complicis absolutionem incur­ rit, absolutus fuerit vi facultatis, p. LWI. Nota 2 rclatæ, sub onere scilicet omnino abstinendi ab audiendis complicis Confes­ sionibus.— Absolutio tamen, quam de­ disset confessarius cum hoc onere absolu­ tus, non ipso jure invalida foret ; nam ex hoc praecise, quod lex seu praeceptum Su­ perioris aliquem actum fieri prohibeat (nisi exprimat, quod eo ipso velit etiam irrito et milliter fieri), actus non debet censeri nul­ lus in conscientia. III. Secundum ali­ quos, si pomitcns illud ipsum peccatum, < \ (pio complicitas oritur, jam alit confes­ sum iterum complici tamquam materiam sufficientem confiteatur, quin aliam mate­ riam addat : verba enim (dicunt) Consti­ tutionis sunt omnino peremptoria. Ita Primer,2 et Acta.8 Hæc tamen exceptio, licet hic utiliter allegetur, ad quaestionem non perlinet. S. Alphonsus hanc præcise qiuestioneni non tractat. Verum, si (piis pudor maneat in sacer­ dote, (pii miseranda fragilitate peccatum turpe cum alio patraverit, si quis honor Sacramento debitus, nunquam in pos­ terum complicis Confessionem excipiet. Insuper periculum novi lapsus, aut saltem gravis tentationis in directione talis pœni­ tentis facile subesse potest. Avertendi igitur sunt fideles, quoad fieri potest, ne unquam in posterum, secluso necessitatis casu, confessarium adeant peccati com­ plicem. ATide idem monitum datum n. ! 1365. q. 4°. 1406. — Resolves : 1° Confessarius invalide absolvit poenitentem : a) Cum Quocum peccavit contra castitatem, antequam esset sacerdos vel clericus;, quia eemper verum est, complicem esse, ideo1 Scav. t. III. n. 494. sub 7. 8. 2 Dis», de Jurisd. C. 1. nrt. 9. 5°. 3 In dpost. Sed. p. 323 sq. (pie ei auferri omnem jurisdictionem. S. Pœnit. apud Haringer.1 d) Impuberem complicem ; quia pro­ hibitio facta confcssario absolvendi com­ plicem reservationis rationem non habet, cum ipsi, non aliis eonfessariis, potestas absolvendi auferatur; nec est certum quod impubertas eximat a reservat ione. 2° (’onfessarius valide absolvit : a) Puellam, (piam dormientem vel reluc­ tantem impudice tangit, vel a (pià dormiens aut reluctans tangitur (etsi omnino non deberet illam audire, ne iu periculum gra­ vius vel formaliter peccandi se conjiciat); quia non absolvit a peccato eomplicitatis. b) Mulierem, cum qua intercessit oscu­ lum obeunter datum aut tactus momenta­ neus manuum vel honestarum partium ex joco vel levitate. — Idem est, si confessa­ rius puellam manu, brachio vel collo pre­ hendat, at (pie ipse quidem patiatur delec­ tationem veneream ex sua parte, etiam exterius declaratam, si nullam excitet in pœnitentc. Idem, si sacerdos induceret fœminam ad credendum, nullum esse peccatum, si turpiter ab ipso tangi se sineret ; ct ea, ab ipso decepta, bona fide se turpiter tangi pateretur, quin formaliter peccaret. In his enim casibus vel non adest peccatum certo mortale, vel non adest ex utraque parte. c) Idem resolve, si motio, quamtumvis carnalis, et utrinque orta, utrique sit per­ sonalis et respective incognita. Ratio est, quia, ut adsit peccatum complicis, non sufficit unitas temporis, (pio uterque peccet, sed requiritur unitas moralis actionis, seu communicatio in una moraliter actione. d) Idem resolve, si agatur de mortali in­ terne vel externe dubio, eoque sive ex utriusque sive exalterutrius parte taliter dubio. Nota.— Silvo meliori, omnino dissen­ timus ab aliquibus, (pii opinantur valide absolvi complicem, si inadeertenter absol­ veretur; neque enim Ben. XIV., prasumptionem (vide n. 1401. q. 1°. R. 1°) requi­ rens, cani requirit ut absolutio sit nulla,sed ut incurratur excommunicatio. — Nec eum iis facimus, (pii putant valide, licet indi­ recte tantum, absolvi posse complicem peccatum eomplicitatis inculpabiliter obliviscentem, aut in alia quacumque necessi­ tate versantem quam ea. qua * ex periculo mortis oritur ; nam casus complicis non i L. VI. 550. ♦)· DE SACRAMENTO PCE N ITENT! .E. est proprie casus reservatus, sed casus, in quo omnis jurisdictio confcssario in complicem adimitur, solo mortis periculo excepto; exceptio autem firmat regulum. De excommunicatione, quam incurrit complicem absolvens, vide in Tr. de Cen­ suris n. 1715. APPENDIX II. DE SOEI.lt 1TATIONE IX ( ONFESSIOXE. 143 Confessarius, consentiens tantum mulieri sollicitanti in Confessione, nullo modo eximitur a peccato inhonesti tractatus in confessionario, ideoque, tamquam reus sol­ licitationis ad turpia in Confessione, etc., a pomitente, a quo sollicitatus fuit, denun­ tiandus est, idque licet statim destiterit de illa turpi materia loqui, differendo illius complementum ad aliud tempus ct non pra-bendo absolutionem pœnitenti :1 item lici t metu inductus sollicitationi consenserit» et a fortiori quando confessarius et pœni­ tens invicem se sollicitarunt/ puta quando confessarius ad unam turpitudinis speciem sollicitatus, ad aliam sollicitavit pœnitentem. 1409. — Ad B.) Sollicitatio ad turpia adest, si confessarius (vel etiam sacer­ dos carens jurisdictione, at hic in Con­ fessione8) sollicitat sive marem, sive fceiniuam ad peccandum sive secum. sive cum alio ; nec refert utrum ipsum pœnitentem sollicitet, an, mediante pœnitente, aliam quampiam personam. Præterea sollici­ tatio hujusmodi ex parte confessarii fieri potest vel immediate, v. g. verbis obscœnis vel mediate, puta per chartam postmodern a pœnitente legendam;4 et habenda est ut completa, sive pœnitens reapse ad pecca­ tum pertrahatur, sive resistat, dummodo ponatur medium aptum alliciendi ad actus inhonestos ;6 nec refert, medium appo­ situm in se malum sit. an indifferens, dummodo ex circumstantiis postea cog­ noscatur id ad sollicitandum adhibitum fuisse, puta si confessarius mulieri hoc animo intimet, ut exspectet eum domi, vel eam eodem hoc animo interroget ubi habi­ tet.6 1410. — Ad C). Sollicitatio vero ejus­ modi, ut sit abusus Sacramenti, oportet ut, modo a lege determinato, relatio ali­ qua intercedat vel ipsam inter et Confes­ sionem, rei ipsam inter et locum, ubi Confessiones excipiuntur.7 a) Relatio requisita ad Confessionem adest, si sollicitatio fiat : 1407. — 1. Quandonam sollicitationis hujus crimen existât.— Agitur hic de abu­ su Sacramenti Poenitentia ad turpia, — non vero de abusu aliorum Sacramentorum ad turpia, nec de abusu ejusdem Pœnitentiæ Sacramenti ad aha peccata, quam­ vis gravissima (vide Resp. S. C. O. a. 1661 ad Dnb. 10. 11. p. LXI.). Ideo autem ob hanc solam materiam veneream obligatio denuntiandi sollicitantes impo­ sita videtur, quia ob fragilitatem naturæ frequentius hæc sollicitatio contingere et majus in eam consentiendi periculum exis­ tent potest.1 Jam quœritur: A) Quid intelligatur per inhonesta et turpia, ad quæ fit sollicitatio? B) Quo actu sollicitatio perficiatur? C) Qualis nexus sol­ licitationem inter ct Sacramentum Poe­ nitentiae intervenire oporteat, ut revera et ex mente legislatoris sollicitatio abusus Sacramenti sit ? 1408. — Ad \). Per peccata inhonesta et turpia, ad *(pia fit sollicitatio, intelliguntur omnes actus externi libidinosi seu actus luxuriæ, quo spectant etiam actus rei ex sua natura, rei ex particulari dispositione complicis, rei ex intentione operantis, ali­ unde satis manifestata (signo v. g. aut verbo), induet ivi ad vehementem commo­ tionem spirituum genitalium.- Sollici­ tans ad actus tantum venialiter inhonestos, adeoque non cenereos (nam in his non da­ tur parvitas materiæ. Vide n. 484 485 et Resp. S. C. O. a 1661 ad Dub. 3. p. LX.) non est denuntiandus, quia sollicita­ tio debet esse peccatum grave. Excipe, si i S. Off. T 1 p. LX. 2. et p. LX11. 2. ex circumstantiis certi' conjiceretur, sa­ s S. Off. p. LX. 8. 9. 8 Resp. S. C O. a. 1661 ini Dub. 5. p. LX. cerdotem actu de. sc leviter malo8 animum Instr. S. C. O. a. 1867 sub. 2. p. LXII. habuisse procedendi ad gravia.1 2*4 1 2 8 4 L. VI 684. Amort Tr. ΧΠΤ. f 24. q. 5. v g verbo blandiori. L. VI 554 sub 3. 6S3. 4 Prop. 6 ab Alex N II damn p. \I1I. Cfr. Resp. S. C. O. a. 1661 ad Dub 1 p L\ 6 Viva, thcol. trutina damn this 6. η 7· « L. VI. 6'6 7 Ib. 676 — 680· 144 TRACTATIS 1) In actu sacramentalis Confessionis iiicœptæ, licet non perfect» ; vel 2) Immediate ante eam, i. e. nihil eam inter et sollicitationem mediante. Con­ fessionis petitione ut medio sollicitandi utenti applica dicenda sub 4); vel 3) Immediate post, qnando se. post Confessionem nec confessarius, nec pœnitens ad alia divertit, ita ut eveniat sollici­ tatio, antequam ulla alia actio intercedat, — vel si confessarius statim post Con­ fessionem ducat puerum in cubiculum et sollicitet, quin tunc statim ponit, si non sollicitationem, saltem illius medi­ um ; (20; p. 419. vel 4)Occasione Confessionis (verte), v. g. si confessarius rogatus inducensve ad Con­ fessionem divertit et sollicitat, esto non­ dum sederit, nec mulier fuerit gcnuflexa, idque licet rogatus sit tantum a fœmina, ut postera die Confessionem ejus excipiat, dummodo tamen tunc sollicitatio fiat in Confessionali seu in loco Confessionis vel praetextu Confessionis (vide Resp. S. C.O. a. 1661 ad Dub. 4. p. LX.),— vel si ob fragilitatem mulieris ex ejus Confessione cognitam postea domi eam sollicitaverit, dummodo ex indiciis sufficienter constet eum ex illa scientia, non aliis ex causis, ad id motum fuisse: (21) p. 419. vel 5) Pratextu Confessionis (fictæ), si con­ fessarius ex pravo fine licte invitat mulie­ rem ad Confessionem ct deinde sollicitat, vel fœminæ suadet, ut fingens se «aegrotam eum ad peccandum accersat. (22 ) p. 419. b) Relatio ad locum, ubi Confessiones excipiuntur, aderit, si actus prohibiti exer­ ceantur : 1) In confessionali proprie dicto. 2) In loco qttocumque, ubi Confessiones excipi solent, licet confessionale ibidem non inveniatur. 3) l>i loco quocumque, quem confessarius ad Confessiones audiendas pro suo arbitrio elegit ; itaque etiam in agro, etc. Ut autem obligatio denuntiandi ob cir­ cumstantias sub b) enarratas enascatur, simulatio Confessionis accedat necesse est, i. e. confessarius et pœnitens ita agant oportet, ut confessionem ille audire (v. g. applicando aures), hic peragere videatur. Hinc denuntiandus non est, qui sedens in confessionali sollicitat mulierem stantem ante confessionale, non simulando Confes­ sionem. Vide Resp. S. C. 0. a. 1661 ad Dub. 15. p. LX1.— Hæc tamen simu­ latio non requiritur, si sollicitat in con­ fessionali personam, qute pariter in eo invenitur; ml denuntiandum enim suffi­ cit, ut ipse in confessionali de rebus tur­ pibus agat, quin simulet Confessionem audire. (23) p. 11 9. 1411. — II. Obligatio denuntiandi non tenet, ut per se patet, sollicitantem, nec hic de illa obligatione monere tenetur a se sollicitatum. Fieri debet S. Sedi vel Or­ dinario. /'inis vero denuntiationis est : 1) Ut, si persona denuntians sit per­ sona aliunde valde honesta et fide digna, nec ullius malitiæ, vindicta?, aut inimi­ citia? vel subornationis suspecta, ct de­ nuntiatus sit alioquin vir parum timo­ ratus. ejusmodi denuntiatum faciat sus­ pectum, ut ab Ordinario observetur. Cfr. Instr. S. C. 0. a. 1867 sub. 11. p. LXIV. 2) Ut, si concurrant aliunde majora indicia ex parte denuntiati, v. g. suspecta aliunde conversatio, præbeant Ordinario inotivum, prima vice adhibendi monitio­ nem paternam, qua non imputet quidem crimen, sed hortetur ad cautelam, ita ta­ men ut personam denuntiantem non reddat suspectam denuntiato. “ Ut plurimum ” enim “non nisi a tertia denuntiatione” ad judicium “procedi solet.” Instr. S. C. 0. a. 1867 sub. 11. p. LXIV. Inde intelligitur finis adaquatus legis: Pontifex nimirum rei punitionem potius quam ejus emendationem intendit, ad damnum scii. Ecclesia? ct scandalum repa­ randum,1 sive, ut dicit Amort, finis non est emendatio persona? particularis, sed securitas publica Sacramenti et animarum, ex castigatione certa tam abominandi sce­ leris, ct ex metu indeclinabili omnium confessariorum incurrendi gravissima sup­ plicia, etiam actu unico aut semel tantum iterato; imo etiam indemnitas Ecclesia, ne scii, ejusmodi pestes ad officia publica subrepant, (pio nihil est nocentius com­ muni Ecclesiæ bono.2 Quare : a) unaquaque persona sollicitata omnino denuntiare tenetur, neque e ximitur ab obligatione denuntiandi, quia alia de­ nuntiavit. b) Confessarius iterum denuntiari debet, si delinquat iterum, postquam ob primum 1 L. VI. 686. 2 A mort. g. 19. H 1)E SACRAMENTO PŒNITENTIÆ. crimen fuerit punitus, vel de sollicitatione non fuerit plene convictus.1 c) Pœnitens tenetur denuntiare sollicitantem, etiamsi ex correctione fraterna speret ejus emendationem, imo, juxta S. Alph., etiamsi fuerit certe emendatus.3 d) Denuntiatio fieri debet, etiamsi sol­ licitatio nequeat juridice probari, vel cri­ men sit occultum, vel patratum a longo tempore. Nec diei potest, tam seram denuntiationem nullum posse habere effec­ tum ; forte enim ad complementum alia­ rum præccdentium denuntiationum de eodem confessario inserviet, aut cum aliis indiciis ad occludendam ejusmodi hy­ pocritis januam ad dignitates, vel saltem ad terrorem perpetuum confessarii, ne iterata sollicitatione compleat mensuram peccatorum, cum sollicitationes etiam ante longum tempus commissa; aliquando evocari possint ad tribunal.8 Post (piam vero sollicitans e vita migraverit, denuntiandus non est, quia tunc cessat totalis tinis legis, scii, tam emendatio quam pu­ nitio rei? e) Denuntiare etiam debet, at hodie non amplius sub excommunicatione, omnis hujus delicti testis sive de visu, sive de auditu, et quisquis (citra casum petiti consilii) sollicitationem immediate vel mediate ex dictis ipsius sollicitantis, aut personæ sollicitata' (dummodo hæc sit tide digna) extra Confessionem intellexerit.6 f) Persona sollicitata seu sollicitationis conscia non excusatur a denuntiatione ob difficultates denuntiationi intrinsecas et ferme communes, ut sunt verecundia sol­ licitatae ; timor orituræ contra se in judice suspicionis ; periculum incommodi aut damni, quod leve sit respective ad perso­ nam denuntiantem et ad damna Ecclcsiie ct animabus probabiliter timenda, vel periculum etiam gravis damni, sed quod non sit probabile · hæc enim ejusmodi non sunt, ut epikeiæ dent locum? 1412. —Praxis Con pessarii. a) Si dubitatur, an factum vel dictum confessarii fuerit vera sollicitatio, pœnitens ad de­ nuntiationem non est obligandus, nisi vel 145 1) accedant indicia vehementia de solli­ citatione, vel 2) verba de se pr;r se ferant ! sollicitationem ct solum dubitetur, an confessarius ad malum finem ea protule­ rit? Hujus regulae applicationem vide in Resp. S. C. 0. a. 1661 ad Dub. 12. 16. p. LXI. b) Confessarius, priusquam personam i sollicitatam ad deminiiationem, quæ e>t , conditio absolutionis, obliget, serio per­ pendere debet, au hæc persona fidem me­ reatur ; quia, si gravis, justa et magnopere verisimilis suspicio adsit, pluribus indiciis firmata, eam odio ductam aliquem pres­ byterum calumniari velle, non ad denun­ tiationem obliganda, sed potius de malitia sua redarguenda foret, iu omni autem casu persona sollicitata de maximo cri­ mine soli Summo Pontifici reservato, quod per falsam denuntiationem committeret, edocenda est. c) Abstineant prorsus confessarii a no­ mine sollicitantis inquirendo, licet de cir­ cumstantiis necessario cognoscendis pœnitentem interrogare teneantur. d) Quod si confessarius pernitentem certe sciat sollicitatam, eam, licet in bona fide existentem (Instr. S. (’. 0. a. 1867. 3. p. L.XI1.), sedulo monere tenetur de obligatione denuntiandi, etiamsi certo pro ­ videat, sollicitatam non esse denuntiatu­ ram.'—Modum etiam denuntiationis cir­ cumstantiis personæ, loci et temporis magis accommodatum indicet. Hae de re Amort3 sequentes dat regulas : 1' Quando Episcopus vel Vicarius Genendis (loci, in quo mor.itur pœnitens. ait Keni ick4), est in vicinia, ita ut ab ipsa persona sollicitata facile adiri possit, tenetur de­ nuntiare sollicitantem in persona propria, et dicere, quod N. N. Sacerdos. Parochus, Religiosus, eam sollicitaverit ad turpia in S. Confessionis Sacramento 2> Si Ordinarius ob distantiam vel aliam cau­ sam (v. g. morbum sollicitata', etc.) con­ venienter adiri non possit, tenetur persona sollicitata sollicitantem denuntiare per epistolam, adseripto suo et sollicitantis nomine; litteræ vero hujusmodi ea om­ nino cautela et securitate * transmittenda 1 L. VI. 087. Cfr. Resp. S. C. 0. a. 1661 sunt, ut de earum perditione nullus pruad Dub. 13. p. LXI. = L. VI 701. IL A. Tr. XVI. 175. 3 Amort. 1. c. q. 19. 4 L. VI. 692. δ L. VI. 698. Rev. Th. T. XII. p. 15, 16. u. V. VI. IX. c Amort, q. 21. 1 3 4 L. VI. n. 702. 1’rax. Conf. n. 83 L. VI. 615. 694. L. c. q. 12. Tr. XVHI. 245. 146 TRACTATI S (lens remaneat timor. 31 Si persona sol­ licitata ne per epistolam quidem possit denuntiare, adire tenetur decanum rura­ lem, vel confessarium, vel alium virum prudentem, (pii ejus nomine ad Ordina­ rium, vel, per S. l’œnitentiariam aut S. ('. Officii, ad S. Sedem scribat (Instr. S. < . 0. a. 1867. 7. p. LXIII.). Attamen “ regulariter non expedit, quod confessariitx assumat in se hoc onus deferendi de­ nuntiationem vice pœnitentis, vel eam ex­ cipiendi. . . . Cæteruin non negamus, quod in aliquo casu, puta, si alicubi pub­ licum immineret damnum, nec alia pateret via ad illud vitandum, posset confessarius obligari ex lege caritatis ad hujusmodi onus suscipiendum ; sed hoc raro accidet.” 1 Quando facta fuerit ejusmodi denuntia­ tio, Ordinarius rescribet viro alicui ec­ clesiastico, cujus prudentia? confidit, ut excipiat testimonium sollicitata? sub jura­ mento, idque cum suo testimonio de honestate et idoneitate denuntiantis ad Ordinarium remittat. Et hoc modo actus denuntiationis erit completus. e I I )cnunt iat io ergonunquamanonyme fa­ cienda est,123et quidem semperad Episcopum vel ad Vicarium Generalem personaliter, non ad officium Ordinariatus,dirigenda est. Caveant diligenter confessarii, ne prenitentibus sollicitatis Saeramentalcm absolu­ tionem impertiant, nisi prius denunt iationem ad effectum perducentes delinquentem competenti judici indicaverint * Cum enim denuntiatio sit res valde ardua, con­ fessarius promissionibus pœnitentis se nimis credulum pnebere non debet, et sollicitata? absolvi regulariter non pos­ sunt, nisi facta prius denuntiatione : quod si adsit impedimentum statim faciendi denuntiationem, debent saltem esse para­ tio ad denuntiandum quamprimum; alias peccant graviter ct incidunt in excommu­ nicationem.4 Impedimentum autem ade­ rit, si adsit justa causa (Instr. S. C. 0. a. 1867. 5. p. LX1I.) illam differendi,— nempe si Episcopus, Vicarius Generalis, (te., longe distent, vel si sit necessitas communicandi ad vitandum scandalum vel lucrandum jubilaeum, — et possit credi 1 L VI. 099. Denuntiationis form, videp. 196. 2 Inetr. S. C. 0. a. 1807. 0. p. LXIII. 3 Bened. XIV. 1. c. • L. VI. 693. Prax. Conf. n. 83. Bened. XIV. persona·, quod sit denuntiatura.1 Quod si pœnitens non sit persona fidelis ct timorata, de qua eredi possit eam sme obligationi satisfacturam, vel, etiamsi de firmo persona· proposito illico denun­ tiandi jure dubitari non posset, nullum tamen grave inconveniens esset in diffe­ renda absolutione, absolutionis dila­ tione ad denuntiationem quam primum faciendam stimulanda erit. f) Si persona certe sollicitata denun­ tiationem recusaverit, recusationis cau­ sam inquirere debet confessarius, et, in quantum potest, auferre. Ad eximen­ dum v. g. denuntiantibus 'metum infamim dicere poterit : Mulier denuntians a ju­ dice ecclesiastico non accipitur ut com­ plex, sed ut testis; nec tenetur manifes­ tare suum consensum, imo de eo nec interrogari potest a judice ; quod si ex simplicitate declaret se consensisse, id in tabulis non notatur (Instr. S. C. 0. a. 1867. 6. p. LXIII.). Nec est denuntianti infamia· periculum : quia, si confessarius denuntiatus ad minuendum suum delic­ tum coram judice ultro fateretur, se cum persona denuntiante ipsaque consentiente actus inhonestos peregisse, judex fidem confessario non habet, sed credit potius, id eum dicere ad judicium evadendum aut pœnam minuendam. Ex alia parte mulier non tenetur suum manifestare consensum, nec judex de eo curat.2 Si pœnitens, propter munera accepta vel accipienda, dicat se gratitildine vel neces­ sitate a denuntiando impediri, aut alias insufficientes excusationes afferat, confes­ sarius eam serio moneat de gravitate sa­ crilegii, de obligatione obediendi ecclesi­ asticis legibus ad praecavenda maxima scandala et damna latis,— necnon de poena excommunicationis, (piam persona sollicitata, sollicitantem (piam primum (i. e. infra mensem) absque legitima causa non denuntians, ipso facto incurrit,— nec facile admittat ea, quæ hujusmodi persona? afferre solent, ut ab onere denunciationis liberentur. Quodsi sollicitata, falsa verecundia vel impia misericordia ducta, nolit denuntiare sollicitantem, con­ fessarius non absolvat eam, sed utpote in­ dispositam dimittat. 1 L VI. 693. 2 Potesta apud Amort. 1. c. q. 16. VI. 700. Cfr. L. DE SACRAMENTO PŒNITENTI.E. 147 g) Sin autem confessarius comperiat, Punctum /. De officio Patri * personam sollicitatam alioquin bene ad 1413. — Confessarius est pater *spiritu Pœnitentiæ Sacramentum dispositam esse, at j unium cannam habere reluctandi, prop­ alis, qui spiritualem vitam pœnitenti tri­ ter periculum scii, probabile yrurin damni buit, aut reficit ct fovet ; m tribunali in bonis famæ, fortunæ aut corporis,— enim l’omitentiæ *vice gerit optimi om­ vel ob panicum timorem, magnam ve ve­ nium parentis, nempe ipsius ( hristi, et recundiam nullo modo eo adduci posse, ideo a pumitentibus dulcissimo patris no­ ut sollicitantem per se vel per confesso­ mine appellatur. Illud autem quod in rium denuntiet, tunc eam non quidem vero patris nomine imprimi- eminet est abnolrat, sed alio commodo tempore ad ne insignis ct inexhausta caritas. Quænam redire laciat ; interea vero totum casum, enim dilectio patris dilectione fortior? tecto pœnitentis nomine et additis causis, Quænam verior, purior, castior, constanqute exemptionem ejus ab obligatione de­ tior, sollicitudine plenior et a proprio commodo magis aliena, imo et ad omne nuntiationis suadeant, Epincopo exponat ut hic quod in Domino opportunum visum privationum et incommodorum genus pa­ fuerit, declaret, aut desuper pro rerum ratior et promptior? Talis igitur esse conditione dispensationem a S. Pœniten- debet confessarii caritas, ita ut *indutu u, (pu no» tiaria expostulet (Instr. S. ('. 0. a. viscera misericordite ( 'hristi *Je . *ed *peccatore , * cud 1867. 7. p. LXIII.). S. enim Sedes ali­ venit vocare *junto quando facultatem confessario concedit studiose, patienter ct mansuete cum pecca­ dispensandi pro ea vice pernitentem ab toribus ayere) Sic, ut bonus pater, pro fili­ onere denuntiandi, præsertim si sollici­ is spiritualibus omnia sustinebit : Caritas tans emendatus jam fuerit et pamitentiam enim patiens, . . . omnia nujfert, . . . omnia egerit. Imo tunc, facta seria promissione sustinet? Confessarius debet esse caritate plenus de stando resolvendis, etiam in casu ne­ erga pernitentes, tum in principio, tura in cessitatis statim absolvi poterit.1 Nota. - De modo procedendi in cau­ decursu, tum in tine Confessionis. Pe sis sollicitationis vide Instr. S. ('. 0. a. his audire juvat loqucntem ipsum S Alph. 1867. 8- 16. p. LXIII.-LW. 1414. — I. D> principio * Confisioni Etiam Regulam exempti locorum Or­ * dinarii denuntiandi sunt, ut patet ex “ Primo caritatem adhilx re debet (con­ Const. Greg. XV. Cfr. n. 1202. O). 2°. fessarius) “ in benigne excipiendo om­ nes, sive pauperes, sive rudes, sive pecca­ tores sint. Nonnulli solummodo tempus insumunt in audiendis Confessionibus ali­ quorum devotorum aut personarum specta­ CAPUT II. bilium. quia, ut hos a >c repellant, non est DE OFFICIO MINISTRI. eis tantus animus. Si tamen ad se aliquis miserabilis peccator accedat, ;egre auditur 1° In Confessione , 2° post Confessio­ et conviciis oneratus arcetur : unde fit ut nem. ille miser, postquam sibi maximam vim intulit, ut ad sua peccata confitenda veni­ ARTICULUS I. ret, se tam aspere acceptum sentiens, odium in Pœiiitcntiie Sacramentum conci­ DE OFFICIO MINISTRI IN CONFESSIONE. piat, et d< *p< rans -e *po> . invenire, qui .lyendum 1° de muneribus confessarii sibi opituletur et se absolvat a peccatis, in genere ; 2° de ejus agendi ratione cum in perdita' vita’ lubricum laxis habenis variis pœnitentium generibus. præceps ruat, ct in salutis desperationem incidat. Secus boni confessarii agunt. ί I. De muneribun confessarii. Cum ad se hujusmodi *peccatore conflu­ Quadruplex confessarii munus seu olli, unt, benigne hos accipiunt, et. quasi cie­ cium assignatur, scilicet 1° Patris; 2° tor capta pneda. exultant perpendentes sibi Medici ; 3° Doctoris ; I Judicis. 1 Leo XII in Balla pro Jubil. a 1825. 1 Cfr. Amort. q. 21. 3 1 Cor. 13. 4 «q. 148 TRACTATUS sortem contigisse animam de manibus d:emouis eripere. Sciunt, hoc Sacramentum proprie non pro justis fuisse institutum, sed pro peccatoribus ; etenim veniales culpæ, ut remittantur, non indigent sacramentali absolutione, eum multis aliis modis deleri possint. Sciunt quoque Christum protestatum fuisse his verbis: Xon veni vocare justos, sed peccatores) Propterea confessarius caritatis viscera induens, quo magis animas peccatorum multitudine et atrocitate coinquinatas reperiat, eo magis, ut Deo ipsas lucrifaciat, majore caritate eas amplectatur, eisque animum pnebeat his aut similibus verbis: Eia, frater, bono animo esto, noli timere ; peccata tua impavide confitere. Aperi om­ nia confidenter, nullius te pudeat : nihil re­ fert, si in omnes tum conscientise sinus non introspexeris ; sufficit si ad inlerrot/ala re­ spondeas. Age beo gratias, qui te hucus­ que ad prenitentiam expectavit. Xunc tibi mutanda est cita. Lmtare, quia Deus certe omnia peccata, quantumvis ingentia, libi remittit, si bonam habes voluntatem, ideoque te expectavit, ut tibi parceret : igitur hilari animo dic omnia, nihil invo­ lucris tegas) 1415.— II. In decursu Confessionis. “ Caritatem longe majorem ostendere de­ bet Confessionem excipiendo. Caveat, ne se impatientem aut tædio allectum exhi­ beat ; nec ostendat admiratione percelli de peccatis, quæ narrantur; modo perni­ tens non sit ita animo durus aut petulans, ut plura et atrociora peccata sine ullo ru­ bore, et sine ulla displicentia aiiimiquc sensu exponeret ; quia tunc opus est pro viribus efficere, ut a pœnitente, quanta sit illorum deformitas ct magnitudo, percipi­ atur : ideoque tunc acrior requiritur cor­ rectio. ut ipse a lethali lethargo experge­ fiat. Verum quidem est, quod ... in actu Confessionis abstinere debent confessorii a correctione facienda, ne forte exterriti pœnitentes peccata reticeant ; nihilomi­ nus hoc intclligitur regulariter loquendo: cæterum multoties expedit ad ulteriora non procedere, ct stat i m pœnitentem cor­ ripere, praecipuo cum confitetur peccatum valde enorme, aut. si ipse fuerit in aliquo vitio habituatUS, ut peccati gravitatem comprehendat. Advertat tamen ne eum exasperet, nec perterreat. Quapropter, 1 Matt. 9. 13 2 Prnx. Conf. n. 3. postquam eum, quantum opus fuerit, cor­ ripuerit, statim ei animum faciat ad re­ liqua peccata confitenda, dicens : Eia, frater, visae ab hoc vitio resipiscere ? Xiim ita est ? Et quoniam hoc facere es paratus, esto animo hilari. Itaque enarra reliqua peccata, nihil reticens. Care, qumSO, ne sis aliquod sacrilegium commissurus ; hoc enim esset maximum omnium peccato­ rum, qu usque ad finem ; quia aut faciliter con­ fessarius obliviscitur eorum, quæ audivit,· aut obligandus esset pœnitens eum suo' gravi onere ad repetenda confessa.” 1 Hoc tamen S. Alphonsi monitum, ex ipsius S. Doetoris mente, non valet, ubi agitur dt; Confessionibus facilioribus vel bre­ vioribus, nec casu, (pio pœnitens peccata sua accurate declarat. Citra enim ne­ cessitatem. pœnitentis accusatio nullis in­ terrogationibus, vel etiam monitionibus, interrumpenda, ne scii, timor inde vel confusio ei injiciatur. e) Vehementer improbandi forent con­ fessarii, (pii pœnitentibus vix tempus con­ cederent respondendi interrogationibus, eosque urgerent voce impatientis inge­ minando : Quid ultra ? Scisne alia ? etc. Perturbarent, enim et confunderent perni­ tentem. 1425.— Principium IV. Interrogationes circa peccata carnalia debent esse: 1) necessariæ; 2) prudentes; 3) modestie; 4) tales, *qua grave damnum confessario ipsi non afferant. Explico singula. I) Necessaria, i. e. debent fieri ex justa causa; nam absque justa causa illi­ citum est exponere — seipsum tentationibus,— pœnitentem iisdem fentationibus, ac praeterea suspicioni, quod confessarius delectetur de talibus sermonibus, aut etiam quod sit practice versatus in hujusmodi, — Sacramentum, Religionem et ( ictum sacerdotalem vituperio, quatenus pœnitenti de facili detur occasio ridendi postea ct jocandi de ineptis interrogationibus sibi factis. Interrogationes autem sunt necessariæ, sen cx justa causa fiunt, si requiruntur, vel ad succurrendum verccundiæ pœni­ tentis, re! ad cognoscendum quænam re­ media sint illi assignanda, vel ad procu­ randam integritatem, etiam materialem. Confessionis. 1° Ad succurrendum verecundia perni­ tentis. Hæc facilius subesse poterit in pueris et adolescentibus. Ideo sapienter 1 Prax. Conf. n. 20. 11. DE SACRAMENTO PŒNITENTLE. 157 monet S. Alph.1 “ Multoties, etiamsi pueri d) de numero actuum imperfectorum, qui negent,” se turpia commisisse, ‘‘prodest facti fuerunt in eodem impetu passionis uti eum eis interrogationibus suggestivis, (n. 220. Nota). v. g. et nunc dic mihi, quoties hoc fecisti ? ' Dixi: speciem et . . . numerumpeccato­ Quinquies? decies?"—Excedunt tamen rum mortalh M ; non enirn oportet in­ ii confessarii, qui in omni Confessione terrogare circa .simplices tentationes, circa faciunt et repetunt interrogationes ad suc­ motus carnales, circa pollutiones involun­ currendum vcrecundi.e pœnitentis, etiam tarias, circa leves inordinationes in usu eum iis, de quibus non est verisimile quod Matrimonii, nisi ex alio capite bona urge­ turpia committant, et illa reticeant. Imo, at ratio interrogandi circa aliqua cx i>tis. quamvis hæc adsit suspicio, a nimium re­ Hinc, si (piis vano scrupulo commotus petitis et multiplicatis interrogationibus veniat ad Confessionem, dicens se turpia cavendum est. — Sed multo magis et commisisse in puerili ætate sine cognitione modo valde pejori excedunt ii confessarii, malitiae, et nunc velle ea accusare, eo qui, sub praetextu succurrendi verecundia.· quod nunquam fuerit illa confessus, con­ pœnitenfium, faciunt multas interroga­ fessarius illum docebit nullam adesse tiones particulares et minutas, etiam obligationem talia accusandi ; si tamen quando una vel altera, genericis verbis pœnitens desideret ea ad majorem tran­ expressa, sufficeret. quillitatem patefacere, id ei permitti po­ 2° Ad cognoscendum quonam remedia terit ; sed interrogationes adjicere non sint adhibenda. Ad hoc ordinarie sufficit oportebit. inquirere, an peccata oriantur ab aliqua Nola.— In interrogandis pœnitentibus occasione, vel a malo habitu, vel a liber­ de specie peccatorum, ut norma sequendæ tate sensuum, vel a pravis cogitationibus. sunt distinctiones Theologorum, dum­ — Dixi: ORDINARIE sufficit; quia si modo pœnitentes non sint tides, de qui­ pœnitens posset jejunia aliasque macera­ bus (cel propter puerilem ætatem, o/ tiones adhibere ((pii quidem casus rarior propter extraordinariam ignorantiam aut est), utile esset etiam scire an ejus pec­ stupiditatem) non possit praesumi, quod cata praecipue a motibus carnalibus, et an illas speciales malitias formaliter contraxe­ hi a constitutione corporis robustiore rint. Cfr. n. 199. Resolves 2°. oriantur. Sed non est neccsse circa istos 2) Prudentes. Theologi enim uno motus directe interrogare; si enim pœni­ ore clamant, potius permitti debere, ut tens interrogetur an semper ruat in pec­ Confessioni desit integritas materialis, cata propter malas cogitationes, ex ejus (piam ut scandalum praebeatur pœnitenti­ responsione arguere poterit confessarius, 1 bus per imprudentes interrogationes.— an causa peccatorum illius reponenda sit I Imprudens autem interrogatio ea est, quæ in cogitationibus mentis potius (piam in ; continet periculum ne malum potius quam motibus corporis. i bonum producat ; et spcciatiiu ne pœni­ 3° Ad procurandam integritatem, etiam tentes addiscant malitiam, quam forsan materialem, Confessionis. Ad hanc non tan­ ignorant, et sic propter illam ipsam inter­ tum sufficiunt interrogationes, quæ sunt rogationem peccare incipiant. Cfr. Rit. nccessariîc ad cognoscendam speciem, et. Ro>n.x prout moraliter cognosci potest, numerum 3) Modesto. Modestie autem non peccatorum mortalium, sed et interroga­ erunt, si confessarius utatur verbis nimis tiones de aliis praeter speciem et nume­ liberis, invert eundis, et pudori sacerdo­ rum omnino improbandæ sunt. Hinc tali minime convenientibus. excedunt confessarii interrogantes : sive Sed quibus expressionibus uti poterit a) de circumstantiis dumtaxat aggravanti- confessarium in casibus particularibus, ut bus ; —sire b) de actibus imperfectis ad cum debita prudentia et modestia pœni­ copulam præambulis vel statim post co­ tentes interroget ? pulam factis, (piando pœnitens de copula En exempla aliqua particularia interro­ jam se accusat (n. 218. 1°; 222);—sive c) gationum pro aliquibus casibus in praxi de modo, quo commissum fuit peccatum, sœpe occurrentibus. si modus ille speciem non mutet; — sice Puella dicit: jocos indecentes feci cum 1 Prax. Conf. n. 90. 1 De Sncr. Poen. 158 TRACTATUS sorore in lecto;—Confessarius interro­ get : hi tactus erantne valde turpes ? Mulier conjugata dicit : habui copulam modo prapostero.—Confessarius interro­ gabit : hoc modo potesne concipere pro­ lem ? Maritus dicit: tango uxorem manibus; — Confessarius interrogabit : immorarisne in his tactibus, quin devenias ad actum conjugalem ? Propter hos tactus acciditne effectus nudus ? Adolescens dicit : turpia feci cum fra­ tre in lecto ; — Ut confessarius iutelligat, an adfuerit sodomia, quæret : ergo tetigisti fratrem manibus ? Affirmative respon­ denti subjunget: fecisti cum eo aliquid pejus ? Vir dicit : peccavi cum fœmina, vel dor­ mivi cum fœmina, vel feci quod volui cum fœmina;— hæc intelligenda sunt de co­ pula perfecta, et ideo nulla interrogatio facienda est, nisi ad cognoscendum an ea fœmina fuerit conjugata, consanguinea, etc. Vir conjugatus dicit: turpia feci cum puella ; —Confessarius interrogabit eum, dicendo : fecistine cum illa actum matri­ monialem ? Puella dicit : turpia feci cum amasio ; — Confessarius subjunget : fecistine hæc manibus, aut etiam modo pejori ? — Sic intelliget an adfuerit, necne, unio cor­ porum, in qua adest malitia fornicatio­ nis. Si tamen confessarius videat neces­ sitatem cognoscendi, an hæc fornicatio fuerit effective completa, poterit etiam dicere : per id, quod fecisti, poterasne gra­ vida feri ? Affirmative respondentem potest insuper interrogare, dicendo, an revera remanserit gravida, ut contra abor­ tus tentationes eam præmuniat, et ut me­ liori modo possibili scandalum impedire satagat. Homo dicit : habeo vitium tangendi fœminas;— Confessarius subjungere po­ terit : hi. tactus suntne valde turpes? Mulier conjugata ait : non bene feci ac­ tum matrimonialem ;—Confessarius dicere poterit : eo modo, quo tu te geris cum ma­ rito, potesne concipere prolem ? Si affir­ met, tunc eam docebit in eo modo levem adesse culpam, aut etiam nullam, si mari­ tus ita facere velit; si vero neget, tunc confessarius subjunget : explica ergo quid feceris. Puella aut puer dicit : tetigi meipsum. — Nunquid erit inquirendum, an adfuerit pollutio? Minime certe. “ Caveat,” in­ quit S. Alph.,1 “ab inquirendo a puellis vel a pueris an adfuerit seminis effusio,” ne scilicet “ apprehendant quæ nondum noverint, vel ponantur in curiositate ad­ discendi.” Eadem cautela habenda est generatim quoad fœminas innuptas, etiam adultas; unde scripsit P. a Bergamo:2 “ Xil tamen est de pollutione innuendum ; si quidem hæc non omnibus fœminis æque sensibilis est ; imo pluribus est prorsus ignota ; . . . unde ab hisce verbis : pollu­ tionis, corruptionis et similibus est absti­ nendum. . . . Scitu dignum, quod pollu­ tionis vitium non adeo frequens communiter inter fœminas est, sicuti inter masculos, et plures admodum fœminæ sunt, quæ nulla­ tenus hac libidine sunt infectæ. Proinde cum fœminis cautius loquendum est, ne malitiam hauriant ex locutionibus nostris.” Hic demum peti potest, quales interro­ gationes faciendæ sint puellis vel juveni­ bus, qui de culpis contra Sextum Præceptum nihil omnino accusant, si confessarius timeat, ne quid ex verecundia reticeant? Potest dicere : audistine malos sermones ? habuistine malas cogitationes ? Fecistine aliquam rem indecentem ? Fecistine jocos malos ? Hæ interrogationes nullum peri­ culum inducere possunt, quia, si pœnitens non cognoscit malitiam, illam non addis­ cet ; nec ponetur in curiositate addiscendi quid significent hæc verba confessarii, quia intelliget quod agatur dc rebus ct de jocis indecentibus in alio genere. Interca, si negative respondeant, aliquando con­ fessarius uti poterit interrogatione sug­ gest iva, dicendo, ut supra ex S. Alph. notatum fuit : Et nunc dic, quoties hæc fecisti ? Si affirment se commisisse res in­ decentes, aut se fecisse jocos malos, tunc confessarius dicere poterit, v. g. : explica quid sint lue res indecentes et hi joci, mali, quos fecisti ? Fecistine illos clam ? Erasne solus? Ubinam eras? Fecissesne ita, si mater tua ibi fuisset ? Si (e mater vi­ disset, suffususne fuisses verecundia ? Et propter verecundiam hæc peccata nunquam accusasti ; non est ita ? Ordinarie ex re­ sponsionibus confessarius aut certe, aut quasi certe cognoscet, an ille puer vere fecerit res turpes, ct exinde, juxta regulas 1 Prax. Conf. n. 90. 2 C. 24. n. 11. DE SACRAMENTO l’ŒMTEM LE.' supra datas, poterit devenire ad alias in­ terrogationes, si uccessariæ videantur.— Aliqui confessarii loco dicendi: fecistine aliquam rem indecentem ? dicunt : commi· sis tine aliquam inhonestatem ? vel : com· misisline aliquid contra virtutem sancta· puritatis ? ligo censeo lias interroga­ tiones sic ex abrupto factas non esse satis prudentes ; quia, si puella malitiam non cognoscit, non poterit ullum sensum adnecterc istis interrogationibus, et pro­ inde de facili versabitur in curiositate addiscendi quid ea verba significent; unde etiam dc facili ab aliis puellis ex­ plicationem exquiret, et sic male addiscet quod bene ignorabat. — Alii confessarii valde pejus se gerunt, et fere omnibus pueris, puellis et adolescentibus dicunt ex abrupto ; tetigistine teipsum ? Sic autem faciunt, quia ab experientia noverunt alias interrogationes, in genere et sub quodam velamine factas, non esse efficaces, sicut hæc est, ad extorquendam peccati confes­ sionem. Ego quidem fateor hanc aper­ tam interrogationem esse magis efficacem, ita ut, si alia * interrogationes extorqueant confessionem a septem vel octo pueris, hæc extorquebit confessionem a novem vel decem ; sed omnino censeo non esse ordinarie adhibendam ; si enim ordinarie adhiberetur, illa plurimos malitiam doce­ ret ; sed convenitne, ad subveniendum aliquibus, plurimis aliis damnum hujus­ modi inferre? — Ad summum itaque talis interrogatio fieri poterit in aliquo casu raro, quando scilicet confessarius certus esset ile. peccato a pœnitente commisso, cujus confessionem obtinere non posset nisi prædictam interrogationem adhi­ bendo. 4) Grave damnum confessario ipsi non inferant. Si enim confessarius propter aliquas speciales interrogationes in grave periculum mortaliter peccandi conjiceretur, utique nec deberet, nec posset illas facere. Quod non debeat, patet ; quia, sicut pœni­ tens cum suo gravi damno spirituali non tenetur ad integritatem materialem ('on­ fessionis.1 multo minus ad eandem integri­ tatem procurandam tenebitur confessarius cum gravi *anima suffi damno. Aliunde omnes norunt caritatem incipere a scipso. Quod autem tunc non possit illas interro­ gatione· facere, patet ab ipsa generali * L. VI. 487. 159 obligatione evitandi pericula gravia pec­ candi mortaliter, quando possibile est ea evitare. Cjeierum, si ageretur tantum­ modo dc aliqua tentationc v< 1 de aliquo motu carnali, non per hæc obligaretur confessarius ad abstinendum ab interrogationibus necessariis, prudentibus et modes­ tis ; sed potius deberet se oratione mu­ nire, ct, antequam incipiat Confessiones audire, rectam renovare intentionem.1 Ita fere dc interrogationibus Berardi.2 1426. Ql.f.sita. — Quær. 1° Quid agere debeat confessarius in dubio de since­ ritate pœnitentis ? Itesp. Est regula communis, et velut axioma receptum : Credendum est pœnitenti, tum pro se, quam contra se dicenti. Ratio est, <|uia pœnitens in Sacro Tribu­ nali reus simul et testis, sui accusator et advocatus est, ct aliunde in dubio verax semper præsumendus est. Quapropter, post opportunas interrogationes, confe->arius pœnitentem negantem absolvere debet.· Quær. 2 Quid agere debeat confesso­ rius, si cognoscat certo, peccatum aliquod a pœnitente sacrilege reticeri aut negari ? Resp. 1° Si illud novit ex Confessione alterius, et ab hoc non obtinuit licentiam loquendi cum complice de peccato declara­ to (qua * licentia ordinarie non est petenda), debet, ne Confessionis sigillum violetur, tantum generatim interrogare, sicut alias fecisset aut facere debuisset; si \ero pœ­ nitens interrogatus negaverit, nihil reponat, sed, ulii id fieri potest citra suspicionem, hortetur dumtaxat generaliter ad conscien­ tiam cum omni fiducia aperiendam. Vtrum vero debeat confessarius talem pœuitentem absolvere, controvert it ur. — S Alph.,4 relatis aliorum sententiis, ita concludit : “ Melius, meo judicio, sentit Croix. . . . quod eo casu nullo modo absolvat, sed tantum aliquid oret ad occultandam nega­ tionem absolutionis." Et recte quidem. Nam quotiescumque, ut in casu, hesio sigilli vitari potest, indigno occulte pe­ tenti Sacramentum ministrari nequit. Resp. 2° Si novit extra Confessionem, per se debet pœnitentem negantem absolve­ re, quia pœnitenli pro se et contra se dicenti 1 Prax. Couf. n. 176. 2 De Recul, n. 199. sq. p. 184 >n, Ed 1» 8 L. VI. 631. 4 Ib. Si nutem. II. A. Tr. XVI. 120 Cfr. 1 Vind p. 5S7. Ed. 2‘. T. II. p. 209. TRACTATUS 160 credendum est ; ncc per w relatio alterius majorem fidem facere potest, quam de­ claratio ipsius pœnitentis; nec proinde magis aliis, quam ipsi confessarius cre­ dere tenetur. Etenim si pœnitens pecca­ tum illud commisit, præsumere debet con­ fessarius, illuni aut sui peccati oblitum esse, aut alteri confessum, vel justam ha­ bere causam illud reticendi, aut relatores potius deceptos fuisse.1 Dixi: per se; nam, si confessarius sit omnino certus de peccato a pœnitente com­ misso, quia v. g. ipse furantem vidit, audi­ vit blasphemantem, etc., vel id novit ex certa aliorum relatione, non potest negan­ tem absolvere, modo certus sit, illum sui peccati non oblitum fuisse, nec ullum habere motivum illud reticendi; nam re­ gula luee : Credendum pœnitenti, etc., valet quidem in re minus certa, non autem in re evidenter certa. In praxi caveant confessarii, ne fidem facile præbeant præsertim mulieribus, li­ cet piis, a quibus de peccatis et de vita» ratione eorum, qui ad ipsos accessuri sint, informantur; nam sæpe sæpius aliqua exaggerantur, nec raro ejusmodi relationes judicium confessarii circa dispositionem ad se accedentium in pejorem quam opor­ teat partem in flectunt. SECTIO II. DE SENTENTIA FERENDA, SEI’ DE ABSOLUTIONE CONCEDENDA, DIFFERENDA, AUT DENEGANDA. 1427. Principia.— I. Absolutio con­ cedi debet ex justitia et sub gravi omni pœnitenti rite confesso et disposito. Ra­ tio est, quia in ipso Confessionis actu initus est quidam quasi-contractus, vi cu­ jus pœnitens rite confessus ct dispositus habet jus ad Sacramentum suscipiendum. Secus autem onus intolerabile sine justa causa pœnitenti imponeretur, ut scilicet apud alium Confessionem instituat, quin confidere insuper certo possit, se ab isto novo confessario absolutionem esse re­ cepturum. Pueterea hoc etiam exigit finis institutionis Sacramenti et tribunalis Pœnitentiæ, quod misericordiae importiendae causa a Christo institutum est. Sa­ cerdos igitur absolutionem pœnitenti dis1 L. VI. 631. T. II. p. 209. Cfr. Vind. p. 287. Ed. 2‘. posito denegans, injuste ageret, potestate clavium abuteretur, et odiosum redderet Sacramentum. II. Absolutio tamen differri potest ad breve tempus, etiam pœnitenti satis dispo­ sito, atque etiam sine ejus consensu, quan­ do nempe confessarius judicet, id utile esse ad ejus emendationem. Ratio est, quia dilatio absolutionis non est ejusdem denegatio ; et, licet pœnitens dispositus jus habeat ad absolutionem, non tamen jus habet, saltem per se loquendo, ad eam statim obtinendam. Nam confessarius non est tantum judex, sed ct medicus, ideoque, si judicet tale remedium emenda­ tioni pœnitentis profuturum esse, eo po­ terit prudenter uti, quin et tenebitur, quan­ do judicat ejusmodi remedium esse sario utile saluti pœnitentis.— Ita ex­ presse S. Alph.,1 a quo non dissentire Theologos, etiam Sæc. XVI. antiquiores; luculenter probant Vindicia? Dixi: saltem per se loquendo; quia si dilatio absolutionis 1° magis obfutura quam profutura judicetur, aut 2° fieri nequeat sine incommodo satis notabili pœnitentis, statim concedenda est : pœni­ tens enim tunc jus strictum ad eam statim obtinendam habere censetur.3 III. Absolutio omnino neganda est in omni casu, etiam extrema» necessitatis, pcenitentibus certo indispositis. Pœnitentibus vero dubie dispositis absolutio differenda est, aut, juxta regulas traditas n. 1344. q. 8°. pag. 93. coi. 2., sub con­ ditione impertiri potest, vel etiam ali­ quando debet.4 IV. Quo magis prosit dilatio absolu­ tionis, suaviter alliciendus est pœnitens ut in eam consentiat. 1428. Qi'.esita. — Quær. 1° An sape expediat differre absolutionem pœnitenti sufficienter disposito, sine ejus consensu ? Resp. Extra duos casus n. 1427- Π. allegatos, “ melius dicendum,” ait S. Alph.,6 “quod certa regula in hoc statui non possit ; sed confessarius ex circum­ stantiis occurrentibus se dirigere debet, ct, postquam Deo se commendavit, ut erit a Deo inspiratus, absolutionem dif2 3 « 6 L VI. 4G2. Pmx. Conf. n. 76. Ed.’2\ T. II. p. 303 sq. L. VI 463. Ib. 432. 461. Ib. 463. DE SACRAMENTO PŒNITENTI.E. ferat vel impertiatur.” Deinde distinguit duplex recidivorum genus, et pro utroque proprium affert resolutionem, ut n. 1480 explicabitur. Quær. 2° z/w requiritur certitudo de. dispositione pœilitenlis, ut absolvi /Humili Resp. 1° Non requiritur certitudo ataolala, nec etiam certitudo morulis strictu, qualis requiritur iu aliis Sacramentis, v. g. circa vinum ad consecrationem Eucharistiæ. Ratio est, quia Sacramentum Pœnitcntui; fere certius ejusmodi judicium non admittit. Resp. 2° Requiritur et sufficit prudens probabilitas, cui non obstet prudens sus­ picio de indispositione. Evidentia enim possibilis non est.1 Quær. 3° (ffiœnain sint signa ordinaria sufficientis dispositionis 1 Resp, Confessio rite facta cum protes­ tatione pœnitentiæ et propositi.1 2 Quær. An confessarius teneatur ex­ citare dolorem in pumileute 1 Resp. 1 Affirm., si pœnitens non vi­ deatur sufficienter dispositus; ratio, quia absolvens indispositum exponit Sacra­ mentum periculo frustrationis ; si vero illuni dimittat sine absolutione, ipsum ex­ ponit periculo diu remanendi in statu peccati mortalis, aut etiam non amplius redeundi.8—Nec excusatur ex eo, quod inultum temporis in id impendere debeat, vel quod alii exportent, dummodo tamen spes adsit fore ut hic et nunc disponendus sit. Resp. 2° Neg., si pœnitens videatur sufficienter instructus et dispositus, ut sunt pœnitentes morati, et qui frequenter confitentur. Tunc enim confessarius ad nihil tenetur, nec ratione caritatis, cum pœnitens ope speciali non indigeat, nec ratione reverentia; Sacramenti, quod nulli periculo exponitur. Quær. An possit, imo an debeat ab­ solvi pœnitens, qui mit sequi opinionem sentent™ confessarii oppositam l Resp. Affirm., modo, 1' opinio pœni­ tentis sit aliquatenus probabilis, saltem extrinseco; nam confessarius non est judex opinionum; 2° pœnitens non sit ita indoctus, ut nequeat sibi formari; con- , 161 scientiam rectam ex probabilitate, -.diem extriuseca, v. g. ex responso alterius docti ct prudentis, cui, contra confessarii opini­ onem, stare velit : ageret enim contra con­ scientiam ; 3° no» agatur de judicio, quod directe respicit Sacri' ad minist rationem v. g. pœnitentis dispositionem vel confessarii jurisdictionem, quia tunc agitur non solum de permittenda pœnitenti sua opini­ one, sed de illa in propria operatione sequenda : addo, ex meute S. Alphonsi, 4 3* opinio pœnitentis sit non solum specula­ tive, sed etiam practice probabilis, seu non sit conjuncta cum certe probabili peccati formalis periculo, ut dictum est n. 87. Reg. 1. 2“ : nam tunc agitur de judicio circa dispositionem pœnitentis.1 § II. De agendi ratione cum variis poeni­ tentiam generibus. Agendum: 1° de occasionariis; 2° de habilitatis et recidivis; 3" de Confessione puerorum ante Primam Communionem. P de Confessione adolescentium post Primam Communionem; 5° de Confes­ sione personarum alterius sexus ; 6° de Confessione personarum spectata· condi­ tionis; 7° de Confessione personarum pietatem profitentium. Punctum I. De. iis, qui versantur in occa­ sione peccati. SECTIO I. IVE OCCASIONE PECCATI IN GENERE. 1129. Definitio.— Occasio peccati gcncratim definitur: Circumstantia externa, quæ sive ex natura sua, sive ex fragilitate hominis, qui in illa reperitur, ad peccan­ dum allicit, seu inducit. Hinc differt a periculo peccandi, qua appellatione venit quidquid impellit ad peccatum sive in­ trinsecum illud sit, sive cxtrinsecum. Divisio,- .Multiplex occasio distingui­ tur, silicet proxima vel remota . absoluta, vel relativa; praesens vel non præsens ; voluntaria vel necessaria. 1° Occasio proxima illa est, quæ inducit Vind. p. 049. Ed. 2· probabile periculum peccandi; remota 1 L. VI 101. in medio. T. II p. 275. 3 Prax. Conf. n. 71. initio. 8 L. VI 60S. 1 1- VI. 604. II. A. Tr. XVI n. 118. 119. Bouq. Th. fund. n. 355. TRACTA I’l S 162 vero, quæ leve, seu in qua communiter homines, ut plurimum, non peccant.1 2° Occasio absoluta, seu per se, ea est, quæ per se est inducens ad peccatum, atque adeo talis est respectu ad homines communiter sumptos; occasio vero rela­ tiva, seu per accidens, illa, quæ, licet non sit occasio respectu aliorum, est tamen talis respectu alicujus, speciata ejus fragi­ litate, vel quia frequenter in ea lapsus est. Quare, sicut occasio proxima absoluta valde pio ct cauto potest esse remota rela­ tiva, ita contra remota absoluta debili et in vitium, præsertim turpe, proclivi pote­ rit esse proxima relativa.2 3° Occasio pressens seu in esse, ea est, quæ cui continue, præsens est, quin quæratur v. g. si domi teneat concubinam, vel cum ancilla peccare soleat ; occasio vero non prmsens, seu non in esse, ea, qtfæ absens est, ct per intervalla aut quæritur aut fit obvia, ut est caupona relative ad ebriosum, amasia respectu amasii. 4° Occasio voluntaria ea est, quæ facile dimitti potest; necessaria vero ea, quæ physice vel moraliter removeri nequit. Cans® autem, quæ occasionem aliquam vere reddant necessariam, hæ fere sunt : 1“ Omnimoda impossibilitas vitandi oc­ casionem, v. g. si concubina includere­ tur in carccre, cujus concubinarius esset custos. 2“ Si occasio evitari nequit sine pec­ cato. puta injustitia.·, aut scandalo vero et gravi, ut si uxor esset in occasione propter cohabitationcm cum marito, ct ex separa-[ tione spiritualis ruina in filiis vel scanda­ lum in populo sequeretur.8 Dixi : a) absque scandalo VERO ; nam scandalum fictum vel imaginarium non est scandalum. Ejusmodi foret illud, quod fingeret concubinarius prætexens populum, si concubinam ejiceret, confir­ mandum fore iu suspicione, (piam jam habet de ejus concubinatu ; ipsa enim illa suspicio jam scandalum est, quod non nisi ejectione concubinae tolli potest. Dixi : b) absque scandalo . . . gravi ; leve enim non proportionatin' periculo gravi ruinæ propriæ. 3* Si occasio deseri nequeat absque gravi temporali nocumento in bonis sive 1 L. VI. 452. 2 Ib. • 1 VI 455. H. A. Tr. ult. n. 1. *,fortuna. sive fama·, sive \itæ, vel absque alia gravi difficultate. 4* (juxta Berardi et alios). Quando occasionarius non potest se eripere ab una occasione, quin certe incidat in aliam æqualem aut pejorem occasionem, aut in aliud æquale aut pejus periculum spiritu­ ale. Ratio est, quia ad inutile vel ad pejus nemo obligari potest. Hinc scrip­ sit (Jury i1 “ Non esset obliganda ad ex­ eundum statim e domo famula . . . pro casu, in quo . . . exire non posset, nisi ut in requale periculum et forte iu majus incideret.” Cavendum tamen est ab hal­ lucinatione, quæ hac in re est facillima; est enim nimis facile falli, ubi credere dulce est. Sic facillimum est quod concubiuarius credat, v. g. se æquali modo peccatu­ rum etiam cum nova famula, et tamen sibi illudat : qua de re scripsit Viva :2 “ ( 'crte non est idem periculum secundum se peccandi cum nova famula, ... ac pec­ candi cum concubina.” 3 11-30. — Principium I. Ut rectum fe­ ratur judicium de, periculi probabilitate, quæ occasionem aliquam faciat proximam, ex mente S. Alphonsi distinguendum est inter occasionem, in qua quis jam ab ali­ quo tempore versatur, et occasionem, nunc prima vice adeundam. In priori casu occasio habenda erit proxima, si qyûs frequenter in ea peccavit, nec requiritur ut semper vel fere semper in ea peccaverit, vel etiam frequentius quam non. Nihil vero interest frequentia relativa sit an absoluta. Relativa computa­ tur juxta numerum vicium, quibus quis oc­ casioni fuit expositus, et aderit, e. g. si quis in duodecim visitationibus soleat peccaro quinquies vel sexies. Jbsoluta vero erit, (Ium numerus lapsuum, in se consideratus, notabilis est, ut si duæ personæ, qure sin­ gulis Dominicis conveniunt, decies vel duodecies per annum labuntur, vel per aliquot annos semper peccas in domo, quam semel tantum in anno adis.4 In posteriori casu, standum est præsumptioni ex communiter contingentibus * desumpta : praesumendum est scilicet, alicui adfore probabile periculum peccandi, si ea ipsa occasio aliis personis, positis ih 1 2 8 « Cos. consc, n. 700. In prop. 41. damn, iib Alex. VII. Berardi de Occas, n. 61 sq. L. VI. 452. DE SACRAMENTO PŒNITENTIÆ. iisdem circumstantiis, communiter pro­ Sic aliud est assistere comœdiæ satis babile illud periculum adducit. Dixi: honest» et satis decenter représentât» ; positis in iisdem circumstantiis ; diversitas et aliud est assistere conurdi» valde enim circumstantiarum sire a parte sub­ turpi vel valde turpiter repraesentat». y/ parte dentum modi, quo aditur occa­ jecti, .ure a parte occasionis ipsius, nice a parte modi, quo eadem occasio aditur, sio, multie circumstant ire possunt pariter inducit differentiam in gradu periculi. inducere differentiam in periculo. Sic .1 parte quidem subjecti, potest valde aliud est loqui cum puella clam, remotis influere differentia ætatis, status, sexus, arbitris, frequenter, diu, et sine ulla cau­ indolis, virtutis, educationis, instructionis, tela ; et aliud est loqui cum illa in pre­ allectionum, etc. Sic aliqua sunt valde sent ia aliorum, raro, brevi tempore, et periculosa pueris et non adultis; juveni­ cum cautelis opportunis. Ber. Occ. n. 13. bus et non senibus ; libidinosis et non fri­ 1131. — Principium II. Ut quis trac­ gidis ; vitam cælibem ducentibus et non tetur tanquarn in occasione proxima con­ conjugalis ; viris et non fœminis, aut vice stitutus. requiritur, ut occasio t\ proxima versa fœminis et non viris. Sic aliqua non evaserit remota. Remotum autem eva­ sunt valde periculosa plebeis, non vero per­ sisse, ex his fere indiciis cognoscitur: *m gj (>x suilieit-nti ,χρ. rn iitia pateat, I< sonis spectata * conditionis et bene educatis. Sic personæ fragiles et timore Dei caren­ gravitatem periculi evanuisse. utpote si tes gravia pericula invenient, ubi persona * quis fere quotidie solebat inebriari iu cau­ virtute ct pietate præditæ in levi vel nullo pona, et nunc jam a multo tempore quoti­ periculo erunt.1 Sic colloquium diutur­ die quidem frequentet cauponam, sed, num cum fiemina ordinarie gravi periculo propter propositum factum, nunquam ine­ exponet eos, qui inordinato amore illam briatus fuerit. At multo diuturnior in prosequantur; non vero cos, qui talem castitate requiritur experientia. allectionem non habeant. Sic libri im­ 2U,U Si qua causa supervenerit, quæ piorum vel haereticorum, qui ordinarie evidenter destruat gravitatem periculi, ut exponerent gravissimo periculo personas si quis consuetudinem habuerit peccandi saeculares, levi vel nulli periculo expo­ cum muliere sibi vicina, non propter atfecnunt virum religiosum, in Theologia valde tulli ad illam, sed propter inenim libidinis fundatum. Advertendum est etiam, quod exonerationem; nunc vero -ororem illius, assuefaetio magnas producit differentias. quam valde diligit, duxerit in uxorem. Ex una enim parte multa sunt magis Dico: evidenter seu satis Certo, ut exclu­ periculosa assuefactis, quam insuetis, qua- 1 dam casum v. g. heri emendationem pro­ tenus consuetudo reddit faciliorem con­ mittentis. 3u,n (juxta tamen aliquos tantummodo sensum et lapsum ; et ex alia parte aliqua sunt magis periculosa insuetis, quam as­ Theologos). Si pœnitens extraordinarium suefactis. quatenus aliqua ex longo usu dolorem et propositum ostendat Tertium (vel ex usu rerum pejorum) nullam faciunt autem hoc indicium admitterem tantum, amplius impressionem ; unde scripsit si occasio, quam voluntariam esse suppono, S. Alph. 12 “ Assuefaetio eflicit, ut viri a) non sit præsens, nec diu duratura; ex tali visu ” (firminarum ubera osten­ aut b) non sit valde alliciens, ut si v. g. dentium) “ minus moveantur ad concu­ agatur d< socio. quorum pœnitens ipse piscentiam, prout experientia constat.” prior solebat introducere pravo- sermones. ./ parte autem occasionis ipsius, inulta * 4U"' Si adsint alia media siitlicientia ad circumstantia· possunt inducere magnam reddendam remotam occasionem sine se­ differentiam in periculi gradu. Sic aliud paratione, et possit pnvsumi. pernitentem est conversari eum fomiina juveni, pulchra, i illa rcipsa adhibiturum. Ber. Occ. n. ornata, immodesta et illecebrarum plena ; 15 sq. et aliud est conversari cum fomiina an­ 1432.— Principium 111. Non est nosa, deformi, gravi, verecunda, pia. etc. deneganda absolutio pœnitenti in occa, sione remota constituto, etiamsi eam de­ 1 Cfr. I,. VI. 452 § Notandum vero, quod Ratio est, 1 quia ea uon aliquando, et i Cum occasio externa conjungitur serere nolit. inducit periculum. . proximum *| ecandi eum passione. mortaliter; 2 quia \iimis dura obligatio 2 L. III. 55. TRACTATIS 164 pœnitcnti imponeretur, cum plerumque sint pœnitcnti, qui in occasione necessaria tales occasiones inoraliter vitari nequeant. versatur? Resp. Sunt triplicis generis: Excipe tamen, idque per accidens, si oc­ 1° Aliqua diriguntur ad diminuendam casio, licet remota, nisi statim deteratur, vim occasionis ; 2° aliqua ad diminuen­ brevi futura sit proxima, ut si eum occa­ dam vim passionis; 3 aliqua demum ad sione conjungatur habitus vitiosus, aut augendas vires spirituales. Primo quidem oportet diminuere vim magna tentât io seu vehemens passio.1 1433. — Principium IV. Nunquam occasionis. Non raro pauca verba forti absolvendus est pœnitens, qui recusat de­ animo dicta: — non raro aliqua seria non raro serere occasionem proximam voluntariam, comminatio aut exprobratio sive occasio illa sit proxima per se, sive vel unus hiatus oris ad clamandum : — per accidens ; sive iu esse, sive non in esse. non raro vel semel referre rem alicui, qui Constat ex proposit. 61, 62, 63, damnatis possit remedium apponere, — sufficiunt, ab Innoecntio XL, p. XVII.; item ex 41 ut perfidus insidiator animo dejiciatur et ab omni molestia cesset. Scripserunt damnata ab Alex. VIL, p. XIV. 1434. — Principium V. Pœnitcnti Salmanticcnses, quod iste occasionarius autem, qui in occasione proxima necessa­ debet “ longos cum illa fœmina non mis­ ria versatur, non potest absolutio denegari cere sermones, et nec leviter jocari.”1 ob istam occasionem, si aliunde dispositus Debebit etiam illam morose non conspi­ deprehendatur, et remediis praescriptis uti cere, et, per (piant um possibile erit, de ea velit. Bat io est, quia nemo tenetur ad id, non loqui, de ea non cogitare, etc. Spequod sive physice, sive moraliter impossi­ ciatim autem, dicit Seaviiri.2 “ inquiri bile sit, et aliunde occasio peccandi non debet, . . . an aliqute circumstantial ge­ est per se peccatum, nec in necessitatem nerent occasionem proximam, (pio casu, peccandi hominem conjicit. Et hæc qui­ auferendo circumstantias, tolletur occa­ dem sententia juxta S. Alph. probabilissi­ sio ; v. g. nunquam peccatur, nisi dum ma est; “verum,'' addit, “ in praxi om­ vespere in culina confabulatur cum an­ nes conveniunt expedire, ut . . . differatur cilla, tunc prohibeatur ingressus culinæ absolutio. Imo . . . nunquam, absolve­ eo tempore, ct occasio sublata erit.” rem," sic pergit S. Doctor, “eum, qui est Porro hæc et similia vim occasionis, si in occasione proxima extrinseca, . . . non destruere, saltem non parum imminu­ præsertim si occasio sit de materia turpi, ere poterunt. semper ac absolutio commode differri posset. Secundo oportet diminuere vim passi­ Censeo enim, quod confessarius, tamquam onis, nullum præbendo ei fomentum per medicus, tenetur aptare suo pœnitcnti re­ otium, per libertatem sensuum, per pra­ media opportuniora, ut ille suam faciat vas cogitationes, per pravas lectiones, per salutem ; reorque nullum aliud aptius an­ intemperantiam, etc: item illam subjici­ tidotum ministrari posse ei, qui est in oc­ endo per laborem, per jejunia et alias casione proxima, (piam dilationem abso­ macerationes, si possibile sit. lutionis ; dum experientia docet, quod Tertio oportet augere vires spirituales. pœnitentes, postquam absoluti discedunt, Hoc fit præcipue oratione, frequentia Sa­ ut plurimum negliguut media pnescripta cramentorum, et meditatione icternarum adhibere, et sic facillime recidunt.” 3 — veritatum. Nota S. Doctorem dicere : semper ac ab­ Quoad orationem, curandum est, ut solutio commode differri posset . . . tam­ pœnitens. quolibet mane et vespere, ncc­ quam medicus, etc. Quam ob rem, si de non adveniente tentatione, Deum et B. pœnitente agitur, (piem confessarius pru­ \'irur\ :2 “ Lampridius absolute potuit absolvi, quin statim ancillam dimit­ teret, aspectis casus circumstantiis ; seu 1 L. IV. 435. Salm. Tr. XXVI. c. II. n. 21. " Casus, n. 692. 693 167 experimentum aliquod tempori- permitti potuit.” Quær. 2° An aliquando absolvi possit concubin anus, antequam concubinam dimi­ serit ; aut concubina, priunquam concubinarium deseruerit ? Resp. Dieting. Nam ex una parte oc­ casio est rd voluntaria, te! necessaria ; ex altera vero concubinatus est rei publicus. rei occultus. Si 1) concubinatus sit publicus et occa­ sio voluntaria, Neg., idque licet det signa magni doloris. “Ratio, turn quia scanda­ lum pareret, videre eum, qui adhuc domi concubinam retinet, vel ejus domum fre­ quentat, ad Eucharistiam accedere ; tum quia publicus peccator non debet absolvi, nisi etiam publice pœniteat, ct scandalo satisfaciat.”1 Ergo, priusquam absolva­ tur, concubinam dimittere debet, aut, si hæc extra domum degat, per aliquod tempus notabile ad eam non accedere.2 .81 2) concubinatus sit publicus ct occa­ sio necessaria, ordinarie in nuo solo casu coucubinarius absolvi potent ; sc. cum periculose decumbit, et remedium Matri­ monii adhiberi potest Si vero huic re­ medio locus non sit, absolvi quidem po­ terii et exeuntium Sacramentis muniri, dummodo tamen, n) pnesentia concubina * vel concubinarii non sit conjuncta cum proximo periculo peccandi, vel periculum hoc remotum et reddi queat, et reipsa red­ datur. ac b) scandalum re/ non adsit, vel, si adsit, tollatur. Scandalum autem e·-;/ adest, si difficultates moraliter insupera­ bili s, qua * ejectionem concubina * vel dere­ lictionem concubinarii impediunt, per sc populo manifesta * aut eidem omnino pra *sumibiles sint. Tollitur autem scanda­ lum, casu, quo difficultates illa * populo essent ignota *, si infirmus eas palam faciat aliquibus testibus. 24 p. 420. Per sc patet, hic agi de infirmo sui compote ; nam, si coucubinarius infirmus reperiatur sensibus destitutus, debet ab­ solvi sub conditione, atque etiam Sacro Oleo inungi, ut patet ex dictis n. 1371 4°, ct patebit ex dicendis in Tract, de Ej trema Unctione, n. 150''. q. S3. Si 3) concubinatus sit occultus et occa­ sio voluntaria, talis nimirum, qme ante absolutionem facile et statim removeri possit, absolutio dari non potest, ut patet ’ L. IV. 436. 2 Ib. 168 TRACTATIS . 435. <]. 1 est sacrificium adeo grave, ut practice non possit habere rationem medii ad liberan­ dum pœnitentem a peccatis ; facilius enim est quod ille efficaciter cesset a pec­ catis, manente occasione, quam (ptod cuin sacrificio adeo intolerabili eam dimittat. “Sed in his casibus regulariter” (i. e. ex­ ceptis casibus mox sub a) allegatis; “ sem­ per etiam est differenda absolutio."1 Si c) necessaria sit ob omnimodam im­ possibilitatem eam removendi, vel quia non sit possibile se ab ea eripere, quin in­ cidatur in aliam mqualvm aut pejorem: re­ cole dicta n. 1429. 4“, ct monitum de regulariter differenda absolutione, ut in casibus pnecvdentibus. Quær. 3° An qui publice existimaretur cOncubinarius et non esset, teneretur dimiltere fœmiuam, ob quam talis existimatio ei obvenit ? Resp. 1°. Si neque malo opere neque minus recto ansam rumori dederit, non tenetur; sed sufficit quod divulget hujus­ modi opinionem falsam esse: tunc enim, ut calumniose excitatum, vel cessabit vel pharisaicum evadet scandalum. Resp. 2°. Si opere sive malo sive minus recto ansam opinioni dedit, separa­ tio, si absque gravi damno fieri possit, in­ jungenda ; quia quilibet tenetur ex jure naturæ scandalum tollere ; id autem, eum causam scandalo dederit, absque separa­ tione difficulter praestare poterit.2 Si separatio absque gravi detrimento fieri nequit, ad eam non tenetur; cum charitas, vi cujus scandalum tollere debet, non ob­ liget cum tanto incommodo ; sufficit ergo quod exemplari vita veritatisque divulga­ tione scandalum amovere nitatur.3 Quær. 1° Quid, si per Matrimonium provideri possit saluti coneubinariorum ? Resp. 1° Expedire remedium istud quando vel 1) concubinalius vel concubinaria laborat, morbo certe lethali ; vel 2) nullus exitus infelix a tali Matrimonio timeri possit. Resp. 2 illud in duplici illo casu ad­ hiberi debere, si necessarium sit ad legitimandam prolem. - Vide dicenda in Tract, de Matrim, n. 1539. q. 4°. 1 L. IV. 437. 441. L III. 31. 2 L. IV. 452 Snlnnnt Tr. XXVI. C. II. n. 35. 3 L. III 52. \rrtnys, De Occasionariis ct recidivis, n. 21. q. 2°. DE SACRAMENTO l’ŒXITENTI.E Ii. De Clwreis. 1440. —Nomine chore® in Murali venit actus saltandi, non quatenus in «e solo consideratur, sed quatenus conjungi­ tur cum diversis circumstantiis, r/7 pravis, vel periculosis, a quibus totus reatus cho­ rearum pendet. Circumstanti®prava sunt v. g. — obscirni amplexus, tactus, sermones, nudi­ tates, gestus, — intentio prava, — ratio scandali (dc quo n. 295. 8°),- grans pa­ rentum prohibitio,—lex ecclesiastica eas vetans, etc. Ejusmodi circumstant ite choreas per se illicitas reddunt; cæter® circumstantiie eas plus minusvc periculo­ sas efficiunt, seu occasionem peccati. Hic de choreis primario sub ratione occasionis peccati agimus. 1441. — Regula generalis hac in mate­ ria tenenda luce est. Si periculum, quod *chorea adducunt, sit grave seu probabile, et nulla gravis causa adsit illud adeundi, chore® sub mortali vitandæ sunt. — Si vero periculum sit leve seu non probabile, vel si gravis causa excuset, tunc vel leve vel indium peccatum aderit. Atteiidend® igitur sunt quantitas periculi et gravitas catis®. 1. Quantitas periculi. I t hæc cog­ noscatur, consulenda sunt criteria proba­ bilitatis periculi tradita n. 1430, et hinc 1 ) considerandum est, an pœnitens aliis vicibus interfuerit choreis, et an propter illas/reyz/rz/Zc;· peccaverit necne. Si fre­ quenter peccaverit, et nunc circumstanti® non sint ita divers®, ut præsumi debeat cum hac vice non peccaturum, apertissime constabit de gravitate periculi.- Si au­ tem a particulari pœnitentis experientia nulla conjectura fieri possit, tunc 2) desu­ menda est regula ab iis, qua * communiter accidunt - Sed quid communiter accidit ? Communiter in periculo gravi inveniuntur : a) Tam fœtninæ quam viri, si choreas non per aliquam vicem dumtaxat, v g. semel vel bis in anno, sed eum magna frequentia adeant. Ratio est, quia ejus­ modi frequentia solet ex una parte valde excitare libidinem, ct cx altera parte au­ ferre voluntatem orandi, frequentandi Sa­ cramenta et adhibendi cautelas, *qua ad peccata evitanda quam maxime neces­ *saria essent \dde quod in casu nullum auxilium cxpectari potest a Deo, quia ICO nulla necessitas cogere solet quemquam ad choreas frequenter et saepissime adeun­ das. b) Ill® *puella plebei®, *qua multam pr® se ferunt l< vitatem, conjunctam cum multa pulchritudine aut muliebrietate, maxime si etiam sint valde libidinosa· et in illis choreis proprios adamantes habe­ ant. Constat enim ab experientia, juve­ nes cum hujusmodi puellis occasione cho­ rearum abundare specialibus blanditiis. — i. e. pressioribus amplexibus manuumque constrictionibus ; item sermonibus non solum amatoriis, sed etiam non raro om­ nino obscomis ; — et demum, si possunt, eas deosculari et turpiter tangere, sive in intervallis, quando identidem a saltando desistunt, sive etiam in ipso saltandi actu, maxime quando ipsa chore® qualitas pric­ ing hujusmodi sive deosculandi. sive tur­ piter tangendi commoditatem. Constat autem ab eadem experientia, istas puellas tentationibus virorum consentire solere, saltem verbis et delectatione interna. Eas igitur in periculo gravi versari, omnino dicendum est. c) Ducentes choreas, dictas Round dances, ut monent Episcopi nostri. A ide n. 295. 8°. Sed quid si aliqua puella non nimis frequenter, sed semel vel bis in anno dumtaxat choreas adire velit, sitque satis bene morata, nec supra descriptam pr® se ferat levitatem ; conjieietne se ipsam in periculum grave ? “ Ego censeo,” ait Berardi,” 1 pericu­ lum grave quoad hujusmodi puellam or­ dinarie non adesse. Moveor ab experien­ tia. Ill® enim puella * timorem Dei satis habentes, qua· semel vel iterum in anno choreis intersunt, si interrogentur an propter choreas aliquod peccatum mortale commiserint, sive opere, sive verbo, sive, cogitatione, sive in ipso saltandi actu, sive postea, ordinarie respondent nega­ tive .” Sed quæritur, an hæc pro puellis, de quibus in rasu, valeant quoque quoad choreas dictas Round dances ? Resp. Chorea· ista *, licet in genere, non tamen semper et ia omni casu, seu inter eiijuslibct «reneris personas, sunt inhones­ *. ta idque ea præsertim de causa, quod non omnes in saltando adhibent amplexus 1 De Occas. n 166. E<1. 1*. 170 TRACTATUS adeo pressos, illamque pectoris et faciei propinquitatem adeo indecoram, quæ com­ muniter adhiberi solent ; possunt enim chorea' illæ fieri, etsi in amplexibus aliqua distantia servetur. Verum est rem valde dependere a voluntate viri : sed, si puella honesta et bene morata, qualis in casu supponitur, serio dicat se nolle adeo per­ stringi, non utique per vim ita perstringe­ tur. Quare, quod nostrum hunc casum attinet, objici non possunt verba, quibus quoad has choreas utuntur Episcopi nos­ tri, sive in decretis Concilii 1’1. Balt. II., sive in Litteris Pastoralibus n. 295. 8° citatis; nam choreas istas eo tantum sensu inhonestas dicunt, quod hodiedum communiter, non quod necessario inho­ neste ducantur (t» 'present carried on). — Salvo igitur meliori, hæc mea foret quoad choreas istas praxis. Omnibus quidem eas vehementissime dissuaderem, sed non omnibus uuliscrintinalini, seu singulis, eas sub absolutionis negat tone prohiberem ; certo tamen iis, qui eas ducerent, aut a) inhoneste, aut b) frequen­ ter, aut c) cum periculo proximo relativo, aut di cum scandalo aliorum in locis, ubi vel non duci solent, vel monitum Episco­ porum, de quo n. 295. 8°, urgetur. Hæc de quantitate periculi. II. Sed ad judicium ferendum de gradu culpæ in choreis adeundis, non suilicit perpendere gradum periculi, quod in eis invenitur; at necessarium est etiam perpendere causam, quæ ad easdem cho­ reas adeundas impellit. Si enim pericu­ lum non sit magni momenti, causæ etiam non magni momenti ab omni culpa, etiam veniali, excusare possunt. Si vero peri­ culum esset grave, solæ causa· graves ex­ cusare possent. Sed quænam erunt cau­ sa· non magni momenti, ct quales erunt causæ graves? Causæ non magni mo­ menti solent esse, v. g. tinis relaxandi animum ; facilius inveniendi occasionem Matrimonii ; non displicendi adamanti ; satisfaciendi vicinis ad choreas invitan­ tibus ; non se exponendi alicui ccnsuræ vel irrisioni, etc. Causæ autem graves possunt esse, v. g. *d mulier redditura esset sibi infensum proprium maritum, aut si puella magiue perturbationi in sua familia occasionem daret, eo quod ipsi ejiis parentes in propria domo cho­ reas indixerint, vel ejus fratres jam con­ venerint eum sociis se esse ducturos sororem ad choreas, communi consilio statutas, etc. It tamen causæ hujus­ modi vere existimari debeant graves, oportet, ut nullum adsit medium, quo prædictæ perturbationes evitari possint. 1412. — Quær. Quoi/U)do se gerere debe­ ant confessarii et Parochi quoad choreas ‘ Resp. 1 \ itent excessum et defectum zeli contra eas. Excedunt, qui nimio im­ petu et absque ulla prudentia contra eas invehunt. Dejici uni, qui nulla cura tan­ guntur, ut eas impediant. Resp. 2' Confessarii : a) Quoad abso­ lutionem negandam vel concedendam sc­ ii nantur regulam n. 1441 traditam, b) Etiam in casibus, in quibus absolutionem confessarius non negat, male se gereret, si tanta facilitate choreas permitteret, ut ne consilium quidem ab iis abstinendi daret. Nam, quantumvis chorea· videantur inno­ cuae, semper sunt periculosa·, ratione tum jacture devotionis ct verecundia), tum periculi se implicandi in amoribus pnecocibus et. inconsultis. Quare confessarius, quantum prudenter poterit, omnem cu­ ram adhibere debebit, ut vel pernitentes a choreis avertat, vel saltem aliquibus mo­ nitis et mediis opportunis pericula prae­ dicta imminuat. Hæc monita sunt præcipue sequentia, scilicet, ut pœnitens 1° rectam formet intentionem ; 2° modes­ tiam servet in omnibus, maxime quoad vestes, gestus et sermones ; 3° vitiosis sympathiis nullo modo obsecundet, sive aliorum erga se, sive sui ipsius erga alios; 4° post choream sanctas et congruas re­ flexiones, qua· pravis cogitationibus adi­ tum praecludant, mente revolvat. Resp. 3° Parochus : a) Persuasum sibi habeat, choreis magnam dissipationem in Parœcia produci, et sive directe ct proxi­ me, sive indirecte ct remote occasionem dari multis peccatis; unde curabit pro viribus ut illas impediat, aut saltem dimi­ nuat. b) Necessaria utatur prudentia, ut aptiorem eligat viam, quæ ad hunc finem conducat.·— Primo quidem multum obti­ nebit, si, omnibus boni pastoris muneri­ bus rite satisfaciens, infundat fidelibus sibi commissis timorem Dei, odium pec­ cati. curam animae, et benevolent iam ac existimationem erga seipsum. Deinde hac in re quam maxime proficiet, si pieta­ tem in puellis foveat. UE SACRAMENTO PŒMTENTLE III. De. Theatri .* 1443. — Morinn : 1) Alia sunt notabi­ liter turpia, -w'peob res notabiliter tur­ pes in eis aut exhibitas aut reeitatas (n. 295. 8°),— sire ob fœ minas uberibus et brachiis enormiter denudatis in specta­ culo aut agentes aut praesentes, præsertim si. ut assolet, perspicillis telescopicis (op­ era-glass) contemplentur,— sive ob cho­ reas seen icas (ballets), quib ;s communi­ ter intermiscentur. 2) Alia praeterea sanctissima· Fidei nostrae sunt· contraria, — sine quod Religionem Catholicam tra­ ducant, modo ut tyrannicam,sanguinariam, crudelem : modo ut scientiæ, luminibus, progressui inimicam ; modo ut ridiculam, despectam, vilem ; modo ut falsam, super­ stitiosam, impiam, — sive quod sacros ritus, et ipsa Sacramenta ludibrio expo­ nant, vel sacerdotes, Pontifices, religiosos, moniales turpibus deditos exhibeant,— sive quod extollant aut excusent delicta, v. g. vindictam, suicidium, adulterium, vitia carnis, etc. 1 144. — Quær. Quce praxis quoad the­ atra sit tenenda ? Resp. 1° “ A theatris ... et scenicis lu­ dis, iis præsertim, qui nudi et periculi pleni esse noscuntur, prudenter fideles avertant (Pastores). Curent tamen, ne nimio rigorosas sectando sententias libertatem Evangclicam eoaretent. Si qui enim hujus­ modi sint ludi, qui nec peccandi periculo, nec scandalo obnoxii sint, iis adstare laicis permitti potest. Inter concinnandum vero generalibus et gravibus verbis in cos animadvertant ludos, qui, ut plerum­ que fit. nonnisi peccandi ansam praebent.” Ita Cone. Pl. Balt. II.1 Resp. 2° Absolutio deneganda est in casibus sequentibus : 1) Quibusdam ratione scandali (n. 295. 8°), nisi permittendi scandali causa adsit proportionata (n. 296 sq.). 2) Aliis ratione cooperationis ad notabi­ liter turpia aut Religioni graviter adversa. Cooperatio autem erit vel positiva, pecunia scii, vel plausu : vel negativa, ea nempe non impediendo, dum aut ex officio adest obligatio ea impediendi, aut saltem alias commode impediri possunt? 3) Aliis ratione occasionis voluntarist, scii. ; a) spectatoribus repraesentationum, ; 1 a. 471. 2 L. IV. 427. 1 171 quæ Fidei ct Religioni sint contrariae, nisi absit tum ratio scandali, tum pericu­ lum perversioni·', v. g. in persona in Fide firmissima ct contra falsitates optime praemunita; b) spectatoribus comoedia­ rum etiam non graviter turpium, iis nempe, quibus sint occasio proxima relati­ va ; c) spectatoribus eomœdiarum graviter turpium, nisi adeant spectacula ob curio­ sitatem tantum aut ob vanum solatium, . secluso periculo consensus in turpem de­ lectationem. Hujus periculi ratione S. Alph.,1 ait: “nullo . . modo a mortali excusarem adolescentem, qui absque ne­ cessitate vellet, curiositatis causa, hujus­ modi ” graviter turpibus “comœdiis in­ téressé, nisi quis esset valde timoratus, et insuper pluries esset expertus, se, illas spectando, nunquam lethaliter peccasse ; modo suo exemplo aliis adolescentibus occasionem non praeberet hujusmodi tur­ pibus repraesentationibus assistendi ", d) hodiedum etiam unirersim iis, qui the­ atrum adeunt, non habita prius certi­ tudine de obscœnitatum et impietatum absentia. Ratio, quia, ex communiter contingentibus,2 periculo probabili sese exponunt. Specialim vero patra sfamilias hac de re se certiores reddere debent, an­ tequam filiis theatrum adeundi libertatem concedant. Dixi in Resp. 2* sub 3) : aliis ratione occasionis VOLVNTARl.E; nam si causa satis gravis ct sufticiens adsit adeundi theatrum, — ut si parentes vel maritus jubeant, et simul magna turbatio et dis­ cordia inevitabiliter secutura sit, si eorum voluntati resistatur, — adeuntes tractandi sunt juxta principia occasionis necessaria — Causa autem salis gravis et sufficiens non erit, quod v. g. pretium pro ingressu per totum tempus, in quo locum habebunt repraesentationes, jam datum fuerit ; — nam per interventum non recuperatur pretium ; — vel quod agatur de repraesentatione, ex qua lucrum percipiendum destinatur fini philantropico, v. g. pro asylo infantili, pro hospitali, pro pauperibus, etc. . nam, si quis velit in illum finem aliquid con­ ferre, id poterit facere, quin repraesenta­ tionem adeat, solvendo scii, pretium sine interventu. Hæc tamen causa valere ali­ quando potest, nimirum quoad optimates, 1 L. IV. 427. 2 Cone. Pl. Balt. II. a. 471. 172 TRACTATUS quorum absentia valde deberet notari, ita conversationibus adiret (v. g. quia secus ut publice deberent vituperari ut inhu­ redderet sibi infensam illam familiam •sibi mani, crudeles, pauperum inimici, etc. ; quam maxime necessariam), tunc forsan maxime si ferverent factiones, et ageretur permitti poterit, ut, loco deserendi eamde re, quæ harum factionum valde inter- dem conversationem statim et totaliter, esset ; quo casu spectabit ad prudentiam deserat eam paullatim, inveniendo aliquas confcssarii determinare, an talis ac tanta excusationes (qute volenti nunquam de­ adsit necessitas, quæ tum a periculo indi- erunt), (piarum ope poterit tandem sullividuali, tum a scandalo excuset, vel an facile cienter se ab illa liberare, quin familiam possit inveniri ratio salvandi corpus simul illam infensam sibi reddat.” “ Quoad secundum autem conversatio­ et animam, v. g. se elongando a civitate, se præsentando ad theatrum per breve tempus num genus, confessarius diligenter considerabit casus particulares corunique cir­ et postea abeundo, etc. — Tta Berardi.1 cumstantias. Sic, v. g. si agatur de IV. De Conversationibus (Visits, Parties, muliere conjugata, quæ conversationem adeat, confessarius illam examinabit, an etc.). praebeat occasionem zelotypia» proprio 1445. — Duplex conversationum dis­ marito; an tempore conversationis relin­ tinguendum est genus; alterum earum, in quat ancillas solas eum famulis ; an tunc quibus magnum periculum ordinarie in­ relinquat proprios filios aut filias in aliquo venitur, quales sunt: a) in civitatibus eæ, periculo, etc. —- Si agatur de puella, illam in quibus vel sæpe sæpius habentur ser­ interrogabit, an ludat vel sedeat ad latus mones contra Religionem, cel fere semper amasii cum periculo tactuum furtivorum ; audis sermones sive aperte, sive ambigue an malitiosis indulgent aspectibus, etc.— obscœnos, vides mulieres immodestas, et, Si agatur de viro conjugato, illum inter­ quocumque oculos vertas, periculosa con­ rogabit, an præbeat occasionem discordiæ spicis ; b) rusticanæ illæ, in quibus, pa­ inter seipsum et propriam uxorem ; an rentibus nullo modo vigilantibus, puella» excedat in ludo cum gravi familiæ suæ omnem habent libertatem conversandi detrimento, etc.—Si agatur de liliofamicum procis, etc. — Alterum conversatio­ lias, illum interrogabit, an contra volun­ num genus est earum, in quibus nihil tatem parentum illam conversationem agitur vel dicitur contra Religionem vel adeat ; an ibi cum aliquo pravo socio honestatem, ita ut omnia satis decenter amicitiam ineat; an nimiam pecuniam procedant, terendo tempus in ludo, cantu, ludo exponat, etc.—Super omnia autem sonitu, ct narratione publicarum vel pri­ confessarius perpendet, an pomitens in vatarum novitatum. Periculum harum istis conversationibus (quæ extrinsecus conversationum reducitur ad aliquas possi­ decenter procedunt), geniales affectus in biles tentâtiones propter interventum per­ corde suo nutriat, et pravis cupiditatibus sonarum diversi sexus ; ad aliquas murmu­ consentiat. Ab hoc examine colligere rationes ; ad aliquas levitates, laudando, poterit confessarius, an conversatio illa sit v. g. hanc vel illam puellam pulchram, lo­ ab omni gravi periculo immunis etiam in quendo de theatro,de spectaculis,de hoc vel casu particulari, vel an periculum grave Postea observabit, an hoc illo Matrimonii tractatu, etc. Ad hoc se­ contineat. cundum genus pertinent etiam illæ rusti­ periculum grave (si adsit) reponendum sit canæ conversationes, in quibus, sic dispo­ in qualibet vice, vel an reponendum sit nentibus et vigilantibus familia; rectoribus, dumtaxat in conversationis assiduitate et Item an periculum omnia extrinsecus satis decenter procedunt. nimia frequentia. 1146. —“ Hac distinctione facta, cen­ possit reddi remotum per opportunas seo,” ait Berardi,- “quod, saltem ordina­ cautelas, vel au necessaria sit separatio rie loquendo, a peccato mortali non possit totalis.” excusari ille, qui, sine gravi causa, velit V. De pravis Sociis. adire conversationes primi generis.” “ Dixi : sine gravi causa ; si enim aliquis 1447. —Quær. Quomodo se gerere de­ gravi de causa aliquam ex hujusmodi beat confessarius quoad illos ptrnif entes, i De Occas, n. 177 sq. 2 Ib. n. 189. 190. I quos nudos socios habere deprehendat ? DE SACRAMENTO PŒMTEX't I .E. Reap, Examinet : 1) an rm- agatur de occasione proxima peccati mortalis, dc qua indubie ageretur, a) si pœnitens in gravi versaretur periculo faciendi actiones graviter pravas, sive cum sociis ipsis (v. g. committendo eum ipsis sodomiam), sive ex eorum instigatione (v. g. eundo eum illis ad lupanaria). Idem dic, si b) ageretur dc periculo habendi vel audiendi sermones. qui sine mortali haberi aut au­ diri nequeant. In hoc tamen casu non esset praecipitandum judicium, sed prius examinanda esset ipsorum sermonum qualitas, i. e. an sint plurium specierum (v. g. contra Religionem, contra caritatem, contra castitatem, etc.), et an revera gra­ vem reatum contineant. Recole, dicta n. 491. 1. 1° - 5° et n. 492, ubi de casibus, in quibus turpiloquia mortalia sint. In hypothesi autem, quod sermones a mortali excusari non possint, et vere de occasione proxima agatur, examinet : 2) an luce occasio sit voluntaria, an necessa­ ria. Certe potest esse necessaria, si hu­ jusmodi socii inveniantur in eodem col­ legio, in eadem officina, etc. (et de his casibus n. 1460 1465), vel si isti so­ cii sint proprii vicini, (juatenus (ut ruri sæpe accidit) impossibile moraliter sit eorum occursus omnino vitare.VI. VI. 7λ,-pravi* Libri* et Ephemeridibus. 173 multa·, comœdiæ, tragœdiæ, dramata, poe­ mata, ct aliqui libri romantici moderati, in quibus multa quidem inveniuntur valde tenera ct affectuosa, sed nihil vel fere nihil adest, quod de impietate vel de obscoenitate redoleat,” sunt “ omnes periculosi juven­ tuti;” et, ordinarie loquendo, periculum grave adest pro iis, qui toti sunt in hujus­ modi amatoriis legendis, non vero pro ii-, qui interdum aliquem ex his libris legunt.” Maxima autem ex parte res hæc pendet “ a circumstantiis particularibus, et pnecipue ’ est “attendendum, an lectio fiat ex fine libidinoso, aut cum speciali peri­ culo, inspecta lectoris ætate, indole, et speciatim inspectis ejus moribus et lap­ suum experientia.” Cfr. supra n. 233. Resp. ad lnm. 1449. Qcæsita.—Quær. 1° Qv/rf dicendum sit de lectione multarum epheme­ ridum, in quibus passim inveniuntur aliqua vel multa Catholic# Religioni hostilia ? Resp. “Censeo,” ait Berardi,1 “lectio­ nem istarum ephemeridum esse posse graviter illicitam jure natura?, inspecta qualitate persona? legentis, frequentia lec­ tionis, et qualitate ipsius ephemeridis, i. e. multitudine impietatum in ea conten­ tarum, modo eas enuntiandi, etc.” Cfr. supra n. 310. d). (25) p. 420. Quær. 2° An pwnitens habens pravum librum non proprium, sed alienum, possit illum domino reddere 1 Resp. Disting. “ Si nullum,” ait idem Berardi,2 “ vel parvum inconveniens secu­ turum sit ex combustione libri, utique tenebitur illum comburere cx caritate erga dominum, quia caritas parvæ illi » si qua sit) violationi justitue tunc pnrvalet Si vero notabilia inconvenientia sint secutura < x combustione libri, tunc pœnitens potest illum domino reddere.-’ L. IV. 753. 9t fin. 1448. — Lectio pravorum librorum ct ephemeridum interdicitur a lege naturali et a lege ecclesiastica. De hac n. 1702 sq. dicemus ; dc illa hoc loco agen­ dum. Ad cognoscendum gradum culpæ in iis legendis, quatenus id a lege naturali inter­ dicitur, oportet distinguere libros in duas classes. Alii sunt impietatibus, vel obseœnitatibus pleni : alii sunt erotici tan­ tummodo, i. e. dc amoribus agentes, VIL De Ludo. absque ulla vel fere ulla impietate, vel 1450.— De periculis ludi vide n. 1050 obscamitate. “ Quoad libros prima? classis dico,” ait Nota. Quær. .tn qui propter ludum versaretur Berardi,1 “ quod, ordinarie loquendo, et sola lege naturali inspecta, est peccatum in occasione proxima inordinationum, de mortale illos legere, etiamsi aliqua vice quibus n. 1050 \OTA. possit reddere re­ tantummodo legantur. Ratio est, quia motam hanc occasionem, adhibendo cautelas tales libri sunt quam maxime periculosi et moderationem ? Resp. Id pendet a circumstantiis. Ali­ ct fatales.” ibri secunda· classis, “ prout sunt quando quidem id poterit ; sed. si ad 1 Dc Occas, n 201 Ed 1‘. - Ib. n. 206. ’ De Occas, n. 201. sq. Ed. 1‘. TRACTATUS 174 ludendum feratur excessive magna pas­ sione, vel si qualitas sociorum aut loci ad ludum et ad excessus quasi ex necessitate pertrahat, tunc nullum superest remedium, praeterquam in prima hypothesi deserere omnino ludum, et in secunda deserere illos socios ct illum locum.1 VIII. De Cauponis. 1451. — Pericula cauponarum sunt: 1) ebrietas, et inordinationes, quæ ebrie­ tatem ordinarie comitantur (vide n. 243 ); 2) ludus, et quæ ex ludo existere solent peccata ; 3) neglectus orationis, Missæ obligationis, quin et praecepti Pas­ chalis ; 4) luxuria ; 5) rixæ, percussiones, quin et, apud nos praesertim, homicidia. 1452. Qüæsita.— Quær. 1° An cau­ pona ri us possit reddere remotam hanc occa­ sionem, abstinendo ab excessibus, quin ex toto cauponam relinquat ? Resp. “Si cauponarius,” ait Berardi,9 “ sine gravi necessitate cauponam fre­ quentet, ct si ex vitio nimis inveterato magnam ad excessive bibendum passionem contraxerit, tunc nullo modo potest spem habere reddendi remotam hanc occasio­ nem absque separatione totali. Imo neccsse est insuper deserere illos socios, qui solent ad cauponam divertere, et ali­ quando, maxime in principio conversionis, non erit satis velle deserere socios, sed oportebit etiam constituere sc in impossi­ bilitate illorum invitationibus obsecun­ dandi: quod fieri potest tradendo uxori pecuniam statim ac lucrifacta fuerit ; sic enim pecunia destitutus omnem divertendi ad cauponam tentâtionem repellere coge­ tur.” Quær. 2° An adsint aliquce causée, qute hanc caupona occasionem reddant necessa­ riam ? Resp. Affirm., seil. necessitas propriæ artis, v. g. quia quis est auriga, proxeneta, mercator, cerevisiaecoctor, etc. (26)p. 421. B. De illis occasionibus particularibus, qua. ut plurimum vel frequenter, sunt necessaria. Agendum. 1° de visitationibus adaman­ tium pro Matrimonio contrahendo; 2° de i Berardi, de Occas, n. 207. - Ib. n. 210. Ed. 1‘. muliere, quæ propter vim illatam vel metum incussum patitur suî violationem; 3° de nonnullis occasionibus domesticis; 4° de periculis propter famulatum; 5° de periculis in scholis, collegiis et officinis ; 6° de periculis in artibus et officiis. I. De visitationibus adamantium pro matrimon io contrahendo. 1453. — In occasione proxima volunta­ ria versantur juvenes et puelhe se adamanXes et frequentantes (company-keeping)— vel a) sine intentione futuri Matrimonii — vel b) sine spe fundata ejusdem. Hi igi­ tur tractandi sunt modo, quo dictum est n. 1433 et 1436. q. 1°. — Sin vero in­ tentio et spes Matrimonii adsint, distin­ gue. Vel enim eo modo se invisunt, ut peccatum grave ejusque proximum peri­ culum absit, vel non. In priori casu absolvi possunt; in posteriori tractandi sunt ut ii, qui in occasione proxima ne­ cessaria versantur. Vide n. 1434. 1436. q. 2°. * Cautelæ vero adhibendae, ne frequenta­ tio peccaminosa fiat, aut proximum peccati periculum, sunt : — 1) Ut ne sub eodem tecto habitent;- - 2) ne solus cum sola ver­ setur, eo praesertim tempore (v. g. dum pa­ rentes e domo exierunt.) iisve in locis (v. g. in agro; in viculo solitario horis noctur­ nis), ubi ab aliis non observentur. H;ec enim, praecipue si non fortuito, sed consulto fiant, non nisi ex line libidinis aut cum summo libidinis periculo fient. Quare cum parentibus, ct praesertim cum matre, severissime agendum est, gravisque ob­ ligatio urgenda vigilis custodia * ct cau­ telae;— 3) ne insciis vel invitis parenti­ bus, aut iis, qui ipsis loco parentum sunt, sese frequentent ; tunc enim certo certius clanculo, et iis temporibus ct locis, quibus observari non possint, se invisuri sunt.— 4) ne nimis diu protrahatur fre­ quentatio: quapropter prudens confessa­ rius nullum non moveat lapidem, ut a frequentatione avertat eos, inter quos Matrimonium nonnisi post longum tem­ pus contrahi possit, aut contrahendum fore praevideatur; — 5) ne visitationes sint frequentiores protractioresve quam prudentia, ex timoratorum praesertim praxi, | sinit. Has tamen puella (oppositis spe­ ciali, quod ex iis existit, periculo speeia- DE SA CK A MENTO PŒNITEXTLE. iibus cautelis) tolerare poterit, si timor sit, nealioquin prosperis privetur nuptiis ; —G) ne adamantes ail· invicem appropinquen­ tur eum proximo periculo sive tactuum obscumorum, sive osculorum, amplexuum, etc., sub gravi prohibitorum vide ι/e Sex­ to, n. 487. 488 ·.— 7) ut adamantes spiritualibus subsidiis speciali modo se muniant, pnecipue vero frequentia Sacra­ mentorum. Audiatur de his S. Alph.1 “ Gene­ raliter autem loquendo de adolescenti­ bus et puellis, qui invicem se adamant, non sunt isti omnes indistincte de gravi culpa damnandi ; sed ordinarie puto ipsos difficulter esse extra occasionem proximam lethaliter peccandi. Id ni­ mium experientia patet; nam ex centum adolescentibus vix duo aut tres, in ea occasione, a mortalibus inveniuntur im­ munes.” Resolves. — 1° Quamprimum adamantes frequenter in peccatum mortale labuntur, tractandi sunt, ut ii, qui in occasione prox­ ima versantur, ideoque occasio aut omnino tollenda est, aut ex proxima remota red­ denda. — Tollenda, si vel (omnibus consid­ eratis) nulla sit spes fore ut remota evadat, vel non sit necessaria i. e. si sine gravi damno adamantes præsenti Matrimonio possint renuntiare alteriusque Matrimonii occasionem exspectare. Tollitur vero aut Matrimonio renunti­ ando, aut illud contrahendo, aut visi­ tationes, donec, contrahatur, intermit­ tendo. Remota redditur (posito quod sit ne­ cessaria), si, curante confessorio, cito "Matrimonium contrahant ac interea majores adhibeant cautelas, imprimis visitationes minuant, solitarie numquam degant, etc. 2° Si adamantes non possint nisi soli conversari, puta quia amasia est famula aut vidua sola habitans, hac saltem de causa in occasione necessaria versantur, et nt tales tractandi sunt. 3° Parentibus Matrimonio injuste re­ pugnantibus, frequentatio, modo nihil aliud obstet, illicita non est. Nola. Adamantibus sola licent oscula honesta, juxta morem patrite v. g. in accessu ct recessu.2 1 H. A. Tr. ult. n. 3 2 Aertnys, n. 49, 51. 175 II. De muliere, qua propter vim dia tam, vel metum incussum patitur sui violatio­ nem . 1454. — Dico I. In qualibet hypothesi mulier tenetur ad non consentiendum vo­ luntate, ct ideo ad abstinendum ab omni actu positir.ff· cooperationis. Ratio per se patet. — Hinc nulla in hypothesi ipsi licebit ullo modo se componere vel accoinodare ad turpem actum, tollendo v. g. vestes, etc. — IIinc etiam, si praevideat futurum, ut vis sibi inferatur, casu v. g. quo sola talem domum adeat, debet, si possit, camdcm domum sola non adire. Dico II. Casus hujus violationis pos­ sunt reduci ad tres. Primus casus est, quando violentia sit totalis et absoluta, ita ut fœmina physice non possit vel clamarc, vel se agitare, vel ullo modo copulam impedire ; et in hoc casu illa tenetur tantummodo ad repugnandum voluntate; ad impossibile enim nemo tenetur. Secundus casus est, quando sine peri­ culo notabilis damni, vel infamiæ, vel nimiæ verecundiae possit clamare, vel ex­ trinsecus repugnare. Hujus casus reso­ lutionem dedimus n. 20. sub. 2°. i Pec­ cant graviter formina, etc. Tertias casus est, quando haberet qui­ dem spem evitandi foedum congressum clamando vel aliter extrinsecus repug­ nando, sed solum cum periculo notabilis sui damni (v. g. mortis), vel infamiæ, vel nimiæ verecundiae. Circa hunc casum noto sequentia : 1) Quod attinet periculum infamior ex clamando timendæ, oportet, ut agatur de cera infamia, v. g. de periculo ne puella ut corrupta habeatur ; s:vpe enim non infamia, sed potius honor et laus provenit mulieri, ut suam honestatem servet, cla­ manti. 2) Recolantur dicta n. 44J2. q. 2° et q. 3° et n. 20 sub 2°, ubi S. Alphonsi de hoc casu doctrinam tradimus. 3) Notat Lugo.1 “In praxi difficile credendam esse violentam oppressionem, et absque culjja ex parte fœminæ. Ra­ rissimum enim est, quod, si velit, non possit aliquo modo resistere ct violatio­ nem impedire; sed ob ... animi imbe­ cillitatem, et aliquando etiam ob latentem 1 De Just. D. 10. sect. 10 u. 199. 176 TRACTATUS quidem nihil damni timere potest a pa­ rentibus suis, qui summam habebunt curam cautissime procedendi, ut custo­ diant propria? filia? honorem ; sed secunda potest timere imprudentias mariti, calum­ nias famuli, scandalum familia', rei publicitatem et similia mala gravissima. Si autem circumstantia' non ferant, ut famuli, vel alterius familiaris expulsio procuretur, confessarius aliorum medio­ rum applicationem exigere debebit, et præcipue providebit, ne tentator inveniat eam solam, maxime in lecto, aut in locis remotis. Facilis erit cura, si fœmina non sit valde ad venerem proclivis, et si non habeat affectum erga tentatorem ; secus vero cura erit difficillima. Cæterum confessarius ex regulis generalibus, ex consideratione particularium circumstan­ tiarum, et præcipue ex lumine divino, ferventibus precibus implorato, consilium sumet. 1456. — II. Adolescentem, de quo sub 2°, suppono non de facili posse des­ truere hujus periculi gravitatem quousque dormit cum fratre illo salaci, et dico : si, admonendo parentes de hac fratris nefaria III. De nonnullis periculis domesticis. actione, sperare possit lecti mutationem, Agitur, 1° de fiemina, quæ versatur in tenebitur hoc medium adhibere; si vero periculo propter famulum vel alium in hanc sperare nequeat, ob extremam paren­ eadem domo degentem ; 2° de adolescen­ tum sive paupertatem, sive negligentiam, te, qui versatur in periculo propter fra­ contingere potest, ut vel ipse confessarius trem, a quo turpiter tangitur, dum simul vel Parochus huic scandalo providere va­ cum eo in lecto decumbit; 3° de non­ leat et debeat; et, si hæc spes adsit, adi­ nullis aliis periculis domesticis, quæ pa­ gendus erit pœnitens ad ipsum confessarentes a filiis avertere tenentur. rinm extra Confessionem, vel Parochum 1455. — I. Quoad fceminam, de qua commonefaciendum. Quodsi neque hæc, sub 1°, perpendat confessarius, an sepa­ neque ulla alia suppetat via ad obtinen­ ratio necessaria sit ad tollendam periculi dam lecti mutationem, nec adolescens sine probabilitatem, et, si necessaria sit, au gravi suo incommodo (quod regulariter circumstant ite ferant, ut exigatur, procu­ adest) possit semper aut plurimis noctibus rando scii, ut famulus, aut is, qui sibi iu dormire in terra vel super nudam tabulam, domo peccandi occasio est, expellatur. tractandus erit ut versans in occasione *Him (piæstio fieri potest, an separatio necessaria. judicanda sit’moraliter possibilis, si, ad 1457. —-III. 1° Parentes, et praeser­ illam obtinendam, oporteat rem patefacere tim matres, admonendi sunt de gravissima vel patri, vel marito ? Dico, non unam obligatione, quam habent, avertendi vel hac in re generalem regulam dari posse. amovendi a domo, quantum possunt, ea Ordinarie tamen facienda est distinctio omnia, quæ in familiæ scandalum redun­ inter puellam, quæ sine gravi incommodo dant, v. g. famulos vel ancillas, qui virtuti potest rem patefacere matri (quæ postea suorum filiorum periculosi esse possint patri rem ipsam manifestabit), ct inter (vide n. 447. 2°); libros vel ephemerides uxorem, quæ justam potest habere repug­ moribus aut religioni nocivos ; picturas nantiam id marito manifestandi. Prima vel sculpturas scandalosas ; nuditates fi· liorum aut filiarum, etc. 1 L. IV. 430. lasciviæ affectum, quam manifestare om­ nino erubescunt, consentiunt.” Minus tamen difficile credi potest om­ nino invitam fuisse oppressionem mulie­ rum albi coloris a Nigritis, qualis ali­ quando in hac regione contingit ; a Nigritis enim abhorrere solent. Ex dictis resolves : 1° Si mulier turpi­ ter tangeretur a viro, cum quo iter agit in rheda, utique meliori, quo poterit, modo resistere tenetur; sed, extra casum periculi proximi consensus, non teneretur se praecipitare e rheda, dum hæc velociter agitur, cum gravissimo periculo sibi in­ fringendi ossa. 2° Mulier permittens se tangi ab alio, tactu, (pii vulgo censetur pudicus, ut pre­ hensio, contrectatio manus, amplexus et oscula juxta morem patrite, non peccat, nisi ei constet fieri pravo affectu ; quin et in hoc casu permissive se habere poterit, si alias suspicionem infamiæ ingereret, vel alii scandalizarentur, quod tamen certe non timendum est, dum tactus illi Hunt clam.1 DE SACRAMENTO PŒNITENTIÆ. 2° Quoad parentes qui filios secum, in eodem lecto vel cubiculo, vel cum aliis diversi sexus in eodem lecto dormire si­ nunt, vide n. 432. 5°. IV. De periculis puellarum famulatum exercentium. 1458. — Dico I. Ob pericula, quæ fa­ mulatum, hodie præsertim, comitari solent, puella, quæ necessitate ad id non adiga­ tur, famulatum haud quærat, maxime si careat pietate et prudentia singulari, excepto tamen casu, in quo occasio ei offeratur il­ lic ineundi servitium, ubi ex certis notitiis cognoverit nullum periculum adesse. * Dico 11. Si autem puella famulatum jam exercens tentationibus subjiciatur, ct periculo vel proximo, vel nunc quidem remoto, at brevi futuro proximo (vide .n. 1432), exponatur, tractanda erit ut in occasione proxima praesenti constituta, eaque vel voluntaria vel necessaria, prout famulatus eum vel sine gravi difficultate deseri poterit. — Quodsi occasio fuerit ne­ cessaria, remedia specialia erunt fere hæc : 1° Famulo, vel lilio, vel hero tentanti mina­ ri de re patri, matri, hero, uxori deferenda. 2° Si minæ nequicquam intententur, aut frustra intentandæ praevideantur, dominam vel per se, vel per matrem commonefacere, si exinde efficax remedium sperare liceat. 1459. — Quær. .In, si lentator sit herus, ancilla teneatur hujus uxorem commonefa­ cere, quamvis pra rideat exinde secuturam esse discordiam hanc inter et maritum ? Resp. “Censeo” inquit Berardi1 “an­ cillam, si faciliter possit aliud servitium sibi procurare a simili periculo immune, utique teneri potius ad eligendum hoc medium. Si autem ei non conveniat illud servitium deserere, tunc ordinarie debebit, vel per se, vel per propriam matrem, do- ; minam commonefacere, si speret fructum I (et ordinarie fructus est sperabilis), quam­ vis praedictam discordiam secuturam esse i videat. Ratio est, quia, xit plurimum, hujusmodi discordia non solet esse tanti i momenti, ut præpondcret malis proveni­ entibus ab hoc turpi amore heri erga an­ cillam. Adde, quod hic amor diu non 1 potest remanere ignotus uxori ; unde ex I silentio aneillæ discordia non evitaretur.” De ancilla, qua' impediatur Missam de 1 De Occ. u. 251. Ed. 1.* 177 praecepto audire, vel abstinentiam servare, recole dicta n. 108. 11°, et n. 573. 6°.— Idem valet de famulo, ut per se patet. V. De periculis in scholis, collegiis, semi­ nariis, etc. Quandonam scholæ sic dictæ puhlica, ut occasiones proxima; sint deserenda', dictum est n. 435. Casus hic tractandi præcipue pertinent ad Catholica collegia, scholas, etc. 1400. — Pericula scholarum reduci pos­ sunt ad duas classes principales. Alia enim inveniuntur intra ipsas scholas; alia dum pueri ad illas accedunt, vel ex eisdem domum revertuntur. Circa hæc pericula postrema dicendum est tantummodo, pra­ vos socios a juvenibus evitandos esse, et genitoribus gravem posse incumbere obli­ gationem procurandi, ut sub custodia alicujus viri probi filii scholam adeant, et ab illa domum reducantur,; maximum enim potest adesse periculum, ne filii omnino pervertantur, si ea occasione sine custodia relinquantur. 1461. — Pericula prioris generis,— alia locum habent, quia magistri ipsi scan­ dalum præbent discipulis, vel saltem nul­ la tanguntur cura circa discipulorum mo­ res : —alia autem, quamvis magistri probi sint, et muneri proprio satisfaciant. In priori hypothesi, stante gravitate periculi, ordinarie unicum adest reme­ dium, nempe rei scholam deserere, rei, si de schola Catholica agixur, rem per seipsum vel per parentes Parocho, rrl. si de publica, et exinde remedium speretur, alicui cx Curatoribus schola', vel alteri, qui providere possit, aperire. In posteriori hypothesi, ut si v. g. puer tentetur ab aliquo socio ad ejus latus se­ dente, ad magistrum pro remedio recur­ rendum est. 1462. — Multo magis adest hæc obli­ gatio, si auctor seductionis pluribus aliis condiscipulis, inscio magistro, scandalum afferret ; tunc enim ageretur de publico scandalo, quod potest esse adeo damno­ sum. ut etiam cum gravi incommodo im­ pediri delieat. — Hæc regula valet non solum pro scholis, sed etiam (et multo magis) pro collegiis, seminariis, etc., cique aperte adluvret S. Alphonsus.1 1 Rego}. pei Semin, § 1. n. 3. 178 TRACTATUS 1463. — Quær. .in, discipulus, qui nul­ lo modo lentatur a condiscipulo, sed ipse ex sua fragilitate condiscipulum tentât, et, \ aliis mediis frustra lentalis, t versatur in coni i nuo periculo peccandi, nec pol est se continere eo quod iste condiscipulus ad ejus lalus sedeat, teneatur propriam fra­ gilitatem revelare magistro, ut pnrdiclo condiscipulo locum mulet ? Nola. Resolutio danda valet etiam pro casibus similibus in collegiis et seminariis forte occurrentibus, ut v. g. si collegiatis vel seminarista ex propria infirmitate verse­ tur in periculo propter alium collegialem vel seminaristam in eodem contubernio manentem. Idem dic de juvene vel pu­ ella, quæ non possit se eripere a periculo gravi, nisi revelando propriam fragilitatem patri vel matri, etc. His notatis : llesp. Ante omnia perpendere debet confessarius, an pnesumendum sit, Supe­ riorem posse ct velle illud remedium ap­ ponere ; et in casji affirmativo perpenden­ dum est etiam, an remedium ita caute apponi possit, ut pœnitens publicam infa­ miam non sit passurus. Si enim hu­ jusmodi infamia publica exoritura sit pœnitenti bono nomine gaudenti, hic non posset cogi ad talem infamiam subeundam, (ptia in tali casu ageretur de occasione necessaria. Si autem totum incommo­ dum consistat solum in revelanda pro­ pria fragilitate Superiori, tunc confessarius perpendere debet utrum talis revelatio grave vel leve incommodum constituat. Sine dubio dantur casus, in quibus hu­ jusmodi revelatio fieri non poterit a poenitente sine maxima ct extrema difficultate, ut si v. g. magna gaudeat existimatione apud Superiorem, vel sit valde timidus ct verecundus ; verecundia enim potest esse tanta, ut aliqui eligerent potius damnari, (piam tali persome peccatum proprium *, manifestari ut scripsit D. Thomas :1 unde nil mirum si plures gravissimam habituri sint difficultatem manifestandi turpe pec­ catum Superiori, et multo magis patri vel matri, quibuscum quotidie conversari de­ bent. Stante autem hae magna difficul­ tate, non est adigendus pœnitens ad tan­ tum onus subeundum, quia tunc de occa­ sione necessaria res esset. Aliquando econtra ad hanc revelationem adigi debe­ ret, quia aliquando dantur casus, in quibus 1 Suppi, q. 8. a. 4. ad. G. hujusmodi revelatio fieri potest satis faci­ liter, v. g. si alia ejusdem generis peccata pœnitentis jam notu sint Superiori ; si pœnitens habeat indolem apertam et faci­ lem ad peccata manifestanda; si facile ei sit per litteras aut per tertiam personam ea de re certiorem reddere Superiorem, etc. Confessarius tamen, quantum possi­ bile est, hujusmodi delationis onus susci­ pere evitabit. VI. De periculis in artibus et officiis. 1461·.— Aliqua * artes sunt non solum periculosie, sed prorsus iniquæ. Tales sunt omnes artes superstitiosae, v. g. ars sanitatum, ars magica, ars divinatoria, etc., ad quas reducuntur modernus magnetismus animalis, et spiritismes. Tales sunt etiam ars usuraria, turpe lenocinium, etc. Nemo non videt, hujusmodi artes nulla ratione posse cohonestari, et omnino esse dese­ rendas. Alia? autem artes non sunt per se iniquæ, sed tantummodo periculosae. Sic multis peccandi periculis exponuntur mi­ lites propter blasphemias et fornicationes, quæ illis sunt valde communes : item mercatores et proxeneta * propter fraudes, perjuria, etc. : item medici ct chirurgi propter curationem fœminaVum : item agri­ cole propter turpes sermones, bestialitates, etc. : item rhedarii propter blasphemias, ebrietates, etc.: item fere omnes artifices propter sermones impudicos aut impios, etc. Idem dic de variis officiis, in quibus multa inveniuntur pericula, sicut accidit, v. g. in officio Confessarii, Advocati, Judicis, Magistratus, etc. 1465. — Quær. An quis teneatur dese­ rere artem non per se iniquam, sed sibi graviter periculosam ? Resp. Neg., si vel 1) periculi gravitas faciliter destrui possit a pœnitente per alia media, v. g. mutando non artem, sed officinam ; vel 2) adsit ratio gravis non deserendi artem, et pœnitens paratus sit ad periculum remotum reddendum, ct ad subeunda sacrificia eo magis gravia, quo major est ruina, cujus periculo exponitur. C. De occasionibus, quæ his præsertim re­ gionibus propriæ sunt. Ejusmodi sunt : 1466.— I. Quædam occasiones ebrie­ tatis. Præcipuæ sunt : cauponæ et po- DE SACRAMENTO PŒMTENTI.E. pinre ; — socii et amici huic vitio dediti; — quidam speciales sive hebdomadre, sive mini dies, ut dies, qua operariis solvi solet salarium hebdomadarium; quarta jnlii ; dies gratiis publice agendis a Gubernio quotannis designata; prima anni: Baccha­ nalium ; Paschatis; Feria II. Paschatis et Pentecostes; festum S. Patritii ; dies po­ liticis electionibus prrefixi ;—certa. * nundiqre ; — festivitates, quæ veniunt nomine picnics, excursions, etc., — dies, quo in­ fanti confertur Baptisma; — convivia vel festa nuptialia ; — vigilia * apud cadavera mortuorum (wakes) ; — funeralia. 1467. — II- (fta-dam occasiones luxu­ ria- sive intertue, sive *externa . Prreter supra sub A et B recensitas, notandre hic veniunt : a) Ludi, dicti kissing plays. b) Mnitre ex iis, quas η. 1 166 inter occa­ siones ebrietatis recensuimus, ut excur­ sions, picnics, wakes, etc. c) Si solus cum sola curru vehatur, vel per loca solitaria, qualia ruri, apud nos præsertim, frequentissima sunt, deambulet. 1468. — III. Occasiones *injustitia . Ejusmodi sunt : 1° plura officia publica, quæ vel facile prrebent medium injuste ditescendi, vel obtineri, geri, aut retineri vix possunt, quin aliorum *injusta. cupidi­ tati indulgeatur (cfr.· n. 453. 456. 458). 2° Quredam *mercatura , e. g. *qua exer­ centur ab illis, qui Anglice audiunt pedlers. 3° Administratio rei *aliena per illos, qui operariis prresunt (foremen), per nummulariorum vel aliorum negotiatorum scribas (clerks, book-keepers), per curruum publicorum conductores, etc. 1469. — IV. Ha-resis rei *Apostasia oc­ casiones. Ejusmodi esse aut fieri pos­ sunt : 1° Famulatus apud lueretieos, apos­ tatas, vel infideles. 2° Lectio certarum ephemeridum vel librorum luereticalium. 3° Intimior eum acalholicis consuetudo. 4° *Schola *publica , vel altioris *disciplina (high schools). 5° Conciones aeatholicoruni adire. 6° Matrimonia mixta et pro­ catio prievia ad ea, etc. 179 nondum confessus, vel (prae!ice loquendo) nondum confessu- et admonitus fuit, ve­ ram propensionem in illa peccata. -·ιι pra­ vum illorum habitum, contraxit.1 Q//oZ actus ad pravum habitum contra­ hendum -officiant, pendet ab ipsius pec­ cati repetiti natura, ac a modo, quo com­ missum fuit, cogitatione scii., verbo, aut opere; — a tempore longiori vel breviori, (piod inter ipsos peccati vj iisdem genens actus intercessit ; —ab indole -< u tempe­ ramento pœnitentis;— a majori minorive intensitate, qua voluntas actus posuit, etc. — Sic “ quinque vices in mense,” ait S. Alph.,2 “jam possunt malum habitum constituere in aliquo vitio peccati externi, modo inter ipsas aliquod intervallum in­ tercedat. Et in materia fornicationum, sodomiarum et bestialitatum inulto mi­ nor numerus habitum quit constitu­ ere : qui e. g. semel in mense fornica­ retur per annum, bene hic habituaius dici potest.” (27) p 421. Inter habituatos alii sunt simpliciter ta­ les, seu incontinentes, alii vero habihmti in mala voluntate.— Ili peccant a propter habitualem voluntatis perversitatem; b) sine pnevio impulsu passionis vehementis, seu cx propria electione, aut saltem . Alphonsi distingue: dum est inter recidivum formaliter et materialiter talem. Prior ille est, qui eodem vel quasi eodem modo relapsus est : posterior, qui post ultimam Confes­ sionem relapsus quidem fuit, sed non eodem aut quasi eodem modo.— Itaque, ut quis dicatur recidivus fur· ualiter talis, tria requiruntur : 1° It habitum peccati Punctum II. De consuetudinariis et reci­ contraxerit : 2° ut in aim Confessione rite divis. I fuerit admonitus; 3° ut m habitum seu 1470. — Consuetudinarius, seu Habit u1 L. VE 459. atus, sedulo distinguendus est a Recidivo, 2 Prax Conf. a 70. ct ille dicitur, qui per repetitionem pecca­ 8 De Rerid. n. 77 Ed. 1*. 4 2. 2. q. 156. a. 3. ad 3. torum ejusdem generis, de quibus vel 180 TRACTATIS r> l fere todrm modo in peccatum ha­ bitus relapsus fuerit, nullo adhibito emen­ dationis studio, aut medio praescripto.1 1471. — Principium 1. Pravus habi­ tus per se non est signum indispositionis. Ratio est, quia “ licet . . . reddat peccato­ rem propensiorem ad peccatum, non ta­ men dat praesumptionem suœ *infuma voluntatis.” 3—Hinc habituatus statim absolvi potest et regulariter debet, “eti­ amsi nulla emendatio præcesserit, modo eam serio proponat”;3 i. e. dispositus sit “ per verum dolorem ct firmum pro­ positum adhibendi media efficacia ad emendationem.” 4 Ejusmodi autem dolor et propositum pnesumitur ex ipsa Confes­ sione, spontanea utique ; quæ præsumptio cedit tantum alicui positiva praesumptioni in contrarium.6—Dixi: statim absolvi potent et regulariter debet. Nam “si habitus esset calde radicatus'' qualis esse solet in eo, qui est habituatus in mala voluntate, et universim in iis, qui per lon­ gum tempus alicui vitio, carnis præsertim, dediti fuere, “potest etiam confessarius ei differre absolutionem,” a) “ ad experien­ dum quomodo sit constans pœnitens in praxim deducendo media præscripta, utque ” b) “ ipse de suo vitio majorem con­ cipiat horrorem.” 6 1472.—Principium II. Neque est signum indispositionis, quod quis in pec­ catum habitus recidivus sit, dummodo sit tantum materialiter talis (n. 1470). Recidivum autem tantum materialiter ta­ lem ostendunt—“impletio mediorum prae­ scriptorum a confessario ” ; — “ minor numerus peccatorum,” . . . scilicet “ cum pœnitens fuerit in iisdem occasionibus peccandi,” non vero cum minor ille pec­ catorum numerus alteri caustc, quam emendationis proposito, v. g. morbo, quo post ultimam Confessionem labora­ vit, tribuendus est: — “ si. .. post ulti­ mum Confessionem diu se continuerit, v. g. per 20 vel 30 dies, cum ante assue­ tus fuerit prolabi pluries in hebdomada ” ; — “si relapsus” tantum “fuerit post magnum conflictum,” 7 seu diuturnam et 1 3 ’ * 4 * ’ Vind Ed. 2‘. T. II. p. 276. col. 1 (1). L VI. 459. Ib. Prax. Conf. n. 70. L· VI. 459. Prax. Coni, il 70. L VI. 4G0. energicam resistentiam, aut in tentationc vehementissima ; — si post relapsum et ante Confessionem per notabile tempus a peccato abstinuerit.— Ratio principii est, quod in ejusmodi casibus relapsus, etiam frequens, merito tribuatur, non defectui veri doloris ct tinni propositi, sed majori infirmitati, quæ ex pravo habitu existit. — lime confessarius pœnitentem, qui in peccatum habitus relapsus est. praesertiip interrogare debet ; a) utrum media ad emendationem præscripta adhibuerit; b) quoties et quibus in adjunctis sit relap­ sus. Ex responso patebit, utrum relapsus sit signum indispositionis necue. Quodsi non sit, eum absolvere potest et debet. Utrum vero statim, mox dicemus. 1473. — Principium III. Recidivus formaliter talis (n. 1470) eo ipso, quod eodem vel quasi eodem modo in peccatum habitus sit relapsus, fundatam indispositio­ nis *sua praebet praesumptionem ; — quæ præsumptio, nisi contraria praesumptione tollatur, cflicit, ut dispositio ejus sit saltem dubia, ideoque ut dubie dispositus haben­ dus sit ac tractandus. Dico: V fundatam indispositionis siue prmbet preesumptionem. “ Qui enim fir­ me proponit (bene ait Lugo) rem sibi moraliter possibilem', non ita facile sui propositi obliviscitur,” seu non agit ac ille, qui nullum omnino habuit proposi­ tum; “sed saltem per aliquod tempus perseverat, ct difficilius aut rarius cadit.”1 Ergo hoc ipso quod eodem vel quasi eodem modo in peccatum habitus relap­ sus sit, fundatam praebet præsumptio­ nem infirmi propositi. Dico: 2° qiup praesumptio, nisi con­ traria jrrmsumptione tollatur, efficit, ut dispositio ejus ,sil saltem dubia. Contra­ riam autem illam praesumptionem non fundant signa ordinaria dispositionis, so­ lita scii, pœnitentium affirmatio seu pro­ testatio, se sincere dolere et firmiter pro­ ponere ; sed signa tantum extraordinaria (seu specialis aliqua doloris manifestatio), eaque solida et fundata, talia nimirum, ex quibus eum fundamento argui possit pœnitentis voluntatem revera in melius fuisse mutatam.3 1474. — Novem ejusmodi signa enu1 L. VI. 459. 3 Prax. Conf. n. 73. p. 285 sq. Vind. Ed. 2·. T. 11. DE SAC’HAMEXTO PUA 1'1 EX I I.E. merat S. Alphonsus,1 caque hic, memoria * * juvanda causa, sub quatuor capitibus re­ censemus, prout scilicet; vel a) animi dolorem primario manifestant ; vel B) ex ipso ( onfessionis motivo; vel C) ex iis, * (pia pœnitens, antequam ad Confessio­ nem accederet, præstitit ; vel D) ex ipsa accusatione ct ex modo, quo instituitur, colliguntur. ‘J 1475. —A. Animi dolorem seu *cordi compunctionem extraordinarie manifestant lacrymo, suspiria, aut. cardialia verba. Cordialia autem verba “ aliquando,” ait S. Alph., “ certiora signa (piam lacrymæ esse possunt”; lacrymæ enim “quandoque proveniunt ex aliqua passione, (piam pœni­ tentes exponunt; vel ex motivo *negata absolutionis, vel damni passi aut immi­ nentis.” - Sunt præterea, qui ipsa sui in­ dole facilius ad lacrymas moventur, et quibus *ea ad levissimos etiam, ct vix non illico sedandos, animi motus fluunt. Hinc regulariter minoris *facienda sunt in mu­ lieribus (piam in viris. “ ( icterum,” ad­ dit S. Alph. 123 “ lacrymæ pœnitentium ut plurimum oriuntur ex compunctione cordis, maxime si effundantur post auditam con­ cionem vel monitionem confessarii praeben­ tis aliquod compunctionis motivum.” 1476. — B. Ipsum Confessionis moti­ vum, scilicet : a) “ Spontanea Confessio, nempe si pœnitens accedit, non jam ad implendum præccptum Paschale, nec propter quem­ dam usum se confitendi in aliquibus festis, neque accedit impulsus a parentibus, a domino aut magistro: sed venit omnino sponte, et vere inspiratus a divino lumine, ad solum finem, ut divinam gratiam reci­ piat. Pncsertim si ad se confitendum longum iter aggressus fuerit, abstinuerit a lucro notabili,” v. g. “ a luero illius diei, grave sustinuerit incommodum, aut mag­ num conflictum internum vel externum superaverit.’’4 bi “Si venerit motus ab aliquo extra­ ordinario impulsu, puta ob concionem au­ ditam,” vel Missionem frequentatam, vel exercitia spiritualia peracta, “aut mortem amici ” vel cognati, “ obve metum alicujus imminentis flagelli,” e. g, morbi epi1 2 8 4 L VI. 160. Ib. Ib. Ib Prax. Conf. n. 71 dcrnici, aut (plia proximo alicui mortis periculo fuit ereptus.1 Nota. — Γ Dictum est sub a , sponta­ neam non esse Confessionem illam, quæ instituitur ad implendum præccptum Pas­ chale. ( ave tamen ne inde concludas, eum, qui per totum annum non sit con­ fessus et tempore tantum Paschali ad Sa­ cramentum Pernitentia * accedat, hoc ipso, seu a priori, ut indispositum esse haben­ dum. Potius dixeris, cum qui sponte et eo fine, ut Ecclesiæ parcat ct s<- cum Deo reconciliet, tempore Paschali ad Sacniin Tribunal accedit, pnestiniendum esse dis­ positum. quousque præsumptio ha c con­ traria præsumptioii( non elidatur. Multi tamen ad Confessionem Paschalem acce­ dunt sine ulla animi præparatione et ex mera consuetudine; alii, quia ad eam coguntur; alii, quia sua interest ut boni Christiani censeantur. Qui quidem om­ nes ipso confitendi modo debita * disposi­ tionis defectum communiter satis osten­ dunt. — Meminerit tamen confessarius se Paschali præsertim tempore obligari ad disponendos pœnitentes . illud enim tem­ pus unicum fere est, quo in animum ejus­ modi pœnitentium directe agere possit.— Quinam hoc tempore conditionate absolvi possint, vide supra n. 13+1 q. 8°. II * R« *g. 2° Spontaneitas Confessionis iu iis præ­ sertim vel regionibus vel nationibus prae­ sumenda est. iu quibus fides elanguit ; ibi enim respectus humanus ad suscipienda Sacramenta non impellit tsicut in aliis, in quibus viget religio), sed potius ab iisdem retrahit. C.œterum in ejusmodi etiam regionibus vel nationibus non de­ sunt, qui ex sola consuetudine, vel ex aliis quoque motivis. ad Sacrum Tribunal accedunt/ 1477. — C. Ea, quo panilens prosti­ tit antequam ad Confessionem accederet Ejusmodi sunt : “studium ” serium uti­ que seu *aqunm. non vero minimum ali­ quod et vix perceptibile' “ adhibitum ad emendationem ; . . . aut si pœnitens adhi­ buerit jejunia, eleemosynas, orationes et Missas, ut bonam faceret Confessionem, et ad absolutionem se disponeret ; fuga ” ve) amotio “occasionum; . . . impletio mediorum præscriptorum a confessario. ... Si pernitens, antequam accedat, res1 L. \ I 460 Prax. Conf. n. 74. 2 Vind. Ed. 2‘. p. 402. 4 p. 444 (4 T. 11. TRACTATIS 182 tituerit rem vel famam ablatam 1 libros pravos, erga quos multum alliciebatur, combusserit vel aliter destruxerit; socie­ tati damnatae rcnunciavcrit, etc. Nola quoad studium emendationis. — Id non præcise ex gradu secutæ emendatio­ nis dijudicandum est ; fieri enim potest, ut levior emendatio præcipue tribuenda sit ; vel 1) habitui valde radicato ; vel 2) tertiationibus assiduis et vehementibus; rei 3) indoli valde levi et volubili, quæ juvenum maxime propria est, ct qua Iit, ut pari facilitate ad bonum ac ad malum transeant; rei 4) rusticitati pœnitentis, ejus hebetudini, labili ejus memoriæ, ejus occupationibus, et etiam parva· curæ confessariorum in assignandis ei congruis remediis; vel 5) ipsi peccati conditioni, puta (plia facillime committitur, ut pecca­ tum cordis et oris. Quin ct in ipsis pec­ catis operis hoc attendendum est; nam facilius (piis se polluit quam fornicetur; facilius seducitur (piam seducat, etc. 1478. — 1). //mrr accidens, quoad de­ fectus commissos reparandos; 2° per se, quoad Sigillum servandum. 1 2 3 4 5 Prax. Conf. n. 122-123. Ib. n. 145. 146. Ib. n. 148. Ib. n. 120-144. Ib. n. 100. 187 § I. De obligation·· corrigendi defectus in Confessione commissos. 1487. Principia. — I. Error graviter culpabilis ac ipsi pœnitenti graviter noci­ vus 1 a confcssario ex ju«titia, adeoque et cum damno suo relative gravi, per se lo­ quendo, reparandus est. Dico: 1° graviter culpabilis, quia in­ culpabilis vel leviter culpabilis ex sola caritate,2 ideoque per se 8 eum levi tantum incommodo reparari debet. Dico : 2° e-r justitia, ut patet ex dictis n. 746. Error enim, ut in principio suppo­ nitur, fuit causa efficax ac theologice graviterque culpabilis damni ; fuit præterea causa injusta, etiam in eo, qui ex sola caritate pœnitentis Confessionem excepit, quia obligationi caritati * accessit obligatio justitiae, vi scilicet quasi-contractus de Sacramento rite administrando, quo con­ tractu devincitur confessarius eo ipso quod alicujus suscipit Confessionem. Dico: 3° per se loquendo : natu excipi­ endus est casus, quo errorem, ilhcso si­ gillo, reparare non posset, puta quia pœnitentem graviter offenderet sermonem de Confessione instaurando: item casus pœnitentis invalide absoluti qui postea vel alteri confessus fuisset vel S. Eu­ charistiam suscepisset, quia in utroque casu moraliter certo justificatus pnesumitur (n. 1208. q. 2°), et damnum repa­ ratum fuit/ II. Error alicui tertio nocens juxta regulas de cooperatione ad damnum repa­ randus est : ex justitia scii si confessarius positive (mandato, consilio) tertii damno cooperatus est (n. 1488. q. 1°. R. 1°. 3°.): ex caritate tantum, si negative, (non mo­ nendo de restitutione facienda), cum. qua confessarius, erga tertium illum nullo 1 Puta absolutio invalide collate ; decisio pœnitcutem gravi damno, etiam temporali tantum, af­ ficiens , consilium ipsum provint > formalis peccati periculo objiciens. - Aliter dicendum r -l-fiT de parocho, cum ex justitia et iudependeutcr ab errore commisso grave damnum spirituale a subditi' avertere teneatur. L. VL G19· 8 Per se, inquam ; quia, si pœnitens (invalide absolutus) esset in articulo mortis aut in gravi peri­ culo non amplius confitendi, caritas cum gravi etiam incommodo ad erroris reparationem obliga­ ret : aneretur enim de proximo in extrema necessitate constituto (n. 279. 2‘ ct 3* Reg,). < L. VI 619. TRACTATUS. 188 officii vel quasi-coutract us vinculo ob­ vel ab obligatione solvit, tenetur ex justi­ tia errorem corrigere, non tamen cum tam stringatur (n. 774. q. 1°). 111. Error, etiam graviter culpabilis, gravi incommodo. Ratio est, quia ex circa integritatem Confessionis committi­ una parte quisque tenetur ex justitia im­ tur vel negative (non interrogato pœnitente pedire, ne sua actione, etiam inculpabili, de specie vel numero cum interrogari de pariat alteri damnum, quod facile praeca­ iis debuisset), vel positive (eum inducendo vere potest ; aliunde vero ex culpa levi ne illa explicet). aut tantum materiali ordinarie non oritur In priori casu non est corrigendus ex­ obligatio cum gravi incommodo.1 tra Confessionem : obligatio enim integre Quær. 2° Ad quid teneatur confessarius, confitendi directe afficit, non confessarium, qui omisit monere pœnitentem dc restitutione sed pœnitentem : unde, licet ille hunc intra facienda ? Confessionem de specie et numero inter­ Resp. 1° Tenetur monere pœnitentem rogare teneatur, finito tamen judicio cessat intra Confessionem de obligatione cum in confessario hæc obligatio. aliquo incommodo, si nulla aut levis tan­ In posteriori casu error graviter culpa­ tum culpa intervenerit, saltem ratione bilis etiam extra Confessionem corrigendus caritatis; majori autem eum incommodo, est : jure enim naturali quisque tenetur tol­ si in omissione graviter peccaverit, vel lere causam cur alter præceptum grave (in­ forte etiam, si ille, cui restituendum sit, tegra· scii. Confessionis) violet. Excipe, pravissimum, inde damnum patiatur, licet si error sine scandalo aut gravi confessarii nullo modo aut leviter tantum peccaverit damno reparari nequeat ; hæc enim ab confessarius in omissione.2 integritate excusant pomitentem, idcoque Resp. 2° Num eo in casu confessarius et confessarium. “ Si vero error non fu­ teneatur restituere, vide n. 774. q. 1°. et erit graviter culpabilis, multo minor causa dicta n. 1487. sub II. ab eo extra Confessionem corrigendo excu­ Quær. 3° An teneatur ad restitutionem, sabit, et hæc causa numquam non aderit, qui. ex levi lanium culpa pœnitentem ab ob­ cum confessarius sine incommodo et rubore ligatione restituendi solvit, si deinde neg li­ pœnitentem dc admisso errore numquam gat eum monere, cum facile possit ? admonere poterit.” 1 Resp. Affirm. Ratio est, quia, licet con­ 1488. Qt esita.—Quær. 1° Ait quid fessarius sine culpa saltem gravi pœniten­ teneatur confessarius, qui indebite pœni­ tem exemerit a restitutione, tamen, cum tentem a restitutione facienda soleil, vel e ejus consilium pergat influere in damnum contrario ad eam obligavit l creditoris, ipse, cognito errore, tenetur ex Resp. 1° Si cum gravi culpa solverit justitia causam damni auferre, si facile indebite pomitentem, tenetur errorem cor­ possit3 (n. 749. q. 3°). rigere ; quod si non corrigat, vel pœni­ Quær. 4° An confessarius sine pœnitens, qui secus restituisset, interea factus tentis licentia possit extra Confessionem sit impotens ad restituendum, confessari­ cum eo loqui de defectu commisso ? us ipse ejus loco restituere tenetur, quia Resp. Neg,, (juxta sententiam probabi­ jus creditoris violavit, impediendo scilicet liorem, cui S. Alphonsus4 subscribit et restitutionem ei debitam. Dixi: qui se­ quam Lugo vocat communem), si pœni­ cus restituisset. Si enim, quamvis moni­ tens jam discesserit ; ratio, quia monitio tus, ante impotentiam non restituisset, illa extra Confessionem onerosa est pœnincc confessarius obligabitur. tenti Aliunde cum post absolutionem llesp, 2° St cum gravi culpa obligavit completum sit judicium, monitio illa a pomitentem ad restitutionem indebitam, Confessione separaretur. Attamen si tenetur ex justitia errorem retractare ; et, confessarius pœnitentem non, vel non si pœnitens jam restituit, tenetur ipsi dam­ rite, i. e. male prolata forma, absolvisset, num resarcire. etiain non petita licentia, posset, ac per Resp. 3 Si inculpabiliter aut ex levi 1 L. VI. 621. negligentia pœnitentem indebite obligavit i L. VI. 620. 2 Ib. a Ib. * Ib. 622. DE SACRAMES TO PtENJTEM LE. w loquendo (η. 1187. I ) deberet errorem suum aperire, dicendo v. g. sc non absol­ visse ; qua ratione sane nec sigillum fran­ gitur, nec rationabilis adesse potest perni­ tentis offensio.1 § II. De sigillo Confessionis. Sigillum Confessionis est religiosa ob­ ligatio servandi secretum circa ea, quæ ex Confessione Sacramentali cognita sunt. Agendum 1° dc obligationi· sigilli ; 2° dc subjecto sigilli; 3° de objecto sigilli; 4° de variis modis illud violandi. Puiiclum I. De obligatione sigilli. 1489. Principia. — I. Datur stric­ tissima obligatio inviolabiliter servandi sigillum Confessionis. Constat 1° ex jure naturali, et quidem titulo tum fidelitatis, tum justitiae, tum religionis, quo fit, ut qui illud violat, graviter peccet peccato sacrilegii contra Sacramentum, infidelita­ tis contra onerosam, licet tacitam, promis­ sionem secreti servandi, ct detractionis, si peccatum non sit publicum; 2° ex jure divino positivo, saltem implicito ; nam ex institutione Christi Confessio secreta esse debet: ergo eo ipso a Christo imposita est confessariis obligatio sigilli servandi ; 3° ex jure ecclesiastico, ut patet ex plu­ ribus .luris Canon, locis, præsertim ex Cone. Lateral). IV c. 21. Omnis utriusque sexus, ubi dicitur: “Caveat autem omnino ” confessarius, “ ne verbo aut sig­ no, aut alio quovis modo aliquatenus prodat peccatorem; sed, si prudentiori consilio indiguerit, illud absque ulla ex­ pressione personæ caute requirat.” 2 — Non tamen omnem inanem suspicionem evitare hac in re confessarius tenetur, sed tantum probabilem. 8 I 11. Obligatio sigilli ( 'onfessionis semper in omni casu urget, etiam post mortem pomitentis, ita ut nullo casu possibili liceat revelare quidquam in Confessione auditum et acceptum. Ratio manifeste patet ; nam, si aliqua posset dari exceptio, nomines semper timerent, ne tale pecca­ tum foret illa causa frangendi licite sigil­ lum ; et proinde odiosum evaderet Sa1 L. VI. 622. 2 L. V Deer T. XXXV1I1. c. 12 3 L. VI. 635. 661. 189 cramentum. Porro nulla causa Ixmi assequendi, vel mali fugiendi, istud ma­ lum odii Sacramenti compensare potest.1 In hoc igitur secretum Sarramentale dif­ fert a naturali, quod, licet posteriu- occa­ sione Confessionis aliquando exoriatur, non tamen in omni casu obliget; prius autem nullo casu possibili, ut dictum est violari possit. Ill Obligatio sigilli oritur ex omni et sola Confessione Sacram eutali, qua1 nempe fiat cum animo se accusandi et absolutio­ nem obtinendi. Dicitur: 1° ex omni, . . . (piia tunc adest tota ratio præcepti ; et hoc valet, etiamsi non collata esset abso­ lutio quacumque de causa, cum Confessio fiat in ordine ad recipiendam aliquando absolutionem. Dicitur: 2° ex sola, . . . quia sola ( onf<—io Sacramentalis includit rationem præcepti, cum alia manifestatio quælibet nullam relationem cum Sacra­ mento Pœnitentiæ habeat.2 IV. Cessat obligatio sigilli, si pœni­ tens licentiam dedit utendi scientia ex Confessione. H;ec autem licentia. Ie ex­ pressa, 2° omnino spontanea. 3’ non revo­ cata sit oportet, nec 4° ultra fines a pœni­ tente permissos extendatur, 5° servatis simul conditionibus ab ipso appositis, nec 6° petatur, nisi rationabilis causa id < xigat 1490. Resolves.— 1 Confessio. quæ scienter fit laico vel sacerdoti jurisdictione carenti, non inducit obligationem sigilli, sed tantum secn ti naturalis. Secus di­ cendum esset, si sacerdos credatur appro­ batus ; (piia Confessio cx parte pomitentis vere est Sacramentalis. 2° Si quis ad confessarium accedat ani­ mo eum decipiendi, irridendi, in peccatum pertrahendi, aliquid ab eo extorquendi, non se accusat in ordine ad Sacramentum, et proinde nulla est obligatio sigilli Sacra­ mentalis. 3° Si quis conscientiam confessario aperiat sine voluntate absolutionem susci­ piendi, nec in ordine ad Confessionem faciendam, nec per modum Confessionis continuata, sed ut consilium obtineat, vel ut mandato Superioris aliquo modo satis­ faciat, urget tantummodo obligatio secreti naturalis, quia hoe non fit in ordine ad absolutionem dandam vel datam. 1491. Qi esita. — Quær. 1° .in de­ tur parcitas materi# in sigilli violatione ‘ 1 L. VI. 634. * Jb. 636 sq. TRACTATUS 190 Resp. Xeg., saltem in revelatione di­ recta. Ratio est, quia materia, etiam levis­ sima, includit totam rationem præcepti.1 Dixi : saltem in revelatione directa ; quia si periculum indirectae revelationis sit valde remotam seu parum probabile, dari potest materi® levitas. Revelatio enim, si aliqua forte tunc sequeretur, casu et per accidens subsequi censenda foret. Quær. 2° Au liceat uti opinione proba­ bili in materia sigilli ? Resp. Xeg., quia non licet uti opinione probabili in praejudicium juris certi, quod alter possidet, etc. Confessarius igitur ad sigillum tenetur, etiam in dubio, an aliquid dictum sit a pœnitente in ordine ad Confessionem.2 Quær. 3° Quid confessarius respondere debeat interroganti de auditis in Confes­ sione, aut de impertita absolutione ? Resp. Quoad lu,n respondeat, etiam cum juramento, si opus sit, se nihil scire, vel nihil audivisse; quia nullam habet scientiam communicabilem.— Ita omnes. Quoad 2um respondeat : Functus sum meo officio ; vel : Suntne interrogationes istee facienda ?8 Punctum II. De subjecto sigilli. 1492. Principia.— I. Tenetur pri­ mario ad sigillum confessarius quilibet, sive verus, sive fictus et per errorem legi­ timus existimatus, et proinde etiam laicus, qui se sacerdotem fingeret, ct Confessio­ nem exciperet. Ratio est, quia quoties quis confitetur in ordine ad Sacramentum, quisquis eum audit, eo ipso contrahit sigilli obligationem ; secus enim odium Sacramenti inde sequeretur. — Ita omnes. II. Tenentur secundario, qui Confes­ sionis fiunt participes, seu ii omnes, ad quos notitia ( Onfcssionis quomodocumque pervenit, sive cx ipsa Confessione, sive cx mediis ad illam ordinatis. Dicitur : 1° ex ipsa Confessione; nam res accusata ad eorum notitiam pervenit eadem occasione seu causa, propter quam · obligatio sigilli datur, scilicet ne odium in Sacramentum creetur. Dicitur: 2° ex mediis ; nam odi­ um mediorum in finem ipsum redundat. Hinc ad sigillum tenentur: 1° inter­ pretes adhibiti in Confessione peragenda ; 1 L. VI. 635. 3 H. A Tr. XVI. 148. 2 Ib. 633. 2° Superiores, a quibus extra Sacramen­ tum petitur facultas absolvendi vel recipi­ endi absolutionem a casu reservato; 3° qui peccatum, dum (piis confitetur, sive de industria, sive etiam inculpabiliter au­ diant, et pariter si (pii ab istis illud forte audirent; 4° (pii scribunt Confessionem rudium, vel ignorantium linguam confessarii. præsertim si alio modo Confessio peragi non possit; 5° doctores a Confessario consulti, etsi de licentia pœnitentis; G° ii omnes, quibus confessarius sacrilege vel imprudenter peccata in Confessione audita manifestasset.1 1193. Qu.ksita.— Quær. 1° An pœnitens quoque obligetur sigillo respectu Con­ fessorii .’ Resp. 1° Non tenetur ad sigillum Sacramenlale, quia obligatio sigilli est tan­ tum in favorem pœnitentis. Resp. 2° Tenetur autem ad secretum naturale circa ea, quæ revelare nequit sine injusto confessarii damno, aut contra ra­ tionabilem ejus voluntatem, vel sine inju­ ria et contemptu Sacramenti.2 Quær. 2° An confessarius possit loqui cum pœnitente de ipsius Confessione ? Resp. 1° Potest loqui in Confessione dc omnibus Confessionibus praeteritis. Caute tamen id fiat, et ex ratione suffi­ ciente, ne forte pœnitens offendatur. Resp. 2° Potest etiam loqui post abso­ lutionem antequam pœnitens discesserit, vel si postea redierit. Ratio est, quia licet completum sit Sacramentum, tamen judicium adhuc moral i ter perseverat. Resp. 3° Extra Sacrum Tribunal ne ullum quidem verbum sine pœnitentis licentia facere cum ipso potest circa ea, quæ ad (*jus Confessionem pertinent. Excipe, si ipse pœnitens prior de sua conscientia, i. e. de iis, quæ fuerunt Confessionis materia, loquatur. Tunc vero confessarius non debet excedere ma­ teriam, de qua pœnitens verba fecit.8 Quær. 3° An teneatur ad sigillum, qui legit chartam, in qua pœnitens Confessio­ nem scripsit ? Resp. 1° Xeg., per se. Ratio est, quia hoc non est medium de se ordinatum ad Confessionem, ct proinde non infert per se obligationem sigilli Sacromentalis, sed tantum secreti naturalis ; hoc tamen per 1 L. VI 647. 618. 8 Ib. 651 sq. 2 Ib. 647. DE SACRAMENTO PŒNITENTIÆ 191 sc sub gravi urget, nisi de levissimis culpis agatur.1 Resp. 2° Per accidens potest adesse obligatio sigilli, si charta esset aut fuisset medium necessarium ad Confessionem : v. g. si scripta esset a muto, vel directa ad Superiorem alicujus reservationis cau­ sa : item si charta jam tradita esset sacer­ doti; maxime vero si quis eam legeret, dum est in manu confessorii, aut in actu Confessionis, aut amissa esset ab ipso con­ fessorio, aut inventa in confessionali ; nam in his casibus ad Confessionem pertinet.2 Quær. I -lu teneatur ad sigillum Con­ fessionis doctor consultus ab ipso pcenilente ? Resp. Neg., saltem probabilius, si con­ sidatur circa Confessionem alteri facien­ dam ; sed tenetur tantum ad secretum na­ turale. Ratio est, quia obligatio sigilli oritur ex sola Confessione Saeramentali, in qua pœnitens manifestat peccata in ordine ad absolutionem. — S. Alph.8 contra aliquos, qui ideo affirmant, quod revelatio Confessionem redderet odiosam. Sed. ut merito reponit S. Doctor, non ipsa Confessio, sed consultatio odiosa evade­ ret. Dixi : si consulatur circa Confessionem alteri faciendam ; quia si pœnitens eum consulat circa Confessionem ipsimet faci­ endam, sigillo tenetur, cum hæc consulta­ tio vehit inchoata confessio habenda sit. decidenda juxta circumstantia , * conside­ rando, num per tale dictum Confessio forte odiosa reddi possit. II. Objectum sigilli est etiam quidquid in Confessione manifestatum est, et cujus revelatio cederet in gravamen pœnitentis vel in odium Sacramenti ; quia sigillum inductum est, m- cx metu revelationis fide­ les a Sacramento Pœnitentiæ retrahantur. III. Objectum sigilli per Confessio­ nem non fiunt ea, qua· confessarius non cx sola Confessione, sed simul aliunde scit, et in quantum ea hoc modo scit. 1495. Resolves. — Sub sigillo Confes­ sionis cadunt: 1° Omnes peccatorum circumstanti®, etiam post absolutionem declarata· : nam unum moraliter sunt cum peccatis jam accusatis : imo idem dicendum, etiamsi dubium esset, utruin circumstanti® in ordine ad Confessionem declarat® fuerint, necne. 2° Peccata complicis, etsi absque neces­ sitate cum peccato essent revelata, quia ex intrinseca Confessionis occasione dicta sunt. 3° Pœnitentiæ impositæ. nisi forte sint valde leves, seu ex iis, quæ pro levissimis culpis imponi solent.1 4° Defectus manifestati per Confessio­ nem ad explicandam peccati rationem, v. g. si pœnitens dicat se Sacros Ordines cum irregularitate suscepisse, eo quod sit illegitimus, etc.2 1496. Qujesita.— Quær. .tn vir­ Punctum III. De objecto sigilli. tutes et scrupuli pœnitentis sub sigillo ca­ 1494. Principia. — I. Objectum si­ dant ? Resp. ad lum Xeg., per se, nisi inde se­ gilli sunt omnia peccata confessa,— etiam venialia, saltem in particulari, — et omnia quatur gravamen pœnitentis, vel aliorum. quæ ad individuam peccatorum explica­ Idem resolve de extraordinariis donis tionem pertinent. Ratio est, quia non Dei. Illud vero gravamen sequeretur, si tantum pro peccatis, sed etiam pro iis manifestata hæc dona fuissent ad melius omnibus, quæ juvant ad ea explicanda, declarandam proprii peccati malitiam urget ratio sigilli, et aliunde hæc cum propter ingratitudinem. Resp. ad 2um .tffirm·., si scrupulositas peccatis quid unum constituunt. — Dixi: etiam venialia,saltem in particulari. Nam aliquo modo sit materia Confessionis, vel sigillum certo hvderct, qui diceret, Titium aliunde ex tali manifestatione gravamen confessum esse v. g. mendacium, vel plura pœnitentis sequeretur.8 Materia autem venialia; non autem qui diceret ipsum Confession is foret scrupulositas quoad ac­ confessum esse materiam venialem 4 Nam tus, quos pœnitens ex scrupuloso judicio eo ipso, quod confessus est, supponitur : peccata putabat et confitetur : item scru­ confessus ejusmodi materiam. In praxi pulositas, quæ ut defectus morahx judicio tamen mihi cum aliis quæstio videtur Saeramentali subjicitur. — Ejus vero ma1 L. VI. 650. 8 Ib 649 2 Ib. 4 Ib. 640. ; 1 I.. VI 640. 641, 3 Ib. 641 «q. 2 Ib. 642. 192 TRACTATUS Quær. 5° An violet sigillum, qui dicit nifestatio gravamen pœnitentis habenda foret, si ageretur de Prælato, confessario se talem pœnitentein absolvisse? Resp. Neg., per se, quia istud pœnitenti et similibus, non vero si de sæcularibus, in tali casu onerosum esse nequit. Atta­ quibus id potius in laudem vertit. Quær. 2° An cadant sub sigillo defec­ men posset in quibusdam adjunctis onero­ sum evadere aliis, de quibus idem dici tus naturales pœnitentis ? Resp. 1° Affirm., si agatur de “iis de­ non potest.— Ita communiter. Proinde fectibus, quorum manifestationem ex se parentes, magistri, heri, interrogantes do ægre ferre potest pœnitens, ut esset di­ absolutione data filiis vel subditis, remit­ cere, quod sit hebes mente, natura ira­ tendi sunt ad ipsos pœnitentes. Similes cundus, rudis, incapax, pauper (si ille quæstiones facere solent Moniales curæ infirmorum in nosocomiis addictæ, ut esset civilibus natalibus).” 1 Resp. 2° Neg. vero, si sint “ defectus sciant an necessaria ad Viaticum minis­ qui rubori aut exprobrationi ei non sunt, trandum parare debeant : lue pariter ad ut est, esse cæcus, surdus, mendicans, et infirmos sunt remittendae ; vel melius est hujusmodi ; et contra, jam communiter petenda ab infirmo licentia Moniales vel innotescunt.” 1 2* alios monendi. Sufficiet autem infirmo, Quær. 3° An cadant sub sigillo peccata qui S. Eucharistiam suscepturus sit, di­ commissa in ipsa Confessione, v. g. impati­ cere : Monebo, etc. entia, contumelia in confessarium ? Quær. 6° An confessarius tradens pœni­ Resp. 1° Neg. per se, quia culpas illas tenti non absoluto schedulam in testimonium pœnitens non confitetur, ut patet. Confessionis, declarare possit eum fuisse ab­ Resp. 2° Affirm, tamen plerumque, solutum ? Resp. Neg. omnino. Ratio est, quia quamvis per accidens tantum ; quia, licet peccata illa non sint per se materia sigilli, esset mendacium, quod, cum intrinsece sæpe tamen per accidens revelationis peri­ malum sit, numquam proferri potest. Ita culum aliquo modo involvunt : judicium S. Alph.1 Excipit S. Doctor, ut probabile, enim probabile præbent, quod confessa­ si schedulæ essent typis editæ et in iis rius vel pœnitentein noluerit absolvere, vel diceretur absolutionem fuisse datam, sal­ propter culpam graviorem eum severius tem si publice petantur ; quia tales reprehenderit, etc.’ schedulæ omnibus traderentur, ideoque Non caderet autem sub sigillo furtum “tantum materialem actum” operaretur a pœnitente in damnum ipsius confessarii confessarius, “ talem schedulam prætempore Confessionis commissum. Imo bendo.” si constaret, furem ad confitendum ve­ Quær. 7° Quomodo conficienda sit sche­ nisse, ut furandi occasionem haberet, pec­ dula Confessionis ? cata ab ipso accusata non forent materia Resp. Sic confici solet : Ego infra scrip­ Confessionis ; siquidem talis Confessio tus testor audivisse Confessionem N., die non vera, sed simulata tantum esset. tali, etc. : huic schedulæ nomen suum Quær. 4° An violet sigillum, qui dicit subscribit confessarius. Vel brevius : se audivisse talem personam in Confessione ? Audivi talem in Confessione, die, etc. Resp. Neg. ; nam quod aliquis ad con­ Potest etiam dici : Audivi Confessionem fitendum accedat, id agnoscitur externe Sacramentalem ; quia est Sacramentalis seu extra Confessionem. Aliunde hoc omnis Confessio, quæ fit iu ordine ad ab­ non est per se odiosum, sed potius laudem solutionem recipiendam, sive absolutio affert. Confessarius tamen ad secretum data fuerit, sive non. naturale teneretur, si quis clam ad confi­ Quær. 8° An violei sigillum confessa­ tendum accessisset, quin et ad Sacramen- rius, qui pœnitenti indisposito schedulam tale, si verbo vel lacto, nimirum clam ac­ Confessionis denegat ? cedendo, significasset, “ se nolle sciri quod Resp. 1° Affirm., quoties denegat sche­ sit confessus.” 4 dulam pœnitenti extra Confessionem eam petenti. Ratio est, quia utitur notitia 1 H. A. Tr. XVI. 154. Confessionis ad exterius agendum, et qui­ 2 Ib. dem cum magno pœniteutis gravamine. 8 L. VI. 643. II. A. Tr. XVI. 154. 1 L. VI. 638. 1 L. VI. 639. DE SACRAMENTO l’ŒNITEN'TLE Resp. 2° Affirm., etiamsi pœnitens non absolutus petat schedulam intra Confes­ sionem, ct agatur de iis circumstantiis, in quibus solet dari, vel a Superioribus pœni­ tentis exigitur, ut sæpe fit tempore Pas­ chali pro alumnis collegiorum, famulis, etc. Ratio est, quia ex denegatione sche­ dulæ notum aliis fit, pœnitentein non esse rite confessum nec absolutum, ideoque erit indirecta sigilli violatio. — Ita communiter.1 Resp. 3° Neg. autein, si pœnitens pe­ tat schedulam in Confessione extra præfatas circumstantias, seu quando non solet omnibus dari, vel a Superioribus non exi­ gitur. Ratio est, quia tunc confessarius nihil dicens, se habet mere negative, ct non approbat illam Confessionem testimo­ nio positivo, ad quod non tenetur. Ali­ unde pœnitens non compellitur necessitate declarandi aliis, se non fuisse absolutum ; unde, si hoc dicat, ipse suam indispositionem patefacit, non vero confessarius. Interdum tamen potest confessarius etiam pœnitcnti indisposito dare schedu­ lam Confessionis ob varia incommoda, quæ ex ejus denegatione sequerentur ; nec tunc cooperabitur sacrilegio pœnitentis, qui forte hoc Confessionis testimonio utetur ad Sacramentum vivorum, v. g. Eucharistiam vel Matrimonium, in statu pec­ cati recipiendum ; ratio, quia id suæ malitiæ pœnitens tribuere debebit. Resp. 4° Neg. etiam, quoties pœnitens simulatam Confessionem fecit, v. g. ad poenam fugiendam, infamiam vitandam, aut schedulam arripiendam, ut si juvenis intuitu Matrimonii sic confiteatur : “Feci quod solent facere juvenes mea * conditi­ onis : nihil superest aliud dicendum : non peto absolutionem, sed testimonium per­ actio Confessionis.” Non enim frangi­ tur sigillum, sive intra, sive extra Confes­ sionem schedula denegetur. Ratio est, quia sigillum oritur ex sola Confessione Sacramentali, quæ hic nullo modo habe­ tur. Nec generatim potest confessarius talibus schedulam concedere, quia sine ratione sufficienti eorum futuro sacrilegio cooperaretur. Præterea falsum assereret, nempe ipsos fuisse confessos, quod verum non est. Quær. 9° Quid agere debeat confesso­ rius detegens pœnitentem esse surdum ? 1 L. VI. 639. 193 Resp. Vide n. 1369. q. N'. Hinc 2°. Quær. 10° An possit confessarius mo­ nere complicem (de licentia permitentis), vel alium ad complicem corrigendum ? Resp. Affirm. Ratio est, quia complex ex Confessione alterius complici- nullum jus acquirit ad sigillum Sacramentale ; hoc enim sigillum institutum est in favo­ rem pernitentium tantum ; ct proinde jus secreti acquiritur illi soli, qui illud alteri committit.1 Ordinarie tamen non expedit, ut con­ fessarius talem licentiam petat; sed satius erit, pœnitentem inducere ad id extra Confessionem sibi aperiendum ; imo me­ lius etiam erit, ut ipse pœnitens rem de­ ferat alteri, qui malo remedium afferre queat.2 Punctum ΙΓ. De variis modis sigillum violandi. 1497. — Duplici modo violari potest sigillum: 1° directe, revelando expresse aliquid ad secreta Confessionis *spectans, v. g. si dicatur: Titius hoc fecit, etc.; 2° indirecte, aliquid dicendo aut faciendo, ex quo quis vel objectum sigilli cognosce­ re aut suspicari possit, aut ex (pio Sacra­ mentum odiosum redditur, aut pœnitenti vel aliis, v. g. complicibus, possit oriri pudor, molestia, dedecus, damnum vel quodlibet gravamen. 1“ Regula. — Violatur sigillum indirecte, (pioties pœnitentes vel alii merito offendi possunt de dictis aut gestis a confessario ex sola notitia in Confessione habita. Non autem violari censetur, si pœnitentes hæc indifferenter sint habituri, et non agatur de materia propria sigilli. Ratio utriusque satis constat ex supra dictis.— Ita communiter. 11“ Regula. — In dubio, an in tali mo­ do loquendi vel agendi adsit periculum revelationis, vel offensionis, pro tutiori parte, seu sigillo favente, standum est.— Ita communiter ; et constat ex dictis su­ pra n. 1491. q. 2°. IIP Regula. — Nulla est sigilli violatio, si «piis narret peccatum in Confessione auditum, ita ut nullo indicio revelari pos­ sint peccatores. Attamen, seclusa utili­ tate instructionis vel consilii petendi, a similibus narrationibus generatim absti1 L. VI. 641. « Ib. 492. 194 TRACTATI S nendum est. Ratio, quia audientes laiei, præsertim simplices, facile scandalizantur, suspicantes violari sigillum. Et quando­ que in frequentibus et promiscuis istis colloquiis periculum est, ne in suspicio­ nem pœnitentis quis inducatur, imo et sequatur revelatio. 1498. Resolves.— Secretum Confessio­ nis indirecte violat : 1° Qui unum præ aliis, quos audivit, laudans, dicit eum sola venialia commi­ sisse; quia alii inde facile in suspicionem culpæ mortalis adducuntur. 2° Qui de peccato pœnitentis per so­ lam Confessionem cognito loquitur cum aliis, qui hoc aliunde norunt, etiamsi au­ dientes non advertant, illud cx Confessione acceptum esse. 3° Qui dicit, sc non absolvisse talem, eum remisisse ad tale tempus, vel nondum absolvisse, vel nondum expletam esse Con­ fessionem ; ratio postremi est, quia longa Confessio denotat ordinarie multa peccata, .aut indispositionem pœnitentis, nisi cog­ nosceretur esse Confessionem generalem, aut a longo tempore resumptam, et pœni­ tens hoc non ægre ferat. Item qui de Ti­ tio, cognito ut fure, dicit, eum sua furta cum contritione magna sibi confessum esse. 4° Qui alta voce, aut alio modo a cir­ cumstantibus intelligibili, arguit pœni­ tentem; hoc enim et grave est pœnitenti, ct aliis suspicionem ingerit, illum gravia peccata confessum esse; a fortiori autem, si nimis vocem extollendo repeteret pecca­ ta pœnitentis, aut de eorum circumstan­ tiis interrogaret. 5° Qui loquitur cum alio coufessario de peccatis alicujus pœnitentis, etiamsi is utrique eadem peccata confessus fuerit. 6° Qui auditis paucorum Confessioni­ bus, dicit se tale peccatum audivisse, licet celet personam; singuli enim ex illa reve­ latione aliquid suspicionis contra sc pati­ untur. Item qui peccata ex Confessione cognita ita narrat, ut audientes possint ratione aliqua conjicere vel suspicari, qui­ nam ea commiserint. 7° Qui narrans alicujus personæ pecca­ ta, qu;e extra Confessionem cognovit, ad­ dit aliquam circumstantiam cognitam cx sola Confessione, vel qui utitur notitia Confessionis ad rem magis determinandam aut confirmandam. S° Qui diceret, se in tali monasterio audivisse peccatum grave, etiamsi non nominaret personam; quia singuli Reli­ giosi illius conventus detrimentum pati­ untur. A fortiori violaret sigillum, qui diceret, in conventu, vel etiam Online illo talia peccata committi. — Secus autem, si diceret, se audivisse peccatum grave ali­ cujus Religiosi in genere, quin nominaret ipsius Ordinem, quia neque est revelatio sigilli, neque redundat in gravamen pœni­ tentis, nec alicujus Ordinis, cum inter varios Ordines non desint aliqui minus boni Religiosi. Idem resolve, si loque­ retur de peccato gravi unius tantum Reli­ nominando,1 dummodo r?giosi,1 Religionem O Religio ampla sit et notorie relaxata, et peccata talia sint, quæ in relaxatis occur­ rere solent, et in hac notorie occurrerunt, necnon absit omne periculum suspicionis de aliquo monasterio in particulari. — Sed a scandalo laieorum sedulo cavendum est. 9° Qui pœnitentem post Confessionem oculo torvo aspicit, non eum alloquitur, sicut prius facere solebat, et ostendit ver­ bis durioribus, gestibus, aut tota agendi ratione, se recordari de ejus peccatis, de iis actu cogitare, et eum minoris, quam antea, facere. 10° Qui Confessiones pœnitentis decli­ naret, eo quod hic v. g. minus bene dispositus accedere soleat, nisi adsit cau­ sa justa, a Confessione omnino independens. 1499. Quæsita. — Quær. 1° An possit Confessarius Communionem negare pœni- ■ tenti, cui prius absolutionem denegavit, si hic ad Sacram Mensam accedat, aut assis­ tentium Matrimonio ejus, cujus impedimen­ tum, aut Ordinationem ei, cujus irregulari­ tatem ex Confessione tantummodo novit ? llesp. Neg. A ide n. 1229. Quær. 2° An frangat sigillum, qui dicit tale vitium regnare in civitate vel pago, aut ibi gravia crimina committi. ? llesp. Disting. Ajfirth.., si locus sit satis angustus, v. g. si non constet tribus homi­ num, i. c. Catholicorum, millibus circiter. Secus, si oppidum sit amplum, et crimina publica sæpius ibi patrentur.1 Quær. 3' An pradicatores uti possint notitia Confessionis ad loquendum de iis, de quibus non cogitassent, nisi Confessiones audivissent ? llesp. Affirm., secluso revelationis peri> L. VI. 654. I DE SACRAMENTO l’ŒNITENTI.E. culo, et pernitentium gravamine.1 Ratio est, 1° quia nemini gravamen esse potest, quod aliquando sacerdotes se dirigant in concionibus ex notitia Confessionis, modo hic et nunc gravamen illud non adsit : possunt igitur generatim invehi in vitia, qua· occulte grassantur; 2° quia pro confessario hoc esset-onus nimis grave; sem­ per enim timeret, ne concionando Con­ fessionis notitia uteretur. Caveat tamen confessarius, ne loquatur publice de pec­ catis omnino particularibus unius vel alte­ rius pœnitentis, pnesertim si sermonem habeat coram aliqua parva communitate, v. g. in monasterio Monialium, etc. ; quia tunc facile gravamen induci posset. Ne­ queunt præterea Missionarii peccata gra­ viora in Confessione audita in genere Pa­ rocho revelare, ut magis invigilet.2 — Potest tamen, juxta S. Th.,’ “ confessa­ rius dicere Pnclato, quod diligentius invi­ gilet super gregem suum, ita tamen, quod non dicat aliquid, per quod verbo vel nutu confitcntcm prodat.” Quær. 4° An sacerdos, qui ex Confes­ sione novit sibi parari insidias, possit fu­ gere, aut alio modo damnum preeeaoere? Resp. 1° Affirm., si ex tali cautione minime manifestetur aliis peccatum accu­ satum, nec ullum gravamen pernitenti afferatur.4 Resp. 2° Neg., si fugere nequeat, quin aliquo modo manifestet peccatum aliquod accusatum·fuisse a pœnitente. Ratio est, quia fuga illa esset indirecta revelatio peccati confessi ; et. liret confessarius fu­ gam simularet cx aliquo pradextu, semper tamen rationabilem suspicionem peccati declarati prmberet.5 Monet tamen Lugo,e experientiam ostendere, nunquam re\ela­ tionem etiam indirectam necessariam esse ad ea pericula effugienda, cum vel ex licentia pœnitentis, vel aliis modis, obviari iis possit absque sigilli fractione. Quær. j° An Superiores uti possint notitia Confessionis ad gubernationem ex­ ternam, si nullo modo appareat, quod ex illa notitia se dirigant ? Resp. Neg. omxijxo cum S. Alph.7 et » 3 4 & ° • L. VI. 654. S C. (’. 18 nov. 1681. In 4 Dist. 21. q. 3. u. 1. ad. 1. L. VE 65V. Ib. Disp. 23. n. 110. L. VI. 656. 657. 195 aliis communiter contra aliquos veteres Theologos, qui sententiam affirmativam defendebant.— Ratio est, quia evidenter hoc cederet in gravamen pœnitc ntinm : et qui nossent talem doctrinam passim do­ ceri, a Confessione retrahi possent. Vide Decretum Clem. VIII. p. XVII. XVIII. Quær. 6° An saltem quandoque, re' qua odonum, confessarius uti possit notitia Confessionis ? Resp. Juxta omnes Theologos id potest in sequentibus casibus: 1“ ad orandum pro pœnitente, vel benignius erga ipsum agendum ; 2° ad consulendo- libros, vel sapientes, prudenter tamen, secluso reve­ lationis periculo : quod periculum -i adsit, ille, qui consilio indiget, vel casum apto modo, v. g. ut fictum, proponat, rei licen­ tiam petat a pœnitente utendi scientia Sacramentali, tel alibi doctum consiliarium quærat, cui persona pœnitentis omnino ignota est, rei pœnitentem ad alium con­ fessarium remittat, etc. Quodsi medium non suppeditet, quo sigillum incolume maneat, nihil superest. nisi ut Confessa­ rius, divino auxilio fretus et adhibitis aliis mediis convenientibus, oratione sed. ct studio, difficultatem ipse meliori, quo potest, modo solvat ; 3° ad se dirigendum per experientiam ex Confessionibus ac­ quisitam, v. g. ad rigorem augendum vel temperandum, et ad se dirigendum ex Confessione unius ad alios prudenter interrogandos, vel instruendos, nullam dando prioris Confessionis suspicionem ; 4° ad reformandos proprios mores, ad corrigendos proprios defectus, aut ad me­ lius fungendum suo officio, v. g. ad socor­ diam exuendam, vigilantius in subditos invigilandum, seclusa revelationis suspi­ cione, etc., quia quisque tenetur defectus suos corrigere statim ac ad eos advertit ; nec potest ullus pœnitens rationabiliter offendi, quod confessarius ob audita in Confessione vitam in melius mutet.1 Conclusio.— In re tam gravi, et adeo periculosa, summopere cautus esse debet confessarius, ne verbulum ullum proferat, aut quidpiam agat aut innuat, unde sequi possit odium, etiam minimum. Sacramenti, gravamen pœnitentis, aliorum quorum­ libet offensio vel scandalum. Sit igitur prudens et discretus non in sermonibus solum, sed in tota sua agendi ratione. ’ 1. \ I 655 -iib 4 196 TRACTATUS DE SACRAMENTO ΡίΕΝΙΤΕΝΤΙ E. Oret frequenter cum Psalmista :1 Pone, FORMULA DEM ACI \ \ 1)1 SOLLICITAN­ TEM. £Viiie n. 1412 sub *(· " impmnit· li­ tudine; ct .sensu fidelium. 3° Insuper tibus, . . . ct qui in manifesto peccato grave est, ct contra caritatem, quam sibi mortali moriuntur.” quisque debet, medium adeo efficax, firDicitur : unpernitent Unis et qui in ma­ missimumque presidium, ut ait Trid., in nifesto peccato mortali moriuntur. Sub extremo agone contra daemonis conatus his autem comprehendi non debent mori­ omittere. — Ita Roncnglia eum aliis. bundi, qui in actu peccati mortalis -< n«ibus 11“ negat. Ratio est, quia neque ex destituuntur; neque enim omnino certum Traditione, neque ex Conciliorum Decre­ est, eos in manifesto peccato mori. His tis constat de præcepto hoc Sacramentum igitur, data sub conditione absolutione, suscipiendi. Quod vero S. Jacobus ait, conditionate conferri potest hoc Sacra­ inducat presbyteros, ... ut consilium ac- | mentum.1 (30) p. 121. cipitur atque explicatur. Ergo non potest Nota — Ungi etiam potest qui in gravi imponi gravis obligatio de suscipienda infirmitate baptizatur.2 (31) p. 422. Extrema Unctione. — Ita Billuart,1 post —♦— S. Thom.,2 Sporcr,8 et S. Alph., qui hanc sententiam communem vocat. Prima ta­ APPENDIX. men S° Alph0 magis placet, eamque valde DE VISITATIONE ET CURA INF1UMOBCM. probabilem vocat casu, quo infirmus, adhi­ bitis exhortationibus, pergeret nolle ungi. 1509. Qv esita. — Quær. 1° An in­ C>t(o autem graviter peccaret : 1° qui firmi sint risitandi, quando, quoties, >t qui­ ex contemptu hoc Sacramentum recusaret; nam preeeipue? vel 2° graves tentationes sine ipso vincere Resp. ad lum Affirm. Ratio est. 1° quod non posset ; vel 3° grave scandalum prae­ infirmi cura sacerdotali magis indigeant, beret illud non suscipiendo. quam sani. 2° quod tempus infirmitatis Necessaria præterea foret Extrema Unc­ animarum saluti procurandæ opportunis­ tio ad salutem versanti in mortali, ct con­ simum sit ; 3° quod sacerdos sustenta­ tritione carenti, nec signum ('onfessionis tionis stipendium recipiat, non tantum praebere valenti. “ Sed bene aiunt Suarez pro cura in vita paroehianorum, sed etiam et Palans, hunc casum vix accidere pos­ pro cura in eorundem morte. se,” i. e. tunc necessitas quidem Extremæ Hinc Parochus : a) “ Hortetur ” . . . Unctionis ad salutem adesset, non tamen publice et sæpius “parochiules suos,'’ obligatio eam postulandi, utpotc impletu itemque, si fieri possit, medicum, “ ut impossibilis.4 ipsum admoneant, cum aliquem in paro­ Quær. 8° Qucenani dispositio requira­ chia sua aegrotare contigerit, præcipue si tur ad hujus Sacramenti susceptionem ? morbus gravior fuerit.” b) “ Quodsi Pa­ Resp. 1° Peccatorum Confessio, si in­ rochus legitime impeditus, infirmorum, ut firmus in mortali versetur (practice). j quando plures sunt, visitationi interdum Resp. 2° Quod si infirmus non possit vacare non potest, id præstandum curabit sua peccata confiteri, contritio, saltem ex­ per alios sacerdotes, si quos habet in pa­ istimata, précédât : hoc enim Extremo * rochia sua, aut saltem per laicos homines Unctionis Sacramentum est primario Sa­ pios et christiana caritate pnvditos. ’1 cramentum virorum, et ad reliquias pecca­ c) Ingravescente morbo, etiiuu domesti­ torum tollendas præcipue institutum.--1 cos infirmi admoneat, ut ipsum arces­ Verum in tali casu ipsa attritio sufficit et sant ; 4 d) In amplis præsertiin parochiis, requiritur; est enim simul Sacramentum a*grotorum catalogum habeat, ut eujusmortuorum, et peccata mortalia cum attri­ qtie statum et conditionem cognoscat, tione remittere potest. Salmant..6 Ren. eorumque memoriam facilius retinere, ct XIV.6 et alii. illis opportune subvenire possit. Resp. ad 2“n’. Parochus, “cum pri­ 1 Art. 7. 2 P. HI. q. LXV. art. 4. mum noverit.” ait Rd. Rom., " quempiam 8 De Saer ni gcn. n. 24. ex fidelibus curie suæ commissis ;egrotare, 4 L. VI. 733. Prax. Conf. n. 107. « Tr. VII <·. II l.n.2.3. Cfr. H. A. Tr. XVI 1.9. c De Svn. L. VIII. c. VII. n. 3. 1 L. VI 82. 8 Rit. Rom. - Ib. 721. 4 Rit Rom. 204 TRACTATUS expectabit, ut ad cum vocetur,” nec a fortiori sua suorum vc agendi ratione causa erit, cur fideles deterreantur eum tempore opportuno accersere; “ sed ultro ad illuni accedat,” saltem si morbus gravior fuerit. Præcipue tamen visitandi sunt ingraves­ cente morbo, et in articulo mortis. Resp. ad 3um “ Non semel tantum,” ait iterum Rit., “sed sæpius, quatenus opus fuerit ” ; sæpius nimirum cum mor­ bus gravior est, vel diuturnior, vel acer­ bior ; sæpius item cum infirmus minus bene dispositus, vel animo dejectior aut anxior est, aut gravioribus tentationibus impetitur. — Si tamen infirmus sit amens, phreneticus, aut usu rationis destitutus, visitationes rariores esse possunt. Resp. ad 4um Præcipue visitandi sunt : 1° pauperes, qui humanis auxiliis destitu­ ti, benigni ac providi pastoris caritatem et operam requirunt; quibus ipse de suo, prout debet, et si facultas non suppetat, per aliorum eleemosynas succurret ;1 2° peccatores, et spiritualiter ægri, et tentât i (præsertim si sacerdotis ministerium re­ spuant), ut in viam salutis dirigantur; 3° gravius infirmi ; 4° cæteris paribus omnes æque visitandi sunt, sine acceptione per­ sonarum.— Per se patet obligationem non cessare, licet vel iter longius sit, vel via ardua, vel coelum intempestum, vel morbus contagiosus. Quær. 2° Quæ notanda sint circa visi­ tationem ægrotorum ? Resp. 1° “Ægrotos visitans,” ait Rit. Rom., “ea, qua sacerdotes Domini decet, honestate et gravitate se habeat,” præser­ tim cum fœminis, iis præcipue, quæ ca­ nonicam ætatem necdum attigerunt ; in'J firmae scii, cubiculum, nisi illa praemonita, non ingrediatur ; sine necessitate non sit solus cum sola, et, dum eam consolatur cive commiserationem testatur, abstineat ab omni sermone, vel etiam verbo, quod ab aliis audiri nollet. Honestas tamen ct gravitas, præcipue in prima visitatione, caritati, urbanitati et affabilitati christianæ conjunct® esse debent, ut sacerdos ani­ mum infirmi lueretur, facilioremque ad eum accessum habeat. Resp. 2° “ In primis autem spiritualem ægrotantium curam suscipiat, omnemque diligentiam in eo ponat, ut in viam salu­ tis eos dirigat, atque a diabolicis insidiis 1 Rit. Rom. μη salutarium adjumentorum præsidio defen­ dat ac tueatur.” 1 Quapropter diligentet ct prudenter inquirere debet, quo morbo anima laboret ; quibus potissimum tenta­ tionibus aut pravis opinionibus æger sit subjectus ; quæ ejus natura, defectus, ac passiones, ut apta remedia prudenter ad­ hibeat.2 Hinc sacerdos, dum primum ad infirmum vocatur, prudenter ea omnia in­ vestigabit, quæ ad eumdem spectant, puta ejus morbum, statum, mores, vitam, etc.; item an ipsum vocari jusserit, vel saltem vocatum sciat. Resp. 3° Visitationes ordinante non nimis protrahantur. Resp. 4° Sacerdoti curæ sit, ut ab in­ firmi cubiculo periculosa objecta remove­ antur, et personæ, quæ aliquo modo oc­ casionem peccati præbere possunt, ad eum nullatenus accedant ; item ne memo­ ret personas impure dilectas, odio habitas, aut a quibus læsus fuit; neque loquatur de litibus, filiis, bonis, aliisque similibus, nisi necessitas urgeat ; et, si de his infir­ mus loquatur, sacerdos sermonem ad alia divertat. Resp. 5° Sacerdos curet, ut imagines Crucifixi, B. Mari» Virginis et Sancti, quem æger præcipue veneratur, ob oculos ejus apponantur ; item ut adsit vasculum aquie benedictæ, (pia frequenter asperga­ tur.8 Resp. 6° Infirmum consoletur tum ver­ bis et exemplis, tum dicendo se pro co in Missa aliisque precibus oraturum, curaturumque, ut alii itidem pro eo faciant: item cum excitet, confortet et adhortetur. 1510.—Quær. 3° Quæ notanda sint circa adhortationes ? Resp. 1° Opportune et discrete sugge­ rantur, ne ægroto molestiam afferant, sed levamen ; 2° sacerdos accedat ita paratus, ut in promptu habeat argumenta ad per­ suadendum apta, ac præsertim Sanctorum exempla, quæ plurimum valent ; 3° non semper eadem dicantur, sed varia pro varia qualitate et statu infirmi, nimirum doctis pauca ct gravia, rudibus communia, devo­ tis et parvulis suavia, peccatoribus conso­ latoria, excitatoria, manifesta ; item alia ante Confessionem, alia post ultima Sacra1 Rit. Rom. - Vide Remedia apud S. Alph. Pr. Conf. n. 237. ete. 3 Rit. Rom. DE EXTREMA I NCTIONE. 205 menta, alia in agopia; 4° sermo sit fami­ oriatur, et ad refrigerium animæ suæ pro liaris, candidus et non affectatus, brevis et facultatibus, quod in Domino placuerit, sæpius interruptus, ut infirmus dicta me­ disponat : hæc autem suggerendo, omnis ditari valeat ; 5° sonus sit non altus, nec avaritiæ nota caveatur.1 clamosus, nec durus, et, si mina; ct in­ Resp. Ubi periculum imminet, yworf crepationes requirantur, blandis sermoni- ' //m/ infirmi, ut plurimum, ignorant, sacer­ bus mulceantur; 6° sermo sæpius dirigi doti incumbit, si alius non faciat, verita­ potest ad circumstantes de miseriis vitæ, tem infirmo revelare, et statum periculo­ vanitate sæculi, etc. I sum indicare;2 atque “monebit infirmum, Quær. 4° .Id qiue sacerdos infirmum ne dæmonum astutia, neque medicorum adhortari debeat ? 1 pollicitationibus, neque propinquorum aut Resp. 1° a) “Ut omnem spem suam in amicorum blanditiis se ullo modo decipi Deo ponat, peccatorum suorum pceniteat, sinat ; quo minus ea, quæ ad animæ salu­ divinam misericordiam imploret, et infir­ tem pertinent, opportune procuret ; et qua mitatis poenas, tanquam paternam Dei par est devotione et celeritate SS. Sacra­ visitationem, patienter ferat, ct ad salu­ menta, dum sana mens est, integrique tem suam provenisse credat, ut vitam sensus, religiose suscipiat, citra fallacem moresque suos melius instituat ” ;1 b) illam ac perniciosam procrastinationem, ad crebro eliciendos actus fidei, spei, cari­ quæ plurimos ad ætema supplicia per­ tatis, contritionis, patientiæ, aliarumque duxit, in diesque, fallente diabolo, perdu­ virtutum ; c) ad frequenter, prout ejus , cit.’3 Quod fieri potest, hoc vel simili conditio feret, orandum et meditandum, modo infirmum alloquendo : amice mi, atque invocandum patrocinium B. Marite licet tua sanitas non sit desperata, in peri­ Virginis aliorumque Sanctorum, saltem culo tamen est; ideoque optimum est, ut per orationes jaculatorias et pia suspiria : quanto citius poles, ultima Sacramenta ac­ in quem finem proponet aliquas breves cipias ; nam Christus in pristinam te resti­ orationes ct pias mentis ad Deum exerci­ tuet sanitatem, si hoc lue? a terne? saluti tationes : item Passionis Domini nostri expedierit ; si tamen moriendum sit. gratiis meditationem, Sanctorum martyria et ex­ calde indiges, et per Sacramenta gratae empla, ac coelestis gloriæ beatitudinem.— copiosa· in te effundentur, quibus bred ad * Religiosis et doctis etiam suggeret versi- coelestem patriam pervenies. Resp. 4° Susceptis ultimis Sacramen­ culos e Psalmis, rudibus autem orationem Dominicam, Salutationem Angelicam,Sym­ tis, infirmum adhortari perget ad omnia, bolum Fidei, et præsertim invocationem quæ supra dicta sunt, præcipue ad patien­ SS. Nominum Jesu, Maria?, Joseph, etc. ; tiam. perseverantiam, resignationem. ora­ d) ad exercenda bona opera, quorum tiones, actus fidei, etc. ; item ad itiyatam capax est, ad elargiendas eleemosynas, ad Confessionem, si opus sit, et S. Commu­ curandum ut preces et Missæ pro se fiant, nionem. Resp. 5° Convalescentes hortabitur, ut bene tamen cavendo proprii lucri commo­ dum, et onus in se non suscipiendo, nisi ante omnia ad ecclesiam veniant ; Deo infirmus propria sponte petierit ; quo casu gratias agant ; peccata rite confiteantur, stipendia recusare non debet ; e) ne pro si forte Confessio ex causa necessitatis salute corporali aliquid adhibeat, quod in imperfecta vel non materialiter integra detrimentum anima * convertatur, f) De fuerit: Sacram Communionem pie susci­ Confessione vide quæstionem proxime se­ piant, ac deinceps meliorem vitæ discipli­ nam teneant. quentem. 1511. — Quær. 5° Qua· notanda sint Resp. *2° Si morbus gravior vel pericu­ losus fuerit, hortabitur, ut, dum integra circa Confessionem infirmorum ? Resp. 10 a) Licet ex jure naturali me­ mente est, rem suam omnem recte consti­ tuat ; si quid habeat alienum, restituat ; dicis gravis incumbat obligatio ægrotos debita solvat, vel curet solvi, aut saltem 1 Rit. Rom. Catal. in Rit. Rom. Tit. V. c. IV. cautionem pra *bcat ; pacem stabiliat ; cl XVI. inimicis reconcilietur ; testamentum juste § IV. 2 Bnrutf. Tit. XXX. u. 31 condat, ne qua inter hæredes discordia 8 Rit. Rom. 1 Prax. Conf. n. 268. 1 Rit- Rom. 206 TRACTATUS in morbis periculosis de Confessione tem­ pestive monendi (vide n. 1078. 14° ct 1080. q. 1°), non ideo tamen Parochus a sua cura liberatur, cum ipse, et non medi­ cus, stet pro animalius sibi concreditis. Cognoscens igitur infirmitatem esse mor­ talem (hujus rei scientiam etiam clam, si aliter fieri nequeat, a medico sibi procu­ rando), infirmum ad Confessionem indu­ cere debet, licet necdum proximum adsit periculum ; non tamen ordinarie in prima visitatione, nisi urgeat necessitas, et ea semper, qua par est, prudentia ct caritate; initio scilicet non loquendo de Confes­ sione, sed benigne interrogando, quomodo valeat, quæ causa morbi, (pianti ejus do­ lores; inde hortando, ut se Dei voluntati resignet, et dolores in peccatorum satis­ factionem patienter ferat ; ct sic paulatim, (pia convenit prudentia, inquirendo tem­ pus, a quo confessus est ; ac eodem tem­ pore sensim efficiendo, ut ægrotns sum infirmitatis periculum agnoscat ; et tan­ dem, dicendo sapientis esse providere fu­ tura, occasionem sumet eum hortandi ad Confessionem, dum mens valet, simul pro- : ponendo, quod ea corporis saluti, si ani­ line expedierit, sit profutura. Si ægrotus dilationem quærat, et periculum mortis, lethargi vel delirii imminens non sit, ei indulgere potest ad breve tempus deter­ minatum, puta vespertinum, in diem cras­ tinum: si autem imminens sit periculum, dilationem admittere nequit ; sed ipsum cum S. Augustino admonere debet, quod Deus non promiserit peccatores expectare, sed tantum parcere cis, si poenitentiam agant. Crastinum non promisit, fortasse da­ bit, fortasse non dabit1 Quodsi infirmus nec sic ad Confessionem adduci possit, sacerdos eum non deserat ; ct amicorum ac domesticorum consiliis eum adduci cu­ ret : quod si necdum velit, tunc non om­ nino desperanda res est,' sed, quamdiu vivit, repetendæ sunt frequentes, variæ et efficaces sacerdotum et aliorum piorum hominum exhortationes, proponendaque æternæ salutis damna et sempiternæ mor­ tis supplicia, ostendendaque immensa Dei misericordia, eum ad poenitentiam provo­ cantis, ad ignoscendum paratissimi. In­ firmus etiam commendandus est precibus fidelium, et præsertim Communitatum Re­ ligiosarum, aliarumque personarum devo1 Prax. Conf. n. 231. 232. ‘l Rit. Rom. tarum. Adbibendæ suut quoque ferventes ad Deum preces a sacerdote aliisque adstantibus, qui, si hoc obtineri possit, flexis genibus coram eo orent, ita ut ab eo vi­ deantur ct audiantur. Si mors instet, et non moveatur, sacerdos personam infirmi induat, ejus nomine Deum orando pro remissione peccatorum, eliciendo actus contritionis, fidei, etc., ut, modo det sig­ num contritionis, in ultimo instanti ab­ solvatur. Cfr. n. 1373. 3°. Resp. 2° Dum infirmus consentit in Confessionem, semper, si fieri possit, re­ linquendus est libertati alteri confitendi, et etiam rogandus, an alteri confiteri velit. Confessarius vero eum audire tenetur, etiamsi totius vitæ peccata confiteri velit, et curare, ut ultima Confessio bene liat, cum vehementi contritione, firmo propo­ sito, ct ea integritate, quæ tunc haberi potest. Infirmum hortari debet, ut vera­ citer et integre confiteatur, dicendo quod modo omnes defectus commissos emen. dare possit, et etiam interrogando di procedentibus Confessionibus, de peccati» forte voluntarie celatis, etc. Præterei infirmus adjuvandus est in enarrandi i peccatis, in eliciendis actibus contritio nis, fidei, etc. Tandem parva poenitentia est imponenda, quam infirmus présenté confessario statim impleat, indicendo tan­ tum justam poenitentiam opportuno tem­ pore, si convaluerit, peragendam.1 Resp. 3° Dum sacerdos post factam Confessionem infirmum visitat, etiamsi ejus Confessionem non exceperit, pruden­ ter eumdem iterato interrogat, an nihil supersit, quod conscientiam angit; an perduret bona conscientiæ dispositio, sed semper industrie, et nunquam aliis audien­ tibus, ne prae verecundia veritatem dicere non audeat. Resp. 1° Tempore agoniæ, dum infir­ mus adhuc sensibus viget, absolutionem pluries ei conferre post brevem reconcilia­ tionem juvabit, ut ita ille circa statum gratiæ magis securus reddatur, si forsan præteri tæ Confessiones invalidæ fuerint; aut saltem grafim augmentum recipiat, necnon purgatorii pœnæ ei minuantur; et, si forte ex tentatione in peccatum inci­ dat, statim absolvatur.2 V. n. 13 71. Nola. 1 Rit. Rom. in ordine minist. Sacram. Pœniten· tiæ, in fine. 2 Prax. Conf. n. 276 ad 11. DE EXTREMA UNCTIONE. Quær. 6° Quo ritu Jiat risitalio? Resp. Vide Exc.ex Rit. R. Ed. 1872,pag. 126 (p. 118. Ed. 1871). Nota vero : 1° hunc ritum non esse de præcepto, ut ex ipso patet Rituali; 2° ipsum autem uti­ lissime adhiberi, præsertim cum periculose decumbentibus, qui ultima Sacramenta jam receperunt ; 3° sacerdotem, ut rite animad­ vertit Baruflaldus, moderate posse salu­ tare ægrum et circumstantes, antequam dicat : Pax huic domui, etc. 1512. — Quær. 7° Λn et quanta «il obligatio infirmum etiam post suscepta Sa­ cramenta visitandi, juvandi morientes seu agonizantes, et qua ratione hi juvandi sint ? Resp. ad lun‘ Affirm., ut patet ex verbis Ritualis: “ Ingravescente morbo, parochus infirmum ” (etiam sensibus des­ titutum, cum et hic precibus, sacrainentalibus, absolutione, etc., juvari possit) “ frequentius visitabit, ct ad salutem dili­ genter juvare non desinet, monebitque, in­ stante periculo, se confestim vocari, ut in tempore præsto sit morienti.” Resp. ad 2un> Per se gravis est. Ra­ tio est, quia infirmus, si quando, tunc certe sui pastoris ope indiget, cum dia­ bolus ipsius calcaneo insidiatur. Adde, quod non raro contingat infirmum ob no­ vum peccatum, vel ob sacrilege peractam Confessionem, confessario denuo indigere. — Primario autem et ex justitia hæc obli­ gatio Parocho incumbit ; aliis vero sacer­ dotibus subsidiarie, i. e. in necessitate ct ex caritate tantum.1 Dixi : per se gravis est, i. c. si com­ 1 Giraldi apud Gary. Ed. in Gemi. 4ta. P. II. n. 688. Nota (1). S. C. C. 14 npr 1S21 ; 9 inaii 1840. Cfr. Nouv. Revue Théo). 2“· année p. GG7 ; 3“· année p. 545. Item Cone. Pl. Bait. IL a. 11G. 207 mode impleri possit. Licet vero veri» : si commode impleri possit, late, ut per se patet, interpretanda non sint, excusatio­ nem tamen innuunt, quæ ab hac monen­ tes, præsertim agonizantes, juvandi obli­ gatione dari potest, in his potissimum provinciis, tum in urbibus ob sacerdotum penuriam, tum ruri ob magnam saepe dis­ tantiam. — Curabit tamen sacerdos, ut, si ipse agonizantes juvare non possit, a laico quodam pio, si haberi valeat, ju­ ventur. Resp. ad 3nm Vide Exc. ex Rit. Rom p. 149 sq. (p. 141. Ed. 1874) et cfr. S. Alph. Prax. Conf. n. 276. 277, ac præterea nota sequentia : Litaniæ recitari possunt, licet mors non ita immineat ; sequentes au­ tem orationes : Projiciscere, etc., dicendæ tantum sunt, cum in agone sui exitus anima anxiatur, seu dum tempus expirandi in­ stat : de quo extremo vitæ tempore pro­ fecto difficile est judicare, cum peritissimi medici in hoc sæpe hallucinentur. Qua­ propter sacerdos non præceps esse debet, sed caute admodum progredi ad præfatas orationes recitandas, co magis, quod in oratione : Proficiscere, denuntietur anima·, ut corpus deserat : quod minus fortibus talem incutere potest tremorem, ut. si non sint in mortis articulo, in eo inde consti­ tuantur, ac mors ipsa acceleretur. Si igi­ tur, recitatis litaniis, infirmus verosimilius non judicetur in ipsaagoniaconstitutus, sacerdos vel easdem litanias repetere, vel litanias B. Μ. V., aliasve pias oration * s consulto dicere potest ; seu satius est, si infirmus sit compos mentis, occupari in virtutum actibus et salutis monitis. Nota. — De ratione cum capite damna­ tis tenenda conside S. Alph. Praxis Conf. n. 108. 109. TRACTATUS DE ORDINE. Agendum 1° dc natura et divisione; 2° de materia et forma; 3° de ministro; 4° de sub­ jecto Ordinis. CAPUT I. DE NATURA ET DIVISIONE ORDINIS. 1513. — Nomine Ordinis hic intelligitur gradus Clericorum ad specialia Officia ecclesiastica consecratorum. Ordo definitur : Sacramentum novæ legis, quo traditur spiritualis potestas, et confertur gratia ad munia ecclesiastica de­ bite obeunda. 1514. Statuenda.— I. Ordo est verum et proprie dictum novæ legis Sacramen­ tum.— Argumenta vide apud Dogmaticos. II. Septem numerantur Ordines, scilicet, Presbyteratus, Diaconatus, Subdiaconatus, Acolythatus, Erorcistatus, Lectoratus, et Ostiariatus. Tres priores dicuntur JÆ/jores vel etiam Sacri ; cæteri Minores. — Argumenta vide apud Dogmaticos. 1515. Qu/Esita.—Quær. 1° nam sit horum Ordinum natura et proprie­ tas ? Resp. 1° Ostiariatus est Ordo, quo spe­ cialis confertur potestas aperiendi vel claudendi januam Ecclesiæ, dignos admit­ tendi, excludendi indignos. 2° Lectoratus est Ordo, quo specialis traditur potestas legendi psalmos et lec­ tiones ex pulpito in Ecclesia, ac populum catechizandi, seu instruendi in rebus Fidei. 3° Erorcistatus est Ordo, quo alicui confertur specialis potestas ejiciendi dæmonia per exorcismos ab Ecclesia insti­ tutos. Attamen hodie facultas exorcizandi solis reservatur Presbyteris, qui ea tantum de licentia Ordinarii uti possunt (η. 37ΰ). 4° Acolythatus est Ordo, quo confertur alicui specialis potestas inter Missæ soIcmnia Subdiacono inserviendi, accendendi cereos, præparandi, porrigendique ampul­ las vini et aquæ. 5° Subdiaconatus est Ordo, (pio confer­ tur alicui specialis potestas in Missa so­ lemn! inserviendi Diacono, solemniquc ritu Epistolam cantandi. 6° Diaconatus est Ordo, quo confertur specialis potestas in solenini Missa Pres­ bytero immediate assistendi, inter solemnia decantandi Evangelium, prædicandi, solemniter baptizandi, et SS. Eucharisti­ am dispensandi. Utrum vero Diaconus, ut aliquando pried icet, speciali licentia Episcopi indigeat, vel licentia Parochi vel Pectoris Ecclesia * sufficiat, ex statutis par­ ticularibus vel consuetudine definiendum videtur. Cfr. n. 1257. II 1287. III. 7° Presbyteratus est Ordo, (pio confer­ tur specialis potestas Corpus et Sangui­ nem Christi in Missro celebratione conse­ crandi, a peccatis absolvendi, subditosque opere ac doctrina pascendi. His adde Episcopatum ct Primam Ton­ suram, (piorum alter est ipsius Sacerdotii complementum, altera vero Ordo non est, sed dispositio ad Ordines, qua quis Cleri­ cus renuntiatur. Quær. 2° An Diaconatus sil Sacra­ mentum ? Resp. Affirm., juxta communem et cer­ tam sententiam. — NTidc Dogmaticos. Quær. 3° An etiam Subdiaconatus sit Sacramentum ? Resp. Controvertilur. Sententia pro­ babilior negat. Deest enim et materia TRACTATUS DE ORDIXE Sacramenti Ordinis, — scii, impositio ma­ nuum,—et ejusdem forma; nam in for­ ma Subdiaconatus non exprimitur collatio gratia», sed solummodo potestatis spiri­ tualis. Nec Subdiaconatus numerandus videtur inter Ordines Majores ex institu­ tione divina, sed ecclesiastica tantum, cum apud Græcos non habeatur ut Ordo Sacer.1 Idem dic de Ordinibus Minoribus.3 CAPUT ΙΓ. DE MATERIA ET FORMA ORDINIS. 1516. — Materia et forma variæ sunt pro variis Ordinibus. I. Quod spectat ad Ordines Minores, ratione materiæ, — Ostiarius ordinatur tra­ ditione clavium Ecclesiæ; Lector tradi­ tione libri lectionum; Exorcista traditione libri exorcismorum ; Acolythus traditione ampullarum vacuarum, vel saltem unius, et candelabri eum cereo cxtincto, quia ipsius est præparare lumen, vinum ct aquam ad Missam. — Forma his Ordini­ bus propria continetur verbis, quibus uti­ tur Episcopus, dum ipsa instrumenta tra­ dit. (32) p. 422. II. Quoad Subdiaconatum, tamquam materia apud Græcos censetur impositio manuum. Apud Latinos controvert i tur. Juxta alios traditio vacui calicis cum patena vacua est sola ejus materia proxi­ ma. Alii vero contendunt traditionem libri Epistolarum esse pariter materiam hujus Ordinis essentialem. — Forma au­ tem his continetur verbis: Videte cujus ministerium, cie.·, cuiin sententia requiren­ te etiam traditionem libri Epist. addenda est forma huic traditioni correspondons. III. Quoad Diaconatum, materia du­ plex statuitur, impositio scilicet dexterro manus Episcopi, ct traditio libri Evangeliorum. Num harum utraque, an vero una tantum, necessaria sit, in controversia est. Theologorum alii solam manuum imposi­ tionem, alii solam libri traditionem, alii tandem utrnmque necessariam censent. Ad praxim autem quod spectat, postrema hæc sententia, utpote tutior, tenenda est. — Forma consequenter etiam duplex ha­ betur. *Qua priori materiæ adjicitur, hæc 1 L. VI. 737. 2 Ib. 209 est : Accipe Spiritum Sanctum ad robur, et ad resistendum diabolo et tentationibus ejus. In nomine Domini. — Quæ posh riorem materiam comitatur, ejusmodi est : Accipe potestatem legendi Er unget tum in Ecclesia Dei, tam pro civis (piam pro defunctis. In nomine Domini. IV. Quoad Presbyteratum, ipsius ma­ teria apud Græcos sita est in sola manu­ um impositione ; apud Latinos vero duplex est, saltem ex præcepto, scilicet impositio manuum Episcopi, et traditio calicis cum vino, et *patena cum hostia superposita. Controvertitur autem inter Theologos, quænam sit materia essentialis. Proba­ bilius consistit in sola secunda mannum impositione, quæ fit ab Episcopo cum Presbyteris assistentibus.1 Forma etiam pro materiæ diversitate varia est ; quare de ea pariter controverti­ tur. Hinc forma, quæ traditioni instru­ mentorum respondet, hæc est : Accipe potestatem offerendi Sacrificium Deo, Mmsasque celebrandi, tam pro ciris quam pro defunctis. In nomine Domini. Forma autem impositioni manuum propria, < *st ipsa oratio, quam recitat Episcopus, dum manus ordinandis secundo, seu simul cum sacerdotibus imponit.3 1517. Qv.esita. — Quær. 1' An re­ quiratur tactus physicus instrumentorum ? Resp. Dicit S. Alph..8 duplicem dari sententiam probabilem, et consequenter tutiorem in praxi sequendam esse. Sunt qui negantem sententiam tutam putant, ob duplex scii. S. R. C Responsum, alte­ rum 3 dec. 1661, alterum 21 jan. 1S63. Prius sic sonat : “ Ad scrupulum fratris Ephrem ( hasteau, pro-agentis Recollecto­ rum Galliæ, nempe se non tetigisse tactu physico calicem in sua ordinatione ad Presbyteratum; — S. (’. respondit: Posse continuare celebrationem SS. Sacrificii absque ullo scrupulo, ac tuta prorsus con­ * scientia Posterius responsum, quod in Collectione Gard, non invenitur, a patronis negantis sententia * priori tum quoad ca­ sum, tum quoad responsum omnino simile dicitur. \ erum ex his nullo modo con­ cludere licet sententiam negantem tutam esse. Nam, ut recte animadvertit Adnot. 1 2 » ♦ L. VI. 749. Ib. 739 sq. Ib. 748. Gardcll. 2148. Vol. I. p. 364. 210 TRACTATIS anonymus Gury, Ed. Rom. 1873,1 “ quam­ vis dubium de validitate ordinationis, cum quis omiserit tangere calicem, etsi patenam tetigerit, non est identicum cum proposi­ to dubio genendi : An requiratur tactus physicus instrumentorum ; tamen, supposi­ to quoque dubii utriusque nexu, scire hic opus esset, an S. C. de dubio juris, vel potius de dubio facti responderit, cum saepe contingat, ut ejusmodi responsa non juris quæstiones, sed casum particularem rcspiciant. Quod autem hoc posteriori sensu citata S. Congnl* resolutio sit accipienda, suadet mentio scrupuli, qua? ibi­ dem occurrit ; etenim, si de jure quæstio fuisset, dubium hujusmodi, ob oppositas Theologorum sententias, nomine scrupuli traducere, a praxi S. CougnU alienum vi­ deretur.” (33) p. 422. Cæterum nemini ordinato rationabilis ct fundatus scrupulus inesse potest. Nam in praxi Episcopi solent ita procedere, ut in re tanti momenti tutiorem viam semper teneant. Aliunde tot Ministris ct Ollicialibus incumbit munus invigilandi de ritu in Ordinatione servando, ut moralis certitudo habeatur, omnia recte et valide gesta fuisse. Quær. 2° An necessario traditio utri­ usque speciei requiratur ? Resp. Ajjirm., probabilius, quia per tra­ ditionem unius speciei non traditur potes­ tas in totum Sacrificium. — S. Alph. Quær. 3° An calide ordinetur, qui tan­ git hostiam, non autem patenam ; et qui tangit calicem et patenam, non autem hos­ tiam ? Resp. ad lum Affirm, cum sententia communi, quæ probabilissima videtur. Ratio est, quia hostia et vinum sunt ma­ teria substantialis Ordinis, quibus prin­ cipaliter significatur potestas in Corpus Christi, et propter solam decentiam ex præcepto Ecclesiæ usurpatur calix et pa­ tena. Attamen in praxi pars tutior se­ quenda est.3 Resp. ad 2um Etiam affirmative cum sententia communi et veriori, ait S. Alph. Ratio est, 1° quia tunc tangitur hostia mediante patena; non autem præscribitur ab Ecclesia tactus immediatus hostiæ, sed 1 •q. 2 * P H n. 702. (1). (·). Cfr. Vindic. p. 388 Ed. 2‘. T. I. p. 439 sq. L. VI. 750. Ib. 751. tantum paterne, ut patet ex Pontificali; 2° quia vinum in calice nunquam tangitur immediate: ergo nec requiritur, ut hostia immediate tangatur. Cæterum curandum est ordinando, ut tangat calicem, patenam et simul hostiam, et sic ab omni scrupulo se eximet.1 CAPUT Ill. DE MINISTRO SACRAMENTI ORDINIS. 1518. Principia.— I. Solus Episco­ pus est ordinarius Sacramenti Ordinis Minister. — Argumenta vide apud Dog­ maticos. ΙΓ. Simplex sacerdos, S. Pontifice com­ mittente, potest Tonsuræ et quatuor Mi­ norum, et probabiliter etiam Subdiaconatus, ac juxta alios Diaconatus quoque ex­ traordinarius esse Minister. Probatur quoad Tonsuram et Minores ex Conciliis, præsertim ex Trid.,12 ubi di­ , citur: “ Abbatibus et aliis quibuscumque, quantumvis exemptis et privilegiatis, non licet in posterum . . . cuiquam, qui regu­ laris subditus sibi non sit, Tonsuram vel Minores Ordines conferre.” Ergo sup­ ponit Trident., illos suis Religiosis Or­ dines conferre posse. — Quoad Subdiaconatum, vide S. Alph.3 ILI. Episcopus solos sibi subditos licite ordinare potest: quod DD. communiter etiam de Tonsura intelligunt.4 Alios vero licite ordinare nequit absque ipsorum Episcopi facultate. — Eruitur ex Trid.6 1519. Qu esita.— Quær. Γ Quis­ nam censeatur proprius ordinandi Episco­ pus ? Resp. Quadruplici titulo Episcopus potest esse proprius, scii, titulo nativita­ tis, domicilii, beneficii et familiaritatis, de quibus quoad has Provincias notan­ dum : 1° Quum nullum nunc apud nos sit stricti nominis beneficium, soli nativitatis seu originis et domicilii tituli attendendi sunt, non beneficii neque familiaritatis ; 1 LVI. 752. 2 Sese. 23. c. 10. Ref. 8 L. VI. 702. Cfr. De Ang. T. I. p. 200, et Zeits. fiir Tli. 1880. p. 527. < L. VI 769. 6 Scm. 23. c. 8. Ref. DE ORDINE. neque enim familiaritatis titulo quis ordi­ nari potest, nisi ct beneficium ei statim, i. e. intra mensem, conferatur.1 2° Pe titulo iialicitiitin seu origini# hæc habet Cone. 1’1. Balt. II.1 2 “Locus originis dicitur urbs, oppidum aut pagus, ubi quis naturaliter ortus est, scilicet ubi pater verum domicilium habet. Si autem alibi per accidens nascatur, v.g. occasione itineris, legationis, mercatura *, vel cujusvis alterius temporalis mone, tum nullatenus hujusmodi fortuita nativitas, sed vera tantum et naturalis patris origo erit at­ tendenda. Quod si pater in alieno loco, ubi filius nascitur, tamdiu eoque animo permanserit, ut ibi domicilium de Jure contraxerit, tunc non origo patris, sed domicilium pro filii ordinatione attendi debet.8 In neo-baptizatis, ex hæresi aut infidelitate conversis, locus originis cen­ setur ille, in quo Baptismum accipiunt. Ita enim a Paulo 111.· * constitutum fuit; et ita se habet praxis (’uri;e Romanæ."— Si vero filius est illegitimus, attenditur origo matris; si expositus, locus, in quo expositus fuit.6 3° Pe titulo domicilii hæc notat idem Concilium “ Subditus . . . ratione do­ micilii, ad effectum suscipiendi Ordines, is dumtaxat censeatur, qui, licet alibi na­ tus fuerit, illud tamen stabiliter constituit in aliquo loco, vel decennali habitatione, vel illuc majorem bonorum partem cum ædibus instruetis transferendo, ibique per notabile tempus commorando, at (pie insuper animum permanendi habere jurejurando affirmat.7 Plura hinc ad domicilium vere dictum pro Ordinandis constituendum lege positiva requiri patet, quam pro cætera Sacramenta suscepturis. Si qui- duo habeat domicilia, poterit ab ntriuslibet loci Episcopo Ordines petere, quia uter­ que proprii Episcopi loco habetur." 4° “ Ab alieno ” (i. e. in nostris provin­ ciis neque origini#, neque domicilii) “Epis- ' copo nemo ordinari potest, nisi seeum 1 St" 23. c. 9. Ref. C. Speculatores. lauoc. XII. 2 n. 317 3 C. Speculatores. Innoc. XII. 4 C. Cupientes. 6 Ib. 6 n. 318. ........................... i 7 Honorante. Prax. Sacr. Trib. Vrb. Vicarii, Runiir, 1732. p. 21. Pauli III C. Cupientes, quam Pauli Constitutionem postea confirmavit ampliavitque Clem. XI. C. Propagandas. 211 alterat proprii Episcopi litter;.'· dimi> de casu, quo ageretur de ordinando Europaeo, hic domicilio carente, ct cuju- “legi­ bus patriis vetatur, ne Episcopus, ab-qn·· civilis regiminis venia, det exeundi facul­ tatem.”3 5° Requiruntur etiam quandoque littrræ leniimon ia le#, licet quis ab Episcopo sive origini#, sive domicilii ordinetur, ct quidem : a) Si ad ulteriore# Ordines promoven­ dus est aliquis, qui ab alio Episcopo (quocumque titulo hic propria- fuerit ad clericalem Tonsuram seu etiam ad Mino­ res Ordines fuerit assumptus. Hic enim, si ab Episcopo domicilii ordinetur, tene­ tur huic exhibere *testimoniale Episcopi originis; testimoniales vero Episcopi do. micilii, si ordinetur ab Episcopo origi­ nis.8 b) Quicumque—sive necdum clericus sit. sive jam ad Minores aut ad Ton-uram ab alio Episcopo, quocumque titulo, pro­ motus fuerit, — “a * origini.propria loco," in Europa v. g., vel in alia harum Provin­ ciarum diœcesi sito, “discesserit, tenetur litteras testimoniales Ordinarii suæ ori­ ginis Episcopo ordinanti," licet domicilii ratione proprio, aut de moribus ordinandi alio quin certo, “ offerre. . . . Neque refert, utrum ordinandus a loco originis in ea ætate discesserit, qua potuerit canonico impedimento irretiri, an antea, eum hujus­ modi impedimento ob annorum defectum subjacere non posset.” 4* c) “Si quis tanto temporis spatio in eo loco, in quo non naturaliter, sed e.r acci­ denti, natus est. moram traxerit, ut potuerit ibidem canonicum aliquod impedimentum contrahere, tunc etiam testimoniales ab Ordinario ejus loci littera- Episcopo or­ dinanti exhibere teneatur.” 3 Pneter hæc Concilium statuit: d) “ Ut Episcopi, corumquc exami­ natores, . . . ab omnibus, pneter cætera requisita, exigant insuper litteras tes­ timoniales, a Rectoribus aut Superiori­ bus Collegiorum et Seminariorum," ubi ’ 2 3 * 6 Cone. 1’1. Balt II a 319 Kent. Tr XX IS Cone. 1’1 Balt II. a. 320. ll> a. 321 Ib. TRACTATUS alumni fuerunt, “ subscribendas, in qui­ bus patefiat qualemcmnque studiis operam dederint; necnon a Parochis vel probata? vitee sacerdotibus aliorum locorum, in quibus per aliquod notabile tempus com­ morati fuerint.” 1 Quær. 2° Quinam litteras dimissorias concedere possint ? Resp. 1° Solus ordinandi Episcopus, dummodo possessionem adeptus, licet nondum consecratus et licet iu aliena diœcesi existons, Sede non vacante, dimis­ sorias litteras dare potest, sive per se, sive per Vicarios suos Generales, si in remotis agat, vel cis illam potestatem contulerit. Solius enim Episcopi est diœcesim guber­ nare, et ordinario jure Ordines conferre.123 Resp. 2° Sede autem vacante, Capitu­ lum habet quidem facultatem litteras dimissorias concedendi, sed non infra annum a die vacationis, nisi quis sit arctatus ad Ordines infra illum annum suscipiendos ob beneficium, requirens ob­ sequium personale. — Ita ex Trid.8 Litteras dimissorialcs, quas Capitulum, Sede vacante, infra annum a dic vacationis dare prohibetur, dare etiam prohibetur Administrator, qui apud nos Capituli seu potius Vicarii Capitularis loco est ; cum vero in nostris Provinciis quæstio esse nequeat de arctatis ad beneficia, opinatur Kenrick,4 Administratorem litteras dimissoriales etiam intra annum a die vaca­ tionis dare posse, si urgeat necessitas pro­ videndi animarum curæ. Quær. 3° A quonam Episcopo Regu­ lares ordinandi sint ? Resp. Ab Episcopo, in cujus diœcesi est monasterium, ubi tunc commorantur. Excipe, si post Trid. speciale obtinuerint privilegium, ut ordinari possint a quo­ cumque Episcopo. Privilegium autem illud non acquiritur per communicatio­ nem.5 Si tamen Episcopus vel absens fuerit vel ordinationem non sit habiturus proximo a jure statuto tempore, vel (Lucidi T. L n. 107) Sedes Episcopalis vacet. Superior, dimissoriis traditis, poterit subditos ad quemlibet Episcopum ordinandos mittere, I modo huic Episcopo ostendant testimo­ nium Vicarii Generalis, vel Cancellarii, seu ! Secretarii proprii Episcopi, et modo in: super concessio dimissoriarum non ex ! industria differatur in tempus, quo Epis­ copus diœeesanus vel abfuturus, vel nul­ las est habiturus ordinationes. Ordinans ordinandos examinare potest : non debet. — At hæc, præscindendo a privilegio spe­ ciali, valent tantum quoad eos Regulares,qui emittunt vota solemnia, eosque professos) In ordinatione autem Regularium, ser­ vanda est dispositio Pontificalis Romani quoad formulam : Promittis ordinario tuo obedientiam, etc.2 Quær· 4° Qua-nam missa dicenda sil ab Episcopo in collatione generali Ordinum, quando in Sabbatis quatuor Temporum, aut ante Dominicam Passionis occurrit aliquod festum, an scilicet de feria, an vero de festo ? Resp. De feria. — Ita £'. Congr. Rit. mul toties declaravit. Cone* Pl. Balt. II. a. 322. I. VI. 787. Sees 7. c. 10. Ref. S. Alph. L. VI. 788. Tr. XX. 21. L. VI. 768. 1 L. VI. 765. 768. Acta, Vol. I p. 358 sq Anal. Jur. Pont. Ser. 2 Coi. 2318. Ser. 7 ; Coi 744 sq. Crnisson. Man n. 2045. 2690. 7°. 2 S. R. C. 22 jul 1848 in Gandav. 3 I Cor. 14. 34. 1. Tim. 2. 11. 12. 1 2 3 4 6 CAPUT IV. DE SUBJECTO SACRAMENTI ORDINIS. 1520. Principia.— L Subjectum Or­ dinis est solus mas baptizatus. Ratio l,ni est, quia fœminæ ex divina institutione sunt Ordinis cujuslibet prorsus incapaces. Constat ex Sacris Litteris.8 Probatur etiam ex perpetua Ecclesia * praxi et unanimi Patrum omniumque Doctorum consensu. Ratio 2J1 patet. Nemo enim ante sus­ ceptum Baptismum aliud quodlibet Sacra­ mentum suscipere valet. Puerulus autem baptizatus, nondum ra­ tionis compos, valide quidem, sed illicite ordinaretur. 1521- II. Ut quis Ordines rite susci­ piat, sequentes requiruntur conditiones: 1° Ut nulla irregularitate, suspensione, excommunicatione, interdicto devinciatur. 2° Ut retatem per Sacros Canones requisitam attigerit. DE ORDINE. 3° Ut congruam scientiam, specimine comprobatam,1 præ se ferat. 4° Ut in casibus n. 1519. q. 1° expo­ sitis vel testimoniales, vel dimissoriales ostendat litteras. 5° Ut debito tempore, debitisque inter­ stitiis interpositis, ordinetur. G° l l positiva vita; probitas divinam quoque vocationem comitem habeat. 7° Ut ordinatio fiat per gradus, supe­ rior scii. Ordo ante inferiorem non susci­ piatur, et quidem sub mortali : ordinatio tamen aliter suscepta valida esset, si Epis­ copatum excipias, qui Sacerdotium prærequirit.2 8° Ut ordinandi S. Eucharistiam acci­ piant, quod statutum Pontificalis Romani verius presbyteros sub mortali ligat ; dia­ conos ct subdiaconos sublevi; pro initi­ andis autem ad Minores de solo consilio censetur.8 9° Ut, si agatur de Regularibus, ser­ ventur ea, quæ supra n. 1195. C). 5° et n. 1519. q. 3° dicta sunt, ct n. 1522. sub 2° dicentur. — Habent præte­ rea Regulares privilegium, ut extra tempo­ ra ordinari possint.4 10° Ut, si agatur de conjugato, in sæculo persistente, ad nullum Ordinem, ne ad Tonsuram quidem, promoveri licite valeat, nisi de consensu expresso et spon­ taneo eompartis.6 Excipe ; a) si ob uxo­ ris adulterium divortium legitimum lac­ tum est, et juridice quidem, si crimen non sit notorium;· b) si ob ejusdem hæresim aut apostasiam a Fide judex separationem perpetuam (perpetua autem hodie vix per­ mitti consuevit) decrevit; item generatim c) si vir ad Catholicam Eidem se conver­ tit, uxore in infidelitate remanente.— Im­ prudentissime autem apud nos ejusmodi conjugatus ordinaretur, nisi obtenta prius a civili judice sententia divortii. At exigit urne insuper uxorem Religio­ nem ingredi, et in eadem solemniter pro­ fiteri ? Resp. 1° Al·//. generatim, sed sufficit votum perpetuum castitatis. Resp. 2° .((firm., si, vel uxor esset ju’ 2 8 4 5 6 Cone. 1’1. Bnlt. II. n. 316. L. VI. 793. Ib. 801. S. Alph. de Priv. n. 115. 116. L. VI. 812. Jb 969. 213 venis et vir fieret religiosus, rei vir ad Episcopatum assumeretur. Resp. 3° Neque votum, neque ingressus in Religionem requiritur, si uxor crimen adulterii commisit.1 11° Ut clericorum sæcularium, qui ad Sacros Ordines sunt assumendi, nomina in Ecclesia parochia *, ad quam pertinent, recitentur.2 Hic autem mos apud nos non obtinet, ait Kenrick/ 12° Ut susceptus Ordo exerceatur, ante­ quam ad altiorcm ascendatur 4 De pre­ cept o tamen, absque mandato stricto Epis­ copi, non constat., præsertim quoad Mino­ res, quorum exercitium fere obsolevit.5 13° Ut adsit animus clericandi. i. e. voluntas permanenter se devovendi -tatui clericali.6 1522. — Ad Subdiaconum ordinandum requiritur præterea titulus sustentationi * honesto, ne scii, clerici in Sacris constitu­ ti, aut emendicatis subsidiis, aut ex sordi­ do quæstu, ea, quæ ad victum necessaria sunt, sibi cum dedecore Sacri Ordinis comparare cogantur. Juvat hac de re synopsim tradere Instructionis, quam pro locis Missionum die 27 apr. 1871 edidit S. (’. de P. F. 1° “ Geminus distinguitur titulus: ec­ clesiasticus scii, ac patrimonialis. Hic postremus . . . obtinet, cum ordinandus talibus bonis certis, stabilibus ac frugi­ feris, aliunde quam ab Ecclesia proveni­ entibus, est instructus, quæ ad congruam ejus sustentationem sufficere Episcopi ju­ dicio censeantur.”7 — “ Ecclesiasticus ... titulus in benejicialrm subdividitur ac pau­ pertatis, quibus aliæ quædam veluti subsidiariæ atque extraordinaria' species adjiciemlæ sunt, tituli nempe Mens. 218 TRACTATIS DE ORDINE. Rogale Dominum messis, ut mittat opera­ rios in messum suam.1 ||]j igitur, qui non sunt vocati a Deo, sc intrudunt, et ipsi sunt, de quibus ait Dominus per Jcremiam :2 \on mittebam prophetas, et ipsi cur­ rebant. II. Signa divina vocationis ad statum ecclesiasticum præciptm sunt sequentia : scientia conveniens; probitas vitæ; recta intentio, seu desiderium vacandi divinae gloriæ et saluti animarum. * Qui sine vocatione ex talibus signis ex­ plorata in sacrum ministerium se intrudit, vel principaliter ob lines humanos Sacræ Militia? adseribi velit, quasi sine cura vic­ turus, cum ad curas pervenerit, non potest a magna præsumptione, et a gravi culpa excusari, cum magno damnationis periculo se exponat. Majori autem periculo se committunt Episcopi, qui non vocatos ad Ordines Sacros promovent, ex illo A post.: Manus cito nemini imposueris, neque com­ municaveris peccatis alienis.6 Hinc in 1 Luc. 10. 2. 8 L. V1. 802. 5 I. Tim. 5. 22. 2 OQ 21 1 L. VI. 73. 802. Jure Can.1 præscribitur, ut nullus ordine­ tur nisi probatus fuerit. Quær. Quid agendum Episcopo, ut can­ didatos ad Sacros Ordines satis probet ? Resp. Sic S. Alph.2 “Ad hanc pro­ bationem ab Episcopo exquirendam, non sutlieit quod ipse nihil mali noverit de ordinando, sed debet fieri certus de ejus positiva probitate, juxta sublimitatem gra­ dus, ad quem ille inhiat ascendere. . . . Qua de re Episcopi in hae probatione ex­ petenda non debent esse contenti simplici attestatione Parochorum, qui humanis ducti respectibus in hujusmodi attestatio­ nibus concedendis facile ( 'loricis indulgent, ne in se attrahant eorum odium, eorumque propinquorum ; sed insuper ab aliis fide dignis, capta secreta informatione, certi fieri debent, non solum quod initiandus non sit malus, . . . sed etiam quod sit positive bonus, scilicet quod vitam agat spiritua­ lem, sit assiduus in Ecclesiis, Sacramenta frequentet et orationem, vivat a saeculari­ bus segregatus, sociis morigeris comitetur, studio vacet, modesta utatur veste, etc.” 1 Dist. 24. c. 2. 2 L. VI. 803. TRACTATUS DE MATRIMONIO. Matrimonium dicitur a matris munere, simpliciter acceptante, at non repromit­ ut habent communiter Th. cum S. Thom. ; tente, nulla aderunt sponsalia. — JEquivaquia in hac societate prœcipuæ partes ad let tamen acceptatio repromissioni, si matrem pertinere videntur. Matrimo­ mulier, qiue honesta sit, in tantum sui nium appellatur etiam conjugium a com­ dedecus inducatur, ut post acceptatio­ muni jugo, cui vir et mulier subjiciuntur. nem promissionis deflorationem patiatur, Item vocatur nuptia vel connuhiunux verbo saltem si non constet, eam men libidinis nubere ; quia sponsæ olim velabantur, impleudæ causa ita egisse.1 cum viris traderentur. Item dicitur con­ Dicitur : 3“ signo sensibili expressa. sortium, quia vir et mulier communem Hinc verbis opus non est ; non sufficit sortem habent. autem consensus tacitus, apto signo non Agendum 1° dc sponsalibus; 2° de expressus, nisi, ut Jus Canonicum 2 pro bannorum proclamatione ; 3° de natura et foro externo disponit, parentes i. e. pater proprietatibus Matrimonii ; 1° de ejus re/ mater) contrahant pro filiis pr.esentimateria ct forma ; 5° de ejusdem minis­ bus et non contradicentibus, quamvis fa­ tro et subjecto : 6° de impedimentis Ma­ cile contradicere possent. — Dixi a) pro trimonii ; 7° de Matrimonii irriti revali- foro EXTERNO ; nam pro interno valere nequeunt sponsalia, nisi filiipositice ii. e. datione ; 8° de conjugali debito. non tantum negative se habendo), et in­ terne consentiant. — Dixi .· b) pater vel mater; nam sponsalium valor, seu filio­ rum consensus in Jure prasumitur. non ex patria potestate, qua filii ad ea cogi CAPUT I. nequeunt (vide n. 425), sed ex affectu parentali, qui æque est in matre ac in DE SPONSALIBUS. patre, et cujus dispositiones, utpote in sui 1° Dc natura; 2° de effectibus; 3° de favorem factas, filii admittere censentur. dissolutione sponsalium. — Dixi: c) pro /iliis rit .ESENTIBVS : nam licet S° Alphonso probabilior sit sententia affirmans parentes etiam contrahere posse ARTICULUS L pro absentibus (per sc vel per epistolam aut nuntium certiorandis), negantem ta­ DE NATURA SPONSALIUM. men etiam probabilem habet. — Dixi: d) 1525. — Definitio. Sponsalia sunt pro­ non contradicentibus. Q1 KMVIS FACILE missio deliberata, mutua et signo sensibili CONTRADICERE possent; neque enim va­ expressa futuri Matrimonii inter personas lerent sponsalia, si ratio subesset cur non contradicant, v. g. metus.8 habiles. Dicitur : 1° deliberata, scii, cum delibe­ 1 Acta T I. p. 77 sq., p. 342 sub fine n. 2. ratione requisita ad votum (vide n. 379). T. II. p. 145 sq. Dicitur : 2° mutua. Hinc, si alter a L. IV. T. II. c. unie. $ finali, iu 6*. tantum contrahentium promittat, altero 8 L. VI. 83S. 839. H. A. Tr. XV1Î1. 5. 220 TRACTATUS Dicitur: 4° futuri Matrimonii. Hinc nente, inclinandum est in favorem liberta­ non valerent sponsalia, si partes sibi spon­ tis.1 1528. QüÆSITa. — Quær. 1° An va­ derent tantum se numquam cum alia qua­ piam persona .Matrimonium inituras, nisi leant sponsalia ex metu pravi contracta ? Resp. Neg. probabilius, dummodo me­ ex circumstantiis pateat tales vere voluisse sponsalia contrahere, ut si verba sint dc tus sit ab cxtrinseco, injuste, ac in ordine ad contrahendum incussus. Ratio est, præsenti, nempe : Nullam, volo, nisi te.1 Dicitur; 5° inter personas habiles, i. e. quia Matrimonium ex tali metu contrac­ nullo impedimento sive dirimente, sive tum nullum est, ut ex Jure Canonico con­ impediente prohibitas. Hinc non valent, stat, et infra explicabitur. Ergo eo ipso si fiant inter Catholicum et acatholicum, nulla esse debent etiam sponsalia ex tali nisi eorum exeeutio fuerit remissa ad metu inita.2 Cfr. n. S54. tempus, quo hic Fidem Catholicam re­ Quær. 2° An valeant sponsalia ex metu ceperit. levi inita ? 1526. — Divisio. Sunt: 1° Ecclesi­ Resp. Vide n. 853. III.8 astica seu solemnia, ct privata, prout vel Quær. 3° An inter habentes impedi­ in facie Ecclesiæ, i. e. coram Parocho et mentum dirimens, sine novo consensu, valida testibus celebrantur; vel privatim solo sint sponsalia sub conditione expressa : si contrahentium consensu, aut coram pa­ Rapa dispensaverit ? rentibus in media familia perficiuntur. Resp. .((firm., impleta conditione et 2° Absoluta et condilionata, prout abs­ dispensatione execution! mandata. Ratio que ulla conditione, vel cum aliqua condi­ est, quia consensus perseverat usque ad tione adjecta fiunt. impletionem conditionis.4 1527. Principia.— I. Ad validita­ Quær. 4° An valeant sponsalia Jicta ? tem sponsalium requiruntur conditiones Resp. Qmestio resolvenda est eodem omnes in definitione contentae, ita ut, si fere modo, quo qmestio de ficto juramento una earum deficiat, contractus sponsalitius (vide n. 367. 1°. 2°). Valent igitur, si nullus sit habendus. Ratio patet ex dic­ quis intentionem habuit sponsalia cele­ tis de natura contractus, n. 828, 845. brandi et se obligandi, obligationi autem II. Sponsalia valent eodem modo, sive non satisfaciendi. Secus vero, si interne sint solemnia seu ecclesiastica, sive sint vel sponsalia contrahere, vel se obligare privata seu clandestina, quia consensus noluit. Peccat tamen per ejusmodi fic­ duorum suilicit ad verum contractum ; tionem graviter, et obligatur ad damna nec unquam Ecclesia irritavit sponsalia pri­ resarcienda, imo et ad Matrimonium ce­ vata. Imo nunc in picrisque locis spon­ lebrandum, si damna aliter reparari ne­ salia solemnia in desuetudinem abierunt, queant.6 Vide tamen dicta n. 810. nec apud nos umquam contrahuntur.2 Quær. 5° An valeant sponsalia : 1) imIII. Sponsalia inita sub *conditioni de puberum : 2) non septennium ? pressenti hic et nunc valent, si conditio sit Resp. ad lum Affirm, per se; quia verificata ; si autem sub conditione de fu­ etiam in impuberum sponsalibus omnia turo contrahantur, valebunt statim ac con­ essentialia (n. 1525) adesse possunt. ditio adimplebitur, absque novo consensu Resp. ad 2um l[]irm. probabilius, jure contrahentium, modo neuter consensum natura·, si promittens perfecto rationis antea datum revocaverit. Interea vero usu polleat ct aliquo modo onera status contrahentes tenentur ad exspectandam conjugalis comprehendat.e conditionis impletionem, si honesta sit Quær. G° An valeant sponsalia inter et possibilis, neque nature hujus contrac­ 1 L. VI 840. Acta. T. I. pp. 336. 525. T. tus vel futuri Matrimonii adversetur. II. p. 142. “ IV. Quando verba vel signa sunt du­ 2 L. VI. 844. H. a Tr. XVIII. 3. bia, in foro conscientiae standum est in­ 3 Cfr. Vind. p. 925 ct 789. E-l. *2. T. II. tentioni contrahentium, si de illa constet: p. 583 et p. 449. 4 L. VI. 859. Vind. pp. 945. 946 1). Ed. in externo autem, communi intelligent)® 2». T. II. pp. «05. 606. 1). et sensui verborum. Dubio vero perma5 L. VI. 832. 833. 1 L. VI. 842. 2 Kenr. Tr. XXI. 27. e Knopp. Ehereeht f 31 S 324 et FerrariV. Sponsalia, u. 12. 16 sq. II. A Tr. XVHI 1. DE MATRIMONIO. absentes per internuntium, litteras vel pro­ curatorem ? Resp. Affirm., dunimodo, si de procu­ ratore. agatur, hic, I) habeat mandatum speciale ; 2) mandatum sit de contrahendo cum persona determinata ; 3) procurator per se contrahat ; 4) mandatum a man­ dante, antequam sponsalia contracta fue­ rint, non sit revocatum, sive mentaliter, sive tacite, v. g. celebrando sponsalia cum alia; 5) procurator limites mandati non , excedat.1 Quær. 7° An promissiones, qua Jieri solent /te ineundo Matrimonio, semper ha­ benda sint ut vera sponsalia ? Resp. Videtur negandum ; sæpe enim promissiones illæ potius propositi, quam verie promissionis speciem præ se ferunt.12 In praxi igitur ad intentionem particula­ rem promittentium attendendum est. ARTICULUS II. DE OBLIGATIONE ET EFFECTIBUS LIUM. SPONSA­ 1529. Principia. — L Sponsalia ex justitia obligant, sub gravi, ad Matrimo­ nium ineundum, tempore determinato, si quod determinatum sit; si vero nullum tempus fuerit præfixum, quamprimum una pars rationabiliter exigit. Ratio est, quia, ubi vera sunt sponsalia, adest verus con­ tractus in re gravi, et inde gravis obligatio sequitur. Hæcautem obligatio urget tum in foro conscientiæ, tum in foro externo. Idcirco resiliens cogi a judice potest ad Matrimonium, etiam per censuras,” quam­ quam hortationes prius ac monitiones de­ beant præcedere,4 et a coactione quoque abstinendum sit, si quando, inspectis cir­ cumstantiis, judex prudenter arbitretur, ex nuptiis invitis gravia mala ac scandala timenda, v. g. rixas perpetuas, viri disces­ sionem ab uxore, aut etiam eonjugicidiuin ; expedit enim ut minus permittatur malum ad gravius (‘avendum, et sic a judice etiam Actori favor impenditur.6 II. Sponsalia inducunt impedimentum impediens Matrimonium, seu prohibens, i 3 3 4 ‘ L. VI. 885. Acta. T. I. p. 342. not. 2 sub fine. Dccr. L. IV. T. 1. c. 10. Ib. et c. 17. L. VI. 845. 221 ne Matrimonium licite cum alia persona contrahatur, nisi priora sponsalia fuerint legitime dissoluta. Ratio est, quia ex dictis sponsalia obligationem justitiæ pariunt. III. Sponsalia inducunt etiam impedi­ mentum, quod in jure vocatur publicor honestatis, quo scilicet sponsorum alter in­ habilis Iit ad contrahendum Matrimonium cum consanguineis alterius in primo gradu. IV. Sponsalia, in locis, ubi decretum Trid. de forma Matrimonii non viget, se­ cuta carnali copula, fiunt sponsalia de præsenti seu Matrimonium praesumptum, qua de re infra latius. Nota. Ex sponsalibus apud nos non datur actio in foro civili, nisi ad repara­ tionem damni ex eomm dissolutione parti innocenti obvenientis.1 1530. Qv.esita. — Quær. 1° Si quis cum duabus * famini sponsalia contraxerit, et cum secunda peccaverit, utram ducere debeat ? Resp. 1° Certo Matrimonium est con­ trahendum cum prima, si, dum secunda contrahebat, hæc priorum sponsalium erat conscia. Ratio est, quia tunc secunda de­ cepta non fuit, sed decipi voluit. Resp. 2° Probabilius etiam cum prima Matrimonium est contrahendum, licet se­ cunda non fuerit conscia promissionis alteri fact®. Ratio est, quia promissio facta secundæ est semper nulla, utpote de re illicita, nec injuria alteri illata jus pri­ ori adimit ; et hoc valet, etiamsi secunda promissio fuerit juramento firmata.3 Quær. 2 ' Au tunc prior sponsa cedere debeat de jure suo, si altera ex dejloratione grave damnum passura .sit ? Resp. Neg., non improbabiliter. XillllI rum secunda sponsa imbecillitati suæ hu­ jusmodi damnum imputare debet. Priori tamen suadendum foret, ut juri suo sponte renuntiet, nisi forte et ipsa notabile dam­ num inde incurrat.” Quær. 3° An licito sint arrha in spon­ salibus ? Resp. Affirm. Ratio est, quia nec Jure Canonico prohibentur, nec juri naturali adversantur.4 Quær. 1° An pcena sponsalibus apposita 1 New Amer. Encvclop. v. Marriaqe. 3 L. VI. SIS. Cfr. Ben. XIV. Inst. XLVL $ Secundo illud. 3 L. VI. 848. 4 Ib. 852. ■ TRACTATIS 222 a resiliente solvenda sit, et an soluta retineri possit ? Resp. ad lum Affirm., probabilius, si agatur de injuste resiliente, eum appositio pœnæ in injuste resilientem nullo jure prohibeatur. Satis probabilis tamen est S° Alph.1 sententia negans, quia et justa? pteiiæ appositione Matrimonii libertas aliquam Iasionem patitur. Negat, vero, si de juste resiliente agatur. Resp. ad 2u,n λ cg., probabilius, si agatur de poena soluta a juste resiliente ; quia nullo titulo ejusmodi retentio legitimatur.2 Quær. 5° .in sponsa reddere debeat munera a sponso accepta, si Matrimonium non subsequatur ? Resp. 1° Neg., si ex culpa sponsi spon­ salia dissolvantur: quia ille, culpabiliter resiliendo a promissione, jacturam horum munerum facere merito censetur. Sic praxis communis. Resp. 2° Affirm., per se loquendo, si absque culpa sponsi, et, a fortiori, si ex culpa sponsa? sponsalia solvantur; sponsa enim absque injustitia ea retinere non po­ test, cum tantum intuitu Matrimonii col­ latu fuerint. Idem foret dicendum, si unus ex sponsis, qui ab altero munera vel arrhas accepit, morte corripiatur ante initum Matrimonium; nam juxta modo dicta parentes defuncti omnia sponso superstiti restituere tenentur. Dixi: per se loquendo; quia, si spec­ tata sponsi conditione, munera parvi sint momenti, et hic non reclamet, ea remit­ tere censetur. Quær. 6° An ille qui promisit Matri­ monium puella *, ea conditione ut cum ea peccet, eam ducere debeat ? Resp. Vide n. 810. mante, solvantur, ex privilegio scii, a Jure concesso.1 Triduum autem illud incipit currere a tempore, non jam puber­ tatis, sed adepta * cognitionis privilegii.2 2“ Impedimentum superveniens, dirimens nimirum, et quidem jure divino dirimens, ut e. g. Matrimonium validum cum alio contractum, saltem eo durante. Dico: jure divino; nam, si impedimentum sit dirimens solum jure ecclesiastico, obliga­ tio cessat quidem ex parte innocentis, etiam per solam impedimenti famam, non tamen cessat ex parte ejus, (pii impedi­ mentum culpa sua induxit, sed tantum suspenditur; adeo ut hic, etiam secluso damno partis innocentis (cfr. n. 810), teneatur, si adhuc velit pars lœsa, dispen­ sationem impedimenti, si facile et brevi obtineri possit, petere, eoque sublato, fidem ei datam implere.3 3“ Electio status perfectioris, v. g. Pro­ fessio religiosa, susceptio Ordinis Sacri, votum Religionis, et, probabiliter, etiam castitatis vel suscipiendi Ordines. Per solum vero ingressum in Religionem ante Professionem sponsalia, secundum opinio­ nem, quam S. Alph. vocat communiorem ct cui adlncret, solummodo cx parte ma­ nentis iu sæculo dissolvuntur.4 4* Crimen grace alterius, v. g. furtum grave, homicidium, vel simile, quod grave damnum vel infamiam pariat; item forni­ catio sponsor, sive sponsalia prrecesserit (modo tunc sponso ignota fuerit, vel etiam nota, sed fama postea divulgata), sive ea subsecuta sit ; sive voluntaria fuerit, sive (juxta communem et veriorem sententiam) involuntaria. Dixi : sponsor; nam fornica­ tio sponsi, etiam post sponsalia, juxta com­ muniorem et probabiliorem sententiam, sponsænon dat jus resiliendi. Ratio utriusque est, quod fornicatio sponsam, non item ARTICULUS III. sponsum, cx communi hominum aestima­ tione viliorem reddit. - Quod de sponsa, DE DISSOLUTIONE SPONSALIUM. qua? fornicata fuerit, dictum fuit, idem die 1531.—Sponsalia ex omnium senten­ de ea, quæ post sponsalia ita se genit, ut tia ob justas causas dissolvi possunt. dubiam de sua virtute laciat fidem, se ab aliis impudici * tangi sinens, vel alias mi­ Causæ autem præcipuæ sunt : 1* Mutuus consensus, libere (absque nus caute agendo. — Ob eamdem ratio­ * potest si, celebratis metu gravi et dolo ‘vide n. 1528. q. 1°. nem sponsa resiliri 2' I inter puberes emissus. Dico : inter sponsalibus, comperiat sponsum “ cx alia puberes; nam impubcrum sponsalia, adep­ muliere habuisse prolem, aut frequenter ta pubertate ct alterutro tantum, intra lapsum fuisse ” in fornicationem, “ cum 1 L. IV. Dccr.T. 1I.C.7.S. 2 L VI 855.850. triduum, coram judice aut testibus recla1 L. VI. 858. 2 Ib- 3 Ib. 857. 858. 4 Ib. 809-874. DE MATRIMONIO. 223 multis congressum habendo”; vel etiam, ' nuptiæ autem nimis differantur, nec mu­ si post sponsalia sponsum inter et aliarn tuo consilio dissolutio sponsalium obti­ tam frequenter oscula vel tactus interces­ neri possit, causa melius ad judicem serint, “ ut indicent valde propensum ecclesiasticum remittetur, ut, quæ conve­ sponsi animum in alteram,” et “merito nientia censuerit, statuat. timeri possit, m' sponsre non sit fidem Nota. — Confessarius, si videat Matri­ servaturus.” 1 monium de industria sine causa sufficiente 5“ Mutatio notabilis status, circumstan­ dilatum, non importune solutionem datæ tia scilicet, quæ, si cognita fuisset vel fidei exigat, sed aliquando pro circum­ prævisa, a sponsalibus deterruisset.2 Pro stantiis potius reparationem damni vel jbro externo id prudentum judicio, vel, si liberam compositionem suadeat, cum Ma­ id haberi nequeat, juramento definiri pote­ trimonium improsperum timendum sit.1 rit.3 Si vero ignorantia non dedit cau­ 7* Discessus sponsi in terram longin­ sam contractui, i. c. si sponsus etiam cog­ quam, altera inconsulta ; nam cedere cen­ nita prius causa contraxisset, minime a setur juri suo, qui ita discedit. Sin au­ sponsalibus resilire liceret? tem in terram propinquam profectus sit, t>“ Nimia Matrimonii (litatio. Differtur distinguendum est. Vel enim sine animo autem, sponsalibus vel apposito, vel non redeundi ita profectus est, vel cum eo. apposito celebrandi Matrimonii tempore, In priori casu, resolvendum est ut de eo, et, si tempus apponitur, apponitur vel ad qui in terram longinquam profectus est ; finiendam obligationem sponsalium, vel ad in posteriori vero, vel expeetandus erit eam sollicitandam tantum. ejus reditus, per tempus arbitrio pruden­ Si : a) ad Jiniendam obligationem, elap­ tis (aut, si fieri possit, judicis' determi­ so termino e.r culpa unius, certo liberatur nandum, vel monendus est, ct certum, altera pars ; 6 imo juxta sententiam com­ ut supra, prrefigendum tempus, intra muniorem ct probabiliorem, licet sine quod redeat, et, quo elapso, sponsa liliereculpa sponsi terminus elapsus sit, puta tur.2 quia justo impedimento detentus fuit. 1532. Qu.esita.— Quær. 1° .In sit Ratio est, quia terminus ideo prrecise ap­ causa sufficietis dissolvendi sponsalia, si ponitur, ut ne pars parata diu maneat sponso adveniat pinguis Increditas ? Resp. Alii affirmant ; alii communissime sine nuptiis.” Dixi : liberatur altera pars; nam, juxta sententiam, quam S. negant, quia sponsus non est deceptus in Alph. longe communiorem ct. attenta ra­ conditione sponsre, in qua nulla accedit tione intrinseca, longe probabiliorem vo­ mutatio. Casu autem, quo sponso postea cat (licet opposita “ sua probabilitate,” ut offeratur conjugium cum alia ditiore, S. ait, “ non carcat, maxime ex auctoritate Alph. non auderet sponsum omnino dam­ D. Thomre ”), pars, qure culpabiliter ap­ nare, si qualitas alterius sponsa1 esset cxposuit dilationem, non remanet libera. ccdenter melior; at nihilominus conclu­ Ratio est, quia nemo debet commodum dit, quod numquam consulere auderet a contraria sententia abscedere.8 ex sua culpa reportare. Quær. 2° Nn solvantur sponsalia prr Si : b) solummodo ad sollicitandam ob­ ligationem tempus sponsalibus sit adjec­ votum castitatis, vel votum Sacros Ordines tum, elapso termino sponsalia adhuc obli­ suscipiendi ? Resp. 1° Si votunx antecedat sponsalia, gant. Quando autem in casu ulterioris dilationis per unam partem alteri resilire certum est ea esse irrita. Ratio est, quia liceat, ex circumstantiis praesertim deri­ Matrimonii promissio est de re illicita, et proinde non obligat.— Ita communiter. dendum videtur. Si: c) nullum tempus statutum sit, Resp. 2° Si votum subsequatur, itidem sponsalia probabiliter solvuntur. Ratio 1 L. VI 860 862. 11. A. Tr. XVIII. 18. est, quia promissio sponsalium semper 2 L. VI. 865. 3 Sanchez. de Mntrim. L. I. Disp. 62. n. 6. censetur facta sub tacita conditione, nisi Pirliing. L. IV T. 1. n. 63. Sclnnulzgr. cod. tit. n. 188. ■* L. VI. 863. 865 f Ad videndum. 6 Arunit. L. IV. Dccr. T. I. c. 22. b Ib. > L. VI. 846. 2 lb. 866. 3 II A. Tr XVIII. 19. L. VI. 876. p. 797 sq. Ed. 2‘. T. II. p. 457. Vind. 224 TRACTATUS melior sintus eligatur. Certo autem sol­ suum defectum cum propria infamia, quando defectus non hedit jus grave alte­ vuntur ex parte non voventis.1 Quær. 3° An dissensus parentum sit rius.1 Altera tamen pars, cognito defectu, jus habet resiliendi.2 canna sufficiens resiliendi a sponsalibus ? Resp. Neg., si parentes injuste dissen­ Quær. 5° An sponsalia dissolvantur per tiant, quia jus filiorum læderetur. Secus Matrimonium subsequent, ita ut, soluto vero, si dissensus parentum sit justus, Matrimonio, non reviviscant ? v. g. si altera pars non conveniat familiæ Resp. Neg. cum sententia, quam S. Alph. absolute probabiliorem putat.8 — ratione conditionis, honoris, etc.2 Pro nostris tamen provinciis sequentia Ratio est, quia nullo jure probatur, spon­ notat Kenrick.8 “ Plerumque fiunt spon­ salia omnino dissolvi per Matrimonium salia parentibus insciis, quorum jura gra­ subsequens ; unde tantum suspenditur viter infringi, pro moribus nostris, vix dici obligatio sponsalium, durante tali Matri­ possunt, ideoque a gravi peccato, quam­ monio, ut lit in eo, (pii contrahit Matri­ vis haud ab omni culpa, excusantur spon­ monium eum voto castitatis. Cæteruin dentes, si nihil aliunde occurrat reprehen­ in praxi sponsus injuste derelictus raro talem infidelem requiret, nec felix exitus dendum.” Quod vero dissensum parentum ob hujusmodi Matrimonii sperandus foret. conditionis disparitatem attinet, idem ani­ De judice in causa sponsalium vide L. madvertit.4 “ In hac, quidem regione, ubi VI. 87S. nulla agnoscitur prosapia nobilis, omnes censentur eodem gradu, quamvis revera CAPUT II. plurimum inter se distinguantur vel ge­ nere, vel divitiis, vel munere publico. DE BANNOHUM PROCLAMATIONE. Conditionum diversitate neglecta, plerum­ Bannum est vox Germanica, quæ idem que licebit sponsalia implere ; nam paren­ tum et propinquorum objectiones non significat ae proclamat io publica. Banna debent” (hic) “facile vim obtinere contra igitur sunt publicæ denuntiationes, qui­ jus certum ex sponsalibus ortum ; atta­ bus fideles admonentur de Matrimonio inter certas aliquas personas contrahendo. men nonnumquam rescindenda erunt.” Agendum 1° de necessitate bannorum ; Quær. 4° An pars laborans occulto de­ jectu teneatur illud aperire ante sponsalia, 2° de eorum circumstantiis ; 3° de eorumdem dispensatione; 4° de impedimento­ vel, iis contractis, ante Matrimonium ? Resp. 1° Affirm., si defectus ille futu­ rum revelatione. rus esset perniciosus vel injuriosus alteri parti, v. g. si puella sit gravida, si ARTICULUS I. sponsus morbo venereo laboret, vel rere alieno gravetur, etc. Ratio est, (plia sicut DE NECESSITATE BANNORUM. peccat contra justitiam, (pii credenti se bonas merces emere, vendit noxias, ita a 1533. Principia. — I. Ex praecepto fortiori, qui cum defectu pernicioso vult Ecclesiae gravis est obligat io banna procla­ Matrimonium contrahere. Ergo si defec­ mandi. Constat 1° de præcepto ex Cone. tum aperire nolit, a contrahendo abstinere Later. IV., ct ex Trid.4—Constat 2° de debet. Excipe, nisi altera pars eodem de­ obligatione gravi, quia disciplina gene­ fectu laboret.6 ralis a duobus Conciliis Generalibus Resp 2° Neg. autem, si defectus non praescripta, gravibusque motivis innixa, reddat nuptias noxias, sed tantum minus gravem parit obligationem. — Id tamen appetibiles, v. g. si puella, quæ putatur differunt Lateranensis et Trident ini Con­ virgo, sit corrupta. Ratio est, quia con­ cilii decreta, quod ex Lateranensi una sal­ suetudine receptum est, ad ejusmodi de­ tem denuntiatio fieri debeat, ex Tridenfectus alteri manifestandos neminem te­ 1 L. VI. 865. neri. Insuper nemo tenetur manifestare 2 Ib. a H. A. Tr. XVIII. 13. Cfr. Vind. p. 946. i L. VI. 873. 2 Ib. 877. Ed. 2‘. T. II. p. 606. • Tr. XXI. 11. 4 Tr. XXI. 6. 4 Scss. 24. e. 1. de Ref. Matr. ° L VI 864. 995 DE MATRIMONIO. I merari possunt ea festa suppressa, in quibus functiones ct solemnia adhucdum peragenda sunt ut ante suppressionem, ac populus etiamnum frequens ecclesias adit. Ita ex variis resolutionibus S. C. C., quas refert et I exponit cl. Feije.1— Quin et probabiliter feriali die id fieri posse, saltem sine mor­ tali, si quapiam ex causa magnus fiat po­ puli concursus ad Ecclesiam, docet S. Alph.,2 quia sic quoque satis finis Concilii obtinetur. Dicitur : 2° continuis, i. e. nullo die festo omisso a prima proclamatione ad ultimam. Probabile tamen putat S. Alph’ ac plures alii tenent, non graviter peccari, si dies festi, uno alterove inter­ jecto, non sint continui. Ratio, quia leve periculum est, ne populus obliviscatur, er levis materia transgressionis censetur. An vero possint fieri proclamationes die­ bus festis immediate sibi succedentibus, si occurrant, controvert 'dur : duplex est sententia probabilis.4 Dicitur : 3° inter Missarum solemnia, i. e. in Missa parochiali vel conventuali, ex Deer. S. Congr. C. — Non possunt fieri proclamationes in Missis privatis, ne­ que in Vesperis.— Rit Rom. Si tamen Parochus oblitus fuerit proclamationem ultimam facere in Missa, et nuptiæ ur­ geant, cam supplere posset in Vesperis. Id permittitur ex Decisione S. C. C. 25 oct. 1586. — Ferraris. Probabiliter etiam proclamationes fieri posse in concione vel occasione processionis, cum congregatus est populus, admittit S. Alph.6 ARTICULUS II. Si, factis proclamat ion ibus, Matrimo­ nium intra duos menses non celebretur, DE CIRCUMSTANTIIS BANNORUM. repetendæ sunt proclamationes, nisi aliter Triplex circumstantia hic spectanda est, Episcopo videatur. — Rit. Rom. — Con­ scilicet 1° temporis; 2° loci; 3° perso­ sultum etiam est non statim post ultimam narum. proclamationem, seu eadem die, qua hæc facta fuit, Matrimonium contrahere. I. Circumstantia temporis. lino frina, et hæc co modo, quo lex Tridentina, quæ et apud nos post festa Paschalia a. 1853 inducenda fuit,1 præscripsit. Quod numerum proclartiationuin attinet in locis, ubi non singulis Dominicis Missa celebratur, consule statuta diœcesana. II. Proclainatio bannorum non requi­ ritur ex necessitate Sacramenti. Nulla cnini lex citari potest, ex qua constet, proclainationeni requiri ad validitatem Matri­ monii. 1534. Qu.esita. — Quær. 1° An pec­ cet. graviter Parochus omittens denuntiatio­ nem, si sciat nullum adesse impedimentum? Resp. Affirm. Ratio est, 1° quia diffi­ cile Parochus omnino certus esse potest, nullum adesse Matrimonii impedimentum·, 2° quia, etiamsi nullum appareat impedi­ mentum ante bannorum proclamationem, fieri potest, ut, iis proclamatis, aliquod su­ perveniat ; 3° quia, licet hæ rationes non subsisterent, subsistit semper ratio, quod finis legis in casu privative tantum cesset, ut dictum est n. 165. 2°. Dico: 2).1 23 Quær. 2’ An peccet graviter Parochus, si unam tantum proclamationem sine dis­ Λpensatione omittat ? Resp. Controvertitur. Affirmant alii, quia proclamatio una c tribus vellit pars gravis totius præcepti habenda est. Ne­ gant vero alii, quorum sententiam proba­ bilem vocat S. Alph.8 Probabilius est autem, omissionem duarum denuntiatio­ num esse peccatum mortale.4* 1535. — Proclamationes fieri debent diebus festivis de preeeepto— continuis — inter Missarum solemnia. — Trid.6 Dicitur: 1° diebus festivis, i. e. diebus festis de preeeepto, saltem in loco proclamationum. Festis de præcepto annu1 2 3 4 6 Cone. 1’1. Bait. Π. n. 331 333. L. VI. 990. Ib. II). Sess. 24. c. 1. de Ref. Matr. 11. Circumstantia loci. 1536. — Ex Cone. Trid. proclamationes bannorum fieri debent in Ecclesia, i. c. in Ecclesia parochiali contrahentium; non vero in Sacellis sive publicis sive privatis, nisi locum parochia· teneant, et Missa parochialis ibi celebretur. — Potest pa1 De Imp. n. 241 - 245. 2 L. VI. 992. 3 L. VI. 992. 4 Ib. 6 Ib. 991. 226 TRACTATUS rochus sive per seipsum, sive per alium eas facere ; cavendum tamen ne fiant per laicum. — Probabilis videtur S° Alph0 sententia plurium Doctorum, qui dicunt proclamationes posse fieri (saltem sine mortali, et, cum causa, etiam sine veniali) extra Ecclesiam in loco magni concursus, quia sic jam obtinetur linis Concilii.1 Per parochiam autem non est intclligcnda parochia, in qua (piis natus est seu parochia originis, sed parochia domicilii actualis, si proclamandus a nota­ bili tempore ibi commoretur. Hinc: 1° Si sponsi in diversa parochia habitent, in utraque facienda est proclaniatio. 2° Si unus aut uterque domici­ lium circiter æquale in duobus locis ha­ beat, in utroque etiam banna proclamanda sunt. Si autem unum e duobus domiciliis sit præcipuum, aut proprie dictum, non ideo duplex proclamatio exigenda est. Si quis tamen, praeter domicilium, alibi quasi-domicilium habeat, etiam in quasidomicilio proclamationes fieri debent. 3° Si contrahentes recens domicilium fixerint in actuali parochia, banna longe probabi­ lius 2 publicari debent etiam in parochia, ubi antea habitaverunt. Quale vero do­ micilium hac in re recens dicendum sit, ex statutis diœcesanis, vel, his deficientibus, ex usu dignoscendum esse, docet Feije.8 11 f. Circumstantia personarum, scilicet mi­ norum, militum, vagorum et fam ulorum . 153/.— 1° Minores. Banna minorum (n. 836), prudentiae causa, proclamari non debent, nisi de expresso consensu paren­ tum, vel tutorum. Dico: prudentia causa ; non vero legis alicujus ecclesi­ astica necessitate. Facienda est procla­ matio, tum in domicilio facti, tum in do­ micilio juris, hoc est, tum in loco ubi mi­ nores hic et nunc habitant, tum in loco ubi parentes vel eorum tutores degunt. Minores autem, Jure Can., sunt masculi, qui annum ætatis 25u,n, et fœminæ, quæ 21um nondum compleverunt. Masculus tamen ascendentibus orbatus, fit major sta­ tim ac annum vigesimum primum comple­ vit. 2' MUites. Banna militum sunt pro­ clamanda, 1° in loco ubi sunt in præsi> L. VI. 991. 2 Ib 3 De Imp. n. 251. 3°. i diis; 2° insuper in domicilio parentum, si sint minores; si autem sint majores, in loco ubi residebant ante militiam suscep­ tam ; quia aliud non acquisierunt domici­ lium juris. — Ita communiter. 3° l'agi et alienigena. Horum banna, juxta communem sententiam, publicanda sunt in domicilio./hc// et in loco originis, si alibi verum domicilium non obtinuerint, vel saltem in loco, in (juo diutius commo­ rati sunt. Insuper testimonium authen­ ticum de eorum statu libero habendum est, nec vagi Matrimonio jungendi sunt sine licentia Ordinarii, ut habet Trid.1 Mota. — I. Circa ea, quæ hoc et supe­ riori Numero diximus, sequentia animad­ vertit cl. Heiss.2 “ Cum in his regioni­ bus nimis difficile sit, hanc legem stricte observare, hoc ad minimum in statutis diœcesanis insistendum esse nobis vide­ tur: 1) ut denuntiationes semper in utra­ que parochia fieri debeant, si sponsi sunt ex diversa parochia ; 2) ut, si sponsi præter verum domicilium etiam in aliquo loco quasi-domicilium habeant, nec. nimis distet, in utroque loco nuptiæ promulgen­ tur ; 3) ut, si ob nimiam distantiam aut similem causam denuntiationes modo dicto fieri nequeant, defectus suppleatur aliqua cautela sive per testes, sive per juramen­ tum.” II. Forma denuntiationum ea esse de­ bet, ut intelligibili voce et accurate indi­ centur personæ earumque parochia, et quota sit denuntiatio, idque præsertim quando in aliqua dispensatum est, ita ut tunc exprimatur e. g. eam, quæ nunc fit, esse primam ct secundam. Pnestat etiam mentionem facere finis denunciationum, ni­ mirum ut, qui impedimentum norunt, illud detegant:3 hoc vero si fiat, uniformiter pro omnibus fiat, ne, si aliquando tan­ tum, Parochus videatur suspicari impedi­ mentum, ut recte monet “ Past.-Blatt fur Nordamerika.” 4 ARTICULUS III. DE DISPENSATIONE BANNOKUM. 1538. Principia.— I. Ex justa cau­ sa potest dispensari a lege bannorum — 1 S. 24. c. 7. «le Ref. Matr. Collect, p. 437. n. 908. 2 De Matr. § 21. V. p. G4. 4). 3 Feije, de Imp. n. 252. 4 7,c Jahrg. S. 08. DE MATRIMONIO. Trident.1—Facilius autem ab una vel altera proclamat ione, quam ab omnibus, dispensatur. Ab omnibus autem dispen­ sare Episcopos vetuit Ben. XIV.,2 “nisi urgente legitima, gravissima ct inelucta­ bili causa, ut liquet ex Tridentino.” Ejusmodi nutem causa, cum relativa sit, inulto incilius apud nos quam alibi existet. II. Dispensatio bannorum pertinet ad Episcopum qu.'i Ordinarium. Eruitur pariter ex Tridentino,3 ubi dicitur, relin­ qui facultatem dispensandi prudentiae et judicio Ordinarii. III. Causae autem legitimæ dispensa­ tionis aliæ sunt, ob quas Episcopus dis­ pensare debeat, aliæ ob quas possit. Pri­ oris generis sunt, 1° ne Matrimonium malitiose impediatur; 2° damnum grave, infamia aut scandalum imminens ex Ma­ trimonii dilatione; 3° metus, ne vir puel­ lam stupratam derelinquat ; 4° si, Matri­ monio jam civiliter contracto, sponsus in tres proclamationes consentire nolit, et alia similia.4 — Posterioris generis sunt : 1° si nuptiæ contrahendæ sint inter mag­ nates ; 2° si sponsi sint valde senes, aut valde dispares conditione, tclate, divitiis aut qualitate ; 3° si certo moraliter constet nullum adesse impedimentum.6 1539. Quæsita. — Quær. I0-/?/,cum sponsi sint ex diversis dioecesibus, dispensa­ tio (d) utroque Episcopo obtinenda sit ? Resp. xlffirm., ut videtur. Ratio est, qida nulla est connexio inter dispensatio­ nem alterius. Aliunde solus Ordinarius loci cognoscere potest de rausa dispensa­ tionis : possunt enim esse rationes dis­ pensandi pro una parte, quin adsint pro altera ; et, si ex una parte non detegantur impedimenta, non sequitur non posse de­ tegi ex altera. Contrarium tamen docentcç S. Alphonsus * non corrigit. Quær. 2° .hi / ica rius Generalis, itemque Capitulari * (seu apud nos .idministra­ tor dioecesis) possit dispensare a proclamationibus bannorum ? Resp. ad lum fffinn., probabilius, juxta sententiam communissimam, modo Episco1 Scss. 24. c. 1. de Rcf. Mntr. ■ Bulla, Niminin licentiam. 18 maii 1743. Item C. Salis vobis. 17 nov. 1741. 3 *Ses 21. c. 1, de Rcf. Matr. 4 L VI 1005. 6 lb. 1000. c Ib. Vide Feije, n. 266. pus sibi hoc non reservaverit, aut contra­ dicat. Ratio e^t, quia Synodus hanc fa­ cultatem concedit Ordinario nomine autem Ordinarii, si materia officio illius convenit, et ipse non est expresse exclu­ sus. venit etiam Vicarius Generalis, quippe qui unum tribunal cum Episcopo consti­ tuit.1 I Resp. ad 2ura Λ(firm., idque certum est ex dec. S. C. C. 2 mart. 1624. Quær. 3J .-/// et a quibus luee facultas delegari possit ? Resp. JJfinn., ab iis, qui eam habent | jure ordinario; ergo ab Episcopo, a Vi­ cario Generali et Capitulari, ac, cum juris­ dictio ejus sit quasi ordinaria seu ad universitatem causarum, etiam ab Admi­ nistratore diœcesis. Cfr. n. 149, 150.— ! In plurimis diœcesibus hæc facultas delega­ tur, saltem quoad unam alteramve denun­ tiationem, omnibus sacerdotibus. Quis­ que considat litteras suæ Jurisdictionis vel statuta diœccsana. Quær. 4 .In ft quando proclamationes, non prtPmissa Ordinarii dispensatione, per epikeiam omitti possint ? Resp. JJfirm., vaLDE probabiliter, dum­ modo sequentes concurrant conditiones : 1“ adsit causa, ob quam debeat n. 153x ) III. dispensare Episcopus; *2 hic vel si injuste dispensationem recuset. Superior ejus) adiri non possit ; *3 periculum sit in mora ; 1“ constet nullum adesse impe­ dimentum.2—Recte tamen monet Reiffenstuel8 omissionem fere non esse sua­ dendam, dum Ordinarius t extra nisum concubinarii morituri, scite addit Feije 4i denegasset dispensationem: nam Ordi­ narii est judicare an causa allegata sit ejusmodi, cui dispensatio debeatur.— Ad­ do eam etiam dissuadendam essi in Stati­ bus, in quibus proclamationes a lege civili praescribuntur. Hic iterum moneo conditiones praedic­ tas facilius concurrere apud nos. Quare adhæreo resolutionibus, quas in hanc rem tradit Smith.6 Xota. — Tridentinum ponit nonnum­ quam ita dispensari, ut denunciationes post contractum, sed ante consummatum 1 2 s * ' L. VI 1007. H. A. Tr- Will. 59. L. VI. 1007. I.. IV. T. Ill n. 46. De Imped, n. 268, Noto, mi tin Sec. Ph i» Gonne, η. 302-304 TRACTATUS 228 Matrimonium locum habeant. Ordinarii tamen judicio relinquit, ut, si maluerit, simpliciter dispenset. Hodie autem ge­ neraliter solus posterior iste modus adhi­ betur. ARTICULUS IV. DE REVELATIONE IMPEDIMENTORUM. 1540. Principia.— I. Datur per ne gravis obligatio impedimenta Matrimonii, quantumvis occulta, revelandi. Ratio eru­ itur ex motivo Religionis et caritatis, ncc­ non ex ipso bannorum præcepto. II. Obligatio generatim spectat ad omnes fulcies cujuscumque sexus, ætatis, parochia; aut diœcesis, etc., et ad consan­ guineos quoque et amicos. Ratio est, (plia lex illa fertur nomine Ecclesiæ, cui subjacent omnes christiani, ct nititur na­ turali præcepto Religionis ct caritatis, quod ad omnes spectat, imo licet, cele­ brato Matrimonio, lex positiva denunciandi cesset ; potest tamen lex caritatis pro circumstantiis dictam revelationem exigere. III. Obligatio illa adimplenda est quamprimum moraliter; quia, si sponsi forte obtineant dispensationem ab una aut . altera proclamat ione, et citius contrahant, tempus ad revelationem peragendam non supererit, etc. 1541. Qu.esita. — Quær. 1° .7// re­ velari debeant impedimenta nub secreto etiam commisso cognita ? Resp. Affirm., etiamsi juramentum de iis non revelandis additum fuerit. Ratio est, quia secretum naturale, etiam com­ missum et juratum, non obligat, quando damnum grave communitati vel tertiæ persons imminet. — Si tamen impedi­ mentum est infamans, nupturientes ipsi prius sunt monendi, nisi vel monitio pro­ babiliter non sit profutura, vel periculum sit in mora.1 Cfr. n. 541. q. 1°. Excipe probabilius secretum consilii, seu secretum petendi consilii causa commis­ sum homini officium publicum exercenti, v. g. medico, advocato, Parocho, etc., modo id liat ratione eorum professionis. Ibi enim bonum commune postulare vide­ tur.— Collet,2 Bo’uvier,8 Carrière,4 et alii contra alios. Sed et illi, qui sub hujus1 L. VI. 994 8 c. 4. art 4. 2 c. 3. 4 n. 409. modi secreto impedimentum norunt, sal­ tem monere debent sponsos, ut a Matrimo­ nio desistant, nisi monitio probabiliter non sit profutura. Quær 2° An tenearis impedimentum revelare cum gravi luo incommodo rei de­ trimento ? Resp. Neg., generatim loquendo, quia lex Ecclesiæ et caritas non obligant cum tanto incommodo. - Ita communiter.1 Com­ muniter DD. excusant etiam in aliis hisce casibus, nempe : 1 ° Quando (piis de impe­ diment ) tantum audiverit, sed a quo, nes­ ciat, vel de eo audierit a persona non fide digna: —2° Si probabiliter existimet, re­ velationem grave apud alios scandalum parituram: — 3° Si noverit, contrahentes dispensationem occultam pro foro conscientiæ impetrasse in impedimento, cujus fama non sit publica, * et (addit Feije8) quod ad forum externum deduci probabi­ liter non possit : — 4° Si alio modo Ma­ trimonium impedire possit ct vere impe­ diat, vel efficaciter curet dispensationem obtineri.4 Quær. 3° .In tenearis impedimentum revelare, si tn solus illud noveris, nec pro­ bare possis ? Renp. Affirm., quia in præsenti materia sufficere potest unius testimonium, saltem ad ulteriorem indagationem. — Ita commu­ nissima et verior sententia? Quær. 4° An ipsi contrahentes impedi­ mentum revelare teneantur ? Resp. Affirm. Ratio est, quia hic non agitur de poma infligenda, sed de peccato vitando : quare, vel a Matrimonio absti­ neant, vel impedimenta aperiant, ncccsse est. Quær. 5° Quid facere debeat Parochus, si notitiam impedimenti, quod snbesse scia­ tur vel probabiliter timeatur, per se vel per alios habeat ? Resp. 1° Si extra Confessionem’noti­ tiam acquisierit, non potest transire ad celebrationem Matrimonii, sed negotium sponsis opportune communicare, et, du­ bio manente, deferre ad Ordinarium debet. Resp. 2° Si Parocho constet de impe­ dimento occulto extra Confessionem, neget 1 2 8 4 5 L. VI. 995. Ib 994. De Imped, n. 209. Ib. L. VI 995. DE MUIR IM ON ΙΟ. autem (pii impedimento ligatur, assistere non poterii, sive occulte coram testibus petatur Matrimonium, sive (secundum communem) publice.1 Cfr dicta n. 1229. Beg. III. Excipe 2°. /i’esy/. 3° Si noverit impedimentum extra Confessionem, et simul sciat pro loro conscient iæ dispensationem fuisse obtentam, potest assistere, si impedimen­ tum sit ejusmodi, ut ad forum externum non possit deduci, vel saltem nulla proba­ bilis id timendi ratio adsit ; secus enim, antequam assisteret, foret dispensatio pro loro externo obtinenda. 1° Utrum illico cessare debeat a eontinnandis proclamat ionibus, hoc pen­ det ex certitudine vel verisimilitudine im­ pedimenti. Vide Bangen.1 2* Resp. 5° Si in Confessione notitiam acquirat, vide dicenda n. 1556. q. 3°. 229 evenerit ; an impedimentum aliquod cog­ nationis vel affinitatis non intercedat ? Debita quoque cum prudentia el verb * modestis advertat ad impedimentum affi­ nitatis ex copula illicita (sed de hoc po­ tius in Confessione praeparatoria) et, si una par·' fuerit jam nupta, ad impedimen­ tum ligaminis, criminis, etc. — Tunc, si commode Jieri potest, t< -tc> quoque vel cognatos, vel alios sponsis liem cognito» advocet, ct ex iis similiter quærat, num de aliquo impedimento inter sponso * in­ tercedente notitiam habeant. Nota.— Prudentia etiam exigit, ut Parochus inquin.l an illa, qua· lege civili Status, in quo Matrimonium contrahitur, statuuntur, servata sint. 1543. II —1. Obligatio nupturientes ante proclamationes in doctrina christiana instituendi: a) non urget casu, quo nup­ turientes satis instructi sunt ; b) quoad cæteros urget, jure etiam diruto, circa ea. qua· necessario scienda sunt necessitate sive medii, sive præcepti. Matrimonium VPPENDIX. enim est Sacramentum civontm ; nemo igitur, sim· gravi sacrilegio, illud celebrare I. DE PR.EMITTENDA INQUISITIONE IN potest in statu peccati mortalis, nec Paro­ IMPEDIMENTA.---- 11. DE NECESSARIA chus licite eidem Matrimonio assistit: CONTRAHENTIUM INSTITUTIONE IN qui autem necessaria illa ignorat, quamDOCTRINA CHRISTIANA. — 111. DE (liu illa non addiscit cum potest, versa­ CONFESSIONE NUPTIIS PROMITTENDA. tur in statu peccati mortalis.1 — Dixi. 1542. 1. — 1. Obligatio inquirendi in cum potest ; nam, ut advertit Ben. XIV.? impedimenta patet tum ex rei ipsius, seu qui hebetis sunt ingenii, ut copiosiorem Sacramenti, natura (n. 1228. II. Dixi : Ie), Catvchesin non admittant, doceantur sal­ tem præcipua fidei capita. — Quoad eos tum ex Rituali Rom. 2. Tempus, ex Rii. Rom., esi illud ip­ vero, qui carent scientia eorum, quæ ne­ sum, quo Parochus admonetur de aliquo cessaria sunt necessitate præcepti. usuMatrimonio in sua parochia contrahendo. venire, apud nos præsertim, aliquando Nam, ut Ergo saltem antequam ad proclamationes poterunt quæ diximus n. 261 recte animadv.rtit Kenrick,’ “quum tanta procedat. 3 Modus sequens vel similis, monente sit facilitas Matrimonium ineundi coram Ben. X1V.,8 adhibendus est. Remotis tes­ pncconc lueretico vel magistratu, non tibus, sacerdos tum sponsum, tum spon­ pnestut plerumque cos repellere, quamvis sam scorsim, caute, et, ut dicitur, ad aurem omne studium adhibendum sit. ut quan­ circa impedimenta, quro forsan adesse tocius instruuntur.’' Addo, oportere ut possunt, explorare studeat, atque ea præ- in pnrsens sciunt vel edoceantur, quæ serlim urgeat, qua· juxta suam de sponsis scire debent ut Sacramenta, quæ hic et cognitionem adesse prudenter suspicari nunc suscepturi sint, valide et licite susci­ potest. Imprimis pereunctetur.au nupturi piant. Cfr» n. 260. 4). 2. In nupturientium instructione, his fidem alteri jam antea dederint ; an exin­ de impedimentum publicae honestatis non notantor in Provinciis, ea, quibus præser­ tim insistendum est, sequentia fere sunt. 1 L. VI. 1002. Dub. 1 II. A. Tr. XVIII. 57. 2 p. 71 sq. 8 Bulla: Nimiam licentiam, 18 maii, 1713. § 10. 1 L. VI. 51 lleiss. de Matr. § 68. I. 2 De Svn L. VIII. c. XIV, u. 5. 6. 8 Tr. VIII. 48. 230 TRACTATIS — Vinculi matrimonialis indissolubilitas, — rectus prolem aut foetum in necessitate baptizandi modus, -advocatio obstetricis vere Catholica', si haberi possit, in partu, — tempestivus prolis Baptismus. — nu­ trix, si adhibenda sit. bonis moribus prædita,—tempestiva prolis instructio in iis, quæ necessitate sive medii, sive præeepti scienda sunt, — scholarum publicarum pe­ ricula, et quanti intersit, ut, dum sedes mutant, ea loca proférant, ubi schola Catholica ad iri possit, — mala ex intempe­ rantia et cauponarum frequentatione sequi solita, — horror, quo secretae societates fugiendae sunt, — obligatio pro viribus contribuendi ad sustentationem Religio­ nis. l’ræter hæc, qua: nostrarum regionum sunt magis propria, inculcanda veniunt,— debita ad Sacramentum præparatio per sinceram Confessionem, cumque, si obtine­ ri possit, generalem, edoctis sponsis, ea, quæ ab ipsis forte contra castitatem sunt [ commissa, æque peccaminosa esse, ac si inter non desponsatos fuissent patrata, iisque monitis de evitanda tum inter se, tum cum aliis suspecta vel solitaria con­ versatione, interdictaque severissime coha- 1 bitatione ante Matrimonium, — usus Ma­ trimonii pr.eceptus ct licitus, a quibus tempore prægnationis cavendum sit,— periculum suffocationis prolis, si ante primum ætatis annum completum eodem in lecto cum matre decumbat, — pericu­ I lum perversionis puerorum casu, quo non corriguntur, dmn contra pudorem, licet leviter, delinquunt, —ejusdem perversio­ nis periculum, dum septennes vel sæpe etiam sexennes eodem in lecto cum paren­ tibus aut alterius sexus pueris decumbunt, — cautio adhibenda, dum necessitas cogit, ut eodem in cubiculo eum parentibus de­ cumbant, - obligatio sibi invicem ac proli bono exemplo præeundi,— mutuus con­ jugua) amor ac tidelitas et quæ his sunt contraria. Non omnia tamen edocendi sunt omnes, nec omnes eadem ratione; aliter enim in­ struendi sunt rudes, aliter vero exculti ; aliter honoratiores, aliter plebcii. Nec omnia eodem tempore. Licet enim instructio non sit differenda ad diem, qui Matrimonium proxime præcedil. ea tamen, quæ ad usum præceptum et lici­ tum Matrimonii pertinent, vix non remit­ 1 tenda erunt ad eam Confessionem, quæ Matrimonium immediate antecedit. Qu;e vero spectant ad obstetricis vere Catholicæ atque ad borne nutricis electionem, nccnon ad suffocanda * prolis periculum, universim, et nisi timeatur ne occasio alioquin elabatur, prudentius ad ultimos gra­ viditatis menses amandantur. Demum pericula, (pia * proli ex non optime servato pudore vel ex eodem cum parentibus vel diversi sexus pueris lecto aut cubiculo imminent, generatim ad illam puerorum ætatem relegari poterunt, qua periculum enasci solet. Modus, (pio præceptum et licitum Ma­ trimonii usum edocendi sunt, varius esse debet pro varia nupturientium conditione. Si enim vitæ liberioris fuerint, instructio illa aliquanto apertior esse poterit, at numquam non honesta, his e. g. verbis : “ In iis, quæ ad prolem suscipiendam per­ tinent, compart i obediendum est, licentque omnia, quæ ad id conducunt. Dubia, si (pia tibi postea suboriantur, coufessario candide aperias ; interim vero ” (si de sponsa instruenda agatur) “marito tuo, tamipiam Superiori, obedias, nisi clare intelligas aliquid mali tibi præeipi aut a te postulari."—Sponsis, (pii non fuerint liberioris vitæ, eadem dici possunt ; sed loco verborum : ad prolem suscipiendam, adhibenda potius sunt hæc : ad Jinem Matrimonii ; et loco: ad id, dicatur: ad huncJinem. 1544. — III. “ Satagendum etiam, et Concilium Tridentinum enixe hortatur,1 ut nupturientes ante Matrimonii celebra­ tionem, idque non immediate sed saltem triduo ante " (ejusdem consummationem) “ad Sacramenta Pœnitcntiæ et Eucharistiæ accedant. In multis etiam statu­ tis diœccsanis ea de re aut consilium aut præceptum reperitur.2 Optimum quoque illud medium est opportune detegendi im­ pedimentum, præsertim occultum” (vide supra n. 1542. sub 3l, “vel circumstan­ tiam in supplici pro obtinenda dispensa­ tione libello exprimendam, et gravia præveniendi incommoda secus oritura.” “Si alterutra pars ad Sacramentum P eo servandum ct secre­ torum Matrimoniorum libro, servatis iis, 1 I,. IV. Dccr. T V. c. 6. - L l\ . T II <·. Hinc f Idenl quuqiic in 6°. « I. VI Decr. T XVII <·. 14. 4 De Spons I’ 11 <· V111 f 1 n. 9 I 6 I, IV. Decr. T. Ill c fin f 1. Cfr. Fcijc, 1 I. VI 958. 1036. 1075. ' Collect, p 15'·». » L. 1\ Deci T. I. c 30. de Imped, n. 204. n 989 "bV\ «Ον 'φ· DE MATH LM ON 10. quæ hae de re a Beu. XIV, c. >S7/Z/« cobis 17 nov. 1741, § 10. 11. præseribuutur, inscribendum est.1 ; Matrimonium morganalicum est, quod vir nobilis coram parocho et testibus, ob­ tenta dispensatione a bannis, cum fœmina humilioris ordinis init, addita conditione, ut tam mulier, quam filii ex eo Matrimo­ nio nascituri, nihil sibi juris, quod cum nobilitate viri cohæret, acquirere possint, et iis, qua· ad victum sunt necessaria, vel dono nuptiali, aut certa bonorum portione, pacto antenuptiali determinata, contenti sint.2 1547. Principia. — I. Matrimonium Christianorum, ritu legitimo celebratum, est verum ct proprie dictum novœ legis Sacramentum. Argumenta vide apud Dogmaticos. II.Requiritur ad Matrimonii validita­ tem verus consensus ex parte utriusque contrahentis ; quia Matrimonium, ut con­ tractus, est conventio inter virum et mu­ lierem : consensus autem conventionis essentiam constituit. III. Consensus vero debet esse: 1° Mutuus; consistit enim in contractu, qui est essentialiter consensus duorum, seu consensus mutuus. Unde, si ex una parte deliciat, nullum erit Matrimonium. 2° De pratenti ; quia per promissio­ nem de futuro fiunt tantum sponsalia, non vero Matrimonium.8 3° Deliberatu.s et voluntarius ; (plia est contractus de re gravi, gravem propterea obligationem inducens; nemo autem cen­ setur obligationem gravem sibi imponere, nisi libere ac plene consentiat. Constat ex Jure Canonico, quod invalidai Matri­ monia ex metu gravi contracta, ut infra dc impedimentis dicetur. j 1° Manifestatus .signis externis; quia omnis conventio inter homines aliquo signo externo cognosci debet : conventio enim mutuam acceptationem inter contra­ hentes necessario supponit. ; 1518. QüÆSITA. — Quær. 1° Quis modus serva udus cum iis fidelibus, f/ui, in iis nostrarum Provinciarum locis, ubi de­ cretum Tridentinum ite forma Matrimonii 1 Cfr. livi», Dc Matr. f 74. Il· F«âjc, De imp. n. 313 m|. Van
  • DE .MATRIMONIO. (•(/o, sed Dominus, uxorem a viro non disce­ dere ; quod si discesserit, manere innuptam, aut viro suo reconciliari. Et vir uxorem non dimittat. 3° Ex Trident? Cfr. n. 456. 9°, et n. 1053. q. 2°. 1551. — Triplex tamen casus est exci­ piendus : nam 1 Dissolvi potest Matrimonium ratum et non consummatum Christianorum, gra­ vissima de causa per dispensationem Papa·, ex potestate divinitus ipsi concessa. ( onslat ex eo, quod SS. Pontifices jam multotics hac potestate usi sunt, prout videre est apud cl. Feije? Dispensatio tamen non conceditur, nisi plena S. Sedi exhi­ beatur probatio Matrimonium non fuisse consummatum et sufficientes allegentur causæ.— Quæ causæ particulares hodie sufficientes habeantur, tradunt Acta * Alterius autem partis consensu opus non est.— Non consummatio probanda est judicialiter, at summarie tantum. Qua de re utiliter consulentur Collectait, juris mission.1*345 2° Dissolvi potest Matrimonium ratum ct non consummatum fidelium per professio­ nem religiosam solemnem 6 unius conjugatu Religionem ingredientis inter primum bi­ mestre, idque ex privilegio specialia Christo concesso ct ab Ecclesia declarato? Cfr. etiam dicenda h. n. sub 3°. 9. Dixi : inter primum bimestre. Ut scii, sponsi de usu hujus privilegii deliberent, eisdem ab ipso Jure bimestre (id a judice, causa cognita, prorogari potest7) post nup­ tias conceditur, quo tempore non obligan­ tur reddere debitum, dummodo tamen Matrimonium non sit forte necessarium ad reparandum scandalum aut honorem sponsa·.89— Fornicatio habitu inter spon­ sos ante celebrationem Matrimonii hoc privilegium non impedit, si aliud non obstet?— Peccat tamen in genere, (pii Matrimonium cum intentione Religionem 1 Scss. 24 sub initio. De Imp. n. 601. p. 490 (1) ct p. 803. VII. Cfr. Vind p 800 sq. Ed. 2‘. T. II. p. 461 sq. 3 Tom. XIV. p. 154. sub IV -VI. 4 p. 134 coi. 2. § Instructio ; p. 135. n. 965; p. 436. n. 966, 967. 5 Trid Scss. 24. Can. 6. Ben. XIV. de Svn. L. XIII. c. XII. η. 9. ° Trid. Scss. 24. Can. 6. 1 Sanchez, de Mntr. L. II. D. 24. 8 L. VI. 870. Duh. 2. 958. 9 Feije, n. 520. ingrediendi contrahit, quin compartem moneat? Plura alia huc spectantia vide, si lubet, apud cl. Feije? 3° Dissolvi potest Matrimonium etiam consummatum infidelium (X luner-ie< consentit habitare cum illo, non dimittat illam; . . . quod si infidelis discedit, discedat ; non enim servituti subjectus est frater aut soror in hujusmodi : in pace autem vocavit nos Deus. Multa extant hac de re SS. Pontificum ac SS. Congregationum decreta ct deci­ siones? Ex his cum theologis conclu­ dimus : 1. (a) Dum post verum Matrimonium in utriusque infidelitate initum, una pars vel utraque convertitur et baptizatur, vali­ dum manet Matrimonium, neque opus est novo consensu.—(b) Si non fuit verum inter eos Matrimonium, potest conversus sive cum ea, prius tamen baptizata, et (quod nd liceitatem spectat) Catholica, sive cum qualibet alia baptizata et Ca­ tholica Matrimonium inire, præstito prius mutuo consensu et observatis iis, quæ alibi de clandcstinitate exponemus. 2.Si infidelis plures halteal mulieres, vel resp. viros, tunc aut non recordatur post conversionem, quam primam duxerit, et potest, mutuo prius in debita forma præstito consensu, retinere unam ex illis, eum quibus vere voluit Matrimonio jungi. Aut recordatur quam primam duxerit, quo casu huic applica dicta sub 1. (a). Iu hac tamen hvpothesi locus esse poterit casui Apostoli. — Si vero infidelis, plures habens mulieres, cum nulla inivit verum Matrimo­ nium, post conversionem potot cum quali- 1 2 « « 6 L. VI. 958. De Imp. n. 519. L. I\ Drcr T. XIX. e. 7. L. λ I 956. I. Cor. 7. 12. 15. Feije, n. 472 sq. Collect, p 407 sq. 238 TRACTATUS. bet muliere baptizata ct Catholica, præstito mutuo et iu debita forma consett.su, con­ trahere. 3. Quando una pars est conversa et bap­ tizata, interpellanda est infidelis velit ne et ipsa ad Fidem converti, vel saltem cohabi­ tare sine contumelia Creatoris. Si utrum­ que facere renuat infidelis, vel post cohabitationem animum mutaverit, aut sine culpa fidelis (qualis v. g. foret hujus adulterium post Baptismum [vide sub G.) discesserit, poterit hic novum inire Matrimonium.— l t autem vere diei possit infidelem sine contumelia Creatoris velle cohabitare, opor­ tet ut partem conversam non pertrahat ad peccatum mortale ; desinat a concubinatu, in quo v. g. ante conversionem compart is jam vivebat ; non inferat molestias Reli­ gioni conversi aut catholicæ educationi prolis, etc.1 Matrimonium autem in infidelitate ini­ tum non solvitur, nisi ipso momento, quo validum aliud Matrimonium contrahitur. 4. Novum Matrimonium pars fidelis absque dispensatione valide inire non po­ test, nisi cum parte jam baptizata; secus enim adesset impedimentum dirimens disparitatis cultus, a quo Episcopi, vi fac. Form. 1). n. 3 (T. I. p. LXXIV.), dispen­ sare nequeunt, et S. Sedes non nisi yravisrimi-s de causis dispensat.12 Insuper, ut licite ineatur novum Matrimonium, debet contrahi cum Catholica. Ex dispensa­ tione quidem licite posset eum acatholica contrahi, sed de hac etiam dispensatione valent dicta circa disparitatem cultus. Quando autem fidelis ex dispensatione Matrimonium contraxit cum infideli, et is dein renuit cohabitare pacifice et sine contumelia Creatoris, opinatur Kenrick,8 locum esse casui Apostoli: sed contra­ rium certum est ex S. C. 0. 14 junii 1708; 1 aug. 1759 ad 4; a. 1864 Dub. II. ad 2 ; 21 aug. 1878. 5. Interpellatio infidelis : a) Omnino necessaria est (etiam si fieri reapse non posset aut inutilis foret), et ejus responsum, præfixo eidem termino competenti, haberi debet, ut ad novas nup­ tias perveniri queat, nisi a S. Sede, aut apud nos, in casu exposito p. LXX. 11, 1 Collect, p. 424. n. 9 4G. et p. 427. coi. 2. § Pr L. VI 1010. 3 II) 1011. 1012. 3 Ib. 1012. 249 non vero si velle- ducere Titiam.quam falso putas nobilem. Ita iu foro interno.1 III. Error circa conditionem servilem compartis dirimit Matrimonium de Jure ecclesiastico, ut constat ex L. IV. Decr. T. IX. 1 577. Resolves. — 1° Si qui- putet contrahere nuptias cum Anna, et ducat Agatham, invalidum est Matrimonium. Secus, si putans se duxisse puellam nobi­ lem, divitem, virginem, pacificam, e con­ trario plebeiam, pauperem, corruptam, rixosam eam inveniat. 2” Validum est Matrimonium, si quis ducat viduam putans se ducere cælibem, etiamsi per fraudem in hunc errorem in­ ductus fuerit ; nam fraus inducit quidem obligationem reparandi injuriam, non au­ tem efficit, ut consensus non versetur circa substantiam rei, de qua agitur. Imo hoc valet, licet certo contrahere noluisset, si prius earn viduam esse no vi-set ; non enim ad id. quod forte vel etiam certo (piis facturus fuisset, sed ad id, quod reapse fecit, attendendum est. 3° Valide contrahit puella nobilis cum viro vago, (pii falso sc jactat nobilem et bonorum multorum possessorem, idque falsis testimoniis probat Sed mulier illa non tenetur cum ipso cohabitare, et divor­ tium perpetuum quoad torum et habita­ tionem statim facere potest. 4° Ex quo servi libertate apud nos potiti sunt, de impedimento conditionis (pioad Matrimonia inde ab hoc tempore contracta sermo esse nequit ; attendi ta­ men debet, (piando agitur de Matrimonii * olim inter liberos ct mancipia. ipue errore forte libera habebantur, initis ; neque enim sine novo coque libero (et in casu, de (pio sub n. 1631·. q. 2. agetur, coram Parocho ct duobus testibus pnestito) con­ sensu firmatur contractus. qui ab initio non substitit. Idem resolve dt similibus Matrimoniis in iis \meric;e Meridionalis locis initis, in quibus servitus etiamnum viget, dum partes in nostras provincias immigrant. Cæterum rarissimi erunt ejusmodi casus. De caneris pristinorum mancipiorum in servitute initis connubiis plerumque difficile judicatur ; sæpe enim consuetudi­ nem inter se fovebant, nullo conjugii i !.. VI. 1013-1016. 371 sq. Acta. T. 1 pp. 257 250 TRACTATUS animo, vel ea sub conditione contrahe­ bant, ut Matrimonium subsisteret tan­ tum, quamdiu uterque rite se gereret, vel donec domini cos separarent, altero nimi­ rum vendito, altero retento, vel utroque diversis dominis vendito. Alias videntur perpetuum voluisse inire consortium; sed utrum vinculo priori liberi tunc essent, vix sciri potest. Si constet eos aliquando serio iniisse conjugium, animo sese in perpetuum obligandi, validum habendum erit, nec ad alias nuptias transire licebit, donec de conjugis prioris morte constite­ rit. Cæterum plerique eorum contractus non habebant conjugii vim, quum animus vinculi perpetui contrahendi illis deesset, aut conditio, de qua supra, consensui ap­ poneretur. Quapropter qui ad Fidem Catholicam veniunt, vel ad bonam frugem rediguntur, non sunt statim cogendi ut deserant quam conjugis nomine habent, etsi aliae, cum quibus jam consueverunt, in vivis degant vel de earum morte non con­ stet ; sed res diligenter investiganda est.1 Punctum II. De impedimento voti et Or­ dinis. 1578. — I. Votum dirimens Matrimo­ nium est solum votum solemne castitatis perfectae (ct non conjugalis tantum, quale emittitur in quibusdam Ordinibus Eques­ tribus), per professionem in Religione ap­ probata emissum. Votum enim simplex castitatis, etiam pcrfectæ ct perpetuae, Matrimonium non dirimit, sed tantum impedit, juxta dicta n. 1568. II. Ordo autem, Matrimonium diri­ mens, est Ordo Sacer. De utroque hoc impedimento loquitur Concil. Later. L et ll.acTrid.1 2* III. Votum castitatis solemne in Professione religiosa emissum, atque Ordo Sacer diversimode Matrimonium dirimunt. Illud enim Matrimonium dirimit tum contrahendum, tum etiam contractum,8 dummodo fuerit tantummodo ratum; non vero consummatum. Ordo vero dirimit Matrimonium contrahendum :4 non vero contractum, licet tantum ratum.5 1 2 8 4 5 Kenr Tr. XXI 141. Sess. '24. Can. 9. lb. Can. 6. lb. Can. 9. Extr. Joan. XXII T VI c. unie. 1579. Qi .esita.— Quær. 1° Quonam jure prrrdicta impedimenta Matrimonium dirimant ? Resp. 1° Impedimentum Ordinis juxta sententiam communem dirimit tantum Jure ecclesiastico. Ratio est, quia ex una parte Ordo per se non repugnat eum statu conjugali ; nec adest ex altera parte pro­ hibitio ulla divina, quæ in Scripturis aut in traditione inveniatur.1 Resp. 2° Cum solemn itas voti sit Juris ecclesiastici, eo ipso Papa dispensare po­ test, dummodo adsit causa sufficiens, i. e. rei gravitati proportionala. Quær. 2° Qutenam conditiones requi­ rantur, ut cotum solemne et Ordo Matri­ monium dirimant ? Resp. 10 Quoad votum, debet esse emis­ sum in Professione valida (n. 1159. L). Resp. 2° Quoad Ordine,n, requiritur: 1° ut sit susceptus valide ; 2° ut sit sus­ ceptus voluntarie. — itu omnes. I Punctum HI. De impedimento cognatio­ nis. Cognatio triplicis generis distinguitur, scilicet: 1° naturalis; 2° spiritualis; 3° legalis. De singulis seorsim. SECTIO I. DE COGNATIONE NATURALI. 1580. — Cognatio naturalis, scu con­ sanguinitas, est vinculum personarum ab eodem stipite proximo per carnalem gene­ rationem descendentium, quod scilicet ex­ surgit ex unitate ct participatione ejusdem sanguinis. ln consanguinitate tria sunt distin­ guenda, scilicet: 1° stipes seu persona, ex qua aliæ ducunt originem ; 2° gradus, seu mensura distantis unius persome ab al­ tera ; 3° linea, seu series personarum ab eodem stipite descendentium. Linea duplex est : alia recta, alia collateralis seu transversalis. Prior est series personarum, quarum aliæ ab aliis descendunt, vel immediate, ut filii a pa­ rentibus, vel mediate, ut nepotes ab avis, vel a proavis, etc. Posterior vero est series personarum, quæ licet stipitem communem habeant, aliæ tamen ab aliis 1 L. VI. 1059. ■ DE MATRIMONIO. non descendunt, ut sunt fratres, conso­ brini, etc. Linea collateralis est aqualis vel ina­ quatis, prout consanguinei aequaliter a communi stipite distant, vel imequaliter. 1581. Statuenda.- I. Consanguini­ tas in lined recta, saltum de jure positivo, Matrimonium dirimit indejinite in quo­ cumque gradu. Patet ex Jure Can. in Resp. Nicolai 1. ad Bulgaros, c. 37. II. Consanguinitas in linea collaterali Matrimonium dirimit usque ad quartum gradum inclusive, ct non ultra. Constat ex Cone. Later. IV. et pluribus locis Ju­ ris Canonici. * III. Consanguinitas Matrimonium di­ rimit etiam inter eos, qui tantum vel cx eodem patre, vel cx eadem matre nati sunt ; itum inter consanguineos ex illegi­ timis natalibus genitos. Ratio est, quia diversitas patris aut matris, vel illegitimitas, non impedit, quin carnalis consan­ guinitas inter cos existât. Regules ad gradus consanguinitatis compu­ tandos. 1582. — 1“ Regula. In linea recta tot numerantur gradus, quot persona, stipite dempto, seu tot sunt gradus, quot sunt generationes. Hinc inter patrem et fili­ um unicus est gradus, quia unica est generatio, seu unica lilii persona, seclu­ so patre, utpote stipite. Inter nepotem ct avum duo gradus numerantur, quia duæ sunt generationes, licet tres interve­ niant personæ, nempe avus, pater, et ejus filius, seu nepos respectu avi. Ponas pa­ riter proavum vel abavum, et tres vel qua­ tuor gradus habebis. ( 11“ Regula. In linea collaterali ÆQUALI tot sunt gradus, quot sunt persona· in una parte, stipite dempto. Hinc frater ct so­ ror sunt in primo gradu: quia, si stipes communis seu pater seponatur, remanet unica persona ex utraque parte ; et, eum singuli distent uno gradu a stipite, etiam unico gradu inter se distant. Pariter pa­ trueles, seu duorum fratrum lilii, distant singuli duobus gradibus a stipite com­ muni. seu ab avo, et proinde consanguinei sunt inter sc in secundo gradu. Sic etiam de aliis dicendum est. IIP Regula. In linea collaterali in.e- 1 251 qt A Ei tot sent gradus, quot persona- in parte remotiori semper 'tipite dempto. Hinc, si unus distet a communi stipite duobus gradibus, et ejus consanguineus tribus, erunt inter se consanguinei in ter­ tio gradu, juxta effatum : Cradus remo­ tior trahit ad se ]>ropinqiuoreni. Igitur Berta consanguinea urit in secundo gradu cum patruo, seu fratre patris sui. quia distat duobus gradibus a stipite communi, nempe ab avo suo, licet patruus ipse unico gradu ab eodem stipite separetur, cum sit stipitis filius, seu frater patris Bertæ. Sic etiam de aliis quibuscumque statuen­ dum. “ In plerisque Statibus Fœderatis,” ait Kent.,1 “Levitici prohibitiones adoptatæ sunt ex legis civilis " i. e. Romans “ auctoritate ; in aliis intra arctiores li­ mites prohibitio nubendi consistit." Sed hæc valent tantum quoad effectus civi­ les. Ad gradus juxta jus cicile, i. e. Roma­ num, computandos, desumitur numerus, seu summa omnium per-onanim iu qua­ libet linea, stipite dempto. Proinde in linea recta eodem modo computantur ac gradus canonici : in linea collaterali aquali gradus canonici duplicantur; in linea collaterali inaquat i duplicatur linea minor ct additur excessus majoris. Cfr. n. 90·". X. 1583. Qv.esita.— Quær. 1° Quo jure consanguinitas in pradietis gradibus Matrimonium dirimat ? Resp. 1° Certum est, consanguinitatem in linea recta jure nature Matrimonium dirimere in primo gradu, at probabilius juxta S. Alph.5 non indejinite in cæ teris gradibus. Cteterum casus, uti patet, a praxi longissime distat. Resp. 2° Quoad lineam collateralem, in primo gradu juxta sententiam, quam S. Alphonsus’ æque probabilem censet ae oppositam, non dirimit jure divino, ln aliis gradibus juxta omnes dirimit Jure ecclesiastico, ut deducitur cx praxi Eccle­ siæ, quæ ab iis dispensat. Quær. 2° Quomodo inveniri facile pos­ sint gradus consanguinitatis ? Resp. 1° Si cognitus sit stipes com­ munis, scribas illius nomen in charta, et i Tr. XXI. 153. - L. VI. 470. ’ Ib. TRACTATUS 252 infra generationes et nomina personarum hinc et inde descendentium referas, usquedum pervenias ad eas personas, quæ connubio jungendæ sunt : facile inde gra­ dus computabis. Resp. 2° Si incognitus sit stipes, sic procedas : Scribas in inferiori parte chartæ vel tabukc nomen sponsi ad unum la­ tus, et nomen sponsæ ad alterum ; dein supra nomen sponsi adnotes nomina eo­ rum consanguineorum, qui forte causa esse possunt, cur aliqua intersit cognatio cum sponsa ; idem facito quoad sponsam. Qua facta adnotatione, ascendas ex una p arte, ct videas utrum conveniant in com­ muni principio seu stipite, ex quo sponsus et sponsa sint mediate generati. Hinc, postquam inveneris, simulque animadver­ teris, utrum sponsi sint iu linea æquali vel inaequali, applices tandem regulas infra proponendas, ct resolutio dubii patebit. Pro quibus sit sequens exemplum : ABAVUS. Diducas Johnson. proavia. I. Jutia Johnson. Uxor Titi Harvey. AVUS. II. M L. VI. 154. 2 Ib. 149. Fcrr. V. Bnpt. n. 7· ». 20. 3 Murray, De imp. n. 72. sq. Relinquenda ergo sententia S. Alph. L. VI. 149. 1 L. V 1.150. 6 Ib. ° Apud Feije, de Imp. n. 426. 427. ' L. VI 151. 902. II. A. Tr. XIV. 33. propterea non fit hujus hærcs necessa­ rius ex testamento, licet ei succedat ab intestato. Si quaestio incidat, an in hoc vel dio casu adsit impedimentum cognationis le­ galis, necessario recurrendum est ad leges civiles Status, i. e. aderit impedimentum, si lex civilis adoptionem admittit ct solrmnitates ab ea præscriptæ servata; fuere. De Angelis, L. 4. T. 12. Principia. — 1. Cognatio legalis con­ stituit impedimentum dirimens de jure ecclesiastico, quamvis prius in Jure Ro­ mano stabilitum fuerit. Eruitur ex Resp. Nicolai I. ad Bulga ros, etc. II. Cognatio legalis ad similitudi­ nem cognationis naturalis ex Jure Romano Matrimonium dirimit inter sequentes personas : 1° Quasi in linea recta, inter adoptan­ tem et adoptatum et hujus filios, dum sunt sub paterna potestate constituti, 2° inter adoptatum et filios adoptantis, quasi iu linea collaterali, dum hujus filii sub pa­ terna potestate versantur; 3C inter adop­ tantem ι-t uxorem adoptati, ac vicissmi inter adoptatum ct uxorem adoptantis, quasi in linea recta per modum affinitatis, ut constat ex declaratione S. C. in Hortana 25 sept. 1734. 1587. QüÆSITA. — Quær. 1 Au cog­ natio legalis Matrimonium dirimat usque ad quartum gradum inter adoptantem et descendentes adoptati, aut vice versa i Resp. 1° Certo restringitur ad primum gradum quoad adoptatum et descendentes adoptantis. Ex Jure Canonico constat. Resp. 2° Controwrtitur quoad adop­ tantem et descendentes adoptati. Proba­ biliter cognatio non extenditur ultra pri­ mum gradum, seu ultra adoptatum, nisi habeat descendentes sub potestate sua constitutos, nihil enim in jure huic deci­ sioni oppositum reperitur.1 Quær. 2° An adoptio imperfecta diri­ mat Matrimonium I Resp. Neg., probabilius cum S. Alph.2 ct aliis pluribus, quia sola adoptio per­ fecta censenda est adoptio proprie diem. De Angelis tamen 1. c. contendit ex actis S. I’ p. 430. 6“ \ ir, qui peccavit cum sorore vel consobrina, vel amita compartis smr, de­ bitum petenti reddere tenetur, quamvis petere ipse nequeat. Ratio est. quia cum agatur de lege mere prohibente, innocens ex culpa nocentis pati non debet. i 7“ Non privatur jure petendi debitum,qui cum propriis consanguineis peccat, quia nul­ lam affinitatem inde cum uxore contrahit. 8“ Si uterque conjux per incestum affi­ nitatem eum altero contraxerit, neuter po­ test debitum petere, quia uterque jus suum amisit : ct proinde neuter tenetur, imo nec potest debitum alteri reddere.1 1591. Quæsita.— Quær. 1° Quo jure dirimat affinitao ? Resp. 1° Ex ccrta omnium sententia dirimit solo Ecdeeia jure in linea collate­ rali, et multo probabilius etiam in linea reda, si forte primum gradum, ex copula licita, excipias. Cum vero affinitas, ratione copula?, un­ de licite vel illiciti' provenit, sit quædtun naturalis propinquitas ac vcluti consan­ guinitas mediata, idcirco sive dirimat jure nat une sive non, est tamen quoad baptiza­ * impedimentum dirimens, qyamvis in to infidelitate contracta. Id autem constat 1 L. VI. 1069 eq. 258 TRACTATIS ex declaratione S. C. de P. F. sub die 2Ô aug. 1852? (e), p. 394. Resp. 2° Coittroverlilur quoad primum gradum linea' recte. Ecclesia tamen, li­ cet pluries enixe rogata fuerit, nunquam voluit dispensare, si affinitas oriatur ex legitimo Matrimonio, ut etiam testatur Benedict. XIV.2 Quia præterea gravis­ simi 1)1). negant, Matrimonium cum ejusmodi affini irritum esse jure naturæ, propterva si duo infideles tali .Matrimonio contracto ad Fidem venirent, tutum non esset eos separare sine Pontificis dispensa­ tione; nisi forte hæc conjugia inter infi­ deles lege positiva irritentur. Verum hoc etiam in casu tutius, ut opinor, ad S. Se­ llent recurritur, ob aliquorum non infuiidatum sententiam, quâ legislatori civili negatur potestas statuendi impedimenta dirimentia Matrimonium, etiam infidelium. Cfr. dicta n. 1574. q. 1°.— Non raro dis­ pensavit Ecclesia in hujusmodi affinitate orta ex commercio illicito, v. g. si quis ducat uxorem, postquam cum hujus lilia aut matre fornicatus fuerit, dummodo ta­ men copula cum matre non antecesserit na­ tivitatem filia, quæ conditio semper apponi solet iu dispensatione. Hæc tamen conditio satis impleta censenda est, si copula cum matre co tempore antecesserit nativitatem liliæ, ut periculum,quod hæc possit esse filia sponsi, prorsus absit, vel, ut sonat facultas Episcopis nostris concedi solita (p. LXXV. 4) : “ nullum subsit dubium quod conjux sit proles ab altero contrahentium genita.” Quær. 2° Quinam sint varii affines ? Resp. Sunt sequentes, scilicet : 1592. — Publica honestas est propin­ quitas, seu quædam quasi affinitas, quæ per conjunctionem, non corporum, sed animorum oritur tum ex sponsalibus inter unum sponsum et consanguineos alterius, tum ex Matrimonio rato inter alterum conjugem ct compartis consanguineos. De jure ecclesiastico dirimit. Regula.— 1° Honestas publica, ex sponsalibus validis et cum persona individualiter determinata 2 celebratis orta, ex novo jure Tridcntini8 Matrimonium di­ rimit usque ad primum gradum tantum. 2° Honestas publica, orta ex Matrimo- Socer, pater ratione affinitatis, sive conjugati, fathcr-in-law, sive conjugata, Socrus, mater affinis, ut supra, Prosocer, avus affinis, Prosocrus, avia affinis, Gener, maritus filitc, Nurus, uxor filii. Progener, maritus neptis, Pronurus, uxor nepotis, Levir, frater mariti aut uxoris, Glos, $οιόγ mariti, Fratria, uxor fratris, Sororius, maritus sororis, Vitricus, maritus matris, Privignus, filius cx primo matrimonio patris aut matris, 1 Noverca, uxor patris, 1 Apud Guty. Ed. Rom. 1873. T. 11. p. 456 (·). « De Svu. L. IX. c. XIII. n. 4. Quær. 3° An afiinitas ex Matrimonio consummato, sed invalido, dirimat Matri­ monium ad quartum gradum, vel ad secun­ dum lautum ? Resp. 1° Ratione affinitatis dirimit ad 4h"" gradum, si utraque pars borné fidei fuerit, ut patet ex declar. S. C. (’. in Brixicn. Matr. 3 dec. 16G7.— Utrum vero ad 2u,n gradum tantum, si vel utra­ que, vel alterutra pars malæ fidei fuerit, aut casu, quo Matrimonium fuerit invali­ dum propter elandestinitatem, disputatur. Opinamur cum cl. Fcijc? casu occurrente, rem ad Sedem Apostolieam esse deferen­ dam, aut dispensandum. Resp. 2° Ratione vero honestatis publi­ ca dirimit usque ad quartum gradum, quia Matrimonium, etiam invalidum, vi honestatis publicæ dirimit ad quartum gra­ dum. — Vide mox dicenda n. 1593. q. 3°. Punctum Γ. De impedimento honestatis publica. mother-in-law, wife’s grandfather, wife’s grandmother, son-in-law, daughtcr-in-law, granddaughter’s husband, grandson's wife, brother-in-law, sister-in-law, sister-in-law (a brother’s wife), brother-in-law (a sister’s husband), step-father, step-son, step-daughter, step-child, step-mother, 1 De Imp. n. 377. 378. « L. VI 1061. 3 Scss. 24. c. 3. de Ref. Matr. DE .MATRIMONIO. 259 >iio rato, dirimit .Matrimonium ad quartum gradum inclusive. 1593. Quæsita. — Quær. l°z///ho­ nestas pi blica oriatur ex sponsalibus conditionatis, a ut mutuo contentu, rei qua­ vis junta de cauta dissolutis ? Resp. ad lum Neg., nisi conditio adim­ pleta fuerit ; (plia, conditione non adim­ pleta, vera sponsalia non habentur.1 Reap, atl 2UI" Aj/irm. Ratio est, quia impedimentum contrahitur statim post inita valide sponsalia, et impedimentum semel inductum non potest auferri ex voluntate sponsorum, vel alia causa superveniente. Ita ex Declaratione S. C apud S. Alph.2 Quær. 2° An HONESTAS publica ori­ atur ex sponsalibus NON SOLBMNIBUS ? Resp. Affirm. Ratio est. quia Ecclesia inter sponsalia privata et solemnia nullam admittiX distinctionem.8 Quær. 3° An oriatur honestas pub­ lica ex Matrimonio invalido? Resp. Affirm., quia ante Trid. honestas oriebatur ex hujusmodi Matrimonio. Con­ cilium vero nihil circa hoc immutavit, quamvis jus antiquum pro sponsalibus de futuro coarctaverit. Sic declaravit S. Pius V. C. Ad Romanum 1 jul. 1568. Excipe: 1° Si oriatur invalid itas ex defectu consensus. Sic ex Jure Cano­ nico.— Hinc non adest impedimentum pubUcfp honestatis, si .Matrimonium vel ex errore, vel ex metu, aut cum ficto con­ sensu contractum fuerit.8 Excipe : 2° Si in validitas veniat ex pri­ ore impedimento publica' honestatis, orto ex sponsalibus valide contractis; in hoc enim casu non inducitur impedimentum in præjudicium priorum sponsalium. Hinc si Titius initis sponsalibus cum Berta, eaque relicta, ejus sororem ducat, ad primam redire potest, imo debet; nec indiget dis­ pensatione, nisi Matrimonium coneummaveritj Adest vero impedimentum quoad alias consanguineas uxoris, quam invalide duxit, usque ad 4nra gradum.2 Excipe: 3°, juxta plures, Matrimonium nullum ob non servatam formam Tridentinam. Sententia tamen, S. Alphonse 8 verior, hanc exceptionem non admittit, “quia de jure antiquo, C. unie, de Spons. in 6., quod etiam nunc viget, ut declaravit S. Pius V ” iC. ad Romanum}, tantum ex Matrimonio nullo directe ob defectum consensus, non autem ex alia causa, im­ pedimentum excusatur.” Quær. 4J An honestas publica ori­ atur ex actu, qui culgo audit matrimonium civile ? Resp. Neg., “in locis, ubi promulgatum est decretum Cone. Trid. S. 24. r. 1. Ref. Matr., sive fideles actum explentes inten­ dant . . . meram cæremoniam civilem per­ agere, sive intendant sponsalia de futuro inire, sive tandem ex ignorantia, aut in spretum ecclesiasticarum legum intendant Matrimonium de praesenti contrahere.” Ita ex Decr. SSmi D. N. Leonis Papæ XIIL dd. 17 mart ii 1879? Sehwiegervater, beau-père. Sclnvicgennutter, Gross-ecliwiegcrvater, Gross-schwicgennutter, Tuchtennnnn Eidium, Scliwicgersolin. Scliwicgertocliter, Scimur, Kindcstochtennann, Gross-schwiegertochter, des Mamies Binder, Schwager, de- Manno Schwester, Schwagcrin. Bruders Frau, Schwtigerin, Schwager, der Schwester Mann, Stiefvater; Sticlsohn, Stieftochter, Sliefkind. Sticfinutter, i L. VI. l()f>l. 5 Ib. 1063. 8 S. l’œn npnd De Angelis, V. 3. L. 4 T. 4 7°. 4 L. VI. 1062. C. un. de Spons, iu 6°. Panctum ΓΙ. De impedimento criminis. Crimen Matrimonium dirimens triplex est, scilicet Γ adulterium, 2° homicidium belle-mère. nïeul par affinité. aïeule par affinité. gendre. i bru, belle-fille. mari de la petite-fille. femme du petit tils. beau-frère. belle-sœur. belle-sœur. beau-frère. beau-père. beau-fils. belle-mère, inariltre. ’ 1. VL 1064. 2 V. n. 1592. 2° 3 L. V| 1064et Dr Angelis. V. 3. L. 4 T LS’. 4 Acta, T. XIII. p. 126. TRACTATUS 260 conjugis, 3° utrumque simul, modo certæ concurrant conditiones, quas subjicimus. Xola.— Cum impedimentum hoc sit Juris ecclesiastici,1 neque supponat, uti affinitas, ullum vinculum naturale, duo nunc baptizati, qui crimen ejusmodi dum infideles ctiamnum erant patrarunt, eo non afficiuntur. S. C. de P. F. 23 aug. 1852? I. Adulterium solum. 1594.— Ad impedimentum ex hoc ca­ pite incurrendum requiritur, 1° l’t adul­ terium sit verum., formale, consummatum. Et primo quidem verum, i. e. ut saltem alteruter fornicator Matrimonio non mere putatitio, sed legitimo ac valido, etiamsi forte non consummato, sit conjunctus. Deinde formale, et quidem ex utraque parte, i. e. ut ulerque cognoscat, seu, ut S° Alph° probabile est, non affectate igno­ ret, alterum esse conjugatum. Tandem consummatum, intercedente nempe copula carnali perfecta, i. e. tali, qualis descripta fuit n. 1589. II. Dixi: consummatum ct formale ex iltraque parle, quia odia re­ stringenda sunt. — Ita communiter.3 2° L t adsit promissio Matrimonii, pro­ babilius vera (non ficta),4*ac absoluta (non conditionata),6 facta ab uno adultero et ab altero saltem aliquo signo (nam probabi­ liter non sufficit ut taceat6) acceptata (ut habet communis), sive hæc promissio præcedat, sive comitetur, sive sequatur adulterium; sed, si præcedat, requiritur, ut retractata ante adulterium non fuerit. Probabilius autem non requiritur repro­ missio. Utrum vero promissio sub con­ ditione, ante mortem conjugis verificata, sufficiat, disputatur. Aflirmativæ sententiic’ intrinseca ratio S° Alphouso non probatur; at, cum communis sit, sapien­ tibus se remittit S. Doctor.7 3° Ut tum promissio Matrimonii, tum adulterium fiant vivente, priore conjuge, seu constante eodem Matrimonio. — Ita ex pluribus locis Juris Can.8 1 L. IV. Decr. T. VII. S. Th. in 4. D. 37q. 2. a. 2. - Collect, p. 3S1. n. 880. 3 L. VI. 1036. 4 Ib 1039. 5 Ib. 1010. ° Ib. 1038. 7 Ib. 1037. 1040. 8 C. 5. Cans 31. q 1. L. IV. Decr. T. V!I. c. 1. S. Alph. L. VI. 1037 sq. Sub iisdem circumstantiis etiam per adulterium cum Matrimonii attentatione (v. g. per consensum de præsenti et vo­ luntatem conjugium celebrandi, sive ante, sive post adulterium fiat ; sive coram Pa­ rocho, sive clandestine) impedimentum dirimens inducitur ’ Sufficit etiam, si, scientia de conjugio alterius post Matri­ monium adulterinum habita, .Matrimo­ nium non retractantes eo utantur.12 — Non sufficit vero promissio .Matrimonii ante obitum conjugis ineundi.8 II. Homicidium solum. 1595. — Tres conditiones requiruntur, ut cx hoc adsit impedimentum : 1° Mutua conspiratio ; unde non suffi­ cit, ut conjux conjugem suum occidat, si persona, quacum .Matrimonium -initurus est, hanc actionem ignoret, aut contradicat,4 aut postea eam approbet ac ratam habeat.8 2° Intentio Matrimonii. — Ita commu­ niter, quamvis injure non sit expressum. Ratio est, ([ilia linis legis est, ne (piis spe Matrimonii propriam vel alterius conju­ gem occidat.— Verificatur hæc 2“ condi­ tio per intentionem ex parte unius, et suflicit probabilius, ut indicia quiedam hu­ jus intentionis præcesserint, v. g. familia­ ritates, epistolæ amatoriae, etc.6 3° Mors realiter secuta ex actione physica vel morali (ideoque consilio vel mandato alicui dato7) alterutrius compli­ cis. Patet ex Jure Canonico. — Itacowmu niter. IIT. Utrumque simul. 1596.— Quando crimina adulterii et. conjugicidii reperiuntur conjuncta, non requiritur mutua conspiratio ad conjugicidium, nec promissio Matrimonii, sed hæc tria sufficiunt : 1° Adulterium, quale supra (n. 1594. 1°) expositum est. Hinc præcedere de­ bet conjugicid io : si enim præcedat mors conjugis, adulterium quod consistit in copula cum conjuge alterius (certe viven1 3 4 8 ° 7 L. VI. 1042. Collect, p. 380. a. 879. Heiss, dc Matr. § 42. III. Feije, n. 452. Feije, n. 449. Ib. 1033. Schninlz.gr. L. IV. T. VII. n. 56 sq. L. VI. 1034. II. A. Tr. XVIII. 63. I. Ib. 1031. DE MATRIMONIO. fis), locum habere amplius non poterit.— Non tamen neccsse est, ut præcedat mortis machinationi. 2° Machinatio mortis ab uno adulte­ rorum ex intentione Matrimonii: sufficit autem, ut luce intentio ab uno habeatur, qua: tamen probabilius alteri manifestanda est, ad quod sufficiunt indicia, ut supra n. 1595? 3° Mors ex machinatione unius adul­ terorum secuta, eodem modo ac supra dictum est de solo homicidio. Sic ex eodem .lure Canonico.12 Hoc impedimentum, quod propter du­ plex crimen unitum vocatur idnunque simul, unicum constituit impedimentum. Contra vero, si et adulterium et homici­ dium suas proprias conditiones separat i m habeant, uti n. 1594 et 1595 (resp. 1596) expositae sunt, duplex inferunt impedi­ mentum. Punctum FU. De impedimento disperda­ tis cultus. Disparitas cultus intelligitur in genere diversitas Religionis inter contrahentes. Sed hic intelligitur proprie disparitas. quæ inter baptizatum et non baptizatum inter­ cedit. Attamen etiam de disparitate cultus inter baptizatos "Matrimonium contrahen­ tes, seu de Matrimoniis mi >tis.\\\c dicemus. 1597. PitINC ΓΡΙ a . — I. CnItus dispa­ ritas, quæ est inter baptizatum (sive hic sit Catholicus, sive non) ct infidelem, seu non baptizatum, Matrimonium ellicit in­ validum. Ita ex jure non scripto, i. e. consuetudine vim legis habente.8 ΙΓ. Diversitas autem Religionis inter baptizatos non constituit impedimentum dirimens. Probatur cx eo, quod nulla lege aut consuetudine irrita declarentur Matri­ monia inter Catholicos et hæreticos.— Ita unanimis consensus Theologorum. III. Diversitas Religionis inter Catho­ licos et hæreticos vel schismaticos consti­ tuit impedimentum impediens. Eruitur tum ex praxi Ecclesiæ, quæ fideles ab istis Matrimoniis semper maxima sollicitudine avertit, tum ex Declaratione expressa Benedicti XIV., qui luce connubia vocat detestabilia, qua· sancta Mater Ecclesia per1 L. VI. 1035. 1036. Rcqnir. VI. 2 Ib. 1036. 3 Ib. 1014. 261 petito damnavit algue interdixd. (C Pl. Bait. Π. p. 314.) * 1598. Qi esita. Quær. Ie Quo jure celentur conjugia inter Catholicos et hareticos vel schismaticos ? Itesp. .lure tum divino, tum ecclesiastico. Divino scii., quoties in casu individuo pe­ riculum perversionis partis Catholica· vel prolis est proximum, nec removeri potest ; ecclesiastico autem, quia obstat Ecclesiæ prohibitio universalis, cujus motiva -unt vetita communicatio in sacris et periculum, de quo supra, idque non particulare seu hic et nunc in casu individuo existens. sed commune. Quare licet, remoto periculo, cesset juris divini vetitum, non tamen absque dispensatione cessat prohibitio Ecclesiæ. Feije, n. 567. Quær. 2° Qmbusnam competat facultas a tali impedimento el ab impedimento impe­ diente mixta cdmm unionis dispensandi ? Resp. Soli Romano Pontifici, exclusis omnino Episcopis, nisi hanc a iummo Pontifice facultatem obtinuerint, quæ qui­ dem qua ratione nostris Episcopis concedi soleat, vide p. LXX1V. n. 3. 4. 5. Quær. 3°. Quibusnam condit tomba * dis­ pensatio profata concedatur ? Resp. Prætcr causam gravem, adesse etiam debent omnes et siniruke. p LXX1V. n. 3. 4. 5. rccensitæ. (391 p. 425. Quær. 4° .7« valeat Matrimonium in­ ter Catholicos et hareticos mituut, m, ob­ tenta dispensatione, pars haretica nolit acquiescere conditioni ab Ecclesia imposita, nempe ut filii tmil sqt E SEXIS in Reli­ gione Catholica educentur ? Itesp. Jjjirm. Agitur enim de impedi­ mento mere impediente, et consequenter hæc conditio validitatem Matrimonii non afficit. X erum Parochus debet in hoc casu abstinere a quocumque interventu, ut lo­ quitur S. C. Inq. 17 jun. 1829. Quær. 5° Qua ratione in nostris Prociuciis tnijlis Matrimoniis assistendum sit, si dispensatio intercesserit I Resp. 1° Vide “Excerpta ex Rit. Rom.” p. 208. (* ) ct p. 2 12 sq. Ed. 1872. vel Ed 1874. p. 200. (* ) et p. 234 sq., ubi inter alia animadvertitur: “ In ineundis ejusmodi nuptiis Ecclesia ea generatim omittenda indixit, per quæ Catholicorum Matrimonia decorantur.” Dicitur - gene­ ratim ; nam ritus pro Matrimoniis con­ trahendis in Rituali pnescriptus per ino- 262 TRACTATUS d) dispensationem petiturus ct cautionibus satisfacturus pœnitens nolit abstinere a frequenti conversatione tali, quæ sive ali­ unde sit culpabilis, sive inanem redditura sit spem propositi dimittendi casu quo denegetur dispensatio,— absolutionis qui­ dem beneficium est pœnitenti denegandum, non tamen projicienda, sed potius augenda cura et sollicitudo de misero ejus statu. Ita Feije.1 Quær. 7° Quid agendum, si, contracto Matrimonio mixto, conditio prole»! Catho­ lice instituendi negligatur ? Resp. Pars Catholica absolvi nequit, nisi faciat aut serio promittat facere quid­ quid moralitcr loquendo facere poterit, ut proles rite baptizetur et Catholice institua­ tur. Quin et in casu publico publicis pecca­ toribus est an numeranda. Ex hoc principio, quod probatione haud indiget, resolves: 1. Si pater Catholicus· sit et proles nondum ita adoleverit, ut, licet non po­ testati, injluxui tamen paterno subtracta dici debeat, hic absolvi nequit, nisi pri­ mum curet aut, si nunc non possit, curare serio promittat, ut proles a) si necdum baptizata vel certo calide baptizate fuerit, baptizetur; b) olliciis divinis in ecclesia Catholica assistat, scholam Catholicam, si fieri possit, frequentet, etc. Idem resolve de tutore Catholico. 2. Si mater Catholica sit, patre acatholico adhuc in vivis degente, oftieio suo fungi censenda est et absolvi potest, si injluxum (potestate enim, quæ lege civili tota apud patrem residet, uti nequit) ma­ ternum apud prolem ct conjugalem apud maritum adhibeat, aut adhibere serio pro­ mittat, ut proles, ut supra, rite baptizetur et Catholice educetur. 3. Mortuo patre acatholico, mater Ca­ tholica superstes, nisi tutoris oflicio eareit, ad idem tenetur, ad quod pater Catholicus. Quær. 8° An Calrinistm et Lutheraui, et unicersim Jurretici, degentes in locis, ubi Baptisma dubium et suspectum est, tam­ quam infideles habendi sint, ita ut inh-r Catholicos et eos disparitatis cultus impedimentum dirimens adesse censeatur ? * Resp. Vide Excerpt, ex Rit. Ed. 1874. 1 Pins IX. 15 nov. 1858. -Vpp. Cone. 1’1 Bait. p. 234 (t), ubi regula· hoc in casu serII p 311. et S. C. de 1’. F. 25 mart. 1868. ib. vandæ inveniuntur. (41) p. 426. p. 344. Cfr. Collect, p 401. n 908. Xola. — Si in hisce regionibus agatur - a. 335. ! de Catholico Matrimonium inituro cum s a. 336. dum tantum exceptionis, et exclusa semper Missæ celebratione, si graviora damna ac mala timenda sint, ab Ordinaria, cujus conscientia hac in re oneratur, tolerando permitti potest.1 (ξ), p. 395. Resp. 2° Quoad modum exigendi pro­ missiones praescriptas, monent Patres Cone. Pl. Bait. 11. * ut animarum pastores . . . “ fortiter quidem in re, in modo ta­ men suaviter se gerant, ne . . . utrumque sponsum exasperent, indcque mala orian­ tur graviora ; quod eo magis praecaven­ dum, cum constet raro hisce in regionibus ab Episcopo vel sacerdote pro ineundis ejusmodi nuptiis dispensationem peti, donec res jam eo usque processerit, ut Matrimonium per Ecclesiæ monita ab­ rumpi posse vix sit sperandum.”—“Om­ nis opera in eo potius ponenda est, ut fideles a mixtis istis conjugiis omnino deterreantur. Hortamur igitur animarum pastores, ut semel saltem in anno, tem­ pore præsertim Adventus vel Quadragesiime, gravi sermone greges sibi commissos mala, quæ ex illis pullulant, edoceant." 8 Opportune etiam confessarii tum parentes, tum juvenes ac puellas in hunc finem moneant. (401 p. 426. Resp. 3’ “ Nolumus,” aiunt iidem Pa­ tres, “ sacerdotes suam operam praestare iis, quos noverint ministellum adituros, fœderis matrimonialis iterandi causa, vel qui, fœdere sic inito, absque pœnitentiæ indi­ ciis, benedictionem sacerdotalem petunt. ’4 Quær. 6° Quid agendum, si mixti. Ma­ trimonii ineundi propositum in Catholico aut Catholica detegatur ? Resp. Omni meliori modo, christiana tamen caritate ac suavitate, in omni pa­ tientia et doctrina, avertere suos ab iis debent non Ordinarii soli, sed et parochi et confessarii. Quod si in proposito persistatur,—ct rei a) pateat non com­ mune tantum, sed ct proximum, quod re­ moveri nequeat, periculum in casu indi­ viduo existera·, rei b) nulla allegari queat petendae dispensationis causa rationabilis (in dubio adeundus Ordinarius), vel c) abs­ que dispensatione vel necessariis cautioni­ bus Matrimonium contrahi intendatur, rei 4 a. 338. 1 De Imp. n. 569, DE MATRIMONIO. 263 parte acatholica, ad prtediefas non tantum ' II. Ut vero metus, etiam gravis, Ma­ regulas sedulo attendendum est, sed pne- trimonium dirimat, requiruntur pneterea terea de facto ipso collât i vel non colluti sequentes conditiones, scilicet ut metus Baptismi inquirendum. * Cfr. n. 126L ΠΙ. incutiatur 1° a causa externa et libera; — 2° injuste ; non enim infertur injuria, Punctum Illi. De impedimento cis seu quando metum incut iens jure suo utitur. Jure nutem suo utitur, quando hæc duo metus. concurrunt : a) si persona sive publica, Hæc statuenda sunt : sive privata jus habet hoc Matrimonium * 1599.— I. Metus gravis dirimit, certo exigendi, et b) si jus ei sit minandi et Matrimonium de Jure ecclesiastico, ct exequendi quod minatur; — 3° ad finem forte probabilius etiam de jure naturali, contrahendi Matrimonii, prout communi­ idque licet metum passus vere consenserit, ter tenetur contra paucos.1 aut juramentum intercesserit, aut metus a III. Metus levis, etiam injustus, Ma­ tertio fuerit incussus. trimonium non dirimit. Ratio est, 1° Ut vero metus sit gravis : quia metus levis non censetur graviter et 1) Requiritur, ut malum, a; nequeat efficaciter in consensum influere ; 2C quia alias evitari ; b) prudenter (non vane et ex jure positivo solus metus gravis irri­ leviter), ac proxime inferendum timeatur; tum facit Matrimonium; 3° quia secus c) sit grave, quale est mors vel gravis innumera Matrimonia fierent irrita cum cruciatus, — exilium, — career diuturnus maximo societatis detrimento.2 aut atrox, — amissio status, — violatio 1\. Metus reverentialis, secundum virginis aut viduæ honestæ, — ablatio fa- communem sententiam per se, i. e. nisi ei mæ,— amissio bonorum magni momenti, adjungantur aut verbera, aut minæ, aut — amissio magni lucri, ad quod quis jus timor alicujus gravis mali, puta odii, diuhabet aut a quo saltem injuste impediatur.1 turoæ indignationis, etc. non dirimit Ma­ 2) Sufficit, ut malum, a) sit grave respec­ trimonium. Ratio est, quia non tantum tu metum patientis ; b) sit grave ex com­ non est metus per se gravis, sed ne metus muni hominum opinione; c) sit absolute. quidem, sed potius reverentia.3 Casus. Titius rem pluries habuit cum seu in se, grave, i. e. non requiritur, ut sit comparative, grave, seu gravius illo, Berta. Hæc, parta prole, Titium. Matri­ quod eligitur; d) timeatur vel tibi ipsi, monium cum ea inire et proli providere vel consanguineis aut affinibus tuis ad recusantem, Magistratui defert, a quo Ti­ tius, cum neque proli providere posset nec quartum usque gradum.1 2 Nola. — Utrolibet jure, naturali scii, Bertam ducere vellet, carceri mancipatur. an ecclesiastico tantum, Matrimonium per Carceris pertæsus Titius, Bertam ducit. Quær. 1° .in valeat Matrimonium ? metum dirimi dicas, hoc impedimentum 2° Quid, si Berta eodem tempore cum dispensationem non admittit, sed necesse est, ut causa metus tollatur.3 Idcirco aliis fornicata fuerit ? 3 Quid, si sub promissione Matrimonii perseverante causa metus, nec per copu­ lam, nec per eohabitationein (hæc alias Berta Titio corporis sui copiam fecerit .' Resp. ad lum. Valet yeneratim loquendo. praesumuntur metu extorta) Matrimonium convalidatur ; durante enim metu, sicut saltem pro foro externo ; quia, yeneralim Matrimonium non potest valide contrahi, loquendo, metus in hoc casu juste incutitur. Ad 2um. Non valet, quia non est certum sic nec convalidari contractum invalide. Secus dicendum, si prorsus libere ct af­ metum fuisse juste incussum ; nam proles fectu maritali admittatur copula, ut ha­ mm certo ad eum pertinet, et non ipse, bent communiter 1>D. post S. Thomam,4* sed Berta, plures fornicatores admittendo, vel etiam spontanea sit cohabitat io, qua' dubii circa patrem prolis causa fuit. Ad 3um. Ilice circumstantia casum pro consensus ratificationc accipitur.6 ipioad metum juste vel injuste incussum 1 L. VI. 1017. 101S. non mutat, nisi in favorem Titii in suppo­ 2 Ib. 1047sito quæsiti 2*. Promissioni enim, etiam 3 L. IV. Deep. T. I. c. 14 4 Ia 4. D. 29. Q. 1. ait. 3. q. 2. nd 2. 6 L. I \ . Decr. T. I e. 21. 1 L. VI. 1019- 1053. 2 L. VI. 1055. Acta. T V. p 34S st| » L. VI. 105G. 264 TRACTATUS sponsalitiæ, stare non tenetur casu, quo tionem substant iæ Matrimonii contrariam Berta fornicata sit cum alio (n. 1531. 4a). (n. 1518. q. 6°). Si ob unum horum In praxi in hoc ct similibus casibus certo deprehendatur invalidum, Parocho sedulo attendendum est : a) an metum licebit secundis nuptiis assistere; indu­ passus non forte fictum tantum consen­ bio vero recurrat ad Ordinarium. Si secundum, nulla est dillieultas. sum dederit, dum nuptias contraxit : b) Si tertium, vel dubium post diligentem an cohabitatio nuptias ita initas subse­ cuta fuerit necne: c.) an non detur ratio a inquisitionem perseverat, vel non. Si non, Matrimonio contrahendo excusans juxta agat ut in primo vel secundo distinctionis dicta n. SIO. Hæc si adsit, applicari po­ membro dictum fuit ; si perseveret dubi­ terunt dicta dc eo, qui asserit se fete um, Ordinarium consulere debet ejusque consensisse, n. 1548. q. 7°, vel si revera responsum expectare. consenserit ct cohabitatio nuptias non fu­ Quær. 3° l ndenam in dubio Parochus erit subsecuta, peti poterit dispensatio in sibi certitudinem moralem de morte com­ Matrimonio rato, non consummato; d) an paras comparaturus sit ? non adsit Matrimonium pnesumptum. Resp. 1° Certo non comparatur, a) ex sola absentia, etiain longa, compartis; b) præcise ex uno teste, licet dc visu; c) Punctum IX. De impedimento ligaminis. præcise ex pluribus de auditu ; d) ex sola 1600. — Per ligamen intelligitur vin­ fama. culum Matrimonii, quo conjuges ita inter Resp. 2° Certo procuratur, vel a) ex se constricti sunt, ut, utroque vivente, testimonio legitimi magistratus, ecclesiasneuter cum alio quolibet Matrimonium tici vel civilis, vel alius persona· publicani validum inire possit. auctoritatem habentis, vel Parochi testan­ Impedimentum ligaminis fundatur in ts dc sepultura ; vel b) ex dicto duorum duobus Matrimonii attributis, quæ sunt testium fide dignorum (quos inter, et qui­ indissolubilitas et unitas. Hinc deducitur dem ordinarie præ cæteris, admittuntur impedimentum ligaminis esse juris divini. etiam consanguinei, non vero ipsa com­ Casus huc spectantes variis modis, apud pars), asserentium se vidisse obitum vel nos præsertim, occurrere possunt. Hinc sepulturam. sequentia sint Resp. 3° Ea, quæ singulatim sumpta 1601. Qr esita.— Quær. 1° Quid (vide Resp. 1°) certo non sufficerent ad Parocho sit agendum, dum pro Matrimonio producendam certitudinem moralem mor­ contrahendo se ei sistat cages rei alienigena tis compartis, omnia,— vel, in quibusdam asserens se impedimento ligaminis non te­ casibus, aliqua tantum, — simul juncta neri ? eam producunt. — Sic unus testis, etiam Resp. Servet ea, qmc servanda esse de visu et fide dignus, per se non sufficit; diximus n. 1536, 1537, et, casu quo, ad­ juratum tamen ejus testimonium Episcopo vertat ea, quæ animadvertuntur in Nota I. sufficere poterit, si cum eo concurrant n° 1537 pro hac regione adjecta. alia indicia verisimilia, qualia c. g. forent, Quær. 2° Quid item, si se sistat aliquis quod compars, qmc jamdiu disparuit, tem­ pore discessus jam fuerit senex vel æger ; pro secundis vel ulterioribus nuptiis ? Resp. Disting. Pel enim certo adhuc- — quod periculosam navigationem fuerit dum in vivis est compars, vel moraliter aggressus ;—quod fuerit moratus in locis, certo mortua est, vel de morte ejus du­ ubi pestis sæviens multos e medio tolle­ bat. — Sic pariter sola fama per se non bitatur. Si primum, inquirendum est, utrum suflieit. sed sufficiet, si cum ea concurrant Matrimonium cum comparte adhucdum conjectura;, quæ vehementem præsumpvivente non forte invalide fuerit initum, tionem constituant. Nota tamen ipsam sive ob impedimentum elandest initatis vi­ quoque famam, quotiescumque invocetur, gens in loco vel casu, in quo fuit initum, aliis licet conjecturis corroboratam, pro­ sive ob impedimentum disparitatis cultus, bandam esse. Ad hoc autem 11 requiri­ sive ob impedimentum metus, sive ob de­ tur, ut duo testes omni exceptione majo­ fectum consensus sub metu alias non irri­ res deponant se a fide dignis audivisse tante dati in. 1599. Casus], sive ob condi­ ejusmodi famam existere ; 2) ut concurrat DE MATRIMONIO. causa rationabilis, e qua fama ortum habeat e. g. (piod maritus mare navigaverit, et, subortu tempestate, per leni pus congruum exspectatus, per loca verisimilia quæsitus, non comparcat, ncc de navi sit relatum (pia vehebatur, vel (piod rudera sint inventa. Famre enim ratio non habetur, nisi pro­ betur originem trahere a causa rationabili. Vide Cone. Plea. Balt. II.,1 ubi speciatim agitur de dubio mortis compartis, si militia- nomen dederit, cujus dubii casus apud nos post bellum civile facilius con­ tingere potest. Nota.— Ie Ne Ordinarius quidem, re­ manente post diligentem inquisitionem dubio, .Matrimonii celebrationem permit­ tere potest. 2° Rejicienda est paucorum aliquo­ rum doctrina, existimantium irritum esse Matrimonium contractum absque suffi­ cienti certitudine dc morte compartis re­ vera mortuæ. Necesse tamen est verus adfuerit consensus mutuus 2 (cfr. n. 1574. q. 7°), et graviter praeterea illicita foret ejusmodi Matrimonii celebratio. 3° Utrum conjugibus uti liceat ^Matri­ monio, si post nuptias initas dubium de morte prioris conjugis oriatur, resolve ex dictis n. 1574. q. 6°.— Utrum et (piando, dubio remanente, sub conditione iniri pos­ sit Matrimonium, vide n. 154S. q. 5°.— De conjuge post initas nuptias in bona fide relinquendo necne, vide n. 1638. * Punctum XI. De impedimento clandestinitatis. 1603. Matrimonium clandestinum di­ citur illud, quod contrahitur sim- solernnitate ab Ecclesia requisita, nempe -ine assistentia Parochi et simultanée duorum saltem testium. Impedimentum istud est de solo Jure ecclesiastico, cum fuerit . a Trident.1 constitutum. Ad Matrimonii validitatem testes qui­ , libet sufficiunt, sive mares sint, sive fœininæ; sive a-tate majores, sive minores, modo rationis usum habeant, et de con­ tracto Matrimonio testari valeant. — Hinc S. Alph.2 docet, munus testium posse exercere etiam infideles; nec necessarium esse, ut sint ad hoc vocati, sed etiamsi casu transeant aut sint ibi praesentes, dummodo adverterint id, quod factum est; imo sufficiunt, licet dolo et in alium finem vocati fuerint, quin etiam licet in­ viti ac vi detenti adsint. Agendum 1° de vi Decreti Concilii Tridentini ; 2° de pssistentia Parochi. Punctum X. De impedimento cptalis. 1602.— Impedimentum cetatis consis­ tit in defectu ictatis sufficientis ad Matri­ monii officia adimplenda. Dirimit Matri­ monium impuberum (u. 911) de Jure eccl.3 Excipe ; modo malitia (judicio S Sedis vel ( Irdinarii, ut licitum sit Matr.) non sup­ pleat a talem ; (piod intelligitur de impu­ beribus, ipii jam sunt potentes ad genera­ tionem. et aliunde onus vinculi conjugalis . satis intelligerc possunt. Cum impedimentum hoc sit juris eccle­ siastici, valet Matrimonium infidelium impuberum (huc tamen redit quod dictum luit n. 1571 q. 1°>, et Papa in eo dispensarepotest. Quandonam habeat vim spon­ salium vide L. VI. 841 et Feije, n. 534. 1 a. 328 ct p. 308. XII. 2 Fciie, dc lmp. η. 116. 3 I. I\ D er T II c. 7. 10. 11. I i 265 J SECTIO I PE VI DECRETI COXCILII TRIDEXTINI 1604. — Concilium sic statuit: “Qui aliter (piam praesente Parocho, vel alio sacerdote, de ipsius Parochi seu Ordinarii licentia, et duobus vel tribus testibus. Matrimonium contrahere attentabunt, eos sancta Svnodus ad sic contralienduin omnino inhabiles reddit, et hujusmodi con­ tractus irritos et nullos esse decernit. . . . Decernit insuper, ut hujusmodi Decretum in unaquaque parochia suum robur post 30 dies habere incipiat, a die prima· publicatio­ nis. m eadem parochia factie, numerandos." 1605. - - RegiiIte practice pro America Septentrionali. I. Decretum Tridentinum de clandestinitate Matrimoniorum : a) Proniu)gatum//r/?«//w/7«r,aut certe,ac si promulgatum fuisset, cim habet, ubi tam­ quam conditio sine qua non caloris Matri­ monii aliquo tempore fuit servatum. Ratio est, (piia non sic servaretur, nisi vel forma­ liter, vel ciri unlit er, vi scilicet consuetudi­ nis legis inductiva·, promulgatum fuisset 8 1 Sess. 24. c 1. tie Ref. Matr. - L. VI. 1085. 3 Ben. XIV. de Syn. I.. XII. c. V. n. 6. 2C6 TRACTATIS b) Obligationi ejus non obstat quod in loro, ubi promulgatum fuit, non adsit verus Parochus ; sutlicit nimirum ut sacer­ dos, qui prope ecclesiam aliquam residet, Parochi instar curam gerat animarum. Patet ex Resp. S. Sedis 17 mai) 1801· de sacerdotibus Ilollandiæ apud P. Heilig.1 c) Nova promulgatione haud opus est in parochia per viam dismembrationis ex alia, in qua Decretum vigebat, creata. Ratio est, quod promulgatio territorio in­ haereat. Ob camdem rationem liber manet locus, in quo Decretum non obligabat, si adjungatur parochiae, ubi viget, dum econtra ligatus manet locus, in quo obligabat, junctus parochiae, ubi non viget. * 1606.— II. Contra vim non habet Decretum : a) Ubi dubia est sive formalis, sive virUialis (jus promulgatio. Ratio, quia lex dubia non obligat.34 b) Si. extincta parochia, in qua promul­ gatum fuerat, nova creata fuit, quæ dici nequeat continuatio prioris ct in qua non fuit de novo promulgatum. Ratio, quia, destructa parochia, (b structa quoque est persona moralis, cui promulgatio facta : fuit, ideoqueet promulgatio.·1 (,/.) p. 395. c) Ubi a parocho sine mandato Ordi­ narii fuit promulgatum, nam promulgatio est actus suprenue jurisdictionis fori ex­ terni, qua caret Parochus. (42) p. 427. d) I bi memoria promulgationis penitus obliterata est. Si vero memoria exstat consuetudinis, Matrimonia in executioneni Concilii Tridentini coram Parocho, etc. celebrandi, promulgatio pnesumitur. In priori enim casu consuetudine abolitum, in posteriori eâdem inductum censetur.5* e) Ubi declaratione aut dispensatione Pontificia abrogatum est. Kat io per se patet. Vide n. 1608- 1611. f) Ubi moralis ac in loco quodam genera­ lis Decreti observandi impossibilitas adest, scii, (piando Parochus aliusve competens adiri per mensem non potest. vel nonnisi difficillime et cum gravi periculo, et hæc diflicultas seu impossibilitas generalis sit in aliquo loco. Duorum tamen testium 1 L. VI. 1081 (1). 3 Feije, de Inip. n 301. 3 Ilei-*, de Matr. f 44. p. 171 in nota. 4 L. VI. 1079. 5 Anal. J. P. Ser. 2. eoi. 1870. Sér. 9. coi. C> IG. u 51. præsentia pro valore necessaria tunc est. Praeterea expedit, ut, si alius tunc vel postea sacerdos haberi possit, ab hoc peta­ tur benedictio nuptiarum 1 (Θ), p. 395. 1607.— Et luce quidem certa sunt; quæri vero potest utrum Decretum, absque speciali induito Pontificio, valide publicari possit, aut potuerit, extra Parochias pro­ prie dictas, puta in sic dictis quasi-Paro­ chiis ?— Respond., sententiam negantem mihi et aliis quibusdam, quorum hac de re placita meciim communicata fuere, ad minus certo probabilem * videri. Ratio est. quia, ut valeat promulgatio, huic nihil deesse debet eorum, quæ ad substantialem ejusdem formam requiruntur ; ad hanc autem a Trid. expressis verbis requiritur, ut fiat in . . .parochia (vide textum Concilii n. 1601); parochia vero hic stricte dicta seu in obvio ac unico illo sensu intelligenda est, quo tempore Trident ini intelligcbatur, ac quo adhibetur in ipso illo Con­ cilii decreto,12 in quo parochia· erigi ju­ bentur; idque eo magis, quod agatur hic de materia *stricta interpretationis, de decreto scii, quod — derogat juri antea vi­ genti, — .Matrimonii libertatem restringit.. — et irritat actum, qui ab exordio inde Ecclesiæ ubique terrarum fuit validus.— Et luce quidem ratio promulgationem De­ creti extra parochias proprie dictas ad minus dubie validam reddit; lex autem dubie promulgata non obligat. Ergo. Confirmatur sententia: a) Ex auctori­ tate Lugonis,8 qui de Decreti obligatione loquens, expressis verbis habet : “ non extante Parochia, in (pia publicatio fiat, numquam incœpit obligatio,” b) Ex auctoritate cl. Feije, qui hæc ha­ bet : “ In . . . easily in quo parochialitalis ratio non existit, validum dicendum est Matrimonium sine sacerdote et testibus contractum. . . . Adeo hoc verum esse opinamur, ut in ejusmodi loco ne publica­ tio quidem ipsa” (Decreti) “ umquam sit facienda.” Parochialitatis autem ratio ut existât, cl. Auctor requirit, “ut fideles teneantm· jure ipso Communionem pascha­ lem aliaque paroehialia jura suscipere, sive a determinato missionario, sive ab uno saltem ex diversis missionariis intra cer1 2 3 Ed. L. VI. 1079 (1). Cfr. hoc Cornp. n. 182. q. 3’. Trid. Sess. 21. c. 4. Ref. Resp. Mor L I. Dub. 36. Tom. VIII. p. 59· Paris. 1869. DE MATRIMOX 10. (uni locum” (adderem : vel pro certis fa­ miliis) “diversis ecclesiis pra· posit is.” 1 c) Ex auctoritate cl. Perrone, qui in epistola (jul. 1873), quam a se lectam fuisse testatur milii amicus theologus, camdem sententiam amplectitur. d) Ex auctoritate S. Alphonsi. λ ide dicta n. 1606. b). c) Ex Besp. S. C. Inq.- \rchicpiscopus nimirum Quebecensis sequens proposâtrat dubium: “5° Matrimonium duorum Catholicorum inter se solos contractum absque ullo teste, validum-ne est?” S C. Inq. 17 nov. 1835 respondit: “Vali­ dum est pro iis dioecesis Quebecensis incolis, qui missionariis utuntur. Sacra enim Cong. de Prop. Fide, anno 1820 decrevit : “ pro incolis dioecesis Quebe­ censis, qui missionariis tantum et donec utuntur, non esse locum decreto Concilii Trident ini Tametsi, nullo habito respectu majoris vel minoris distantia’; quibus ex verbis” (pergit S. C. Inq.) “patet incolas pnedictos Matrimonia inire posse nec Parocho adstante, nec testibus ullis. . . . Secus vero de iis incolis affirmandum est, qui in locis habitant ubi sunt paro­ chia? c.onstitutm ; illi enim nullo modo a lege Trident ini Decreti immunes haberi possunt.” I t vis argumenti cx hoc Responso petiti pateat, triplicem pono sensum, qui voci parochia in Tridentino decreto tribui queat. Primas est strictas hic, quem ei­ dem tribuo. Secundus est latus ille, quem tribuimus Quasi-parochiis nostris, per quas intelligimus territorium, quod, (pioad speciem externam, plus vel minus accedit ad similitudinem parochia', habens eccle­ siam prope (piam sacerdos ordinarie vel saltem principaliter resideat, et limites ab Episcopo designatos. Tertias est latissi■ mus iste, (pii nullum locum excludit, ubi adest aliqua fidelium congregatio, et simplicibus Missionibus proprius est.— Dixi : triplicem pono sensum ; neque enim eum ut vere canonicum admitto; nam nulla est differentia stricte canonica, sed usualis tantum, inter Quasi-paroehiam et simplicem Missionem, seu frustra in jure communi qmererentur regula? ad eas dis­ cernendas Nec SS. Congncs S. Inq. et de Prop. Fide in Resp. citatis triplicem illum sensum admittunt ; nam non sup­ 1 De Imp. n 335. j j j ' | 267 ponunt medium aliquod existere inter parochia- proprie dictas et Missiones. Objectio I. Ubi eadem est ratio, eadem currit legis dispositio ; atqui eadem est ratio publicandi Decretum extra parochias proprie dictas ac intra ipsas. Ergo.— Probatur minor cx < o, quod cx publica­ tione. Decreti extra parochias proprie dic­ tas non sunt timenda majora incommoda, nec minor est speranda utilitas, quam ex publicatione intra illas. Resp. l'J Disting. maj. juxta dicta n. 145. Neque enim jure communi parochia ct Quasi-parochia diei possunt aut cor­ relative, aut cequiparata, aut cannera, aut contenta, ita ut, quæ de illa statuantur, pleno jure spectent ad hanc. Sic c. g. ju­ risdictio ordinaria in foro interno, ct ob­ ligatio applicandi Missam pro populo non spectant ad Quasi-parochias. Resp. 2° Neg. minorem. Nam identitas rationis quoad Missiones certo certius non exist it ; quando enim recursus ad sacerdotem foret impossibilis. Matrimonia nihilominus essent certo valida. Sed multolies, dum Missionarius. certis vel incer­ tis temporibus, per Missionis sua· partes successive discurrit, vere dubium erit, utrum absentia ejus sit satis diuturna vel distantia satis longa, ut sponsi constitu­ antur in impossibilitate recurrendi ad ipsum, ac proinde utrum Matrimonium, in talibus adjunctis sine ipso initum, sit validum ; dum econtni in parochiis pro­ prie dictis pastor lu.bitualitcr residit in centro exigui territorii Ergo magna est disparitas.— Quod vero spectat Quasiparochias, duplex fieri potest suppositio; nam vel comprehendunt vel non compre­ hendunt populationem Catholicam ita stabilem et condensatam, 11 talem sacer­ dotum numerum, etc., ut exercitium nor­ male ministerii pastoralis in iis locum habere possit. In priori casu erigatur parochia proprie (beta, non instituto, si S. Sedi ita visum fuerit, parocho inamovibili, et Decretum modo certe valido promulgari poterit In posteriori facilior quidem erit recursus ad sacerdotem quam in Missiom * : attamen alia diversi generis incommoda orientur. 1) Frequenter Epis­ copus Quasi-parocho committit paucas Mi-sûmes proprie dictas aut stationes, de quibus dubitari poterit, utrum per modum accessorii vel partis sequantur totum vel TRACTATUS principale, an vero per seipsas subsistere censeantur, ae proinde utrum publicabo Decreti, in Quasi-parochia facta, ad eas ex­ tendatur. 2° Nonnumquam dubium erit, utrum talis vel talis congregatio fidelium sit salis similis Parochia» proprie dictæ, ut mercatur infer Quasi-parochias numerari ; proinde publicatio Decreti, ibi facta, dubie valida evadet, necnon et omnia .Matrimo­ nia clandestina in illo loco contrahenda. — Ergo gravia incommoda sequuntur quasi necessario et per .se ex publicatione Decreti extra Parochias proprie dictas. Ergo jure negatur paritas rationis, ct a fortiori negari potest eam certo probari, quemadmodum probari debet ab eo, qui legem, eamque irritantem, extendere velit de casu ad casum ; libertas enim Matrimonii est. in possessione, donec con­ trarium probetur. Objectio II. Plures existant dioeceses, in quibus nulla exstitit umquam Parochia proprie dicta, et ad quas tamen, petenti­ bus vel pro dubii solutione consulentibus Episcopis, extensa fuit declaratio Ben. XIV., vel in quibus S. Sedes declaravit constare de impedimento clandestinitatis. Ergo S. Sedes supponit Decretum vim ha­ bere posse extra Parochias proprie dictas. Resp. Ut vim haberet ista objectio, neccsse foret, ut in hujusmodi consulta- i tionibus vel petitionibus expresse decla­ ratum fuisset nullam in illis dioecesibus Parochiam veram existere, ct quod, non obstante hujusmodi cognitione, SS. Congnes sua rescripta dedissent.— Porro, saltem generatim talis declaratio tacetur; imo voces : Parockn.s, Parochia, usurpantur ab Episcopis, (pii postulant extensionem declarationis Benedict inæ, vel affirmant factum promulgationis aut diuturme ob­ servant i;e Decreti Trid ; unde SS. Con­ gius, supponentes publicationem aut observantiam fuisse vestitam conditioni­ bus de jure requisitis, nonnisi juxta alle­ gata incompleta respondent. — Sic, per plures annos, multi Episcopi obtinuerunt facultatem dispensandi partialiter Parochos ab obligatione Missam applicandi pro populo, co quod S. Sedes ignoraret nul­ lam existere iu ipsorum dioecesibus Paro­ chiam, ac proinde nullum sacerdotem tali obligatione ligatum. Objectio ÎII. Dubium sequens fuerat propositum ab Archiepiscopo Quebecen- si : “ Situe impedimentum clandestinita­ tis extendendum ad ea Canadensis regionis loca, in quibus incolarum numerus esse incepit, quæquc, aucta habitantium copia, paucos post annos, Missionibus vel Paroe­ ciis unientur, in quibus clandestinitatis impedimentum viget? — S. (oitg. de Prop. Eide ” (16 octob. 1S24), “generali responso rem definiendam censuit his verbis : Affirm. : si agatur de Missionibus aut Paroeciis jam præexistentibus, non esse quidem necessariam, sed posse ex­ pedire publicationem Decreti Trid. ;—si vero agatur de Missionibus aut Paroeciis erigendis ex integro, iisque in locis, ubi non viget observantia Decreti, omnino esse publicandum, erectione facta, ut vi­ geat clandestinitatis impedimentum.” — Et, eodem die, eidem Præsuli S. Cong. rescribebat : “ Quoad littora lacus Cham­ plain, Matrimonia non irritari ob im­ pedimentum clandestinitatis, sed esse valida, donec, constitutis Paroeciis vel Missionibus, publicetur Decretum Tamet­ si."— Ergo Decretum potest valide pub­ licari in Missionibus erectionefacta, in Mis­ sionibus constitutis, scilicet saltem in Q/iasiparochiis, eodem modo ae in Parochiis. Resp. 1° Donec solvatur apparens aut vera contradictio, quæ exist it inter du­ plicem hanc responsionem simul datam, et duo decreta supra citata, quorum unum refert et confirmat alterum, concludere licebit ad summum, decisiones contradic­ torias se invicem elidere, earumque aucto­ ritatem esse dubiam ; sed nihil inde con­ tra nostram thesim, quam non statuimus nisi tamquam cere ct solide probabilem. Resp. 2° Ex allegatis ab Archiepiscopo, quorum transumptum fide dignum ipse legi, videtur constare, quod Missiones in supra citato Responso significant Paro­ chias canon icam e.ristentiam habentes, sed ab auctoritate temporali non recognitas nisi tamquam Missiones, et hoc titulo vulgo designatas Etenim, ne offensam daret Gubernio Britannico, quod sibi nitebatur arrogare omnia, quæ spectabant ad omnimodam Parochiarum erectionem, eodem modo (pio id in pseudo-Ecclesia Anglicana facit, Arehiepiscopus erigebat Missiones, quæ sensim sine sensu nomen Parochiarum, ipso favente, acquirebant, ita ut, exceptis 10 Parochiis olim (empore Gallicæ dominationis erectis, cæteræ non- DE M AT RI.MOM Ο. nisi canonicam existent iam haberent, et civiliter nomine Missionum designaren­ tur. Ergo. Attente perlectis Instructionibus S. C. de P. F. a. 1821, quam refero p. Ixv, et a. 1822, quam videre est sive in Ephem. Pant.-Jilatl fur Nordamtrika? sive in opere .\Totes un the wcond Pten. Counc.oJ Hali . auctore S. Smith,2 nihil in­ veni. quod iirubabildalem sententia· nostra· destruat : in utraque enim Instructione aut dicitur aut supponitur quæstionvm agitari (saltem juxta mentem S. (’ongiiis) de locis, ubi adsunt Parochia * proprie dictæ. L truin vero sententiæ noslræ proba­ bilitati iu!rnmcre nola obsit auctoritas Kenrick,8 sapientiores me viderint. Cer­ tum est doctissimum virum errasse, dum, Quasi-parochias Parochiis proprie dictis assimilans, docuit pastorem Quasi-paroehi.e teneri, non secus ac si esset Paro­ chiæ proprie dictæ præpositus, ad Missam pro populo applicandam? Cæterum, (pue dixi, ideo tantum dixi, ut de gravissima hac quæstionc consulatur S. Sedes, non ut (piis proprio marte practicain aliquam ex iis deducat conclusio­ nem ; nam, ut scite animadvertit Perrone in epistola, cujus supra memini. ‘· plura ibidem ” (i. e. in Missionum regionibus) “ex praxi debent dijudicari et a consue­ tudine ibidem recepta. Optimum tamen foret, ut ab Episcopo ejusmodi qmestiones proponerentur Romte, ut authentica re­ sponsio haberetur circa modum se gerendi in implexis ejusmodi regionibus." 1608.— III In ijuibusnatn Fœdercdoruui Statuum ct .IwriM· BrdannicfP locis Decretum onsEitv ett r . A ) Qiioml Statun Foederatos : “ \rchiepiseopi et Episcopi totius Vmericæ Septentrionalis Fœderatæ. in Concilio Plenario Baltimoreusi Tertio congregati, inter alias res. collatis con­ siliis, id etiam diligenter egerunt, ut ad liquidum deducerent, quibus in locis Statuum Fœderatorum America' Septen­ trionalis decretum Tridentinum ‘ Tametsi,’ de matrimoniis clandestinis vigeat, et iu quibus non vigeat. Ke studiose indagata ad hanc devenerunt sententiam : Decre­ 1 \11 Jnhrg S. 3. 3 Tr. XXL 184. 185. 2 p. 453. 4 Tr VIII. U 269 tum'Tametsi ’ non viget in sequentibus Provinciis ecclesiasticis, scilicet, — 1. liultimorenni ; 2. Philadel/dtieiuii ; 3. Neo-Eboracemd ; 4. Bontomensi ; 5. Oregonopolüana ; 6. Mdtcaukienni ; 1. Cinciuna tenui, excepta diœcesi Vincentiopolitana ; 8. «S*. Liidocici, exceptis ipsa civitate S. Liuluriii ct quibusdam aliis locis ejus­ dem Archiditrcesis mox nominandis ; 9 Chicaginensi, exceptis aliquibus locis diœccsis Altonen sis proxime citandis. In ceteris vero locis eorundem Statuum Fœderatorum decretum ‘Tametsi’ vi­ gere censetur, scilicet.— 1. In tota Provincia Neo-Jurtlianenti; i. In Provincia & Francisci cnm ter­ ritorio Utah. excepta ea parte ejusdem territorii, quae jacet ad orientem fluminis Colorado ; 3. In Provincia 5. Fidei, excepta parte septentrionali territorii Colorado ; 4. In diœcesi FmcennopoUtana ; 5 In civitate S. Ludor iri. necnon in locis dictis S. CjpHorefr, S. Frrdinundi et j$. Caroli, Archidiœci ris X Lndarici^ 6. In locis dictis Kaskaskia, Cahokia y French Fillage ct Prairie du Rocher. diœccsis .tltoncntois." ( f Rtsponaa S. Sedù ad Postulata apud Co/r. Pten. Fait. Il !.. p. evii. B) Quoad JntericODi Britannicam : 1° Servatur, in Provincia Qnebecensi^ m d iœccsibus Quebec? Montreal’? Three R>cç/’a.1 Λ7. Hyacinth? >7. Germain of RimouciX·/.1 ( I >A-aftrookt J nmi autem in diœcesi Ottawa? 2° In Provincia Halifax, scilicet in diœcesi Halifax? Jrichat? Charlottetown, 1 Saltern in maxima parte diœccsis, scilicet in Parochiis proprie dictis. Quoad pauca lora. quæ extra parochias canonicas remanent, aliqua Inci­ tatio existere videtur. - Orte viget in tota diceres i, quæ anno 1S72 tnla divisa est iu Parochia ** J Nullibi ι»Ιη'·γ\ atm s !tnn r\ Ιιίιι|η·ιγι <». itis diœccsis (I^IS) Olim videtur observatum iu parte, quæ ad diœcrsiin Montreal perti­ nebat. 4 Olim observatum est in paucis Gallorum colo­ niis, sed ex quadraginta nut quinquaginta annis, scilicet, c.\ tempore quo ilhv regiones a dioecesi 270 TRACTATI S 5/. John Kric Brunswick} Chatham} nul­ libi servatur. — Quoad insulam Terra· Ka­ va nee de promulgatione, nec de obser­ vantia constat. 3° Iu Provincia Toronto, sen Canada Superiori seu Provincia Ontario, scilicet in diœcesi Toronto} Kingston. Jlaniilton, London, et in Vicariat u Apostolico Sauli Su Marie nullibi observatur. 4°. In Provincia Si. Bonifacii (apud Jltliruni Flumen sen in Provincia Mani­ toba} videtur observari. Nota. — Parochiæ existant : 1) In Foederatis Statibus, juxta decla­ rationem Cone. PI. Bah. 11..8 innixam declirationi Cone. Prov. Balt. 1., unica, ni­ mirum in civitate Xeo-A urelia. Suntne et *alia ? Allirmatcl.de Yngeiis. Vide­ ant sapientiorcs. De Prov. S. Franc, vide T. 1. (0 p. 471. 2) In America Britannica : a) In maxima parte diœcesium Quebec, Montreal, Three Hirers, St. Germain of Rnnouski et Sherbrooke. b) In tota diœcesi St. Hyacinthi ab anno 1872. c) Nulla existit. in diœcesi Ottawa. d.i Nulla existit, nee umquam extitit in Provincia ecclesiastica Toronto. e) In Provincia ecclesiastica Halifax creche fuerunt, ab Episcopo Quebecensi, : *Parochia Port-Royal 1684 (nunc in di­ œcesi Halifax}·, les Mines 1698 (nunc in eadem diœcesi); Lonisbourg 1726 (in di­ œcesi Arichat). Sed ID) abhinc annis Quebeceusi fuerunt separatio, certe nullibi fuit in usu. 1 Publicatum fuit circa annum 1825; sed iiuiiquiini ex hoc tempore observatum. - Circa minum IStO Episcopus Kingston (cu­ jus diœcesi' continebat pnesentem Provinciam t'oronto <*t dimidiam partem diœceds Ottmea} cu­ ravit publicari decretum per totam diœcesiin su­ am; d· facto fuit publicatum ct observatum in quibusdam locis Cum vero P. P Cone Provin­ ciali' Quebec. ( 1852) dubitarent de validitate illius promulgationis, utpote factio ubi nnlla erat Paro­ chia proprie dicta, postularunt a Sacra Cong. de Propaganda, ut illa publicatio, in quantum opus erat, confirmaretur. datum vero fuit responsum, cujus sensus, -itis obsenru- Patribus Quebeccnsibus visus e-t declarare promulgationem extra Pa­ ro *hias canonicas non posse esse validam. Inde de u-rtum “ Tametsi ” judicatum est nullam vim in regione -upnidicta habere, et ex eo tempore talis luit praxis uniformis. 3 a. IUS Gallicæ illie P.irochim funditus eversu sunt, nec uiiiquam restitutœ, ita tu vigci.t persuasio universalis nullum in tota iihi Provincia existere Parochiam, exceptis diœccsibus Havre de (irdee el SI. John in insula Terra· Novai. fi In Provincia 5. Bonifacii adsunt 1res *. parochia De duarum tamen (S. Bonitucii et S. Fram *. Xav.) canonica erectione dubitatur. 1609. — IV. Ihereticos in Septentrionali America Decretum non ligat, nec conse­ quenter Catholicos cum iis contrahentes.1 * 1610. — V. Etsi valide contrahant, graviter tamen peccant qui in locis, ubi Trid. Decretum non censetur publicatum, neglecta sacerdotis opera, contrahunt, sive n.ter se solos, sive coram civili magistra­ tu, sive coram ministcllo haeretico: casu vero, quo coram ministcllo contraxerint ritus sacri postea, ut n. 1598. q. 5e. R. 3° dictum est, suppleri non possunt, nisi v» ne pœnitentiæ dederint signa. Nun­ quam tamen, sive inter se solos, sive coram magistratu civili, sive coram mi­ nistcllo contraxerint, consensum de novo excipere, nedum exigere, liceb t, cum id errori faveret quasi invalidus fuisset contractus. “Testes etiam adhibendi sunt; sed eorum omissio, si opus sit celare nuptias, nulla videtur culpa.” “ Excusantur ” quoque “ qui coram ma­ gistratu contrahunt, ut publice constet ” de .Matrimonio, “ quandoeumque nulla est copia sacerdotis, nec brevi futura est.” 2 1611. — \ 1. Ob multitudinem 9 ·* iorum, qui ex totius mundi partibus in has re­ giones immigrant, utile duxi hic subjicere elenchum preeeipuorum locorum, in quibus juxta cl. Feije3 promulgatum vi 1 non promulgatum habendum sit Decretum Trident inum. A) Matrimonia clandestina omnia, i. e. sive Catholicorum, sive hiercticorum, sive mixta, sunt invalida in Hispania (Gibraltariœ tamen valent Matrimonia haereticorum et mixta), Lusitania, Italia ct insulis adjacentibus, Germania (exceptis infra excipiendis). Belgio hodierno, magno ducatu Luxemburgensi, Provincia ecclesi­ astica Goana, Republica Mexicana, et re1 Kear. XXI. 186. De Imp. ιι. 320 sq. 2 Ib. 192. 197. DE MATRIMONIO. irionibus America? centralise! meridionalis, exceptis indicandis sub (') 12 . Denique in omnibus etiam hodiernis Lusitanorum vel Hispanorum coloniis. Idem dicendum de Gallia, prout ante bellum 1870 existebat. Argentorati ta­ men valida sunt clandestina Matrimonia luereticorum et mixta. Bl In variis Europa * regionibus sep­ tentrionalibus, quæ a° 1564, quo Conci­ lium Trid. fuit confirmatum, jam defece­ rant a fide, Decretum de clandestinitate non obligat. Ita se res habet in Anglia, Scotia, Dania, Xorvegia, Succia (non con­ fundenda eum Suevia, ut nonnulli con­ fundunt), ct in majori parte Germania * septentrionalis. Idem communiter tradi­ tur de primitivis Borussia * provinciis, et de Saxon ia. Iu nonnullis Helvetiae pagis, ut Tiguri, non obligat. — Idem valet, quoad Bavarian), in locis acatholicis Onoldinæ et Pappenhcmicnsis atque in districtu urbi­ um quondam imperialium Norimbergensis cl Weissemburgicæ.— In Russia una alteravc forte dioecesis non obligatur.— In nonnullis partibus Turciæ remotiori­ bus vigere o a non videtur. — In nonnullis Persia? aliarumquc in illa Orientis parte regionum parochiis, etiam Catholicis, nulla Decreti publicatio vel observantia locum habuit.— Idem dicendum de Græcia.— In Sinis, Tunkino, Cocincina non viget, paucis tantum locis exceptis. In Japonia nunc nullibi.1 Viget Juliæ Cæsareæ seu in Algeria, non vero in Abyssinia, aliisque ferme omnibus Africæ regionibus. C) Ex declaratione Beti. XIV. pro * Hollandia ejusque extensione, aut aliis Pontificiis actis, valent Matrimonia clan­ destina sive hiercticorum inter sc, sive mixta, non vero (exceptis enumeratis sub B) Catholicorum inter sc : 1° In tota Ncerlandia, excepto Limburgo,8 ubi tamen valent quoad incolas civitatis Mosæ-Trajecteiisis et suburbii S. Petri, et exceptis pariter quibusdam locis diœcesium Ultrajectensis ct Buscoduccnsis? 2° Argentorati in Alsatia. 3° In Hibernia universa. — Nota. Ex Directorio a. 1851, ab omnibus Hibcr« 2 8 1 Collect, p. *73. n. 998. Cone. 1’1 Balt. II. p. 814. XV. Vide tamen leije, de Imped. n. 320. (1). Ib. 271 niie Episcopis approbato, Catholici inter se contrahentes Decreto ligantur, ct qui­ dem a 1° jan. 1 828 ubique. Ita Feije.1 4° In Silesia Bonissiæ subjecta ac in ducatu Cliviend, et, inde a dic 25 martii 1830 incl., in diœcesibus Colonicnsi, Trcvirensi, Padcrbornensi ct Monastcriensi, data Episcopis facultate pro revalidandis Matrimoniis ante hanc diem contractis. 5° In regno Wurtcmbergico certo ex­ tensa fuit declaratio Bencdietina ad civi­ tatem I Imiæ. De alii- quoque provin­ ciae ecclesiastica * Rheni superioris locis dubitari potest. Vide Feije.1 6° In Russia et in tota Poloniæ parte Russis subjecta. 7° In Hungaria et Transsilvania, intra limites, quos anno 1841 habebant. 8° In Turcia, Moldavia et Valachia ; in Servia, Albania, Bulgaria, Bosnia Tur­ cica. 9° In Persia aliisque in illa Orientis parte regionibus. 10° In Græcia. IP In VicariatuPondiceriano et in uni­ versa ora Malabarica, in Vicariatibus Apostolicis Bombaini et Calcutta?, et in possessionibus Indicis (nonnullis tantum locis quoad Catholicos exceptis) Anglorum et Gallorum. Item in Algeria. 12° In America * centralis vel meridi­ . onalis insulis aliisque locis, oliin sub do­ minio Catholicorum existentibus, sed nunc subjectis dominio Anglorum, Hollandorum, Danorum. 1612. Qt esita. — Quær. 1° An va­ leat Matrimonium eorum, — a) qui e loco, ubi obligat lex Tridenlina, transeunt in locum, ubi non obligat, ibique clandestine contrahunt ; IA qui c loco, in quo non obli­ gat, transeuntes clam contrahunt in loco, in quo pariter non obligat ; r) qui e loco, in quo non obligat, transeuntes, clam contra­ hunt in alio, in quo obligat ? Pro solutione qiurstionis sequentia preenotauda : 1) Pars exempta a Decreto privilegium suum communicat alteri parti. 2) Locus regit actum, præterquam in casibus a Jure exceptis. 3) Exceptio fraudis, casu quo non fuerit prius acquisitum domicilium vel quasidomicilium. Vide n. 116 in fine, et n. 1614. q. 1°. R. . . . 2°. 1 De Imp. n 825. 2 Ib. n. 329. TRACTATUS 4) Sufficientia domicilii vel quasi-domicilii ab una saltem parte acquisiti. 5) Sufficientia qualitatis vagi in una sal­ tem parte existent is.— Ilis prænotatis : Resp. 1° Vagus ubicumque hic ct nunc versatur valide contrahit clandestine cum quacumque persona, si in loco, in (pio contrahit, lex Trid. prorsus non obliget. Quid si solos hærcticos ibi non obli­ get ? Valide contrahit clandestine, si ipse sit hæreticus. Si vero ipse sit Catholicus, sed compare lueret ica, valide contrahit clandestine, quando compare aut vaga est, aut in loco habet domicilium vel quasidoiriicilium, aut in suo, a quo discessit, loco non tenebatur lege Trid. Hæc dc vagis; in sequentibus unice agitur de habentibus alicubi domicilium vel quasidomicilium. Resp. 2° Doiniciliati in loco, in quo uterque lege Trid. ligantur, si transeant ad locum, in quo hæc prorsus non vi­ get, ct in hoc contrahant clandestine, id invalide faciunt, nisi alteruter ibi prius acquisierit domicilium vel quasidomicilium.1 Vir igitur ct mulier, sive Catholici sive acatholici, in Belgio, Gallia, Italia domiciliati, si transeant Neo-Eboracum, ibique clandestine inter se contra­ hant Matrimonium, antequam alteruter saltem ibi acquisiverit domicilium vel '|uasi-domieilium, invalid·· contrahunt. Quid vero si in loco, in (pio contrahunt, soli hæretici non ligentur, et contrahenti­ um alteruter vel uterque sit luereticus? Eadem est solutio. Vir igitur et mulier, sive uterque sive alteruter hæreticus, in Belgio, etc. domiciliati, si transeant Quebccum, ibique, ante domicilium vel quasidomicilium ab lueretiea parte contractum, Matrimonium clandestine inter se contra­ hunt, invalide contrahunt. Secus alii, transferre; bona ibi acquirer.· ; sepulturam familia * construere; decennalis habitatio, etc.), aut neque ex verbis neque cx factis argumentum suffi­ ciens eruitur, ct tunc res dubia est. Numquam vero domicilium contrahitur, si aut verbis aut factis, seu conjecturis ac cir­ cumstantiis excludatur animus perpetuo manendi. Dixi: voluntate propria ; nam juris dis­ positione: a) qui sui juris non est, relinet domicilium patris vel tutoris, donec sui juris effectus illi domicilio sive verbis sive factis renuntiet : b) uxor retinet do­ micilium defuncti mariti, donec vi renuneiet, nisi tamen iu casu legitimæ separa­ tionis jam «ante mariti mortem id pr estiterit. i Resp. 2° Si agatur de quasi-domicilio, ex Resp. S. C. Inq. ad postul. Syn. 1’1. Manut. (2£) p. 412 , certa est sentent ia,1 quæ exigit habitationem per majorem adeoque perintegram saltem dimidiam anni partem, vel saltem cum intentione tamdiu in loco manendi, ita ut, si alterutrum adsit, coram parocho illius loci contrahi possit, et in posteriori quidem casu inde a primo com­ morationis momento. Quasi-domieilium autem in hae sententia acquiritur, etiamsi coi.imor.itio locum habeat solo line. Matri­ monium ineundi et post majorem vel di­ midiam anni partem iu loco transactam discedendi, et licet agatur de parochia ru­ rali. in (pia (piis recreationis vel rustica­ tionis causa commoretur, dummodo more 1 Cl' Fcije, üe hup. n. 209. civium seu vere habitantium, non vero more vagorum aut itinerantium in loco degat. Juxta hanc sententiam decreta S. Sedis, quibus Parochus ruralis excluditur, non re­ spiciunt nisi illam moram, quæ i.cipie est majoris vel dimidia * partis anni, neque cum hujus saltem intentione. - Animus autem per integrum semestre remanendi in loco, si expresse nihil fuerit di claratum, eruitur ex circumstantiis, (piarum pracipua erit unius saltem mensi.- (3<) dierum) in isto loco commoratio. Argumenta vide apud Feije.1 Hinc pro praxi concludes: 1' Duo etiam possunt haberi domicilia, lequaliter vel fere ;equalitcr habitando per modum veri domicilii sub duabus paro­ chiis, c. g. hieme in civitate, æstate ruri; possunt etiam simul haberi domicilium et quasi-domieilium. ln dubio fundato de domicilio vel quasi-domicilio aut obtinea­ tur indubitatiOrdinarii vel parochi licentia, aut pro norma agendi recuiraiur ad Ordi­ narium.— Statuta diieccsana quoad tem­ pus commorationis iu loco ad Matrimo­ nium contrahendum nquisitum lieeitatem, non vero validitatem contractus allici­ unt.2 2° Constitutionem I rbani \ Hl , de (pia n. 116 in Jine, inlclligendam esse de eo, (pii nullum contraxit domicilium in loco, ad (piem Matrimonii contrahendi causa accedit ; non vero de eo, (pii, ut Matrimonium alicubi inire possit, ibi domicilium contrahit ; hic enim utitur jure suo, jure scilicet per domicilium acquisito.3 3° Quasi-domieilium in certo loco acqui­ runt, et quoad Sacramenta (Ordine, ut ex dictis n. 1519. (p 1°. R. 3° patet, excep­ to) subditi evadunt; — a) prætores (v. g. Gubernator Status), judices, facultatis ali­ cujus professores vel discipuli ;4— b) illi, (pii alicubi degunt, ut ad Religionem ( 'atholicam se. convertant et Sacramenta recipi­ ant;6— e) (pii in carceie ad tempus nota­ bile detinentur, — non pro custodia solum, donec sc. ipsorum causa judicis sententia ’ a. 220 sq. Gary, 1873. T. II. n. 840 (·). Acta, T. VII. p. 555 il;. i 2 1’cije, n 229. 8 Gmy, 1878. T. IL n. 838 (* * ♦) et S. Alph. L. VI. 1086 in fine. 4 Ben. XIV. Inet. 33. n. 11. I 5 \nal. J. P. Srr. I. coi. 2258. n. 19. DE MATRIMONIO. definiatur, — sed ut pœnam a judice statutam luant;1 d) Famuli, anrillæ, juvenes, qui in seminario vel collegio, pucllæ, quæ in monasterio aliavc domo educationis causa degunt : — e) expositi, et generatim pueri et puella», qui ab hos­ pitii vel brephotrophii administratoribus educationis vel famulatus causa aliis com­ missi fuerunt, quasi domicilium habent in loco ubi morantur ii, quibus commissi sunt; - · f ) milites ubi in præsidiis vel stationibus vel castris sunt, non vero ubi in expeditione. Hi tamen omnes valide contrabere possunt etiam coram Parocho loci, ubi rerum habent domicilium ; quin ct puella * educationis causa in monasterio vel eonservatorio degentes, qua * Matrimo­ nium inire volunt, remittantur ad domum paternam, prout faciendum esse ostendunt et ratio decori, et decretum S. C. E. 8 oct. 1723, relatum a Ben. XIV.1 2 Idem profecto servandum est pro juvenibus in seminario, collegio, aliavc domo educa­ tionis causa degentibus.8 (43) p. 427. Nota. — Matrimonium decentius contra­ hitur coram Parocho sponset. Quær. 2° An vagi contrahere possint oram quolibet Parocho ? Pramotandum.— Pagum definit Bene­ dictus XIV.,4*qui relicto suo domicilio sedent in exteris ferris inquirit ; quod intclligendum est, tum si destinavit ubi sedem collocaturus sit. tum si nondum destina­ nt ; adhuc enim in utroque casu æque domicilio caret, ut notat Sanchez.6 Adde necessarium non esse, ut sedem inquirat ; !”(|iie enim, imo a fortiori, ragas dicetur, qui nullibi certam ct constantem sedem habet aut vult habere, ut advertit idem Sanchez.'’ Insuper, quoad rem pnesentem, ut vagus quis dicatur relate ad paro­ chiam, nec opus quidem est, ut domicilium in remota seu extera aliqua region» * quie­ rat: sed generatim satis est, quod, priori parochia relicta, nondum in alia sedem defixerit, quia (uuc revera sim· parochia est, quippe qui priorem amisit, et aliam nondum aequisivit. Idcirco: 1 0 (pii, re­ licta parochia, nondum domum invenit. 1 Ben. XIV. last. 33 n. 15. - Ib. n. 16. 8 (Tr. Feijc. ili Imp. η 230 sq 4 Inst. 83 n 10. 6 D·· Matr. L III D 25. n. 3. ° Ib. n. 1. 275 in qua habitet, ct interim aliquo in ioco hospitatur, iste est vagus ; 2° etiamsi domum invenerit, in qua habitaturus erit, alibi tamen hospitatur, dum inventa, domus antiquo expeditur habitatore, pariter quoad parochiam vagus est 3° si» etiam, si in urbem advenerit, et nondum statue­ rit, qua in parte habitet, inter vago- *cu parochia carentes recensetur. Sanchez.1 His prœnotati»: Resp. Affirm., quia Parochum pro­ prium non habent, — idque sive ambo contrahentes sint vagi, sive unus tantum, cum hujus privilegio alter uti possit. Ita S. Alph.: qui tamen, inspectis auctoribus, quos citat, intelligcndus videtur juxta sen­ tentiam (quæ c» rta hodie videtur) traden­ tem eos validi * contrahere coram quolibet parocho, modo hic sit parochus loci, in quo contrahunt.2 Quær. 3° An Matrimonio vai.ide assis­ tere possit Parochus suspensus, irregularis, excommunicatus, aut schismaticus ? Resp. Neg., si titulum amisit, ut hæreticus nominatim excommunicatus: secus, si solam jurisdictionem : assistentia enim non est actus jurisdictionis, sed testis qualilieati.3 Sed gravissima requiritur causa ad petendam assistendam a Parocho no■minatim excommunicato, suspenso aut interdicto.4 Nota. — A pastore censura innodato probe, apud nos pnesertim, distinguendus est pastor, cui adempta- sint facultates ; hic enim etiam invalide assisteret. Quær. 4° An valide assistat sacerdos, qui falso Parochus existimatur 1 Resp. Affirm., si habeat titulum colora­ tum, et ex errore communi Parochus repu­ tetur. Ratio est, quia Ecclesia tunc ob bonum commune jurisdictionem supplet. — Ita omnes. Sic etiam probabiliter vi­ detur dicendum, si adsit solus error com­ munis sine (italo colorato ob caindeiu rationem, ut dictum est de jurisdictione in foro interno n. 1394. q. 3°. R 2°. Quær. 5° An calide assistat Matrimo­ nio sacerdos quilibet cum licentia pratumpta Parochi ? Resp. Neg., quia non est vera licentia; sufficit tamen licentia tacita, aut etiam 1 De Matr. L. III. D. 25. n. 4 - J. VI 1089 Murray, De imp n. 887. 8 L. \ I. 10S2-10S4 1 ha senteatia S° Alph0 magis arridens. Ib. n. 10S3. TRACTATUS 276 nictu >cl dolo extorta, nisi dolus esset cir­ ca causam finalem, eum delegatio absque delegantis voluntate non existât.1 Quær. 6C An Picarias possit valide Matrimonio assistere, seclusa Paiochi dele­ gatione ? Resp. 1° Affirm., si Vicanus suppleat vices Parochi defuncti vel absentis ; tunc enim est certo delegatus ad universitatem causarum ; imo tunc potest et alium subdclcgare; nam is, qui delegatur, tamquam per officium, ad causarum universilatem, alium ad casum particularem subdelegare potest. Cfr. n. 149. 4°; 150. 2°. Resp. 2° Si autem Vicarius sit Parochi præsentis cooperator, major est difficultas, nec res generali ct absoluta regula definiri potest. Quare attende ad statuta vel con­ suetudinem diœceseon. Episcopus enim constituens Vicarios, Parochi adjutores, vel cis immediate conferre potest jus Matri­ moniis assistendi, vel illud ex delegatione Parochi ipsis committendum relinquere. Nola. — Per se patet ea, quæ a n. 1613 «licta sunt et qmc nu 1615 et 1616 di­ centur, valere tantum pro locis, ubi De­ cretum viget. I 11. Quomodo Parochus assistere debeat. 1615. Principia.— 1. Requiritur, et satis est ad ’Matrimonii validitatem, ut Parochus sit moralitcr præsens, sicut tes­ tis «pii de re peracta testimonium perhi­ bere debet. Ratio est, quia Parochus ad­ hibetur hic tamquam testis principalis ab Ecclesia deputatus, ut constat ex Bcned. XIV.i2 II. Requiritur, ut Parochus interpelle­ tur et moneatur de eo. «piod agere volunt contrahentes, seu ut sit ab eis adhibitus. Jlatio est, quia alioquiu Parochus non censetur advertere ad illud «piod fit, nec judicare potest, eos, qui agunt, velle serio agere. Xon tamen requiritur, ut fuerit ad hoc expresse vocatus. Sufficeret enim, si fortuito ibi præsens adesset, aut sub alio pnvtextu accersitus fuisset, dummodo contrahentes, dum consensum exprimunt, signum aliquod, v. g. oculis, vocis mo­ dulo, nutu, etc., præbeant, quo Parocho indicent, se ilium ut testem habere i L VI. 1088. Acta, T. VIII. p 007. ’ De Svn. L VIII <· XII et L. XIII. c. XXIII. velle. Patet ex Declaratione S. Congreg. apud Ben. XIX.1 Hiltc : 1° non sufficit præsentia Parochi mere physica, cum ad id, quod Iit, ani­ madvertere debeat : unde ebrius, dormi­ ens, amens Matrimonio assistere nequit. 2° Xon est neccsse, ut videat contrahentes, dummodo eos suum consensum clare exprimentes audiat : proinde eæeus Matrimonio assistere potest ; non tamen cæcus ct surdus. 3° Valet Matrimonium casu, (pio Paro­ chus volens resistere, ne haberi queat velut testis, claudit oculos, obturat aures, vel clamat, et aufugere conatur, ut vide­ licet irritum actum efficiat iropterea quod affirmare dein possit, se ni lil vidisse aut audivisse. At enim jam pluries id re­ spondit S. Congregatio, quod habetur etiam in responsione ad Episcopum Giennensem an. 1581,2 Matrimonium scilicet esse invalidum, si parochus, ea, quæ age­ rentur, neque vidit, neque audivit, nisi tamen affectasset non inlelligere. 1616. Qt esita.— Quær. 1° An va­ lide assistat Parochus vi et metu coactus ? Resp. Affirm., quia sufficit de jure, ut sit præsens, et sciat, quid fiat, sive volens, sive nolens; manifestum est ex Declara­ tione S. C. — Vide S. Alph.8 Quær. 2° Quo in loco Parochus vel sa­ cerdos ab eo deputatus Matrimonio assistere possit ? Resp. Ubique valide assistere potest, etiam extra parochiam, quin ct extra diœcesim. Ut vero licite assistat in ecclesia non sua, rectoris hujus eget consensu. — Hor­ tatur Rit. Rom. ut nuptiæ liant in ecclesia. “Haud tamen vetitum est . . . Ordinariis, ut, si nullum immineat periculum ac lau­ dabiles concurrant causæ, illud celebrare” (cum Missa etiam nuptiali) “quandoque pro sua prudentia permittam in privatis oratoriis, in quibus Sacrum fici, valeat.’’4 Punctum XII. Re impbdimvnto impo­ tent ire. 1617.— Impotentia ad clficiæ matri­ monialia obeunda, seu incapacitas ad copulam carnalem, per se aptam ad gene­ rationem, multiplex distinguitur, scilicet: i De Svn. L. XIII <·. XXIII. n. 1. ‘i Ib. ’ 3 L. VI. 1092. 4 S. R. C. 31 uug. * 72. 1 Card \pp. IV. 5503. DE MATRIMONIO. 1° Ceria, vel dubia, prout est vel non conjugibus copulam experiri permitten­ dum est. Imo ad hoc triennium ipsis a rst manifesta. 2° . tnlecedens vel consequens, prout Ma­ Jure Canonico conceditur, non obstante trimonium pneccdit vel illud subsequitur. majori probabilitate pro impotentia per­ 3° Temporalis vel perpetua, prout lapsu petua, et quamvis Matrimonium cum tide, temporis aut mediis naturalibus (i. e. sine dubia celebratum fuerit.1 miraculo1) et licitis (i. e. sine peccato et 3° In dubio de impotentia consequenti, periculo mortis2) tolli potest vel non potest. licet pariter conjugibus copulam experiri, 4 Naturalis vel accidentali *, prout ori­ usquedum certi sint, eam perfici nullo tur ex vitio intrinseco, vel a causa extrin- modo posse.2 seca, v. g. maleficio, morbo, actu vio­ 4° In dubio, num impotentia certa et lento. perpetua antecedens fuerit an consequens, 5° .Ibsoluta vel respectica, prout ex- pnesumitur antecedens, si vel naturrdis sit, istit inter virum et omnes mulieres, vel vel accidentalis quidem, sed conjux po­ inter virum et aliquam mulierem determi­ tens uno vel altero iiiciim· post celebratum natam ; aut vice versa. Matrimonium de hoc vitio alterius recla­ 1618. Principia. — I. Impotentia met ; consequens vero, si talis reclamatio antecedens et perpetua, sive absoluta, propter impotentiam accidentalem longo sive relativa, Matrimonium invalidum red­ tempore post celebrationem Matrimonii dit de jure naturali ; relativa tamen so- fiat.8 Jummodo respectu illius person®, quacum 5° Non est confundenda impotentia co­ copula perfici nequit. Ratio est, quia eundi cum impotentia generandi. Hinc objectum contractus matrimonialis non sterilis et senes, qui Matrimonium con­ existit, cum copula sit impossibilis. Con­ summare valent, valide contrahunt ; item stat etiam ex .Jure Canonico.’ mulieres, quæ possunt semen excipere, etsi II. Impotentia consequens, ct impo­ illud non retineant.4 Non tamen carentes tentia antecedens temporalis Matrimonium utero vel vagina. non dirimunt; ratio est, quia usus actu­ 6° “ Summopere caveat confessarius, alis Matrimonii ad ejus essentiam non ne in re adeo gravis momenti, ac tot diffi­ pertinet, ct sufficit, ut consummatio vel cultatibus obnoxia temere procedat, aut fuerit possibilis tempore contractus, vel quidquam propria auctoritate decernat ; possibilis futura sit. sed casum rite examinatum, cum omnibus Ili. Impotentia certo cognita illicitum suis circumstantiis, ad Ordinarium defe­ reddit Matrimonii usum, etiam solum­ rat, cujus tunc erit statuere ac determi­ modo attentatum ; quia, ubi copula perfici nare, quid in simili negotio fieri oporteat. nequit-, deest finis, qui licitum efficit con­ Imo, ut nobis videtur, confessarius pru­ gressum. (A) p. 408. dens ae discretus de impotentia conjuges Nota. Receptum nunc communiter non interrogabit, neque etiam eos, (pios apud physiologos medicosque illud est, credit impotentes, pr externo λ . Icta, T 12. p. 030. (1). 5 Gousset, n. 791. 6 Heiss, ile Matr. ♦ 48. 11. 278 TRACTATUS quatur; itemque sive per sect penes se, sive per alios ac penes alios raptam perso­ nam in sua retineat potestate. Id eruitur ex Declaratione S. C. C. 25 junii 1864, ut videre est in Actis} Impedimentum autem incurrit, qui pro se rapit, non vero qui rapiunt pro alio? Raptus dirimit Matrimonium dc Jure ecclesiastico inter raptorem et raptam. Constat ex Trident.8 Triplex requiritur conditio ad illud im­ pedimentum incurrendum, nempe : 1° ut mulier rapta abducatur de loco in locum; 2° ut fœmina rapiatur tantum Matrimonii causa ; 3° ut raptus liat muliere repug­ nante seu omnino invita.4 Nihil autem refert, num mulier e pro­ pria domo per vim abstrahatur, an vero dolis circumducta in potestatem molientis rapinam inscia deveniat ; itemque num c propriis ædibus abstrahatur, an vero per fraudes ex iis abducta, præpediatur de­ inde, ne ad eas libere reverti possit. /Eque enim liber consensus abest, tum si per vim apertam, tum si per fraudes sum esse potestatis amplius non sinatur. Adde Declarat. S. C. in Actis} 1621. Qu esita.—Quær. 1° An im­ pedimentum inducat raptus seductionis, seu cum mulier inducitur muneribus, blan­ ditiis, etc., ad raptorem sequendum ? Resp. Neg. Ratio est, quia Ecclesia per raptus impedimentum intendit tan­ tum consulere pcrfectm libertati Matri­ monii, quæ non Imditur cum mulier intuitu Matrimonii consentiens abducitur, etiam invitis parentibus. Ita communiter, juxta S. Alph.6 Consentiunt Sanchez, Sal­ utant., Scavini, etc. Quær. 2° An caleant sponsalia con­ traria, dum mulier rupta sub potestate rap­ toris versatur ? Resp. Duplex datur sententia proba­ bilis : 1“ SENTENTIA negat, quia sponsalia li­ bertatem requirunt, sicut ipsum Matrimo­ nium ; lex enim pœnalis extenditur, ubi eadem ratio militat. — Sanchez, — S.dmant., etc. 11“ Sententi a affirmat, ct hanc proba1 ’ « 6 « T I. p. 15 sq. Sclnualzg. L. V. T XVII. n. 20. Sess. 24. c 0. de Ref. Matr. L. VI. 1107. T. I. pp 23. 24. L. VI 1107. N. Rev Th. T 12 p. 392 -q. biliorem dicit S. Alph.1 cum Lacroix, etc. Ratio autem hujus sententiae est, quia sponsalia, utpote quæ semper sunt rescindibilia, minorem libertatem, (piam Matri­ monium, requirunt. 1622. Resolves. — 1° Non contrahitur impedimentum, si mulier abducatur tan­ tum de cubiculo in cubiculum in eadem domo ; (plia sic proprie non constituitur sub raptoris potestate; sed dc domo in domum abduci debet. Potest tamen iu hoc casu adesse impedimentum metus. 2° Non contrahitur impedimentum, si mulier rapiatur alia de causa, præter finem Matrimonii ineundi, v. g. cx line libidinis explendæ, etc. ; (plia Concilium hoc impedimento nihil aliud intendit, nisi libertati Matrimonii favere. 3° Non incurritur impedimentum, si mulier rapiat virum, quia Concilium lo­ quitur tantum de viro raptore. 4° Non incurritur impedimentum, si Matrimonium contrahatur raptorem inter et raptam, postquam hæc a potestate rap­ toris fuerit liberata. Ex Trident ini textu hoc clan * apparet.2 Adnolat autem recte S. Alph.,8 durare hoc impedimentum quamditt mulier rapta est in potestate rap­ toris, etiamsi libere consentiat. — Aide, si lubet, alia in Actis} Conspectum impedimentorum, quibus sive certo, sive dubie ligantur infideles, et praxim eum his, dum convertuntur, se­ quendam vide (k) p. 396. § III. Ile dispensatione ab impedimentis Matrimonii dirimentibus. Præmittimus hoc loco ex A an de Burst, de Dispens. u. 639, terminologiam materiæ dispensationum propriam. Orator, oratrix, oratores, exponens, expo­ nentes, dicuntur, (pii petunt ut sccuin dis­ pensetur. Libet tus supplex vel supplica vocantur littene quibus dispensatio petitur. Stylus curire. ( uria hic intelligitur Congregatio a (pia vel per (piam dispensa­ tio obtinenda est Stvlus curia1 denotat illa (pia * in supplici libello scribenda sunt cx voluntate et praxi illius Congregationis a (pia. vel qua mediante, a Summo Ponti­ fice dispensatio petitur. Subreptio, obreptio. Reticentia veri, seu 1 u VI 1107. 2 n, 1032. 3 Ib. 1032. 4 T. I. p. 24, DE M ATRI MOM Ο. 279 illiii» quod de legum præscripto, de stylo tum vicani. Si namqm pauperes non curiæ, de consuetudine declarandum est, sint, statuta? taxæ satisfacere délient. vocatur subreptio. Expressio falsi ob­ Distinctio inter dispensationes in forma ordinaria et in forma pauperum, quando reptio vocatur. Rescriptum dispensationis dicitur epis­ accipitur sensu ordinario, respicit cas tola seu litteræ, quibus petita dispensatio regiones, iu quibus dispensationes matri­ moniales obtiiicmhe sunt a Congregationi­ conceditur. Clausuhe. Clausularum nomine veni­ bus Sacra· Pumiteutiariæ et Datari.c ; in unt jussa et conditiones rescriptis appo­ qua ultima congregatione solvenda est sitio, que tum exeeutorem tum nupturi­ certa taxa occasione dispensationis impe­ entes respiciunt. Plures exprimuntur iu dimentorum consanguinitatis ct affinitatis forma conditional! per conjunctionem si, cx copula licita matrimoniali, st oratores modo, dummodo, per ablativum absolutum ; non sint pauperes et miserabiles, et cx quæ forma1, ut plurimum, indicant, dis­ labore ct industria tantum vivant. Quoad pensationis valorem ab illarum clausularum diœceses S. < giii. de P. F. subjectas vide observantia dependere. (II. A. Tr. W 111.1 infra n. 1627. II. in fine. Fuiminatio dispensationis dicitur actus, SI.) Jussa illa et conditiones nascuntur ex ipsa impedimentorum natura, et quæ quo impedimentum tollitur. Alio no­ impedimento junctæ sunt circumstantiis. mine vocatur dispensat \OïÛS applicatio, exeOmnes dispens itiones matrimoniales certas cutio, licet hæc ultima vox magis latam circumstantias inter se habent communes, etiam habeat significationem, ita ut com­ sed plures etiam certas silii proprias. Inde prehendat quoque verifieationem precum, accidit, ut alia; clausulæ iu omnibus sole­ injunctionem certarum obligationum in ant occurrere, alia * in aliquibus tantum Rescripto præscriptarum, et acceptationem scriptæ sint. ' dispensationis ab oratoribus. 1 iispensatio /doforo interno, seu pro foro ' Impedimentum publicum, occultum, et conscixnlue, seu pro foro poli, ea est, quæ , omnino occultum, de quibus vide dicta petitur lictis nominibus, quæqtie efficit ut n. 1564. * Cfr. etiam pag. 504. impedimentum sit ablatum et Matrimo­ Nota. — Licet apud nos omnes dispen­ nium valide contrahi possit ; sed non suf­ sationes per organum S. C. de P. F. im­ ficit, ut probetur coram judice ecclesiastico petrentur. in iis tamen sive petendis sive impedimentum solutum esse. i exequendis observandæ sunt differentia? Dispensatio, quam dicunt pro foro ex­ quæ. pro natura impedimenti, intercedunt terno, seu pro foro fori, petitur expressis inter dispensationes quæ directe a Data­ oratorum nominibus, ellicitque ut Matri­ ria, et eas, quæ directe a Pœniicnf iaria. in monium valide contrahi, et valide contrac­ regionibus Sacra· Congregationi de Prop. tum esse probari possit coram judice ec­ Fide non subjectis, petenda? sunt clesiastico. h/endum l0 tie potestate dispensandi: Dispensatio data dicitur in forma (jra- 2° de causis dispensationis ; 3° de modo tiosa, quando Superior ecclesiasticus, qui, dispensationem obtinendi. ut concedat dispensationem, rogatus fuit, 7’ unet uni I. De potestate dispensandi. eam per se ipsum, directe, oratoribus ap­ plicat. ο I 1623. Principia..— I. Papa dispen­ Concessa dicitur dispensatio in forma sare potest ab omnibus impedimentis juris commissoria, quando Superior facultatem Ecclesiastici ; 1 valide in omni casu, quia dispensandi eum oratoribus alteri com­ primarius Superiorest, 2e licite, si justa de mittit, v. g. Parocho, confessario. causa id laciat, prouti recta gubernat io n quiDispensatio in forma ordinaria datur, rit. Quid possit iu iis, quæsunt juris divini, dum occasione dispensat ioniscerta pecuniæ V. n. 15". 1551. 1;. 1574. q. 5 R 2° summa (taxa, componenda) solvenda est. i 11. Episcopus dispensare nequit ordi­ Datur iu forma pauperum, quando pc- narie et de jure proprio in impedimentis cuuiie taxa non exigitur; tunique Re- dirimentibus (quoad impedientia vide scripto dispensationis adjici solet clausula: ' n. 1572). Ratio est. quia Episcopii * nihil dummodo oratores pauperes et miserabiles potest in communi Ecclesia1 jure, nisi < x existant, et ex solo labore et industria fan-1 concessione Concilii vel Papæ, aut ex leΛα ο * 279 a TRACTATIS gitiina consuetudine. Episcopi autem ex nulla harum rationum jus dispensandi in talibus impedimentis sibi vindicare pos­ sunt, ut patet tum ex praxi Ecclesia’, tum ex variis Declarationibus S. C. et præser­ tim Pii VII. anno 1809 in .Rescripto ad Episcopos Galliæ. Dixi: 1° ordinarie; nam dispensare potest : 1) Prohabiliter in impedimentis DUBIIS, etiam dubio facti.1 2) In occultis : et I. Quidem, juxta sententiam commu­ nem, in CONTRACTIS, dummodo adsit, a) necessitas ct periculum in mora ; b) Matrimonium contractum 1) bona tide, scilicet ex ignorantia (etiam crassa, modo non videatur temeritas) sive juris, sive facti, saltem ab una parte; 2) in facie Ecclesiæ, ct praemissis proclamationibus, seu iis dispensatis; c) impedimentum, in quo Papa dispensare consuevit; d) dubi­ tatio saltem dc impedimento in una parte; nam si utraque pars in bona fide est, hæc non est turbanda, et interim ad S. Pœnitentiariam recurrendum erit. II. Probabilissimeetiam in CONTRAHEN­ DIS, dummodo adsit vera necessitas ; peri­ culum in mora ; impedimentum, in quo S. Sedes dispensare solet.2 (λ), p. 397. Dixi : 2° de jure proprio ; nam in mul­ tis Episcopi nostri dispensare possunt jure delegato. Vide p. L\.\. n. 6. 7. S. 9. 10. pp. L.XX1I1 LXXV. (//.), p. 397. 1624, Quær. An, si sponsi sint divers# dioecesis et agatur de impedimento utrique nupturienti communi, dispensatio obtinenda sit ab utroque Episcopo, si ulerque e.r In­ duito speciali facultate dispensandi gaudeat? Resp. Sententia S° Alphonse 3 probabi­ lis negat. Ratio est. quia, eum Episco­ pus aufert a suo subdito impedimentum, cum habilem reddit ad contrahendum eum alio impedito. Uniis enim fieri nequit habilis ad contrahendum cum altero, nisi etiam iste fiat habilis ad contrahendum cum illo. Et hanc quidem S1 Doctoris sententiam confirmat resolutio S. Olf. 22 nov. 1865,4 cum addito: “nisi obstet tenor Xpostolicæ concessionis,” et “im­ petrata tamen venia pro celebratione Ma­ trimonii ab Episcopo loci, ubi ipsum Ma­ trimonium contrahitur.' Idem additum 1 I. VI 902. 3 ib. 1112. 3 Ib 1122 1125. ‘ Acta, T. 11 p. (»70. obtinet, si uterque nupturiens subditus sit dispensantis et Matrimonium extra ejus diœcesi m ineundum sit. Punctum It. De causis dispensationis et de exprimendis in supplica. Reeole dicta n. 162, 163 de dispensatio­ num causis in genere. 1625. Ql.esita.—Quær. 1° Qu#nam sint cans# just#, ut dispensetur in impedi­ mentis dirimentibus ? Resp. Ex Instructione S. C. de P. Γ. 9 maii 1877 “communiores potioresque" sunt i1 1. “Angustia loci sive absoluta, sive relativa (ratione tantum Oratricis), cum scilicet in loco originis, vel etiam domi­ cilii, cognatio fœminæ ita sit propagata, ut alium paris conditionis, cui nubat, inve­ nire nequeat, nisi consanguineum vel affi­ nem, patriam vero deserere sit ei durum.” Hæe ultima verba nonsignificant causam non existere, quando Oratrix domicilium ali?) sit translatura, sed eam existere licet nubere nolit alicui paris conditionis, a quo in Matrimonium rogatur, sed qui inhabi­ tat alium locum.2 Nomine loci non præcise venit parochia, nam in uno loco, in una urbe, plures possunt adesse parochiæ et vicissim in una parochia, plures loci. Quapropter nomine loci intclligitur urbs, oppidum, pagus, vicus, imo plures loci, modo ab invicem non distent ultra milliare. S. C. C. 16 dec. 1S76.8 Angustus reputatur omnis locus non habens ultra 300 focos, seu 1,500 incolas Catholicos.] 2. “ Ætas fœmin# superadulta, si sci­ licet 2 lu,n ætatis annum jam egressa hac­ tenus virum paris conditionis, cui nubere possit, non invenit. Hæc vero causa haud suffragatur vidua·, quæ ad alias nuptias convolare cupiat.” 3. “ Deficientia aut incompetentia dolis, si nempe flemina non habeat actu tantam dotem, ut extraneo œqualis conditionis, qui neque consanguineus neque affinis sit, nubere possit in proprio loco, in quo commoratur. Quæ causa magis urget, si 1 Verba, quæ in Responsis nd lior ct sequens Qiuesitnin micis inclusa sunt, Instructioni n no­ bis <·\ S *Alph < t aliis probatis auctoribus expli­ cationis causa adjecta fuere. 2 Vim de Burgi, de Disp. n. 32. E. 3 Acta, T. IX p. 571 sq. ])i; MATRIMONIO. 279 b mulier penitus indotata existât, cl consan­ copula patrata non fm rit >ub spe facilioris guineus vel allinis eam in uxorem ducere, dispensationis quæ cireum-tantia in sup­ aut etiam convenienter ex integro dolare plicatione foret exprimenda.' paratus sit,’’ Jiidifferens est, utrum dos 9. “ Infamia mulieris, < \ suspicione ollcratur a sponso an ab alio, sed ea orta, quod illa, suo consanguineo aut atliui conditione ut nubat consanguineo seu nimis familiaris, cognita sit ab eodem, allini.j licet suspicio sit faba, cum nempe, nisi 4. “ Lites super successione bonorum jam Matrimonium contrahatur, mulier graviter exorta-, vel earumdem grave aut imminens diffamata, vel innupta remaneret, vel dispericulum. Si mulier gravem litem super paris conditionis viro nubere dclierct. aut successione bonorum magni momenti sub- • gravia damna orirentur.” stineat neque adest alius, qui litem hujus­ 10. “ llevalidatio Matrimonii, quod modi in se suscipiat, propriisque expensis bona fide ct publice, servata ” etiamsi prosequatur, præter illum (pd ipsam in agatur dc loco ubi decretum Tametsi non uxorem ducere cupit, dispensatio concedi I obligat 1 “Tridentini fonua, contractum solet ; interest enim Reipublictc, ut lites est: quia ejus dissolutio vix fieri pot» extinguantur. Huic proxime accedit alia sine publico scandalo, et gravi damno, causa, scilicet J)os litibus involuta, cum præsertim fœininæ. C. 7 de Consanguin. nimirum mulier alio est destituta viro, At si mala tide sponsi nuptias inierunt, cujus ope bona sua recuperare valeat. gratiam dispensationis minime merentur, Verum hujusmodi causa nonnisi pro re­ sic disponente Cone. Trid. Scss. XXIΓ. motioribus gradibus sufficit.” cap. I. de llejorm Matron. Ideoque 5. ” Pauperius ridua, quæ numerosa tunc difficilius eam obtinent, hodie tamen prole ” exprimatur numerus ct :etas lilio­ facilius quam *olim. rum “sit onerata, et vir eam alere polli­ 11. "‘Periculum Matrimonii mixti, Vel ceatur. Sed quandoque remedio dispen­ coram acatholico ministro celebrandi.” [In sationis succurritur *vidua ea tantum de individuo ct ob circumstantias particular» > causa, quod junior sit, atque in periculo existons. Commune vero periculum, ex majori ueatholicorum alicubi numero exur­ incontinentiae versetur.” G. “ Bonum pacis, quo nomine veniunt gens, *causa quidem *impulsiva locum ha­ nedum lœdera inter regna, et Principes, bere potest, non vero finalis?’ “ Quando sed etiam extinctio gravium inimicitiarum, periculum adest, quod volentes Matri­ rixarum, et odiorum civilium. Hæc causa monium in aliquo etiam ex majoribus adducitur vel ad extinguendas graves ini- gradibus contrahere, ex denegatione dis­ mieitias, quæ inter contrahentium consan­ pensationis ad ministrum aeatholicum guineos vel allines orta * sint, quæquc accedant pro nuptiis celebrandis, spreta Matrimonii celebratione omnino compo­ *Ecclesia auctoritate, justa invenitur dis­ nerentur : vel (piando inter contrahentium pensandi causa, quia adest non modo gra­ consanguineos ct allines inimicitiæ graves vissimum tidelium scandalum, sed etiam viguerint, et, liret pax inter ipsos inita timor perversionis, et defectionis a Fide jam sit, celebratio tamen Matrimonii ad taliter agentium, et Matrimonii impedi­ ipsius pacis confirmationem maxime con­ menta contemnentium, maxime in regio­ nibus, ubi hæreses impune grassantur duceret.” 7· “ Ximia, suspecta, periculosa fa­ Id docuit luce S. Congregatio in Instruc­ ad Archiepiscopum miliaritas, nec non cohabit ut io sub tione die 17 apr. 1 eodem tecto, quæ facile impediri non Quebecensem data. Pariter cum Vicarius \ postulions *Bosnia postulasset. utrum possit.” 8. “ Copula cum consanguinea vel alline ; dispensationem elargiri posset iis ( atliovelalia persona impedimento laborante pne- lieis, qui nullum aliud pnetexunt motihabita. et Pragnantia, ideoque legitimation vum. (piam vesanum amorem, et simul prolis, ut nempe consulatur bono prolis I prævidetur. dispensatione denegata, eos ipsius, et honori mulieris, *(pia secus in­ coram judice infideli conjugium fore ininupta maneret. Hæc profecto una est ' 1 Fvijc. n. 6“7. ex * urgentioribu causis, ob (piam etiam 2 II» i». Π78. plebei s dari solet dispensatio, dummodo s ll> n. 660. 280 TRACTATIS 3. "Species etiam infima impedimenti, turns. S. Congregat io S. Officii in Fer. IV. 14 aug. 1822 decrevit: ‘responden­ an sit consanguinitas, vel affinitas, orta dum Oratori, quod in exposito casu uta- ex copula licita vel illicita; publica ho­ turfacultatibus sibi in Form. II.commissis, nestas originem ducens ex sponsalibus, prout in Domino expedire judicaverit.’ vel Matrimonio rato; in impedimento Tantumdem dicendum de periculo, quod criminis, utrum provenerit ex conjugicipars catholica cum acatholico Matrimo­ dio cum promissione Matrimonii, aut ex conjugicidio cum adulterio, vel ex solo nium celebrare audeat.” · 12. “ Periculum incestuosi concubina­ adulterio cum promissione Matrimonii ; tus. Ex superius memorata Instruc­ in cognatione spirituali, utrum sit inter tione an. 1 822 elucet, dispensationis reme­ levantem et levatum, vel inter levantem ct dium, ne quis in concubinatu insordescat levati parentem.” 4. “ Gradus consanguinitatis vel affini­ cum publico scandalo, atque evidenti æternie salutis discrimine, adhibendum tatis, aut honestatis ex Matrimonio rato, esse.” et an sit simplex, vel mixtus, non tantum 13. “ Periculum Matrimonii civilis. remotior, sed etiam propinquior, ut et Ex dictis consequitur, probabile periculum linea, an sit recta an transversa; item an quod illi, qui, dispensationem petunt, ea Oratores sint conjuncti ex duplici vinculo non obtenta, Matrimonium dumtaxat ci­ consanguinitatis, tam ex parte patris, vile, ut aiunt, celebraturi sint, esse legiti­ quam ex parte matris.” Si Oratores sint in linea inæquali exprimi debet etiam mam dispensandi causam.” 14. “ Remotio gravium scandalorum." gradus propior, et quinam sexus stipiti proximior sit. Hoc tamen non requiritur 15. “ Cessatio publici concubinatus 16. “ Excellentia meritorum, cum ali­ ad validitatem, nisi gradus propinquior quis aut contra Fidei Catholica? hostes sit primus, (v) p. 399.] 5. “ Numerus impedimentorum e. g. si dimicatione aut libcralitate erga Ecclesiam, aut doctrina, virtute, above modo de Re­ adsit duplex aut multiplex consanguinitas vel affinitas, vel si prêter cognationem ligione sit optime meritus.” Aliquando contingit, ut una causa se- adsit etiam affinitas, aut aliud quodcunque orsiin sumpta non sit sufficiens, sed cum impedimentum sive dirimens, sive impe­ altera juncta gravis reputetur et proinde diens.” Quod solummodo per dispensasufficiat. I tioneni auferri potest et nondum sublatum Datur et dispensatio “e.r certis rationabi­ est. Ut valeat dispensatio, omnia impe­ libus causis ” (i. c.quin causæ exprimi debe­ dimenta et circumstantia?, necessario ex­ ant), seu dispensatio "sine causa" (i. e. sine ponenda·. exprimendae sunt conjunctim in causa expressa), dum scii, ex pio opere, eodem supplici libello, excepto: a) casu quod per modum compensationis imponitur, dc quo n. 1628. q. 1°. q. 2°: b) juxta sententiam S. Alph"1 probabiliorem, casu, causa dispensationis consurgit. Quær. 2° Qumuam sint necessario ex­ quo unum impedimentum non augeatur primenda de jure sub pruna ievaliditalis in per alterum, ut votum et consanguinitas ; consanguinitas et machinatio.] petitione dispensationis ? 6. “ Paria? circumstantia·, scilicet an Resp. Ex eadem Instructione, prætcr veram et legitimam causam moventem, Matrimonium sit contrahendum, vel con­ tractum ; si jam contractum, aperiri debet, exprimenda sunt : au bona fide, saltem ex parte unius, vel 1. "Nomen et cognomen Oratorum” nisi nomina fictitia adbibenda sint, ut cum scientia impedimenti ; item an præn. 1627. 11. dicetur , “ utrumque distincte missis denuntiationibus, et juxta formam Tridentini ; vel an spe facilius dispensa­ ac nitide ac sine ulla literarum abbrevia * tionem obtinendi: demum an sit consum­ tione scribendum.” 2. “ Diu resis originis vel actualis domi­ matum, si mala fide, saltem unius partis, cilii. * Quando Oratores habent domici­ seu cum scientia impedimenti.” 7. *‘‘ Copula incestuosa habita inter lium extra diœcesitn oriirinis, possunt, si velint, petere, ut dispensatio mittatur ad sponsos ante dispensationis exeeutionem, Ordinarium diœeesis, in (pia nunc habi­ I sive ante, sive post ejus impetrationem, tant.” i L. VI. 11.39. [I. A. Tr. XXIII 85. J1E ΜΛΤΚΙ.ΜΟΜΟ, f’iVc 281 intentione facilius dispensationem Quær. t . In, cessante causa dispensatio­ oblinendi, sive etiam seclu-a tali in­ nis. cesset dispendat'm. r. g. st mortua fue­ tentione, ct sive copula publice nota rit proles per MatrimOuiurn legilimanda, sit, >ive etiam occulta. Si hæc reticean­ etc. ? tur, subreptitiae esse et nullibi ac nullo Resp. 1° -Iffii'm., si causa sil finalis, ac modo valere dispensationes super quibus­ total iter et certo i <"<·( antequam dispen­ cumque gradibus prohibitis consanguini­ satio expediatur, aut fiat ab Episcopo vel tatis, affinitatis, cognationis spiritualis, ct ab alio, cui a Pontifice commissi fuerit. legalis, nec non et publicæ honestatis, Cfr. 11.164. L. VI. 1132. declaravit S. Congregatio S Officii 1er. Resp. 2° -Vît/., si causa cesset. dispen­ IV. 1 augusti 18(56. In petenda vero satione jam expedita et a delegato suppli­ dispensatione super impedimento affi­ cantibus communicata, etiamsi cesset ante nitatis primi vel secundi gradus lincæ Matrimonii cclcbn.tiom-m. Ratio est, collateralis, si impedimentum nedum ex quia per dispensationem jam impedimen­ Matrimonio consummato cum defuncto tum sublatum est. L. λ 1. 1132. sonjuge Oratoris vel Oratricis, sed etiam Quær. 5° .In qui, obtenta dispensatione ex copula aiite-matrimoniali seu fornicaria ab impedimento affinitatis »-. * copula cum eodem defuncto ante initum cum ipso illicita, c. g. cum consanguinea spous>e, ite-Matrimonium patrata oriatur, necesse non rum eu ni eadem ante Matrimonium peccat, est, ut mentio liat hujusmodi illicita; co­ uoca indigeat dispensatione ? pula;, quemadmodum patet ex responso Resp. 1° Neg., si dispensatio nondum S. l'mnitentiariie dici 29 martii Is 12, •fuerit exeeutioni mandata a delegato ; quia probante s. m. Greg. XVI ad Episcopum, tales dispensationes non sortiuntur effec­ Xamurcensem, quod generale esse, idem tum a dic expeditionis, sed a tempore ·se­ tribunal literis diei 10 decembris ls74 cutionis. — Ita omnes. edixit.’’ Ut vero copula inccstuosa de­ Resp. 2° Imo neg., etiamsi dispensatio clarari debeat, neccsse est, a) ut habita execution! mandata fuerit. Ratio est, Aierit inter eos, qui ligati erant im­ quia impedimentum affinitatis jam subla­ pedimento vel consanguinitatis, vel affi­ tum est per dispensationem quoad effec­ nitatis, vel cognationis spiritualis aut tum contrahendi Matrimonium — Ita, ut legalis, vel publicæ honestatis : b) ut probabilius. S. Alph. L. λ I 1140. vas fœminæ penetratum fuerit. Non Si autem, contracto Matrimonio, rursus vero requiritur, ut ea secuta fuerint, quæ peccaverit eum eadem consanguinea uxo­ tum ad prolis generationem, tum ad per­ ris. privatur jure petendi debitum, quia fectam copulam requiruntur. Ita Leo dispensatio juxta stylum Curia· concessa XII. apud Feijc -,1 e) ut, si non de fuit ad effectum contrahendi Matrimonium, dispensatione in forma pauperum agi­ non vero ad liberius peccandum. tur, fuerit formalis i. e. cum cognitione Indigeret vero nova dispensatione, si impedimenti perpetrata.2 De copula, nisi peccaret cum alia sponsæ consanguinea habeatur suspicio, sponsi non interrogen­ ante Matrimonium, etiam post expeditam tur. Nulla est dispensatio ad cujus faci­ dispensationem, quia nova affinitas con­ liorem impetrationem falso allegata est traheretur. copula.S° Alph° (I.. VI. 1134) probabilis­ Quær. 6° .In nova requiratur dispen­ simum est, exposita jam copula, intentio­ satio, si, obtenta dispensatione ab impedi­ nem facilius obtinendi dispensationem non mento coxs WGl txiT vi is, cel alio ex iis, necessario exprimi casu, quo in supplica de quibas, h. n. q. 2. Resp. 1 actum est, alia· causæ per se sufficientes exponun­ copula iXt lsiTOsA inter sponsos interces­ tur. serit ? Quær. 3° Quid agendum in dubio, an Resp. 1° Iflirm., si copula habita fue­ causa falso allegata fuerit fnatis aut im­ rit ante dispensationis execulionem. * Sic pulsion, ve! an cera aut falsa l ex interpretatione communi, atque ex Resp. Viile n. 162. 5°. stylo Curia· Romanic hujusmodi incestus declarationem exigente; hoc enim maniPontifex majorem supplicanti 1 n 70'.· p 682(1). Et S. (’. Incj 1 febr. 1882. festato. Acia, T It p. 431. - Feijc, u. 710. pœuiteuti.m imponit. Confirmatur quo- TR \('ΤΛΤΙ S que ex Declaratione S. C. mcnse main an. 1634.’ Peti tune quoque 'impliciter po­ test rcvalidatio prions dispensationis, quam reval idationem vocant : Perinde ca­ lere, ct cujus facultas Episcopis eam pe­ tentibus a S. Sede concedi solet. De hae facultate vide Feije.2 Resp. 2° Neg. vero, si habita fuerit copula post dispensationis exeeutionem. Ratio est, quia, concessa dispensatione, atque adeo ablata prohibitione Matrimonii, cessat etiam malitia incestus. — Constat etiam ex eadem S. C. Quær. 7° tn nora requiratur pro coti­ sa m/n in eis dispensatio, si, petita' dispensa­ tione expressague circumstantia incestus in petitione, copula ab eisdem iteretur? Resp Jjjirm., ut videtur, modo a) aga­ tur de dispensatione— nondum fulminata; — fori externi ;—in forma pauperum, vel ordinaria quidem, sed injungente se­ parationem, copula post injunctam separa­ tionem rciterata : b) dispensationis litterae non contineant facultatem “absolvendi ab incestus reatibus, etiam usque ad praten­ tium exeeutionem forsan iteratis.” — Se­ cus certo negat * De casu, (pio Episcopus dispensat, vide n. 1628. q. 6e. f Nota. Quær. 8° Si quis petat secundam dispen­ sationem in eadem materia post primam alias obtentam, an primam exprimere debeat ? Resp. 1° .tjjirm., si impedimentum contractum fuerit ex aliquo crimine. Ra­ tio est, 2 1 » L. VI 1139. Ib. 1185. Vind. ]>. 817 sq. Ed. 2‘. T II p. 482 sq. II \ Tr. Will. 87. 283 publico 'n. 1627. II , quo ca-u, secundum praxi m hujus ,s. Tribunalis vel alia dis­ pensatio vel sanatio tribuitur. Pat»t utraque exceptio ex Resp. S. C. ('. 26 apr. et 28 jun. 1 873 1 Quær. 1 Quinam censendi sint pau­ peres ? Resp. Ex Jure Canonico debent <"<· aliquo modo miserabiles, cum dc st vio Curiœ sic confici debeat petitio. “Ora­ tores pauperes ct miserabiles exi-tuut, atque ex labore, et industria -na vivunt. ’ In praxi exponendus est status fortuna·, vel standum est regulis ab Episcopo dat:s. Ex Declaratione Rectorum Apost. Da­ tarim anni 1841, cis montes illi repu­ tandi sunt pauperes, (piorum fortuna valo­ rem 3,0(H) fr. ($6Û0) mm excedit; illi vero, (piorum fortuna 10,000 fr. i$2,000· valorem non excedit, fere pauperes dicun­ tur. — Bouvier. Quær. 5° Quomodo sit ejrequenda dé­ pensât io ? Resp. 1° Quoad dispensationem S'. Pœnitentiaria. fiat post absolutionem his verbis.aut similibus “Auctoritati- A post olica dispenso treum super impedant ut<» X . (piod incurristi, ut Matrimonium inire ivel initum perficere) valeas, et legitimam reddo prolem susceptam im-1 suscipien­ dam). iu nomine Patris, etc." Nulla formula sub pœna nullitatis, imo nec sub præcepto præscribitur : nulla enim iu Rit. Romano habetur Si confes. surius prolem legitimare omisisset, hanc omissionem reparare posset ; tunc enim causam sibi commissam et nondum abso­ lutam continuaret Bouvier. Resp. 2° Quoad dispensationem Data­ ria, delegatus ad dispensandum Ie debet de calore inquirer» de veritate precum, si adsit clausula “ Si preces veritate niti repereris.” Beti. XIA.e. Ad Apostolicœ saltem cuusurum vérifient tonem semper ad valorem exigere videtur. Excipiunt, si, facta ante supplicationem inquisitione, post rescriptum satis constet dc precum verita­ te;2 2°dispcnsationem per litteras ad Paro­ chum mittat, ut hic eam partibus intimet. * Dispensatio a Dataria temper per Epis­ copum petenda < st. Dispensatio autem a Pomitcntiaria immediate ab Oratore, wl ab alio ejus loco, peti potest. Securius 1 Nmiv. Kv\ TIhoI. T. \ p ‘.Ί7 3 L VI. 1131. Feije, n. 738. 284 TRACTATUS tamen et facilius ista quoque mediante Episcopo et tacito nomine Oratoris postu­ latur. * Quær. 6° Quomodo ah Episcopis dis­ pensatio obtinenda sit, quando ex Induito dispensare possunt ? ! Resp. Eædem regula *, quæ in (’uria Romana habentur ut necessaria·, necessa­ rio etiam in casu servandae sunt ; quia mens est summi Pontificis, ut Episcopi non alio modo concessione Apostoliea uti (picant. Patet ex Resp. S. Pœnit. 1 maii 1858? (44) p. 427. Episcopus vero, virtute indulti Apostolici dispensans, noti sub perna nullitatis, ut quidam perperam autumant, exprimere debet, se dispensare tamquam S. Sedis delegatum ex Induito delegationis con­ cesso tali dic ct anno, et tot mensibus aut annis valituro. Excipe, si id in In­ duito pneeipitur, ct quidem sub clausula irritante, cujusmodi est hæc : alias nulla· sint.-—Hinc sequitur validas, et, suffici­ enti accedente causa, licitas quoque, esse dispensationes matrimoniales ab Episcopis nostris informiter datas; cum forma in facultatibus eorum, hodie saltem, non sub pœua nullitatis præscribatur. Confirma­ tur conclusio, cæteroquin evidens, ex Resp. S. C. Inq. Fer. III. 15 jun. 1875 ad du­ bium 3 a Vie. Gen. S. Ludovici (Foedera­ torum Stat.) his verbis conceptum: “An dispensatio super impedimentis matrimo­ nialibus ab Ordinario hujus regionis juxta consuetas facultates Apostolicas concessa, quamvis graviter illicita, tamen valida sit, (piando data sit informis, propterca quod tenor facultatis a S. Sede delegatæ, vel tempus ad (piod. expressa non sint, vel quia télégraphiée paucis verbis vel orctenus tantum concessa sit. Dubium hoc oritur ex omissione clausula * : alias nulla' sint, in facultatibus Ordinariis Americæ nunc concessis ; quæ clausula olim in hu­ jusmodi facultatibus expresse apposita fu­ erat.” Respondit S. C.— “Affirmative; dum­ modo reapse mulier rapta non fuerit, vel si rapta in potestate raptoris non existât. Clausulas vero servandas ad amussim esse ; quantum tamen rerum, temporum, locorumque adjuncta ferre possunt.” 3 i Nouv. Rev. Thcol. T. V. p 4+4. - Gury, Ed. Rom. 1873. T. II. p. 682. 3 Past. Bl. fur N. Amer yUrJabre S. 85, 86. Xota. - Quod spectat ad quæstioneni, an Episcopus ex Induito dispensans, id facere (picat, si intervenerit incestus vel quasi incestus (n. 1625. q. 2. R. 7) aut malitiosa intentio (ib.), cujus nulla sit mentio in Induito, imprimis quidem cir­ cumstantiam incestus, etc., evidenter com­ prehendunt ea Indulta, quibus datur facul­ tas dispensandi una eum facultate prolem susceptam legitimandi, ut fit pro utraque parte n. 6 Fac. Form. 1. p. LXX. et pro omnibus ct singulis Facultatibus Extr. D in. 7, P· LXXIV.) et Extr. E (n. 4. i Jusuper, p. L.X.W.). Nulla igitur Episcopis nostris difficultas hoc ex capite existit.—■ Sed etiamsi Indultum nullatenus memor»t incestum vel malitiosam intentionem, ni­ hilominus Episcopum posse dispensare non dubitat cl. Feije. Consequenter idtm dicendum de iteratione incestus, ct de revalidationedispensationis at· Episcopo con* eessa et ex aliqua causa prædicta inva­ lidae.— Quodsi in casu duplex requiratur supplicatio, altera in foro externo, altera in foro conscientia *, hæc potest fieri sive Episcopo sive Majori Pœnitentiario. Poterit pra-tcrea Ordinarius dispen­ sandi induito utens dispensare cum clau­ sula : valituram dispensationem, etiamsi incestus detegatur commissus vel iteratus. C .· Quoties vero conditionata hæc forma ab eo adhibetur, pœnitentia quoque aliave conditional»· injungi ab eo debent ; quæ quidem deinde, prout agatur de publico aut occulto, absolute imponitur a parocho vel confessario, ante Matrimonium inces­ tum commissum vel iteratum detegente. Hæe dc stricta potestate intelligas. Quoad ejus usum prudentia hæc exigit: 1) ut sponte non adhibeatur, nisi forsitan pro iteratione incestus occulti jam in suppli­ catione expressi; 2) confessario petente, facile quidem adhibenda est pro casu modo indicato, rarius pro incestu nondum expresso; 3) pro foro externo, seu petente parocho, omnino videtur ab ejusmodi for­ ma abstinendum. Feije, n. 720. 721. Quær. 7° Quanam sint da usuia, qua· in dispensationibus a S. Poenilenliaria ap­ poni solent ? Resp. Sunt sequentes, scilicet : 1° Si ita sit. Id, nisi aliunde no­ verit, exsecutor, sub pœua nullitatis, in­ quirere tenetur. Fides autem pœnitenti adhibenda est, nisi delegatus certe sciat DE ΜΛΤΒΙ.ΜΟΧΙΟ. oppositum ex notitia extra Confessionem accepta. Feije, n. 748. J° tudita prius Sacra mentali. Confessione. Juxta igitur banc clausulam necessaria est Confessio, et quidem apud ipsum de­ legatum.1— “Dummodo” vero “confes­ sarius, litterarum S. Pœuitentiariæ exse­ cutor, servet,” ita eadem S. Pœnitentiaria, “qmc sibi in iisdem litteris praescribuntur, tum· datie vigore earumdem litterarum dispensationes valida * erunt, etiamsi con­ tingat, pœnitentem milliter et sacrilege confiteri et absolutionem a peccatis reci­ pere. Quodsi confessarius advertat, pœni­ tentem ex sua indispositione a peccatis absolvi rite non posse, curare debet eum­ dem pœnitentem rite disponere, vel, si disponi nequeat in praesenti, una cum ab­ solutione a peccatis differre quoque prae­ dictas dispensationes, nisi forte urgens aliqua necessitas suadeat dispensationes easdem accelerare.” 12* Debet dispensatio intra Confessionem concedi. (N) p. 109. 3° Sublata occasione peccandi. Intelli­ gitur, si occasio sit voluntaria, quæ de facto est tollenda ; si vero necessaria, au­ feratur saltem ex animo, reddendo illam ex proxima remotam per debita media. 1° Dummodo impedimentum sit occultum. Vide n. 15G4. 5° Injuncta ei gravi poenitentia, ctc.,prætcr sacramentalcm. Gravis est, quæ re­ spondet operi, «piod sub gravi ab Eccle­ sia injungitur (η. 1382·. q. 4°) ; gravissima, si gravis duplicetur vel triplicetur; salu­ taris, si non solum est proportionate gra­ vitati peccati (juxta vires pœnitentis), sed etiam medicinalis (n. 1389); longa, si bebdoinatim per annum (juxta gravitatem peccati) continuanda est; diuturna, qmc ad 3 annos extenditur; perpetua vero, ; quæ totam vitam complectitur, non quoad singulos dies (nisi id expresse in Rescripto exigatur), sed quoad dies statutos.8 — Ca­ vendum tamen nepœnitentiaeligatur, ex (pia pomitentis delictum detegi possit.—Si vero aliqua pomitentiaab ipsa Pœnitentiaria imposita inveniatur, praetermitti nequit.4 6° Prasentibus laceratis, sub petua ex­ communicationis lahc sentent irp. Hæc la­ ceratio statim facienda est, sed intellige 1 ‘J « 4 Bi n. XIV. last. 87· § Disceptabant olim. Knopp, 48. p. 485. not. 6. Ib p 197 Heise, § 59. Bin. XIV. Inst. 87. § Si dispensatio. 285 moraliter, nempe saltem infra triduum post dispensationem exeeutam. Si au­ tem in litteris non sit apposita clausula lacerationis, prout non apponitur quando Matrimonium nondum est contractum, tunc non est obligatio eas lacerandi, sed hujusmodi disp.-.isatio debet a Parocho caute annotari in libro, qui non possit a quopiam alio aspici, quo ipse scilicet, ubi opus fuerit, fidem facere de dispensatione impetrata possit.1 (45) p. 428. Quær. 8° Quomodo taxa pecuniaria, qua- <)ratoribus imponitur, concit tari possit cum Decreto ('one. Trid. jubente, ut dis­ pensatio gratis concedatur ? Resp. Si pecunia occasione dispensa­ tionum percepta in beneficium dispensan­ tis vergeret, mandatum Cone. Trid. viola­ retur, et dispensatio simoniaca foret : verum non ita se res habet ; pecunia enim accipitur tantum uti eleemosyna in opera pia impendenda Cfr n. 33 7 (>“, et quoad nos p. LXXV. A. 1°. C 4° D. 5° Quær· 9° Quomodo exequenda sit dispen­ satio SacrcP Prenitentiari-e, &t impedimentum sit utrique contrahenti notum et commune ? Resp. Iu hoc casu uterque a respectivo confessario dispensandus est. t onstat ex responsione S. Pœnitentiaria», die 15 nov. 1718. — Idem autem Rescriptum duobus confessants inservire potest, et dilacerandum est ab co, qui posterius cum suo pœnitentc illud exequatur. Si vero impedimentum nui tantum notum sit, unica exccutio requiritur.—Collet. Traité des Dispenses. — Bouvier, etc. Quær. 19° Quid, in kis preesertim Foe­ deratorum Statuum Provinciis, speciatim servantium est quoad modum dispensationes matrimoniales l) procurandi, 2 i concedendi et 3) exequendi ? Resp. ad lum. 1° Parochus advertat sequentia .· “ Non suflieit merum alicujus Matrimonii ineundi desiderium, major fu­ tura rerum temporalium copia, aliud hu­ jusmodi motivum, sed causa canonibus consona exigitur. Parochus itaque vel confessarius imprimis quidem de causa interroget ; si certo insufficientem esse videat, id prudenter declaret, nec recur­ rat ; si sufficientem vel forsitan sufficien­ tem, non illico annuat, sed, si fieri possit, suaviter dissuadeat ; si autem non desis­ tant, vel Matrimonium sit aut necessarium, » L. VI. 1143. 28G TRACTATES 3° “ Valde desiderandum esse videtur, aut consulendum,officio suo partes adjuvet, numquatn tamen inconsiderate dispensa­ ut . . . Episcopus alios adhibeat officiales in dispensationibus de publicis, et alios dc tionis obtinendae spem certam faciens.” 1 “ Si sufficientes causa?” Parocho “vi­ occultis impedimentis, quia aliter secretum deantur” adesse, Oratores “prudenter” in occultis . . . aliquando vix servari po­ admoneat, . . . nullam . . . fore gratiam test.”1 Vide alia ap. Feije, de imp. n. 722. impetratam, nisi preces veritate nitantur. Resp. ad 3uni. Serventur qua: dicta sunt Denique, si salva conscientia, sine respectu h. n. q. 5°. 7°. 9° et dicenda infra. * Formula ad post alaudas quasdam dispen­ ad lucrum vel favorem supplicantium, omnibus bene perpensis, legitime dispen­ sationes matrimoniales\\(\e p. 303. De dis­ sari posse censeat, tunc in libello supplici pensationum vitiis corumquc sanatione facti speciem nitide ac sincere exponat, (T) p. 412. cavcatque diligenter, ne illam aliquatenus in rebus substantialibus alteret ac immu­ tet, sed stricte adhæreat illis, quæ ab Ora­ CAPUT VII. toribus sibi exposita fuerunt, et multo DE revai.idatione matrimonii. magis abstineat, ne quid falsi aut ficti ex proprio ingenio inventum ad gratiam faci­ 1629.—Matrimonium invalidum esse lius obtinendam obtrudat cum aniime sum detrimento. Insuper caute moneat Ora­ potest: 1 ob defectum consensus; 2 ob tores de iis, qua· diximus supra ” ( n. defectum formre præscriptæ ; 3° ob inlia1625. q. 2°. R. 6. 7; q. 5°. R. 2°; q. bilitatem partium. (46) p. 428. 8°) “de copula inter illos ante vel post petitionem habita.” 2 ARTICULUS 1. 2° “Quia... Episcopi in hisce provin• ciis amplas habent facultates dispensandi DE REVAI.IDATIONE MATRIMONII IRRITI OB DEFECTUM CONSENSUS. ex delegatione speciali, rarissime eveniet, ut applicatio facienda sit immediate ad Certum est, 1° Matrimonium irritum Datariam vel S. Pœnitentiariam, sed po­ ob solum defectum consensus, — celebra­ tius ad Episcopum Diœceseos.”8 tum scii, errore, aut per vim et metum, Quodsi ad Episcopum, sive quod facul­ aut ficte, — revalidari posse per simpli­ tate careat, sive quod sigillum saeramen- cem consensus renovationem. tale obstet, recurri nequeat, in priori casu Certum est, 2° requiri renovationem /w ipsum, in posteriori directe Romam consensus utriusque partis, si utraque recurratur, et quidem per S. Congfiem de vere non consensit, ct saltem illius, qui Propaganda Fide, pro foro externo allo­ non consensit, si unicus sit. De pluribus quendo Pontificem, pro interno Pumiten- autem controvert it ur ; hinc tiariuin Majorem.4 1630. Qt esita.—Quær. 15 An con­ 3° Pro dispensationibus matrimoniali­ sensus ab utroque debeat renovari, si unus bus, etiam fori interni, prudentior scripta tantum Jiete vel per metum consenserit ? supplicatio; sic enim casus et preces me­ Resp. Neg. Ratio est, quia consensus lius ab Ordinario perpendi poterunt.6 alterius vere positus perseverat, quamdiu Resp. ad 2um. 1° Quoties Ordinarius positive retractatus non fuerit.— Ita com­ ex facultate delegata dispensat, servet ea, munii/r Theologi : ct hanc sententiam r 80 i Hæc sane. De Syu. L. XIII. c. XXI. n. 7. 290 TRACTATUS milliter contractum, non ita contractum fuisse, sed effectus illos de medio tollendo, qui ob hujusmodi Matrimonii nullitatem, ante indultani dispensationem, ac etiam in ipso contrahendi Matrimonii actu producti fuere (sc. vitium consensus, nullitas con­ tractus, illegitimitas prolis i. c. hujus spirituales ac temporales effectus), ita ut, sanato vitio consensus (qui contractus est radit), per fictionem juris [T. I. p. 478. col. 1. (0)1 effectus isti coram Eccle­ sia habeantur quasi numquam extiterint. Heiss, § 64. I. 163(5. Principia.— Ï. Potest Ecclesia, seu Summus Pontifex, dispensare in radice Matrimonii quoad omnia impedimenta Juris Ecclesiastici. Ratio est, 1° Quia dispensare in radice nihil aliud est, quam auferre impedimentum non tantum in fu­ turum, sed etiam in pneteritum, seu tol­ lere effectus, quos produxit, ita ut coram Ecclesia habeantur, quasi nunquam exti­ terint. In his autem nihil est, quod po­ testatem Ecclesia * excedat. Ergo. 2° Quia id constat, confirmatnrque ex praxi Ecclesiæ, quæ a pluribus sæculis tales dispensationes concedere consuevit. Pri­ mus sic dispensasse legitur Bonifacius VIII. anu. 1301; rccentioribus autem temporibus frequentius eodem modo dis­ pensarunt Pius \ L, Pius VII., Leo .XII., etc. IL Quatuor autem conditiones requi­ runtur, ut Matrimonium ope dispensa­ tionis in radice convalidari possit, scili­ cet : 1° Ut conjunctio conjugum habuerit speciem ejctrinsecam justi Matrimonii, ne­ que fuerit manifeste fornicaria. Sic Be­ nedict. XIV. Idcmque exigit Card. Caprara. Ratio petenda est, non ex rei essentia, ut quidam volunt, sed ex volun­ tate Pontificia, prout exemplis probat cl. Feije.1— Extrinseca autem species Matri­ monii adest etiam in nuptiis, qua * in loco, ubi alterutrum lex dirimensclandcstinitatis non obligabat, contracta; fuerunt invalide propter occultum impedimentum, sive coram civili magistratu, sive coram ministello, sive alio modo Matrimonii intentio­ nem attestante. Imo species extrinseca Matrimonii excludi non potest ab iis Ma­ trimoniis. de quibus serio dubitatur utrum in loco celebrationis sint lege Ί rid. 1 De Imp. n. ?6S. ligata, ct qua * uno alterovc modo npia dicto contracta fuerunt Feije.1 2° Lt consensus utriusque perseverave­ rit ; neque enim Ecclesia consensum, etiam ex una tantum parte retractatum, convalidare potest. Aliunde non raro Pontifex exigit in Rescripto, ut constet de permanenti consensu utriusque partis. Sin autem illud non exigitur, sufficit non haberi revocationis consensus argumcntum, de quo non imprudenter inquiren­ dum.2 3° Ut adsit urgens ct gravis causa. In triplici autem casu præcipue luee haberi potest, nempe: 1' (piando una pars ad renovationem consensus adduci nequit, et nihilominus consensum de præsenti exhi­ bet remanendi in Matrimonio; sic Card. Caprara ; 2° Quando uni tantum parti notum est impedimentum, (piod sine gra­ vibus incommodis alteri manifestari non posset; 3° Quando urgens adest ratio non monendi conjuges de nullitatc Matrimonii. Hæc tertia conditio non requiritur ad validitatem dispensationis, si dispensatio absque illa scienter concedatur a Summo Pontifice; secus, si concedatur ab Episcopo ex Induito particulari, ut apud nos. 4° Ut agatur de impedimento Juris Ec­ clesiastici ; “ consensum enim, impedi­ mento juris nature vel divini, e. g. liga­ minis, vitiatum, sanare Pontifex nequit. Si vero ejusmodi impedimentum post in­ valide ob ecclesiasticum impedimentum celebratum Matrimonium supervenerit, c. g. impotentia perpetua, nihilominus potest sanari .Matrimonium in radice ; re­ spectu enim futuri Matrimonii foret hæc impotentia antecedens, sed respectu jam contracti est subsequens. Difficile qui­ dem est concipere sanationem in radice, (pium Matrimonium revera non fiat vali­ dum, nisi ex nunc, seu quando sanatio applicatur, ideoque revera videri potest impotentia Matrimonium antecedere; ve­ rum explicandi ratio est petenda a pecu­ liari natura sanationis in radiée, qua consensus olim actu præstitus per impe­ dimenti ex tunc abrogationem sanatur. Ad manum habemus ejusmodi sanationem in radice a SS. D. N. Pio IX. concessam a. 1848. Uti tamen Matrimonio partes profecto non possunt.” Ita cl. Feije.8 1 De Imp. n. 768. 2 Actn, T. I. p. 186. 3 Feije, de Imp. n. 769. DE MATRIMONIO. \ola. Quamquam ordinarie sanatio in radie·· datur pro nullitatc occulta, ni­ hilominus in quibusdam circumstantiis difficillimis, ct, positis quibusdam conditi­ onibus, pro publica qudtpie nullitatc con­ ceditur? Vide n. 1032. q. 3°. 1637. QüzESITa. — Quær. \Q Λ>ι dis­ pensatio in radice posuit obtineri et appli­ cari, utraque parte, illius ignara ? Resp. .dffirrn. Ratio est, quia nullo modo cognitio dispensationis requiritur, ut Ecclesia possit tollere effectum legis, seu obstaculum, quod oberat efficacité con­ sensus ; potestas enim Ecclesiæ a tali cognitione est omnino independens * Con­ firmatur ex praxi Ecclesiæ. Etenim Cle­ mens XIII., ut refert Collet, concessit cuidam Procopo (qui videtur fuisse Epis­ copus) facultatem, ut sanaret in radice, non monitis partibus, multa Matrimonia invalide inita ob nimiam facultatum ac­ ceptarum extensionem. Alia quoque ex­ empla ab aliis de simili Matrimoniorum revalidationc referuntur. Quær. 2° .In possit concedi dispensatio IN RADICE, si ambarti ignotum, partes ordi­ narie in bona fide relinquenda? sunt, quia si monerentur, nullum aliud peccatis for­ malibus præeavendis adhiberi posset re * 1 Cfr. Feije, Cnp. 29. 2 L. VI. 1101. 292 a DE MATRIMONIO. medium nisi vel separatio vel cohabitatio instar fratris et sororis. At vero separa­ tioni gravissima obstare solent incommo­ da : cohabitation! antem proximum in­ continent iæ periculum. — Si vero sit dispensabile et adsit spes fore ut partes, de nullitatc Matrimonii sui monitæ, ob­ temperatura! sint iis, quæ ipsis injun­ genda sunt (separatio tori et, si necessaria judicetur, cohabitationis,usquedum obtenta fuerit dispensatio), conjugii revalidatio fere semper eligenda est ac dispensatio acceleranda. Sin autem fructus cx moni­ tione non speretur, sic distinguendum erit. Si timor sit ne neutra pars iis, quæ injungenda erunt, obtemperatura sit, utraque pars in bona fide relinquenda est donec obtenta fuerit dispensatio, quæ re­ gulariter petenda est (insciis, ut patet, partibus). Dico: regulariter, i. c. nisi timor sit ne partes dispensationem recusaturæ sint, aut ejusdem conditionibus non obtemperaturae, aut a se invicem, cognita Matrimonii nullitatc, eum scandalo vel cum damno prolis etc. discessura. *. Ob­ tenta deinde dispensatio, una cum moniti­ one de nullitatc conjugii, partibus com­ municetur. Si vero una tantum pars absque gravi incommodo moneri possit, non vero altera (puta L. IV.T.XVUI.e. 2.4, 5, 6. - A<1 Dccr. L. II. T. XX..spiciatim c. 9 22. ··* l> r L IV. T. XIII. c. 5. < Ib. I. II. T. XWII c. 7 4 Ben XIV. c. Dei miseratione, $11 6 ExHpe Matrimonium notorie et eviilentcr nritum ob clandestiuitntem. Feije, n 592. ^ΧΖΖχ*·^ λ- . , »— /z^-^TCl 'X * au -o_ CAPUT VIII. DE DEBITO CONJUGALI. 1640. — Audi S. Vlphonsuin, quiestionem hanc aggredientem :1 “ Piget me de hae materia, quæ tantam prie se fert fœditatem, ut castas mentes ipso solo nomine perturbet, longiorem habere sermonem. Sed utinam non esset hæc materia fre­ quens in Confessionibus excipiendis, ut non oporteret omnino confessariuni plena tractatione, sed sufficeret compendio in­ structum esse ! Ignoscat mihi propterea castus lector, si fuse de ea hic loquar, ct ad casus particulares, qui deformiorem exhibent turpitudinem, descendam.” . . . Conjugale debitum dicitur communis ea conjugum actio, quæ generationi neccssasaria est, qureque a summo rerum omnium Provisore ad humanam societatem propa­ gandam est ordinata. Hæc autem actio sita est in carnali copula, qua vir ac fœmina unum quasi corpus et una caro effi­ ciuntur. Ejusmodi actus vocatur debitum ab Apostolo ; est enim id, quod sibi mutuo debent conjuges. Agendum 1° de liceitate actus conjuga­ lis ; 2° de ejusdem obligatione ; 3° de peccatis conjugum. ARTICULUS I. DE LICEITATE A( TUS CONJUGALIS 1° IN SE 2° QUOAD CIRCUMSTANTIAS. § I. De liceitate actus conjugalis in se spectati. 1641. Principia.— I. Actus conju­ galis inter legitimos conjuges per se honestus est et licitus: est enim medium ab ipso *natura Conditore statutum atque ordinatum ad legitimam humani generis propagationem. II. Fines, qui actum hujusmodi hones­ tum reddunt, sunt : 1 prolis generatio, quæ inter priveipuos Matrimonii fines enumeratur: 2° satisfactio obligationis erga alterum conjugem ; 3° sedatio concupiseentiæ, atque exinde vitatio inconti1 L. VI. 900. I DE MATRIMONIO. nentia· tum in se, tum in compacte; 4° desiderium honesti amoris fovendi vel conciliandi, conjugalis allectus patefa­ ciendi, vel promovendi, etc. — Ita commu­ niter cum S. Alph.,1 Sanchez, aliisque contra nonnullos, qui postremos duos lines non admittunt. 1642. Resolves. — 1° Illicitus est con­ jugii usus, si tiat ob solam voluptatem, i. e. alios lines sive expresse excludendo, sive nullum eorum, ne virtmiliter quidem, intendendo. Patet ex propositione 9" ab Innocent. XI. damnata (p. XV.). Per se tamen esset tantum veniale peccatum, quemadmodum veniale est cibum ob so­ lam delectationem sumere. Immunis au­ tem ab hac, culpa est conjugii usus, si satisfactio voluptatis ut remedium concu­ piscent i:e, sive expresse, sive implicite in­ tendatur.- Cfr. n. 154S. q. 6°, Pranot. et n. 29. 31. q. 4°. 2° Graviter illicitus est usus Ma­ trimonii cum mente adultera, ut, si quis accedens ad suam, sibi aliam repraesentet.—S. Alph.,3 ct alii conwsuniter. 3° Sterilibus licitus est usus Matri­ monii, tum quia nulla lex in oppositum ostendi potest, tum quia steriles per se idonei sunt ad actum conjugalem perfici­ endum : quod si generatio nulla sequatur, id per accidens omnino fit ; ct alii praeter generationem adsunt honesti fines conju­ galem congressum cohonestantes. 1° Etiam senibus, quorum semen non est amplius prolificum, vel plerumque ex­ tra vas effunditur, usus conjugii licet, dummodo copulam sufficienter perficere valeant, vel ipsam perficiendi spem ha­ beant non inanem. Favent enim seni­ bus caulem rationes, quas de sterilibus adduximus. Confirmatur praeterea ex praxi Ecclesiæ, quæ Matrimoniis senum * benedicit.· j 11. De liceitate actus conjugalis quoad circumstantias. Præcipuæ circumstantia * respiciunt per­ sonam, situm ac tempus. 1 L. VI. SS1 w|. - Ib. 912. Cfr. Vind. p. 822. p. 488. 3 L. VI. 913. 4 Ib. 954. Dub. 2. Ed. 2\ T. II. 293 I. De circumstantiis persona·. 1643.— Quadruplex circumstantia seu impedimentum personæ ad nexum, petitioni debiti obesse potest, scilicet: 1° votum castitatis (n. 1568 1571) ; 2° affinitas ex incestu (n. 1589. III.; n. 1590. *6. 7a8“; n. 1144. II. 2°); 3° cognatio spiri­ tualis (n. 1585. 6°); 4° impotentia, quæ ct reddere vetat (n. 1618. III.; n. 1619). Nota.— 1° .Juxta communiorem et probabiliorem sententiam, debitum petere potest, imo tenetur, conjux ligatus voto, aut impedimento affinitatis, vel cognatio­ nis spiritualis, eum advertit, compartem, petere non audentem, versari in peri­ culo ineontinentiæ. Petere etiam potest, quoties alter interpretative petit, e. g. q nando mulier verecundia detinetur, ac vir sentit, ut ait S. Thomas, ejus volunta­ tem petendi ; quia tunc potius est reddere· quam petere.1 2° Conjux tamen vinculo impeditus, ne ad vitandam quidem incontinentiam debi­ tum exigere potest : incontinentia· quippe periculum est quidem causa dispensatio­ nem vel suspensionem voti obtinendi, non vero debitum petendi.— Ita Sanchez, alii­ que. Excipe, non improbabiliter, si agatur de impedimentis ab Ecclesia impositis, et dispensatio brevi obtineri nequeat, ac mag­ num periculum ineontinentiæ sit in mora? II. De circumstantiis modi vel situs. 1641.— l* Regula. Situs prorsus lici­ tus ille est. quem natura ipsa docet, nempe ut mulier succuba sit, vir autem incubus. — Ita S. Thomas, et alii communiter. Ratio est, quia ctvtcri situs natura· ordini nonnihil adversantur, et consequenter ali­ quam ordinis violationem inferunt. 11* Regula. Nullus situs, quantumvis innaturalis, est per se graviter illicitus, dummodo netus conjugalis satis perfici possit : ratio est, quia qualiscumque situs inversio, dummodo perfici queat unio, generationem non impedit 4 111“ Regula. Quilibet innaturalis situs, justa accedente causa, omni culpa vacat · interdum autem situs innaturalis facilior est, vel etiam solus possibilis, -ct quidem major quæpiam facilitas vel necessitas 1 L. VI. 930. 3 Ib. 917. * Ib. TRACTATUS 294 ejusmodi inordinationem, quæ per se levis est, amovere potest.1 1645. Jlesolves.— 1° Minime peccant conjuges, qui situm invertunt ob pericu­ lum abortus tempore praegnationis ; ob viri pinguedinem vel curvitatem : ob nimiam mulieris defatigationem, aut etiam ob fri­ giditatem, quando innaturali situ magis excitentur, etc. 2° Situs, qui solus possibilis est, qualiscumque demum sit, nullatenus damna­ tur, licet non modica seminis perditio sequatur ; quia pars ista seminis non est generationi necessaria, et per accidens, in­ vitis conjugibus, deperditur. 111. De circumstantiis temporis. Hæ circumstant ite præcipue spectant ad tempus prægnationis, lactationis, men­ strui, morbi, Festorum et Sacrae Commu­ nionis. 1646. — 1° Nullo tempore sub gravi actus conjugalis, per se, interdicitur, quia nulla lex invenitur, qua opus conjugii ratione temporis unquam prohibeatur. Dixi: per se; quia forte quandoque, ra­ tione circumstantiarum, induci posset proximum abortus aut valetudinis pericu­ lum Sed hoc rarissimum est, nec facile in quibusdam casibus praevideri potest. 2° Imo juxta Theologos plerosque ac­ tus conjugalis ne leviter quidem, ratione temporis, unquam interdicitur; ratio, quia nulla lex assignari potest, qua etiam sub levi linquam prohibeatur. Attamen S. Alph02 magis arridet opinio, quæ non excusat a culpa veniali, si copula tempore prægnationis fiat, nisi adsit periculum incontinentiæ, vel alia causa honesta, quæ vix alioquin unquam abesse potest. 3° Communior sententia docet, coitum tempore menstrui habitum non excusari a veniali ob indecentiam, quam prae se ferre videtur, nisi adsit aliqua causa cohones­ tans, nempe ad vitanda dissidia, aut in­ continentiam praecavendam, etc.8 — Con­ fessarius autem prudens hac in re ab omni interrogatione abstinebit, cum nihil sit a pernitente necessario declarandum. Idem, ob paritatem rationis, communiter tenent de copula a conjugibus tempore purgatio­ nis, seu diebus partum sequentibus, ha1 LV 1.917. 4 Ib. 925. - Ib. 924. bita. Hæc tamen mortalis esse posset per accidens, si scii, exinde uxori gravis mor­ bus vel notabilis morbi aggravatio innui. neret.1 4° Non est illicitus actus conjugii tem­ pore lactationis, quia nulla est lex prohi­ bens, nec ullum, teste experientia, pericu­ lum, saltem proximum, lac inficiendi. Lude non est ratio, cur conjuges tanto tempore teneantur abstinere ab usu Matrimonii cum continuo peccandi periculo. Sic communissime, ait S. Alph.2 5° Actus conjugalis tempore morbi, saltem plerumque, neque sub gravi, neque sub levi est illicitus, quia crebro nullum inde accidit damnum conjugibus ; labor autem, qui actum comitatur, in morbum, saltem communiter loquendo, admodum influere nequit. Verum generalitcret sapienter quoad om­ nia, qu;e præcedunt, adnotator anonvmiis Gury8 monet : “ Opiniones theologica' de liccit at e actus conjugal is, quoad circumstan­ tias, duplici innituntur principio, quorum primum respicit jus seu legis naturalis dietamen, alterum respicit factum. Quod nimirum in usu conjugii haud liceat im­ pedimentum generationi apponere, vel sibi, aut comparti, aut proli grave damnum afferre, hæc totidem sunt juris naturalis principia, quibus merito Theologi firmiter inhærent ; quod vero talis circumstantia gravia ejusmodi mala ordinario producat, hæc alterius ordinis quæstio est, ac nonnisi ex physiologiæ ac mcdicinæ argu­ mentis resolvenda. Quare diversæ Theo­ logorum sententiæ circa ejusmodi contro­ versias, haud certo definitas, tamquam hypothetical conclusiones habenda * sunt.’* 6° Juxta communiorem sententiam non est illicitus diebus Dominicis ac Festis, etiam solemnioribus ; tum quia nullum jus adversatur, tum etiam quia maritalis congressus non amovet conjuges a Festis Ecclesiæ servandis. Pleriquc e SS. Pa­ tribus, qui in oppositum objiciuntur, de consilio potius quam de præcepto loqui videntur. Hinc etiam deduces, non esse cur ejusmodi usus tempore Adventus vel Quadragesima' prohibeatur.— Ita com· * muniter Vide p. XCI. C). 2°. 1 2 8 4 Ib. 926. Ib. 911. Ed. Roin. 1873. n. 913 (· ·). L. VI. 923. 295 DE MATBIMOXÏO. 7° Denique per se non prohibetur dic ι cluso tamen majori malo), vel si coujux Sacrer Communionis, quamvis ad cam ex perfecte amens vel ebrius non sit.1 pietate tantum accedant conjuges, modo 3° Si relidens possit rationabiliter ti­ ex honesto fine aganl.— Ita connu uniter mere damnum vel periculum grave sanita­ S. Alph.,1 Lugo, Sanchez, aliique, qui do- tis, quia non censentur conjuges se obli­ cent esse de mero consilio abstinere a gasse ad debitum cum tanto incommodo copula dic Communionis, sive ante, sive reddendum. Idem tene, si ejusmodi mala post Communionem, modo non immediate timenda sint pro prole jam concepta, et post eam susceptam, neque ex mera volup­ universim etiam, si pro petente.3 4° Si petens, ob commissum incestum tatis causa habeatur. Cfr. n. 1311. 2°. cum consanguineis alterius, in primo aut secundo gradu, aut aliam ob causam jus ARTICULUS II. petendi amiserit. 5° Si nimis frequenter petatur (n. DE OBLIGATIONE ACTUS CONJUGALIS. 1648. 3°). 6° Si alter sufficientem dederit divortii 1647. Principia. — I. Datur justiti:e obligatio, per se gravis, reddendi de­ causam, quousque scii, ea perseverat exisbitum alteri conjugi serio ct rationabiliter tcre (n. 1552. III.). 7° Intra primum bimestre post celebra­ petenti. Ratio est, quia ex ipsa natura contractus matrimonialis conjuges sibi in­ tum Matrimonium (u. 1551. 2°). Si alter illicite petat, quo tamen casu vicem transierunt potestatem corporum in ordine ad usum conjugalem. Deducitur sequenti modo distinguendum est. Pel etiam ex verbis Apostoli:2 l'xori vir enim illiceitas se tenet ex parte solius red­ debitum reddat; similiter autem et uxor dentis, vel ex parte solius petentis. vel ex viro ; mulier sui corporis potestatem non parte actus, ita ut petentem et reddentem habet, sed vir ; similiter autem et vir sui afficiat. Pro 1° casu (v. g. si petens actum exi­ corporis potestatem non habet, sed mulier. II. Nulla, per se, urget obligatio pe­ gat ea conditione, ut reddens conceptio­ tendi debitum conjugale. Ratio est, quin nem impediat) sit regula : nec reddere neuter coujux jure suo uti tenetur, et tenetur, nec licet cum peccato proprio, uterque illud remittere potest. Per acci­ etiam veniali, cum nulla obligatio aut dens tamen dari potest petendi obligatio liceitas ad peccatum existere possit.8 ex caritate vel alia virtute, præsertim in Aliter, uti patet, si, quod peccatum per se viro, v. g. si judicet compartem versari in dici debeat, per adjuncta licitum redditur, periculo incontinentiie ob verecundiam ut contingere potest in situ innaturali. etc.4 /// 2° casu obligatio est reddendi, si petendi, aut si petitio necessaria sit ad fo­ vendum aut restaurandum amorem conju­ agitur solummodo de peccato veniali, v. g. si actus petatur ob solam voluptatem ; galem, ete. — Vide S. Alph.8 III. Cessat in uno obligatio reddendi vix enim demonstrari poterit jus negandi debitum, cessante jure illud exigendi in aliquod debitum grave justitia·, quia jure altero : jus autem in sequentibus præci­ isto gaudens eo usurus est cum malitia levi. Si vero petatur cum mortali v. g. pue casibus perimitur, scilicet: 1° Si unus conjugam adulterium com­ mente adultera, vel ab eo, qui voto casti­ miserit, dummodo adsint conditiones enu­ tatis ligatus est, vel ab onanista), licite meratae n. 1552. III. 3°. Hoc tamen in redditur sive potius mere permittitur ille casu petitio non erit illicita, ut est in casi­ actus, si adsit gravis causa (n. 1653. III.) et periculum proximum consensus in opus, bus, de quibus n. 1643. 2° Si petens usu rationis careat, quia qua malum rst, non urgeat (n. 1654. 2°; petitio ejus non est humana. Jacite tamen 1655. q. 3"). — Imo redditionem in his redditur, nisi adsit periculum scandali,abor­ circumstant iis, S. Alphonsus probabilius tus vel alterius gravis damni ; imo reddi simpliciter debitam ait, si petens non sit debet, si urgeat periculum incontinentiie, privatus suo jure, v. g. per incestum.5 etiam materialis, in ameute vel ebrio tse’ I. \ I 9 IS. 2 Ib. 909. 911. 950. 1 L. VI. 273. 274. 922. 3 L VI. «28. «29. a I Cor. 7 3. 3 Ib. 913. 3 Ib. 944-946. * Ib. 946. 947. TR \( TATI’S 296 In 3° casu vero distinguendum. — Licet reddere, si actus non sit ita intrinsece ma­ lus, ut nunquam per circumstantias parti­ culares illiceitas auferri possit, et si tales circumstantias revera adsint (n. 1648. 6°. 8°). Secus non licet; esset enim parti­ cipatio in ipso actu illicito.1 .Vota.— Si monitio vel petitio, ut exi­ gens a peccato desistat, profutura prævideatur et sine gravi incommodo (quod ut plurimum aderit) fieri possit, permissioni præmitti a compartc debet, præsertim si agatur de peccato mortali (n. 1654. 3°. 1°).— Quodsi agitur de impedito ad pe­ tendum, v. g. per votum, tutius erit, si compars impeditum propria petitione præveniat, aut petitioni impediti jam fact:e propriam superaddat. Uxor tamen, ra­ tione verecundias, raro ad id tenebitur.2 1648. Resolves.— 1° Tenentur conju­ ges ad cohabilationem, nec potest unus diutius abesse sine alterius consensu, aut sine necessitate; hæc quippe obligatio sequitur ex ipsa obligatione debitum red­ dendi. Causæ autem justæ abeundi ad longum tempus sunt bonum publicum, familia alenda vel tuenda, damnum ab inimicis vitandum, etc. Debet autem vir, ( ni alibi diu manere debet, uxorem eo < ucere, si commode possit, ut sceum co­ habitet.8 Regulariter autem tenetur uxor virum, dum hic domicilium, licet sine justa causa, mutat, sequi (non tamen, si mutet ex cau­ sa turpi); idque: a) non obstante consue­ tudine contraria, qu e alicubi adesset ; ejusjuodi enim consuetudo, utpote juri divino, vi cujus vir ea mt est uxoris,4 adversa, esset intrinsece ma a (n. ISI. 3°): b) etiamsi vir in regionem longinquam (ex qua tamen brevi reversurus non sit) discedat. — Excipe, si vel l) virum sequendo exponenda sit periculo vitæ, pudicitia·, gravis detri­ menti, aut —e. g. quia locus, quo maritus ad longum tempus secedit, omni religioso succursu destitutus est, — salutis; vel 2) alimentis caritura sit; reZ 3) agatur de viro post Matrimonium facto vago, aut, inscia uxore, jam ante illud vago ; vel 4) pacto antenuptiali conventum sit de non mutando domicilio, quod tamen paetum inclusam habet conditionem; nisi nova et gravis superveniat causa.6 1 L. VI. 046. 1 1 Cor. 11. 3. 2 Ib. 944 6 L. IV. 353. ’ Ib. 939. L VI 977. Quoad legem civilem, vide dicta n. 115. 2°. 3.° 2° Graviter peccat conjux negans debi­ tum, quoties est periculum incontinentia’ vel gravis molestia; in altera parte. Item si neget alteri serio petenti. Secus autem, si compars benevole remittat, aut remisse petat. Attamen remissu petitio omnino distingui debet ab interprelalivu vel rirtuali, quæ habetur per signa indicantia seriam voluntatem petendi, ct ex qua obligatio debitum reddendi oritur. Iloc maxime verifieatur in fmmitia, quæ potis­ simum subditur verecundia’, et præ rubore non petit expresse, quod anxie petit. 3° Non peccat negans, quando alter im­ moderate petit, v. g. post tertiam vel quartam vicem eadem nocte; nec si diffe­ rat ad breve tempus, nempe ad noctem, vel si a nocte differat ad tempus matuti­ num. secluso tamen in utroque casu incontinentiæ periculo.1 4° Reprehendendæsunt uxores, quæ ma­ ritis suis absque sufficienti causa debitum negant, etsi remisse petant ; vel quæ non concedunt nisi coacta·, viroque dure et contumeliose suas petitiones exprobrant. 5° Non excusatur a debito reddendo uxor ob ordinaria partus, graviditatis aut nutritionis incommoda;-— nec ob dolores graves quidem, sed tempore breves ; — nec ob dolores diuturnos, sed moderatos v. g. capitis per plures menses post par­ tum ;— nec ob sanitatem aliquantisper debilitatam ; quia hæc omnia conditioni matrimoniali adnexa sunt ; secus autem, si periculum vitæ aut morbi gravissimi, ex judicio medici vere prudentis, perti­ mescendum esset.2 6° Non est obligatio debitum reddendi alteri laboranti morbo contagioso in se gravi, ut est pestis, morbus veneretis, aut quid simile. Pariter ob notabilem cor­ poris debilitatem excusantur a reddendo debito laborantes febri valida aut alio morbo gravi. Probabiliter tamen, non obstante periculo gravi sanitatis, conjux debitum reddere potest, ut compartem a probabili incontinentia' periculo liberet licet enim etiam vitam exponere propter opus eximium caritatis (n 279. 461) . vel ob aliam gravem causam (v. g. ad foven­ dum mutuum amorem), modo morbus sit 1 I, VI. 940. - II). 952. DE MATItIMOMO. diuturnus et non soleat de brcvi et facili mortem inferre, quibus in casibus etiam petere licet. Debet tamen petens vel red­ dens, cum morbo contagioso et gravi, hanc circumstantiam parti insciæ manifestare. Morbum vero infamantem, e. g. venereum, non tenetur compars comparti manifestare, modo et a petendo et a reddendo absti­ neat ; nec reddere tenetur casu, quo ejus­ modi morbum manifestare nolit ; debitum enim conjugale non obligat cum jactura faune.1 7 Num excusetur conjux a debito red­ dendo ob timorem prolis numerosioris quam ali possit, si absit in altero pericu­ lum incontinentia’, disputatur. Cum vero hoc periculum vix abesse possit, S. Alph0 magis arridet opinio negans.1 2 8° Quoad obligationem abstinendi ab actu conjugali ob damnum, quod proli jam concepta vel naht forte accidere pos­ set. probabilitas et gravitas damni cx una. difficultas carendi jure conjugali autem cx altera parte perpendantur. Non constat, usum conjugii prohiberi ob damnum non tanti momenti, quod proli obvenit ct ca­ veri non potest, si longa abstinentia diffi­ cillima sit.3 Esset vero actus conjugalis illicitus, si exinde periculum mortis proximum pro prole jam concepta oriretur, v. g. ob abor­ tum proxime timendum (n. 1646. 1°); vix umquam enim circumstantia’ concurrent, quæ abortum permittere licitum reddunt (η. 171. II.). Ceterum ejusmodi pericula non sunt tingenda : hinc liceitas hujus actus non est in dubium vocanda, nisi in casu concreto prudens saltem adsit timor. Si autem de prole concipienda agitur, obligant auctores ad redditionem debiti, quamvis timendum sit, ne proles infirma nascatur, cum huic sit melius “ sic esse, quam penitus non esse.” 4 Sententia tandem (communior utique) asserens, uxorem expertam se filios parere mortuos, debitum reddere non posse, nisi adsit periculum incontinentia’, in concreto vix probabilis videtur, nisi dc hoc certo, v. g. ex medici periti judicio, constet. Quoties enim id experiri licebit? Nonne sæpe post partus infaustos proles sana pro1 3 22. 4 L. VI, 909. 950. 2 11 t Tr. Will. 45. L. VI 911. Sanchez, dt Matr. I. IX. D. n. 11. 15. L. \ 1. 951. 297 dût? etc. Adde periculum ineoiJi:,. i.tm·. quod maxime aderit, si ob hanccaiHam p< rpetuo abstinendum i sset ab usu conjugii 1 ARTICULUS ΙΠ. DE PECCATIS COXJLGUM. 1649. — Patrari possunt peccata inter conjuges ratione actus conjugulis sive per excenium, hoc est, actus ad geucn.tioi.em inutiles ponendo, siw p< r S. l’œnitentiaria declaravit hujusmodi mulierem inquietan­ dam non esse.— Vide Derisiones infra referendas n. 1658. ad lu,n. 1659. Dixi : si gravi de causa ; inter graves autem causas Bouvier recenset timorem rationabilem mortis, gravium saevitiarum, jurgiorum vel verberum (gravitatem di­ metiendo juxta conditionem persome), divortii, infamia * aut gravis scandali ; item timorem ne maritus concubinam habiturus sit vel adulteraturus, vel ne blasphemias in Religionem, injurias erga confcssarium edat, vel verba scandalosa coram liberis vel famulis proferat. 1654. Resolves.— 1° Graviter peccat mulier, quæ virum ad Matrimonio abu­ tendum inducit etiam indirecte vel tacite, v. g. conquerendo de numero prolis, de laboribus partus, vel educationis libero­ rum, aut dictitando se in proximo partu morituram esse, etc. ./ fortiori graviter peccat, si, invito marito, ab incoepta co­ pula ante seminationem se retrahat. 2° Graviter item peccat mulier detestandæ viri actioni interius consentiendo, etsi exterius repugnantiam ostendat. Pec­ catum enim semper est odio habendum.— Distingue tamen consensum in ipsam viri actionem a gaudio de effectu inde secuto, seu de immunitate ab incommodis atque periculis, quæ generationem comitantur. Gaudium tamen illud periculo non caret (vide dicta n. 232). Præsertim vero cavendum est mulieri ab hujusmodi gaudii manifestatione, ne vir onanista an­ sam inde sumat ad sic peccandum. 3° Tenetur uxor, saltem ordinarie, vi­ rum onanistam de obligatione recte agendi monere, cumque, quantum in se est, a perversa agendi ratione avertere. Nec suilicit quod semel cum monuerit, sed admonitiones interdum repetere debet, nisi certa sit, novam admonitionem nihil esse profuturam. Attamen tunc etiam re­ pugnantiam suam aliquo modo patefacere dobet. ne peccato mariti libenter consen­ tire videatur. — Ita communiter, ct sic re­ spondit interrogata S. Pœnit. n. 1659. IV *. I Otlicium quoque uxoris erit mari­ tum blanditiis, variis amoris indiciis, pre­ cibus, adhortationibusque permovere ad actum recte perficiendum, vel ab eo pror­ sus abstinendum. Experientia constat, plurimos viros ouanistus ab uxoribus sic allectos ad meliorem frugem sese recepisse. 1655. Qr.esita.— Quær. 1° Quo­ modo se gerere debeat confessarius Cilni eonjugibtis’de usu Matrimonii confilentibus, interrogant ibus, vel prorsus tacentibus ? I Resp. Vide n. 1 125. 2). 3). 1 ) ; 1657. Resp. Ad 3um ; 1658. § Ad 2”"’ autem. Quær. 2° -in uxor debitum a viro ona­ nista petere possit ? Resp. Jflirm. probabilius, justa de cau­ sa ; quia jus habet ad copulam, et a pecca­ to cooperationis excusatur. — “Justam” autem “ causam habebit petendi, si ipsa esset in periculo incontinentiæ, vel si de­ beret alias privari jure suo petendi plusquam semel vel bis, cum perpetuo scru­ pulo, an ei sit salis grave incommodum necne, tunc se continere.” Ita S. Alph.1 Sic etiam declaravit Pœnitentiarius Major Card, di Pietro in admonitione ad prala­ tas S. Pœnitentiariæ responsiones, quam­ vis addat, S. Poenitentiariam hac de re decisionem dare recusasse. Quær. 3° Λη peccet uxor consensum internum voluptati prabendo, quando ac­ tum conjugalem viro onanista permittere potest ? Resp. Neg., modo assensum peccato viri non præbcat. Ratio est, quia, cum minime peccet actum hujusmodi permit­ tendo, neque peccat voluptatem ex eo provenientem admittendo, quamvis prae­ sciat, virum copulam non esse perfectu­ rum ; actus enim ille est in se honestus ct licitus mulieri, et per eum non stat, quominus debito modo perficiatur. Quær. 4° tn graviter peccent conjuges, qui, ad vitandam prolem, copulam eo tan­ tum tempore habent, quo conceptio locum habere non solet, e. g. illo temporis spa­ tio, quod decurrit a quindena circiter post menstrua usque ad alterum horum terminum ? Resp. S. Pœnitentiariæ sequentia dubia, quæ ex Gallico idiomate in Latinum ad litteram, quantum potui, verti, hac de re fuere proposita. I. Ie Num hæc agendi ratio a mortali ' 1 L. VI. 947. DE MATRIMONIO excusari possit?—2° Num, ratione inten­ tionis non concipiendi, saltem sub veniali prohibeatur? II. Num confessario liceat hanc agendi rationem consulere: 1° Uxori, quffi licet detentetur et reprobet onanismuni mariti, hunc tamen frustra ab eo avertere conatur? 2° l trique conjugi, qui, ne numerosa on­ erentur familia, onanismo voluntarie se dedunt? III. 1' Num sine periculo consuli pos­ sit luce agendi ratio, (pia familiæ dimimitio certius causatur (piam onanismo, cum hum: ipsa honestatis ratio reprobet?— 2° Num periculum istud compensetur, si ita vitetur peccatum mortale et pacificetur conscientia plurimarum uxorum, quæ alias, sive culpa mariti sive timore ne concipiant, a Sacra­ mentis alienabuntur? Ad luce dubia “S. Pœnitentiaria, dili­ genter perpensis expositis, respondet : Conjuges prædicto modo Matrimonio utentes inquietandos non esse, possrque confessarium sententiam, de (pia agitur, illis conjugibus, caute tamen, insinuare, (pios alia ratione a detestabili onanismi crimine abducere frustra tentaverit.” Romæ in S. Pœn. 16 jun. 18S0. A. Card. Bilio, P. M. Hip. Caucus Palombi, S. P. Secrius. L. + S. Nota tamen conjuges, de quibus in Quaesito, in malo statu versari posse: a) ob periculum incontinentia', quod infra (piindenam, qua * menstrua proxime sub­ sequitur, alterutri saltem conjugi adesse potest, et quod facilius aderit ad venerem proclivibus, præsertim si peccatum non multum exhorreant ; b) ob periculum re­ cusandi debitum casu, (pio compars illud intra illam (piindenam peteret, quod peri­ culum eo majus erit, ipio magis vitandae prolis sollicita est pars, a (pia petitur.’ Quær. 5° Quomodo procedendum cum uxore, (/utp versatur in occasione proxima i eccati propter virum Matrimonio quomodolibet abutentem ? Prrenot. — Casus esset, si, exigente ma­ rito, ipsa suis manibus directe eum pol­ luit. aut si ipsa vere consentire solet ona­ nismo, sodomia *, propri i· pollutioni, etc. 1 Sunt, qui excusant ctimu iixonm e<>nc< ptimiis impediendic causa seminis efliisiomm vitantem, frigide agendo vel mentem ad nlia divertendo, cinn, ut aiunt, hodie constet muliebre seinui ,d genera­ tionem non requiri. 3ol Respondet Berardi :1 “In hoc ra-ii opi­ nem zelum adhibebit conf··—ariu- ut r. . seram muli» rem a tam horrendis pen-.:.avertat. Muliere- ordinarii liuju-e·· ·_'<·ι < ris peccati * -olent habere maximum aflr. . tum, ct valde difficiliter solent induci ,· .’ eliciendum firmum propositum ab ii- er-, -audi, quia, prædicta peccata committei do, ex una parte satisfaciunt voluptatibus tum propriis, tum mariti, et ex altera parte liberant se a proh numerosa, et ab in­ commodis gestationis, partus, lactatio: etc. Hinc necesse est. ut conft-sarius habeat in promptu efficacem admonitio­ nem et verba gravissima, ut illas a tanto crimine deterreat. Si autem confe-sarii admonitiones nul­ lam vel parvam producant emendatio­ nem, non raro utile erit comminari dila­ tionem absolutionis, et etiam de facio eandem difli rre.” Quær. 6 -·/« uxor, de qua in casu, obligari possit ad faciendum divortium ut ab hac cum proprio mu ritu peccai.di occa­ sione liberet ur ? Respondet idem Berardi3 distinguet“Si mulier in USU Mi.trm «n ii jcevata mortalia committi.t, quin maritus .· d hae ipsa peccUu committenda eam tentet ; tunc nullum hala t jus faciendi divortium, ct ideo aliis mediis uti debet ad removen­ dum peccandi periculum in hac occa- oi e, quæ ut omnino necessaria judicari debet Si autem maritus ip-ι eam eompilh.t, vel tentet ad eadem peccata committi uda; tunc Canonistiv < t Theologi communissi­ me docent, mulierem jus habe r< faciendi divortium ; unde arguunt quod etiam de­ bent idem divortium facere, si proptv cohabitationem. in gravi versetur pecca' di periculo. Vide S. Alph.,’Sam h< / 1 S. niant ieciisc-. etc. Sed hæc conclusio rum mica salis intelligenda est ; quatenus sci­ licet debeat quidem mulier facere divorti­ um. si possit absque gravi difficultate; non vero si gravia damna gravesquedifficultates -ubire deberet; quia tunc de occasione ne­ cessaria ageretur. ut notat Hurtado5 ct S. Alph.’” 1 2 s « 6 c De Oretis, n. 244. II», n 24S. I. V|. n. 973. L \ D 17. n 11. T. 1 n. 102. L. IV. n. 440. TRACTATIS 302 DECISIONES SACRARUM CONGREGATIONUM CIRCA ON INISMUM. 1656. — Ie Consultatio. “ Episco­ pus N. humillime supplicat pro hujus du­ bii solutione : 1° an possit absolvi mulier, qiue pateretur equidem virum, si recte ageret in copula conjugali, vehementer autem desiderat, ut se retrahat vir (piia mulier illa prolem habere formidat. 2° An possit absolvi mulier, quæ in copula conjugali posset suis blanditiis obtinere a viro, «piod non se retraheret, et non facit; (piia illa copula sibi displicet.” Responsum. — “S. Pœnitentiaria, per­ pensis dubiis a Vcn. in Christo Patre, Episcopo N., propositis, respondit : Nega­ tive. Datum Horna· in S. Pœnitentiaria die 27 maii 1847.” 1657. — 11" Consultatio. “Qmeritur a Sede Apostoliea, (pia nota theologica dignæ sint tres propositiones sequentes, nimirum : 1° ob rationes honestas conjugibus uti licet Matrimonio eo modo, (pio usus est Onan. 2° Probabile est istum Matrimonii usum non esse prohi­ bitum de jure naturali. 3° Nunquam expedit interrogare de hac materia utriusque sexus conjuges, etiamsi prudenter timeatur, ne conjuges, sive vir sive uxor, abutantur Matrimonio.” Responsum. — “ S. Congreg. Inquisit. die 21 maii 1851. Ad lum. Propositio­ nem esse scandalosam, erroneam, et juri naturali Matrimonii contrariam.— Ad 2um. Propositionem esse scandalosam, erroneam, et alias implicite damnatam ab Innocentio XI. propositione 49“ ” (p. XVII.).—“Ad 3um. Propositionem, prout jacet, esse falsam, nimis laxam, ct in praxi periculosam.” 1658. — 111“ Consultatio. Postula­ tum Illustrissimi D. Bouvier Episcopi Cenomanensis circa agendi rationem confessariorum cum conjugibus, relative ad Onanismum. “ Beatissime Pater, Episcopus Ceno­ manensis in Galliis ad pedes S. V. sum­ ma cum reverentia provolutus, ea, quæ sequuntur, humillime repraesentat. Fere omnes juniores sponsi numero­ siorem prolem habere nolunt, et tamen ab actu conjugali abstinere moraliter neque­ unt. 1 A confessario interrogati circa mo­ dum, quo juribus Matrimonii utuntur, graviter communius offendi solent ; ct moniti, nec ab actu conjugali temperant, nec ad nimiam prolis multiplicationem determinari queunt. 'l'une adversus confessarios mussitan­ tes, Sacramenta Pœnitentia? ct Eucharis­ * derelinquunt, nudum praebent exem­ tia plum liberis, famulis, aliisque Christi fide­ libus ; lugendum inde oritur Religionis detrimentum. Numerus eorum, qui ad Sacrum Pœni­ tentia? Tribunal accedunt, multis in locis, ab anno in annum decrescit præsertim ob hanc causam, fatentibus plerisque Paro­ chis pietate, scientia et experientia magis conspicuis. Quomodo ergo olim agebant confessarii ? aiunt multi. Non plures quam hodie communiter nascebantur liberi ex singulis Matrimoniis, conjuges non erant castiores, et nihilominus praeceptis annum Confessionis ae Communionis Paschalis non deerant. Omnes libenter admittunt, infidelita­ tem erga compartcm, ct abortus attenta­ tionem maximum esse peccatum. At vix ac ne vix quidem persuaderi possunt, se teneri sub peccato mortali, aut perfectam in Matrimonio servare castitatem, aut incurrere periculum innumeram generandi prolem. Praefatus Cenomanensis Episcopus in­ gentia hinc obventura esse mala praevi­ dens, et anxietate turbatus, a Beatitudine Vestra sollicite exquirit : 1° An conjuges, qui Matrimonio eo utuntur modo, ut conceptionem praecave­ ant, actum per se moraliter malum exer­ ceant ? 2° Si actus habendus sit ut moraliter malus, an conjuges de illo se non accu­ santes considerari possiint tanquam in ea constituti bona fide, qua? eos a gravi culpa excuset ? 3° An probanda sit agendi ratio confessariorum, qui, ne conjugatos offendant, illos circa modum, quo juribus Matri­ monii utuntur, non interrogant ? ” Responsio. -“S. Pœnitentiaria, ma­ ture perpensis propositis quæstionibus, Ad lum respondet: Cum tota actus deordinatio ex viri malitia procedat, qui, loco consummandi, retrahit se et extra vas DE MATRIMONIO effundit . ideo, si mulier post debitas ad­ monitiones nihil proficiat, vir autem in­ stet minando verbera aut mortem, poterit ipsa, ut probati Theologi docent, citra peccatum sianpliciter permittere, idque ex gravi causa, quæ eam excuset ; quoniam caritas, qua illud impedire tenetur, cum tanto incommodo non obligat. Ad 2um autem et 8“m respondet: Quod præfatus confessarius revocet in mentem adagium illud, nancta sancte esse tractan­ da ; atque etiam verba perpendat S. Alphonsi de Ligorio, viri docti ct harum rerum peritissimi, qui in Praxi Confesso­ riorum j 4. n. 41 inquit: ‘Circa autem peccata eonjugum respectu ad debitum conjugale, ordinarie loquendo, confesso­ rius non umetur, nec decet interrogare, nisi uxores, an illud reddiderint, modes­ tiori modo Pœnitentiariæ, quæ praecedentibus om­ nino consonant ; has refert Gousset in Opere, Jnotification de Saint Lignorij “ —»— F0RMVLÆ AI) POSTULANDAS DISPENSATIONES. I. .Id petendam dispensationem it i./trd·mento jnddico, super i/no. jujrta fn'~" tales (p. LXX. sq i, poosd di.^^i^ irEpiscopus. “Illustrissime ac Reverendissime Domine,” “Joannes N.” (ponitur nomen gentili­ cium) “et Anna X. . . th parochia nd— sionc) N. . . . hujus diiBcesis N.” . . nupturienti ' ad diversa' pertimant dianctita« Vectra !>♦·nigne Oratoribus elargiri dignetur, maxi­ mas pro ea gratias summa, qua par e-t, reverentia ac devotione aget “ Sanctitati Vestrae. “ Submissimus, “ N. N., etc. “ Datum N. N.” Nota. 1' Si sint pauperes post ex­ positas rationes dicitur: “Pauperes et miserabiles existunt, atque ex suis labore et industria tantum vivunt ” Vide n 1627. 2° Supplicatio a Parocho Oratorum confecta ad Episcopum mittatur; Episco­ pus vero, vel loco ipsius Vicarius Gene­ ralis. eam testimonio, sigillo et chirographo episcopali munitam Romam mittit. 3° Si dispensatio a S. Sede petenda sit in Matrimonio cum impedimento publico sive bona, sive mala fide contracto, suma­ tur Formula III. vel IV., mutatis mutan­ dis juxta ea, quæ in hac Formula VI. mutata sunt. “ Illustrissime,” etc. λ II. -id pelendam dispensationem a S. “ Sempronia, dioecesis N. N., ignara Pœnitentiaria in Matrimonio contra­ impedimenti, in facie Ecclesiæ et præmishendo. sis denuntiationibus, bona fide contraxit Matrimonium cum viro, a cujus fratre ” “ Eminentissime Princeps.” (vel “filio”) “prius carnaliter fuerat “ Exponitur humillime Eminentia * Vrscognita. Quare, cum absque scandalo 1 træ, pro parte Oratorum Titii et Cajae, separari non possint, ct periculum incon- quod Matrimonium contrahere intendant, tinentiæ aut gravis diffamationis subsit, sed quod Titius conjugatus Cajam. vivente marito putativo impedimenti plane inscio, adhuc propria uxore Sempronia, carnaliter ac proinde consensus matrimonialis ne­ cognoverit copula pertecta, sibique invi­ queat renovari absque gravi dissidiorum cem fidem dederint ile Matrimonio inter periculo, hinc supplicat humiliter pro ce­ se contrahendo, si Sempronia uxor Titii leri remedio dispensationis super hujusce­ pnemorvretur. qua» etiam per venenum a modi impedimento penitus occulto, ac Titio propinatum pnemortua est. C um quidem in radice Matrimonii, ita ut. abs­ autem ex præmissis impedimentum cri­ que consensus renovatione, Matrimonium minis sit exortum, et exinde Matrimo­ sanari valeat.” nium nec licite, nec valide contrahere “ Summa,” ete. possint, supplicant Oratores pro gratia dispensationis super isto impedimento \ I. id petendam dispensationem in impe- ■ criminis, ut publice Matrimonium inter dimento publico, super quo non possit se contrahere, et in eo postmodum licite et libere remanere valeant, prolesque dis/iensare Episcopus. legitima decernatur. Impedimentum om­ Sumatur Formula I. ; sed: nino occultum est. ct urget periculum 1 Loco : “ Illustrissime,” etc. scriba­ perseverantia» in peccato, quin etiam scan­ tur : “ Beatissime Pater.” I dali gravis, si Matrimonio legitimo co­ 2° Loco : “ ab Illustrissima,” etc. pulari nequeant. Quare pro quiete con­ scribe : “ a Sanctitate Vestra.” scientia· suæ, de praemissis summe do­ 306 TRACTATUS PE MATRIMONIO. lentes, Eminentiam Vestram humiliter supplicant, ut super his de opportuno remedio auctoritate Apostolica providere dignetur. “Purpuram deosculatis, summa,” etc. ut I. “ Dignetur Eminentia Vestra, responsum dirigere Neo-Eboracum (n. 173 Third Street, New York, U. S. of America) ad me infra scriptum.” Exterius inscriptionem sic formet : “Eminentissime et Reverendissimo D. D. S. R. E. Cardinali Majori Pœnitentiario ” (ex nostris Provinciis : “ Præfecto S. C. de Propaganda Fide ”), “ Romæ.” VIII. Ad petendam dispensationem a S. Pcenitentiaria in Matrimonio jam con­ tracto. “ Eminentissime Princeps.” “Titiusconjugatus Cajam, vivente adhuc propria uxore Sempronia, earnalitcr cog­ novit copula perfecta, sibique invicem fidem dederunt de Matrimonio inter se contrahendo, si Sempronia uxor Titii prae­ moreretur, ac, postquam Sempronia per venenum a Titio propinatum pnemortua esset, conscii ” (vel “ ignari ” vel “ Titio conscio ” aut “ ignaro ” aut “ Caja con­ scia” vel “ignara” ) “impedimenti in fa­ cie Ecclesia: pnemissis ” (vel “ dispensa­ tis ”) “ proclamationibus ” (aut “ nul­ lis pnemissis proclamationibus, coram Magistratu civili,” aut “ praecone lueretico ”) “Matrimonium contraxerunt et car­ nali copula consummarunt.” (Si utraque vel alterutra pars, in bona fide adhucdum perseveret, id exprimatur; item utrum utraque vel alterutra pars, impedimenti conscia, nunc a copula abstineat, vel ni­ hilominus in eadem perstiterit.) “ Quare cum impedimentum omnino occultum sit, et separatio sine scandalo fieri nequeat, Eminentiam Vestram humillime oro, ut dispensationem eis benigne indulgeat, quatenus valide contrahere possint. “ Purpuram,” etc., ut Form. VII. Nota. — Formulas, quibus Episcopus dispensationes concedat, Præsules inveni­ ent apud Heiss, de Mairim. p. 406 sq. ALIÆ FORMULÆ. 1. Formida supplicationis pro dispensatio­ ne super bannis. “ Illustrissime ac Reverendissime Domine.” “ Exponitur humiliter, quod ” (scribun­ tur nomina et cognomina Oratorum, ut supra Form. /., si causa sit honesta vel publica; nomina fditia, si causa occulta et inho­ nesta; deinde ipsa causa vel causer). “ Qua­ re Oratores, quos, post diligentem inqui­ sitionem, nullo impedimento obstrictos reperi, enixe rogant, ut sibi concedatur dispensatio super duabus (tribus) procla­ mationibus. “ Preces commendans permaneo,” etc. • 2. Formida supplicationis pro dispensatione super impedimento niixtm religionis. “ Illustrissime,” etc. “Constantia N., Catholica, parochiana mea, Matrimonium inire cupit cum Frederico N. ex N., scctæ . . . addicto” (vel acatholico baptizato). “ Pars acatholica coram me, ut ex decla­ ratione huic supplicationi annexa patet, sub tide juramenti promisit, omnes utriusque sexus infantes ex illo Matrimonio nascituros in Fide Catholica baptizandos ct educandos esse, iisque æque accomparti prorsus liberum fore Religionis Catholic» exercitium. Præterea pars Catholica spo­ pondit se pro viribus curaturam, ut, quan­ tum in ipsa erit, vir ad veram Fidem convertatur. Quare humillime supplicat Illustrissima1 Dominationi Vestra *, ut sibi super eo impedimento dispensationem \postolica auctoritate concedere dignetur. Causæ sunt ” (exponuntur canem vel causa, v. g. vani conatus ut Oratrix tali Matri­ monio renunciet ; spes fundata conversio­ nis partis acatholicæ, etc.). TRACTATUS DE CENSURIS. Ccnsuræ spectandæ sunt tum in genere, tum in specie. CAPUT I. DE CENSU RIS IN GENERE. Agendum 1° de natura ct divisione cen­ surarum ; 2° de principio seu auctore cen­ surarum ; 3° de subjecto censurarum ; 4° de absolutione a censuris. Nota.— In hoc Tractatu multa de­ sumpsimus ex opusculo tum Petri Avanzini, cui titulus : “ De Constitutione Apos­ tolic# Sedis," tum Ulmi ac Pmi Fr. Ægidii Mauri O. P., cui titulus : " In Constitu­ tionem Apostolic# Sedis commentarii.” Prius allegatur secundum 31"11 Edit, per verbum : “ Avauz.” ; posterius juxta 2*' n Ed. verbo : “ Comin.” ARTICULUS I. DE NATURA, DIVISIONE ET CONDITIONIBUS CENSURARUM. I. De natura censura. 1660. — Censura sic communiter defi­ niri solet : Est poma spiritualis et medi­ cinalis, qua homo baplizatus, delinquens et contumax per potestatem ecclesiasticam quorumdam bonorum spiritualium usu privatur. Dicitur : U Poena, quia culpam supponit. 2 Spiritualis, tum quia fertur a potes­ tate spirituali ad spiritualem Christiano­ rum utilitatem, tum quia bona spiritualia immediate aufert, tum quia, — ut delinit Bulla : Auctorem Jidei, contradictoriam doctrinam ut falsam, perniciosam et ad minus erroneam damnans (p. XXXII. p. 46), — ligat in cado et animas obli­ gat. 3° Medicinalis, quia fertur eo fine, ut anima ad meliorem frugem sese recipiat. Ex quo tamen non inferes, eos, de quo­ rum correctione desperatur, numquam esse hac poena plectendos, aut eos, qui se emendarunt, statim ab ea esse absolven­ dos. Licet enim hoc generatim verum sit, id tamen, juxta S. Alphonsum1 et D. Thomam, non impedit quominus censura ferri quoque possit ad terrorem aliorum, et absolutio ab ea differri vel ad plenio­ rem rei resipiscentiam, vel ad ædificationem fidelium et ad scandalum reparan­ dum ; quare delinquentis correctio non est unicus ccnsuræ finis. 4° Homo baptizat us, quia, qui baptizati non sunt, legislatives aut coercitivæ Eccle­ siæ potestati non subduntur; potestas autem exercetur in subditos. 5° Delinquens et contumax, quia poena nonnisi delinquenti infligitur ; medicina vero porrigi non debet, nisi iis. quorum contumacia tanto indigeat remedio. Xon requiritur tamen ad hanc contumaciam contemptus formalis, sed sufficit virtualis. in hoc consistens, quod quis sciens, aut saltem dubitans, quidqnam ab Ecclesia sub censura prohibitum esse, nihilomi­ nus illud facere velit. 6° Usu quorumdam bonorum spirituali­ um privatur, nempe bonorum, quæ sub­ sunt potestati Ecclesia'. Triplicis enim generis bona in Ecclesia existant. Alia 1 L. VII. 1. 308 TK tCTATIs procedunt immediate a capite seu Christo, ut variæ gratiæ; alia procedunt a corpore seu Ecclesia, ut administratio Sacramen­ torum, suffragia communia, etc. ; alia vero procedunt a membris, uti sunt preces ac bona opera singulorum fidelium. Jam vero censura non tollit usum bonorum primi generis, cum ab Ecclesia non de­ pendeant ; et hinc censura potest consis­ tere cum statu gratiæ, v. g. in eo, qui censuram incurrit propter peccatum, de quo perfecte postea conteritur;1 item per se, neque tertii generis : nec enim potest Ecclesia eam Sanctorum communionem impedire, quæ ex fide et caritate membro­ rum existit ; sed tantum tollit vel prohi­ bet usum bonorum secundi generis, ali­ quando quidem in toto, aliquando vero tantum in parte. “ Secundario ” censura etiam privare potest “ usu corporalium, seu externarum actionum, nimirum communicatione hu­ mana, honore vel salutatione, etc. ; quod tamen semper est quasi indirecte, et in ordine ad spiritualia.” Ita Suarez.1 2 Hinc censura differt : 1° A depositione et degradatione, quæ non sunt medicinales, nec ad tempus, sed in pœnam tantum et perpetua», et ob pec­ catum prætcritum, etiam emendatum, in­ fligi possunt. 2° Ab irregularitate, quæ ob solum quoque defectum animi vel corporis abs­ que ulla culpa contrahi potest, et proinde per se non est pœna, sed tantum impedi­ mentum canonicum, licet ob quædam cri­ mina inflictum pœnæ quoque, at non medicinalis, sed punit ivæ ct de sc perpetuæ. rationem habere possit. 3° A cessatione a divinis : quia hæc in­ dicitur ad propulsandam injuriam Eccle­ siæ illatam, non ad emendandum reum. 4° A privatione beneficii, carcere, etc. ; quia lm»c non privant usu bonorum spiri­ tualium. Suspensio ct interdictum particulare3 modo censura *, modo pœnæ medicativa' naturam induunt. Dignosces autem esse pœnam vindicativam, tum si feratur prop­ ter delictum mere præteritum, tum si in­ fligatur in perpetuum aut etiam ad tem­ I 1 L. V. Dccr. T. XXXIX. c. 28. - De censur. Disp. 1. Sect 1 n. G et S. Alph. L. VII 2. 3 I. VII 52. pus determinatum, puta pro duobus aut tribus mensibus. — Addunt, pœnas illas etiam tunc rationem puræ pœnæ habere, si aliqua conditio desit, ex cujus defectu censura, non vero pura pœna invalidatin', vel si voluntas Superioris meram pœnam constituendi ex aliquo cognosci possit.1 Cætcrum ejusmodi pœnis, si non sint censunc, applicari nequeunt ea, quæ jus quoad censuras, qua tales, statuit.2 Se­ cus tamen, si aliud per ipsum jus expresse cautum sit. Vide n. 1771. Dixi: 4°. II. Divisio censurarum. 1661. — Variæ distinguuntur, scili­ cet : Ie Ratione speciei, — excommunicatio, suspensio, interdictum, de quibus spcciatim dicemus. 2° Ratione modi, quo infliguntur,— censufœ lata a jure vel ab homine, prout feruntur per canones seu leges ecclesiasti­ cas (sub quibus etiam veniunt statuta in synodo diœcesana condita), ve) feruntur a legitimo Superiore,—sive per modum sententia· judiciaria, v. g. si cui, qui cul­ pabilis inventus est, per sententiam judi­ cis satisfactio sub censuræ comminatione mandatur, — sive per modum pracepti in unum aut in plures. Si censura ab ho­ mine afficit personas determinatas, est par­ ticularis ; si vero generaliter et absque determinatione personarum fertur, genera­ lis est. — Differunt autem a se invicem in eo præsertim, quod censura lata a jure, mortuo auctore, qui eam tulit, instar om­ nium legum perseverat. Lata autem ab homine, cum ab hujus jurisdictione et auc­ toritate pendeat, ubi hæc, eo mortuo vel remoto ab officio, cesset, etiam ipsa ces­ sat : quod intellige, ut non amplius incur­ ratur ; nam, si quis eam incurrerit, vin­ culum nonnisi absolutione tollitur. 3° Ratione modi, quo incurruntur,— censura lata· vel ferenda· sententia, prout Superior statuit, eas incurrendas esse ipso facto, quo (piis legem violaverit, vel tan­ tum post sententiam judicis ecclesiastici infligendas esse. Ut utriusque generis ceiisurœ dignoscantur, in genere attende, utrum verba includant alterius actionem, 1 I. VII 317. 10°. Cfr. Reiflenst. L. V. T. XXXIX n. 173. - Ib'Clcnst. ih. n. 179. DE CENSIKIS. seu ministerium, quo casu erunt scntentiæ; lata vero, si non includant.1 Hinc regulariter: a) Sunt lalr/’ scntentiæ : 1) si lex dicat ; ipso facio; ipso jure; sine alia senten­ tia;2 2) si verba sint præteriti ant præsentis temporis, v. g. excomniunicavimus, excommunico 3) si absolute, modo im­ perativo dicatur: excommunicetur, suspen­ datur, etc. ; non vero, si per hæc verba prœceptum tantum excommunicandi, sus­ pendendi, etc. alteri, puta Episcopo, im­ ponatur.4 Eadem fere distinctio, juxta Suarez 6 et Croix,0 adhibenda est, si dica­ tur: statim; continuo; extunc; in incon­ tinenti. b) 'Swwl ferenda scntentiæ, si verba sint vel 1) futuri temporis; vel 2) minatoria, nisi ex adjunctis aliud colligatur;7 vel 3) ambigua; nam, ex Rcg. Juris 49 in 6°, “ in pœnis benignior est interpretatio fa­ cienda." 8 Ambigua autem essent v. g. hæc : excommunicates sit? 4° Ratione potestatis absolvendi ; — censuræ reservata vel non reservata, prout Superior earum absolutionem sibi reser­ vavit, vel ordinariis Ministris ab iis absol­ vere permisit. Aliæ autem sunt Papæ reservatæ, aliæ Episcopis. Reservatæ Papæ vel specialiter reservantur, vel sim­ pliciter (vide n. 1701 sq.). Episcopis vero aliæ reservantur a jure (vide 1733 sq.), et hæ proprie Papæ reservantur cum facultate Episcopis facta ut ab iis absol­ vere possint; aliæ per seipsos. Censuræ ab homine semper reservatæ' censentur, nisi per praeceptum generale latæ sint. — Demum distingui etiam merentur: 5° Ceus une notoria vel occulta, prout publice constat, aliquem eas incurrisse ob factum, quod est ita cognitum, ut jam celari amplius nequeat ; vel se­ cus : ct f>° Censura justa vel injusta, valida vel invalida ; prout Superior justitia', veritati et legi consuluerit, necne, in censura im­ ponenda. 1 2 8 4 6 0 7 8 « L. VII. G. Ib. 7. Ib. Ib. 7. 8. De Cens. Disp. III. Sect. III. n. 5. n. 9. L. VH. n. S. lb. G. Ib. 8. 309 III. Conditiones censurarum. 1GG2.— Requiritur ad censuræ validi­ tatem peccatum, idque censuræ proportionatum, externum, regulariter consuinniatum, non mere præteritum, et conjunctum cum contumacia. 1° Peccatum. Hinc, si crimen, ob quod censura infligitur, vel non subsistit, vel non legitime probatum fuit, censura non ligat in foro conscientiæ. Si vero pro foro externo valida apparet, exterius ob~ ! servanda est ad vitandum scandalum et judiciorum perturbationem.1 Non debet præterea censura fulminari in propria causa personali, cum hoc in jure reputetur vindicta.2 Excipe tamen 1) si id fiat non per modum judicii, sed per modum de­ fensionis in eum, qui violentiam infert, quia vim vi repellere licet ;· 2) ubi causa tam publica est ac manifesta, ut nec ne­ gari possit, nec ullo examine indigeat.4 2° Censura proportionatum, ct hinc or­ dinarie mortale ; censura enim, cum sit pœna gravissima, mortalem culpam requi­ rit. Dixi tamen : ordinarie mortale; nam suspensio aut interdictum ad breve tempus et privans aliquo tantum usu, itemque excommunicatio minor, ob pecca­ tum veniale ferri possunt.5 3° Externum ; nam Ecclesia judicat iu foro externo, ad quod censuræ pertinent ; non vero de mere internis. Cæterum non solum exterius debet esse peccatum, sed etiam grave quoad substantiam actus externi, l ude non sufficit actum ex prava intentione aut ex conscientia erronea esse mortalem.— Sic v. g. excommunicationem non incurrit pcrcutiens clericum omni­ no leviter, etsi eum animo illum occidendi; nec ille, qui percuteret mensam aut di­ ceret : ita est. intendens hieresitn internam confirmare, etc. ; neque demum ille, qui falso putat, se legem violare, v g. legendo librum quem damnatum falso credit ; hi enim omnes contra conscientiam quidem, sed non contra Jus Canonicum peccant.0 4° Regulariter consummatum opere in genere suo, secundum proprietatem verbo1 L. VII. GG G8. 2 Causa XXIII. q. IV. c. 27. 8 L. V. T. XI. c. 6 in G°. 4 Collet P. I. C. 111. art. I. sub Dico 2*. croix, n. 20. 6 L. VII, 30. 0 Ib. 34. 43. La­ TRACTATIS 310 rum, quæ in præcepto seu lege infligente censuram continentur, et secundum finem principalem legis. Ratio est, quia leges piimalcs sunt stricte interpretanda· juxta Regulam Juris : Odia restringi, favores convenit ampliari. Dixi : 1) regulariter. Nam ct pecca­ tum inchoatum, vel etiam conatus seu auxilium ad illud censura plecti potest ac reipsa quandoque plectitur, ut v. g. pro­ vocatio ad duellum aut illius acceptatio quin pugna sequatur; item operam aut favorem eidem præbere. At, nisi in lege exprimatur, ejusmodi extensio non est facienda. Ideo Dixi : 2) secundum proprietatem verbo­ rum, etc. Quare censura non ligatur, qui crimen aliquod consuluit tantum, si in lege non alii quam perpetrantes notantur; ligabitur autem, si ct considentes aut quo­ cumque modo eidem coopérantes.1 Hine quoque, ut notat S. Alph.,· si censura sit lata principaliter in facientes, et accesso­ rie in mandantes, consulentes, etc., eam non incurrunt mandans, consulens, ferens suffragium, si mandatum, consilium aut suffragium eflieaciler non influat in cri­ men: vel si crimen non sit ad effectum perductum. Sic, v. g. ab excommunica­ tione eximitur qui dedit mandatum aut consilium ei, (pii jam paratus erat ad delictum patrandum; item eximitur man­ dans percuti clericum, si reipsa percussio non evenit. Et idem probabiliter dicen­ dum, si dubitetur an mandatum vel con­ silium influxerit. — Contra, si censura sit principaliter lain in ipsos mandantes, con­ sulentes, etc. statim incurritur, quoties mandatum aut consilium est ab eis præstitum. etiam effectu non secuto; ratio est, quia tunc censura imposita est præcise ob mandatum aut consilium, et non propter opus, quod ex mandato aut con­ silio causaretur. 5° Non mere prateritum seu non ha­ bens tractum, ut aiunt, successirum, quia censura est poma medicinalis, quæque proinde ferri non potest in eos, qui jam ad meliorem frugem sese receperunt. “ Quando ergo excommunicatur aliquis ob furtum, excommunicatur ratione con­ tumacia·. vel quia fur sciebat furtum esse . . vetitum sub censura, vel quia moniJ I, VII 36. - II). 37 39. H A Tr XIX 7. tus sub pœna censuræ renuit restituere.”1 Idem applioa casui scandali dati ct non­ dum reparati. (5° Conjunct nm eum contumacia contra Ecclesia· legem seu præceptum. Ratio est, quia tinis præcipuus censura· est perti­ naciam frangere. Recole dii ta n. 1060. Dicitur: 5°. 1663. Resolves. - 1° Qui a gravi culpa excusatur ob aliquam circumstantiam, etiam a censura excusatur, licet materia sit in se gravis. 2° Si quid omnino leve sub censura præcipiatur, luee non incurritur, modo res, quæ levis sub aliquo respectu appa­ ret, aliunde gravis non fiat. 3° Imprudenter et illicite, sed valide ta­ men ageret Superior, qui ob quamlibet gra­ vem culpam censuram ferret ; finis enim Ec­ clesia· est graviora tantum crimina punire.2 4° Probabilius censura non incurritur, si quis, antequam opus malum consum­ metur, pro posse mandatum aut consilium revocet, aut, consummationem impedire non valens, laedendum saltem moneat, ut sibi caveat : non enim esset contumax eo tempore, quo opus effectum ultimum ad censuram incurrendam requisitum sorti­ tur.8 De restitutione in hoc casu vide n. 760. q. 1°; n. 763. q. 1°. 5° Excommunicatio, quæ dicitur ferri in animalia nociva, v. g. in locustas, non est excommunicatio proprie dicta, sed ad­ juratio, vel oratio in diorum interitum facta, ne noceant. Cfr. n. 376. III. 6° Item quando dicuntur mortui ex­ communicari, id intelligendum est de qua­ dam exeeratione vel declaratione excom­ municationis, quam ante mortem incurre­ runt, et in qua mortui sunt. Proinde absolutio impertita excommunicatis, qui cum signis pœnitentiæ decesserint, directe non ad ipsos, sed ad vivos porrigitur, quatenus solvuntur obligatione, ne cum defunctis sepultura et publicis precibus communicent. 1661. Qt.esita. — Quær. 1° .In du­ bius de censura contracta in foro interno habendus sis censuraius ? Resp. Neg., in dubio tum facti, tum juris, i. e. sive dubites, an deliqueris, 1 L. VII. 54. • Trid Ses *. 25. C. 3. Ref. sub initio. 3 I. XII 40. II A. Tr. Ill 45. Cfr. Vind. 1 p. Stl. E<1. *2. T II. p. 509. DE CENS! IUS. vel an cumis sub censurum, cadat. Ratio est, tum quia in dubio nemo expoliandus est jure, quod possidet, utendi bonis spi­ ritualibus, tum quia odia sunt restringen­ da. Ita communiter. Hinc regulariter censuram non incurris, nisi peccatum sit ita certum, ut non remaneat prudens du­ bium, an sit patratum; an interne et ex­ terne grave; an in sua specie consumma­ tum; an a pubere (vide n. 1668. II.) commissum. Dicitur in quæsito; qui dubitat utrum eam incurrerit; nam in dubio actionem antecedente applicanda sunt dicenda in qmesitis sequentibus 2° et 3°. In dubio de obtenta absolutione, appella­ tione ternpent ire interponito et similibus, reus deb< t >e habere ut ceiisuratum ; item iu dubio de potentate .Superiorin quando hic pacifice eam possidet, ct verius etiam in dubio an censura sit junta, quia in his dubiis possidet potestas Superioris.— Censura lata ex falsa facti pra'sumptione, nisi vel donec publice ejus injustitia nosca­ tur. ne scandalum præbeatur, in publico ser­ vanda est.1 Quær. 2° An ignorantia a censura ex­ cuset ? Resp. 1° Certo excusat ignorant ia facti, scilicet (piando (piis ignorat se ponere actum sub censura prohibitum. Sic v. g. si (piis percutiat sacerdotem putans esse laicum. non incurrit censuram latam in percussores Clericorum. Ratio est, (plia censura debet esse nota peccanti, ut sit contumax. Sic in Jure Can.· Resp. 2° Excusat etiam ignorantia Ju­ ris ecclesiastici præcipicntis, vel prohi­ bentis aliquid sub censura. Constat ex iisdem rationibus modo allatis; non enim diei potest contumax in Ecclesiam, (pii ejus legem ignorat, ut patet ex Jure Can.,8 ubi dicitur: “ Ligari nolumus ignorantes, modo tamen ignorantia crassa non fuerit aut supina.” Quær. 3° An excuset a censura igno­ rantia vincibilis? Resp. 1° Affirm., si hæc non sit grariter culpabilis ; (plia tunc ignorans non potest dici contumax in Ecclesiam.- Ita omnes. Resp. 2° Neg. vero, si illa ignorantia1 23 1 L VII 32. 67. 68. 2 e. I. !.. V Peer. T. XXXIX. s. Alph. L. VII. 43. 3 L. I. T. II. c. 2 in 6° S Alph. L VII 43. 311 sit graviter culpabilis; quia time practice potest dici crassa porro ignorantia cranta noti excusat a censura, ut patet ex rit. Jure ( an. Hæcciiim ignorantia non im­ pedit, quominus aliquis sit contumax con­ tra legem, quam culpabiliter ignorat.— S. Alph.1 et alii communiter. Excipe tamen, si in Decreto censuræ dicatur : qui hoc fecerit scienter, consulto, (emere, qui pra-eumpsmrii, etc. Hæc enim verba postulant voluntarium perfectum ac directum, et ex certa scientia censura·.degant vero communius. per ha- clausu­ las etiam ignorantiam affectatam, utpote quæ dolum includit ac scient iæ æquiparatur, excusari, et huic seuteutiæ, ut com­ muniori, S Alph., licet opposita ip *i non videatur improbabili· *, magis adliærct.1 Quær. 4° An illi, qui peccatum aliquod commiserunt, cui censura per legem an­ nexa sil. a confessario tum de peccato, tum de censura eidem annexa monendi sint, si re/ peccatum, tel censuram ignorent ! Resp. Quæstio resolvenda est juxtr. (licta n. 1123, et juxta dicenda n. 1753 q- 2°. R. 3°. Quær. 5° An metus gravis a censure excuset ? Resp. Affirm., etiam dum agitur de cen­ sura statuta in transgredientes præcep­ tum divinum sive positivum, sive natu­ rale, dummodo, a) metus ejusmodi sit. ut excuset a culpa violantes præceptum, si foret ecclesiasticum : b) lex aliter non disponat. Ratio est, quia leges ecclesi­ astica', qualca sunt illæ. qiue censuras statuunt, cessant obligare, ubi urget me­ tus gravis.— Dixi tamen: a) metus ejus­ modi sit, etc. Hinc, (piando observatio legis humaine moraliter necessaria vide­ tur pro conservando Ixmo publico, aut si ejus violatio cedat in contemptum Fidei, vel legis, vel potestatis ecclesiasticæ, transgrediens ex gravi metu, etiam vita *, legem sub censura positam, non excusatur ab illa. Dixi: b) lex aliter non disponat, sive explicite, sive implicite, ut e g quoad (Incilantes.4 Quær. 6° An requiratur, ut admonitio dei inquentis censuram prcecedat ? 1 L. VII. 45. Vind. p. 84S. Ed. 2·. T. II p. 510. 2 L. VII. 45. 47. * Ib. 48. 301. II. A. Tr. XIX S. 56. 4 Ib 46. 312 TRACTATIS Resp. 1° Nulla requiritur monitio pro in censuris a jure statutis, aut ab homine censuris a jure statutis, quia lex ipsa lata quidem, sed per modum praecepti genera­ et cognita satis subditos admonet. — Ita lis aut particularis; 1 b) requiri inter alia, omnes. Requiritur tamen probabilius, ut censura «-jusque causa scripto profera­ juxta S. Alph.,1 citatio rei, ubi agitur de tur, utque exemplum authenticum scripti censura sentcntiæ ferendae, casu, quo de­ reo, id postulanti, intra mensem tradatur. lictum et contumacia non sint ita notoria, Cum vero, ut scite animadvertit Kenrick/ ut evidenter constet nullam reo compe­ “ in hac regione lites intententur aliquando tere defensionem. Episcopo censuras ferenti, cavere hic de­ Resp. 2° Requiritur autem admonitio bet, ne «piid scripto tradat, quod possit pro censuris ab homine ferendis, «et qui­ actioni civili præbere occasionem, vel dem communius et probabilius ad validi­ «pioil alias in Religionis detrimentum tatem. Ratio est, quia non est contumax, cedat; sed non videtur dari actio civilis, qui ante non fuit admonitus de præcepto si reo petenti causa in judicio " (ecclesias­ et de poena adnexa. Imo ex .Jure Cano­ tico) “probata exponatur ; secus si Epis­ nico ad liceitatem requiritur monitio triplex, copus communicet judicium ” (ecclesiasti­ vel saltem una peremptoria, seu in qua ex­ cum) “ aliis, quorum non interest.,” primatur, eam valere pro triplici, et in quâ tempus ad resipiscendum trium moni­ ARTICULUS II. tionum tempori æquivalens concedatur, nempe biduum pro singula monitione, DE PRINCIPIO SEU AUCTORE CENSURARUM. ideoque spatium sex dierum, v. g. “ man­ damus, ut intra sex dies talem mulierem 1GG5. Principia. — I. Ecclesia gau­ e domo ejicias; alias ipso facto excom­ det vera potestate ferendi censuras. Ar­ municaris.”2 Er justa autem causa tria gumenta vide apud Dogmaticos. spatia ad unum diem vel brevius tempus II. Censuras ferre possunt de jure or­ redigi possunt, et, si sit periculum in mo­ dinario omnes et soli Superiores ecclesias­ ra, ut si agatur de violentia reprimenda, tici jurisdictionem in foro externo ct con­ v. g. ædituorum forus ecclesia; aperire tentioso habentes. Patet ex verbis Christi recusantium, sufficit una monitio, modo apud Mat th. ;8 Quacumque alligaveritis, tamen tempus ad resipiscendum, puta spa­ etc. Ilis enim verbis Christus dedit Prætium unius horæ, designetur.8 latis Ecclesia·, in persona Apostolorum, Excipe : 1°, si agatur de censura ah ho­ omnem potestatem ad bonam ct rectam mine per præceptum generale, vel etiam Ecclesia; administrat ionem. Constat etiam speciale respectu actus futuri ; tunc enim ex pluribus locis Juris Can. non est necessaria admonitio, cum Decre­ III. Censuras ferre possunt, ex potestate tum de ferenda censura admonitionis lo­ delegata, omnes et soli Clerici, quibus cum teneat. concessa fuit a Superiore jurisdictionem Excipe : 2°, si agatur de ejusmodi sus­ ordinariam habente. Ratio est, quia om­ pensione, et interdicto, qua» non sunt cen­ nis et solus Clericus est capax jurisdictio­ sura' proprie dicta· et medicinales, sed nis ecclesiastica·, quæ ad censuras feren­ feruntur tantum per modum pœnæ.4 das requiritur.4 Nota.— De solemnitatibus, ad censu­ 1666. Regula. — 1° Censuras de jure ras stricte tales licite ferendas requisitis, ordinario ferre possunt Papa et Concilium vide, si lubet, .Ius Can.6 vel S. Alph.0 — Generale respectu universæ Ecclesiæ;— Circa has animadverte: a) eas requiri in Congregationes Romanæ, ut Congr. Con­ solis censuris ab homine, et quidem per cilii, S. Officii, Episcoporum et Regul., sententiam particularem, latis ; non vero etc., pro universa pariter Ecclesia, in iis, 1 L. VII. 55. Cfr. Vind. p. 853. Ed. 2‘. T. quæ sibi demandata sunt, excquendis; — Archiepiscopi tum in dioecesibus propriis, II. p. 522. 2 L. V. T. XI. c. 9. in 6°. tum in diœcesibus suflraganeorum tem­ 8 Ib. in fine et L. VII. 56. II. A. Tr. XIX. pore visitationis, necnon eum agitur de 8. 4". causa ad eorum tribunal per appellationem * L. VII. 52 sq. 6 C. 1. L. V. T. XI. in 6q. 1 L. VII. 61. 2 Tr. XXII. 39. 1 3 18. 18. 4L. VII. Osq. 6 L. VII. 60 sq. DE CEXsriUS delata, quia tunc jurisdictione in suffraganeos pillent Episcopi respectu propria· d io'ccsis, modo confirmati sint, esto non con­ secrati, ct verius etiam horum Vicarii Ge­ nerales, (piia cum Episcopo idem consti­ tuunt tribunal. Excipe casum, de (pio n. 1146. 1. 10); — Legati in territorio legationis, et Cardinales in Ecclesia pro­ prii tituli;—Concilia provincialia iu suis provinciis; Generales, Provinciales et Su­ periores locales ae Capitula generalia (apud quosdam regulares etiam provincialia) Ordinum religiosorum pro variis eorum statutis ; — Capitulum Ecclesiæ cathedralis, Sede vacante, et ante electionem Vicarii capitularis, qui (apud nos Administrator) tali potestate deinceps exclusive gaudebit,1 2° Parochi non possunt, de jure ordina­ rio, ferre censuras, quia hodie jurisdictio­ nem non habent in foro externo et judi­ ciali, sed tantum administrationem ad rectum parochiæ ordinem.1 2 3° Mulieres, probabilius ne ex delega­ tione quidem, censuras ferre possunt. Proinde Abbatiss.e Monialium nequeunt propria auctoritate eas ferre, sed tantum Decretum obtinere possunt, quo sub poma censura! mandata sua servari debeant.— /7/·/ autem laici incapaeitas est de jure tantum ecclesiastico. Potest ergo Papa hanc potestatem laico viro delegare.8 4° Potestas delegata cessat morte dele­ gantis vel ejus amotione ab officio, nisi causa a delegato jam fuerit incoepta, sal­ tem per citationem (cfr. n. 151. 6°). De­ legatus vero ad censuras ferendas non potest alterum subdelcgare, nisi expressam habuerit licentiam a delegante, vel nisi saltem sit delegatus ad quascumque cau­ sas per modum officii, aut a Papa (cfr. tamen n. 150. R. 2°). 1667. Qu.esita.— Quær. 1° lu Epis­ copi h natura et divisione excommunica­ ex ipsius Constitutione verbis · ·* Christi tionis. fidelibus . . . misericorditer indulgemus." 1673. Definitio. — Excommunicatio est colligitur, et interpretes communi senten­ censura, per quam quis privatur commu­ tia, ut verius, tuentur.—Cfr. n. 1243. nione Eeclesiæ ; seu censura, qua Christi­ q. 5°. 2° Licet fidelibus jam nulla lege ercloanus bonis spiritualibus Ecclesiæ com­ munibus, (piorum distributio ad ipsam siastica prohibitum sit. toleratis, etiam in pertinet (n. 1660. 6°), vel omnino vel ex Sacris, consociari, eosdemque ad tales ac­ tus requirere, quandoque tamen lex divina parte privatur. Distinguitur : 1’ Major, quæ privat sive naturalis, sive positiva, tali commu­ omnibus bonis Ecclesia' communibus ; 2° nicationi obstabit ob laesionem prudent:.c Minor, quæ bonis aliquibus tantum pri­ et caritatis, v. g. per scandalum, quod vat. — Nomine autem excommunicationi» probetur ; per damnum spirituale, quod * fert semper in jure intelligitur Major, ut fideli imminet . per retardationem emen­ notat ex communi sententia S Alphon- dationis excommunicari, etc.—Cfr. n. sus :8 tamen ante Gregorium l\. subinde 1317. q. 2. R. 3°. 3° Communiter asserunt auctores, ex­ veniebat etiam Minor. —Vox vero ana­ thema usurpatur in SS. Canonibus modo communicatis toleratis licere cum fidelibus ad distinctionem excommunicationis mi­ communicare, si ab hisce express·· rei tacite * noris, ut in c. 12. Cans. 3. q. I ; modo requisiti fuerint 167i. Qv.esita Quær. 1° An, nt ad significandam excommunicationem in­ flictam ob lueresini. vel ejus suspicionem ; 1 L. V. Deer. T. WX1X. c. 14 1 L. VII 117 125. 3 E VII. 133. 2 Comment, n. 167. - K-ii \1\ sim·, ritus, communio, crypta, potestas, officio designatur verbis aut signis adeo Pranliu sacra, forum, civilia jura vetantur. indubiis, ut ab aliis omnino secernatur. Publice vero excommunicari dicitur ille, Et hi quidem sunt effectus immediati qui ut talis denunciatur in loeo publico, excommunicationis; mediati vero sunt v. g. in ecclesia, tempore Missa; vel con­ duo: 1) Irregularitas, quæ ob violatio­ cionis, viva voce, aut per chartam in loco nem censurae incurri potest (n· 1771). publico juxta morem regionis.— Dixi: 2) Suspicio hæreseos, quam ille incurrit, ut tibi moraliter certo . . . constet. In qui toto anno contumaciter (secundum S. dubio tamen an quis sit vitandus, apud Alph. in quacumque censura, sed præcihunc confiteri tibi non licebit, ne forte pue) in excommunicatione persistat, seu, invalide absolvaris.3 ut .Jura loquuntur, insordescat. Suspi. Quær. 2° Quid de excommunicatione cio autem illa id operatur, ut sic insordes­ MINORI tenendum sit ? cens sese canonice purgare teneatur (vide Resp. Ante Const. Aposlolicce Sedis p. ΙΔΙ. nota 2), quia ex insordescentia communicatio illicita in divinis vel in ci­ sufficiens existit præsumptio, ipsum de vilibus cum vitando excommunicatione potestate Ecclesiæ et de Sacramentis male saltem minore ipso farto puniebatur. Pri­ sentire. Quod si non se purget, pro con­ vabat vero sub gravi perceptione sacra­ victo habetur.1 mentorum, item electione passiva ad bene­ ficia ct dignitates Ecclesia·.3— Pro foro ex­ I. Privatio Sacramentorum. terno ordinarius judex ecclesiasticus ab ea absolvebat, pro foro interno confessarius. 1676. — Excommunicatio privat jure Post dictam Constitutionem hæc ex­ Sacramenta tum recipiendi, tum adminis­ communicatio sublata videtur.·1 Xegant trandi. Hinc resolves : autem aliqui. * Aliquando tamen commu­ 1 0 Graviter peccat per se excommuninicatio cum vitando excommunicatione catus, sive vitandus, sive etiam toleratus, majore Pontifici simpliciter reservata vel qui Sacramenta recipit vel confert. aliis censuris punitur.— Vide n. 1731. Excipe : a) dum de recipiente agatur, 1736. 1747. 1751. — Potest præterea si, alias dispositus, versetur in ignorantia Episcopus, non quidem per statutum, sed invincibili, vel malum grave (uti scanda­ nominatim alicui interdicere usum passi­ lum, occisio, mutilatio, infamia, gravis vum seu receptionem Sacramentorum, aut jactura bonorum, etc.) secus immineat, saltem Communionis. modo hujusmodi mali metus non sit in­ cussus in contemptum censura;. — Dixi: graviter peccat; nam, si Sacramentum Î II. De effectibus excommunicationis. Pœnitentiæ (quod, utpotc Ecclesia· ino1673. — Effectus excommunicationis bediens, sine contritione susciperet) exci­ sive in tolerato, sive in vitando generatim pias, cætera valide recipit.2 Excipe: In dum de conferente agatur: i 8 4 L. VII 137 «I Ib. 13G 137. 207. II. A. Tr. XIX. 26. L. V. Dcer. T. XXVII. c. 10. Avanzini 38 . Comment, n. 111. 1 L. VII 157 Vind. p. 877. p. 548. - L. VIT 158. 159. Ed. 2‘. T. II. /W DE ( ENSURIS 1) Si Sacramenta conferat in casu necessi­ tatis (v. g. si secus verum et grave incom­ modum pro ipso timendum sit), vel cum ignorantia prohibitionis.1 Attamen in priori casu etiam scandali ratio habeatur. — Cieteroquin etiam extra casum neces­ sitatis valide Sacramenta confert, si ex­ cipias Sacramentum Pœnitcntia? a vitando collatum extra casum erroris communis vel periculi mortis.123—2) Si toleratius ea conferat ab ipsis fidelibus rogatus. Cfr. n. 1073. 3°. — 3) Si vitandus ea con­ ferat in casibus extremae vel gravissiime necessitatis fidelium, quos casus vide n. 1243. q. 5°. 2° Graviter peccant Ecclesiæ Ministri, qui Sacramenta conferunt excommunicatis sive vitandis, sive simpliciter toleratis, saltem per .se, eum sint indigni. Attamen non peccat contra prohibitionem Ecclesiæ, sed tantum contra jus divinum, ille qui confert Sacramenta solis toleratis, liat io est, quia Ecclesia non prohibet amplius communionem, etiam in divinis, cum to­ leratis. Peccant autem contra jus divi­ num, quia non licet unquam dare sancta canibus.9 Dixi: saltem per SE; nisi scii, vel excommunicatus forte licite Sacramenta pe­ tat, vel administrans per circumstantias (vide n. 1231. q. 1°) excusetur.— In du­ bio an quis fuerit necne absolutus a cen­ sura, petenti Sacramentum negari non potest, maxime si affirmet se fuisse abso­ lutum ; quia in dubio nemo præsumitur mendax.4 Nota.—Qua ratione Sacramenlalium usus excommunicato permittatur, vide n. 1678. 3°. II. Privatio divinorum Officiorum. 1677. — Officia divina intelliguntur Missa, publica? Processiones, Hone solemnitcr decantata?, solemnis Benedictio, consecratio Chrismatis, aliæque hujus­ modi cæremoniæ, quæ fiunt ex instituto Christi vel Ecclesiæ, vel quæ propria» sunt Ordinis Clericalis, ut cantus Epistolio vel Evangel i i cum ornamentis propriis, sepul­ tura ecclesiastica. 1 2 3 4 L. VII 170. Ib. 167. Ib. 158. 165 sq. IL \ Tr XIX. 17 i» fine. L. VII. 160. 321 1678. IJinc resolves.— 1° Quilibet cxcommunicatus prohibetur sub gravi ab auditione Missæ, ornnibusque alii- divinis Officiis proprie publicis, etiam diebus pneceptis.1 Circa Missam abrumpendam, vitando in ecclesia remanente,2 nota facultatem Epis­ copis nostris concedi, ct sacerdotibus communicari solitam, scii. “ celebrandi . .. præsentibus hæreticis, scii i sinat i cis, infi­ delibus et excommunicatis, «i aliter cele­ brari non possit.” Vide p. L.XX1. n. 23. 2° Potest tamen excoinmunicatus, etiam vitandus, tempore, quo non celebrantur Divina, orare in eodem loco, iu quo alii orant, sed seorsim, et separatus a cœtu fidelium : potest etiam intéresse concioni, lectioni Scriptura? Sacne et Theologiæ, quia hæc non veniunt nomine Officiorum divinorum, et Ecclesia libenter hæc ei permittit, ut ad conversionem inducatur. — Privatur autem facultate condonandi et legendi in Theologia vel in Jure Cano­ nico, nisi sit toleratus et ab aliis requi­ situs.8 3° Potest etiam uti imaginibus, reli­ quiis, aqua benedicta et aliis rebus sacris, ut illa veneretur, ct sic gratias, qui­ bus indiget, obtineat Non tamen lucra­ tur Indulgentias rebus sacris adnexas, nec percipit ex aqua lienedicta et aliis Sa­ cramenta! ibus fructum, qui ex benedic­ tione Ecclesiæ provenit.4 4° Excommunicat us, ad Horas canoni­ cas obligatus, ab iis non dispensatur sed eas privatim recitare debet, nec socium adhibere potest, nisi sit toleratus et requi­ situs. Nec potest dicere : Dominus roIdscitm ; sed ejus loco dicere debet : Do­ mine, exaudi orationem meam. Attamen dicendo : Dominus cobiscum, veuialiter tantum peccaret, et, secundum aliquos, quorum sententiam S. Alph. implicite admittere videtur, ne veuialiter quidem, quando solus recitat.5 IIT. Privatio suffragiorum Ecclesire. communium 1679.—Suffragia Ecclesiæ sunt vel communia, vel privata. Suffragia com­ munia ea sunt, quæ fidelibus proveniunt J L. VII. 175 8 Ib. 174. 177. 6 lb. 178. 2 Ib. 176. 177. 4 Ib. 174. 322 TRACTATIS sepultura ecclesiastica privatur; et, si in loco sacro fuerit sepultus, inde extrahendus est. Attamen locus non censetur pollu­ tus, nec proinde expiatione indiget. — Si pœnitentia· signa dedit, sepeliri in loco sacro potest, quamvis deceat,1 eum prius ab excommunicatione absolvi. 3° Etiam citandus, (pii signa pœniten­ tiæ dedit ante mortem, sepeliri potest in loco sacro ; sed antea absolutio est ei im­ pertienda. Non debet tamen e loco sacro moveri, si absque absolutione sepultus sit.2 4° Huc faciunt ex Const. Jpostolicte Sedis excommunicatio inter non reservatas la (n. 1736), et interdictum 2um (n. 1751). ex bonis operibus, nomine Ecclesiæ factis ab ejus Ministris ; ut sunt Missæ, Hone canonicæ, aliæque orationes ct opera, quæ fiunt ab Ecclesiæ Ministris prout tales sunt, et nomine ipsius Ecclesiæ aguntur. Ad hæc etiam revocari debent satisfac­ tiones Christi, B. Virginis ct Sanctorum, quæ Thesaurum Ecclesiæ constituunt, et a Prælatis Ecclesiæ per Indulgentias ap­ plicantur. Suffragia privata ea sunt, quæ proveni­ unt ex bonis operibus, quæ fideles proprio nomine peragunt. Talia sunt jejunia, orationes, aliaque bona opera, quæ a pri­ vatis fidelibus, vel Ecclesiæ Ministris, ceu personis privatis, fiunt. 1680. Hinc resolves.— 1° Excommunicati citandi privantur omnibus suffragiis communibus Ecclesiæ. Patet, quia Ec­ clesia jure suo prohibet, ne pro illis ore­ tur, vel ulla pars bonorum suorum ad cos deveniat. Et hoc valet, etiamsi essent contriti et ad meliorem vitam conversi, quia adhuc excommunicatio perdurat.1 2° Neque tolerati, neque etiam citandi privantur suffragiis privatis. Ratio est, quia non prohibentur fideles orare priva­ rim pro excommunicatis, etiam in Eccle­ sia, et loco publico; ergo bonorum ope­ rum fructum eis applicare possunt.2 3° Ex commun icat i tolerati probabiliter non privantur suffragiis communibus. Ratio est, (piia Ecclesia non prohibet am­ plius fidelibus communicare eum toleratis, ut deducitur ex dictis supra (n. 1673). — De Missa pro excommunicato offerendo necne, vide n. 1317. q. 2°. R. 3°. 4°.8 V. Privatio jurisdictionis ecclesiastica!. 1682. — 1° Excommunicatus vitandus omni jurisdictione ecclesiastica privatur. Unde non potest absolvere in foro pœni­ tentiæ, ncc leges, aut censuras, aut senten­ tias ferre, nec eligere ad beneficia aut ea conferre, etc. Si autem talia ageret, nulla prorsus et irrita forent.8 2° Excommunicatus toleratus, etsi no­ torias, valide jurisdictionem excreet, (piia alias magna confusio in Ecclesia oriretur. Ejusdem tamen acta per exceptionem scu oppositionem excommunicationis in­ firmari ac repelli possunt, et ipse illicite agit extra casum necessitatis, aut nisi ro­ gatus fuerit ; et quidem in re gravi a pec­ cato mortali excusari nequit. Si autem rogatus fuerit, non peccat, etiamsi Sa­ cramenta sine causa ministret. Cum enim concessa sit fidelibus communicatio cum toleratis, indirecte etiam his indul­ tum est cum fidelibus petentibus commu­ nicare. Hoc tamen valet, quatenus Sacra­ menta petuntur ab excommunicato; nam quatenus petuntur a Ministro existerite in mortali, ad liciti; petendum requiri­ tur justa causa.4 Cfr. n. 1243. q. 5°. IV. Privatio sepulturte ecclesiasticte. 1681. — Sepultura ecclesiastica ea est, quæ fit in loco sacro, seu ad sepulturam fidelium benedicto. Hinc : 1° Excommunicatus vitandus nequit in loco sacro sepeliri ; si vero in tali loco sepultus fuerit, ejus cadaver erui debet, si adhuc Jieri possit, et locus sacer tali con­ tactu pollutus expiandus est.4 2° Excommunicatus toleratus, dummo­ do sit notoria excommunicatus,6 pariter ’ 2 8 4 6 L. VII. 163. Ib. 162. Ib. Ib. 186. Ferrar. V. Sepultura n. 202. VI. Privatio beneficiorum· 1683. — 1° Excommunicatus quilibet, sive toleratus, sive vitandus, fit proisus inhabilis ad beneficia aut officia ecclesias­ tica obtinenda. Ratio est, (piia benefiI 1 De Anselis, 1. 3. t 28. 7°. - L \ || 186. 8 lb- 185. < L. VI. 88. L. VII. 139. DE ( ENSI Ris cium datur propter officium ; excommu­ nicabis officii prorsus incapax est; ergo etiam beneficii. Excipe, si beneficium ab ipso Papa, excommunicationis conscio, aut ab ea absolvente conferretur. —- Idem valet de dignitatibus, quibus annexa est jurisdictio (excepta tamen dignitate papali), et de Rescriptis Apostolicis obtinen­ dis, nisi luce in ipsa causa excommunica­ tionis vel appellationis ad cxcommunicati defensionem impetrentur.1 2° Non tamen excommunicatio privat beneficio jam obtento, nec, si benefieiatus officio suo per se vel per alium func­ tus fuerit, ejus fructibus ante, sententiam judicis. Ratio est, quia neutrum in jure clare exprimitur. * Si tamen per annum negligat obtinere absolutionem, per judi­ cem beneficio privari potest. Haereticus autem ipso facto privatur beneficiis et officiis prius rite obtentis, sed ita, ut ante sententiam declaratoriam criminis bene­ ficia dimittere, et fructus post privationem ipso jure statutam perceptos restituere non teneatur.3 3° Excommunicatus accipiens benefi­ cium, et ille, a «pio accepit, peccant gravi­ ter, quippe (pii contra gravem prohibitio­ nem Ecclesiæ agunt. 4 o 3° Excommunicatus toleratus nulla communicatione forensi privatur ipso facto; unde valide agit, si ea utatur; sed juridice repelli per exceptionem tum ab adversariis, tum a judice potest.1 λ III. Privatio societatis civilis. 1685.— Actiones civiles, in quibus cum vitando non licet communiter consortium habere, his versiculis continentur: Si pro delictis anathema quis afficiatur, Us, orare, vale, communio, lucina negatur. 1° Os, i. e. colloquia, littene, signa be­ nevolentiae. 2° Orare, quaelibet etiam privata2 com­ municatio in divinis. Vide etiam in const. MpostoH&e Sedis 16 * m. 17“” excommuni­ cationum, quæ simpliciter Papae reser­ vata? sunt, n. 1731. Item interdictum 2um, n. 1751. 3C Vale, salutationes omnino particu­ lares. 4° Communio, quaelibet societas nego­ tii, habitationis, contractus, cooperationis, etc. 5° Mensa, invitatio reciproca ad men­ sam.3 Porro· 1) Gravis est culpa communi­ care in divinis, vel in contemptum Eccle­ \ II. Privatio communicationis forensis. siæ, vel in crimine criminoso, in eo scili­ 1684.—Communicatio forensis intolli- cet ob quod quis excommunicato * fuerit, gitur communicatio in iis omnibus, *qua vel etiam, probabilius, in cæteris, si com­ pertinent ad judicium sive civile, sive ec­ municatio sit frequens cum proposito eam sæpe iterandi. clesiasticum. 1° Excommunicatus vitandus privatur 2) Venialis est, regulariter loquendo, omni actu ad judicium pertinente in foro iu aliis casibus. 3) Causæ autem graves *excusait pos­ civili. Proinde nequit esse judex, advo­ catus, actor, testis, tabellio, procurator, sunt communicationem reciprocam inter etc. Pariter nequit esse tutor, curator, excommunicat uni vitandum et fideles, sci­ aut executor testamenti. — Ita ex jure licet necessitas, bonum spirituale excomRomano.6—λ Crum illæ juris dispositio­ municati ipsius, conjunctio matrimonialis, nes hodie plerisque in locis (etiam apud status subjectionis iv. g filiifamilias mi­ noris), ignorantia sive juris, sive facti.1 nos) usum non obtinent. 2° A fortiori privatur vitandus omni Causas illas exhibet hic versiculus: communicatione in foro ecclesiastico. At­ I tile. lex. humile, res ignorata, iicecsse. tamen potest appellare, et appellationem *c lla autem omnia ile solis vitandi * di­ prosequi. — Ita ex Jure Canonico.’ cuntur; et. quamvis toleratis minime fa­ 1 L. VIL 180. 1.81. veat privilegium Martini V., ex hodierna 2 Ib. 3 Ecrrnr. V. * . llrcreticii 49 sq. Moi· L. II. e. XXVI. n. f> sq. ‘ L. VII. 180. 181 6 II). 184 c L II Deer. T XXV. c. 5. Sanch. Op. 1 2 8 4 L. VU 1S4 Ib. 178. Ib 18S. Ib 200 >q Η A. Tr. XIX 22 -<|. 324 TRACTAI IS De hujus suspensionis origine ct charac­ tere V. leta S. Sed.1 Ipsa, uti ex dictis colligitur, nullas solemnitates requirit; exprimendum tamen est, Episcopum agere vigore Cone. Trid.,1 2 ne censeatur via ordi­ naria procedere, quo in casu solemnitates ARTICULUS II. necessaria? essent.8 \ idetnr vero ex decisionibus S. C. C. DE SUSPENSIONE. non infligi posse propter crimina publica 1686. Definitio. — Suspensio est cen­ (ex actuali jurisprudentia), licet censurants sura, qua Clericus privatur ad tempus, ex ob crimen publicum judicium sui Superi­ parte vel toto, usu potestatis, quam habet oris revereri debeat :4 insuper juxta recentiores resolutiones statui posse haud videtur ratione Ordinis, officii, vel beneficii. Suspensio est censura, quia per ne fertur ut pœna perpetua,6 imo ordinarie ultra sex in medicinam per modum monitionis, ut menses non protrahitur.6 Ita suspensus, delinquens a contumacia desistat. Sic 1° qui Sacrum Ordinem solemn iter exercet, differt a depositione ct degradatione, quæ irregularitatem incurrit. — Nec conceditur sunt merae pœnæ et perpetua? in vindic­ contra hanc puniam appellatio, sed solum­ tam criminis; 2° differt ab irregularitate, modo recursus ad S. Sedem, cui Episco­ quæ non est per se poma, sed merum im­ pus requisitus tenetur suspensionis aperire pedimentum, seu inhabilitas non solum causas.7 Cessat hæc suspensio etiam per mor­ ab exercenda potestate ecclesiastica, sed tem Episcopi, qui eam tulit. etiam ab ea recipienda impediens. 2° Suspensio ad cautelam, vel inhibitio, Attamen suspensio non est necessario et essentialiter censura; aliquando enim praeceptum scilicet Episcopi, clericum ar­ fertur vel sine monitione praevia, vel ad cens ab exercitio ministerii, non praecise certum tempus, vel ad beneplacitum, vel quia criminis reus est, sed vel quia fama in perpetuum ad puniendam culpam mere publica de ipso mala refert, vel (plia jam praeteritam, seu non habentem tractum criminis publici accusatio aut inquisitio successivum (n. 1662. 5°), et proinde judicialiter instituta est, vel alia justa de tunc non est medicinalis. Constat ex praxi causa. Non habet per se rationem pœnæ Ecclesiæ et ex Jure Can.1—Idem dic, ct multo minus ccnsuræ.8 1687. Divisio. — Suspensio duplex dis­ si non iu scriptis, sed oretenus fiat; quia, cum censura sine scripto licite ferri non tinguitur : 1° Totalis, qua Clericus arcetur ab om­ possit, non praesumitur Episcopus voluisse ni functione vel jure ecclesiastico. delinquere censuram oretenus ferendo.3 2° Partialis, qua functione vel jure Singulares etiam species suspensionis aliquo tantum privatur. sunt : Suspensio autem partialis triplex est : 1° Suspensio ex informata conscientia, seu facultas, Episcopis et praelatis jurisdic­ 1° ab Ordine, quæ privat exercitio func­ tione quasi episcopali gaudentibus data, tionum Ordinis, v. g. ab altari seu cele­ interdicendi suis clericis adseensum ad Sa­ bratione Missæ, a cantu solemn i Evangelii, cros Ordines, vel suspendendi eosdem a Epistola?, etc. ; 2° ab officio (seu a divinis) suis Ordinibus scu gradibus, vel dignitati­ quæ privat usu tum Ordinis, tum juris­ bus ecclesiasticis (quod tamen probabilis­ dictionis, sive in foro externo, sive etiam sime ad beneficium extendi nequit) ex qua­ in foro interno ; 3° a beneficio, quæ pricumque causa (gravi tamen, uti rei natura 1 T. XIV. p. 299 sq. et contextus verborum Trident ini expostu­ 2 Scss. 14. c. 1. Rcf. lant), cujus aestimatio conscientia? Episco­ « Scav. T. I. n. 978. pi relinquitur,’ etiam ob occultum crimen 4 Ib. 6 Acta. T. XIV p. 314. III. quomodolibet, etiam extra-judicialiter.4 * tamen consuetudine, vel, ut alii malunt, ob bonam fidem, isti non amplius peccant in civilibus communicando cum fidelibus, etiamsi ab ipsis non fuerint requisiti. 1 2 3 4 L. II Decr. T. XX. c. 33. L. VII. 314. 317. Anal. J. P. Série 7- col 581 sv. Trid. Scss 14. c 1. Rcf. 6 Anal. .1. P. Serie 7- coi. 575. sv. 7 \eta. ib. p. 314 VIII IX. Ben. XIV. de Syn. L. XII. <·. VIII n. 3 sq. * \rtn, T. II. p. 284. Anal. J. P. Série 8. col. 1643 sv. DE CENSl'RIS. vat reditibus et administratione beneficii. ' Hæc autem singula iterum in suspensio­ nem totalem vel partialem sive Ordinis, sive officii, sive beneficii, subdividi pos­ sunt.1 i Per suspensionem a divinis sine alio ad­ dito, juxta communiorem sententiam, in­ telligitur suspensio ab officio, nisi forsan usus illa verba aliter explicet. Promiscue enim hæ duæ formulæ in Jure Can. adhibentur. — Scavini.1 2* 1683. Regula generates. — 1“ Regula. Peccat graviter Clericus suspensus, si ac­ tum Ordinis Sacri vetitum exerceat, nisi ignorantia invincibili, aut metu gravi, aut alia legitima causa, v. g. necessitatis, ex­ cusetur, vel nisi suspensus, qui a judice nominatim non denuntiatus est, a fideli­ bus requiratur et aliud non obstet, uti communiter addunt auctores. Item S. Alphonsus8 ob materiæ parvitatem sal­ tem a peccato gravi cum excusat, qui v. g. actum levem jurisdictionis exercet. Potest tamen facere ea omnia, quæ a laicis fieri solent, v. g. canere in choro more laicorum, etc. Suspensus autem ab Ordim *, si hunc solemniter exerceat, non solum graviter peccat, sed etiam ir­ regularitatem incurrit, ut n. 1771 dice­ mus. * Regula. Suspensio absolute et sim­ 11 pliciter, sine ulla determinatione ad hoc vel illud,—v. g. qui talia egerit, suspen­ sionem incurrat ! —semper censetur tota­ lis, nisi usus vel circumstantia» aliud clare suadeant,4 ct proinde privat omni usu Ordinis, jurisdictionis et beneficii. Sus­ pensio vero partialis privat ea tantum parte hujus potestatis, quæ in lege, vel statuto, vel mandato aut sententia expri­ mitur. IIIQ Regula. Suspensio ab Ordine, absolute ct simpliciter, privat exercitio et usu cujuscunique Ordinis sive Majoris, sive Minoris. Suspensio a jurisdictione privationem omnis jurisdictionis impor­ tat. IV“ Regula. Suspensio ab officio, sim­ pliciter et sine limitatione, privat usu tum jurisdictionis, tum Ordinis, seu cujus1 L. VIT. 2 T. I. n. • I. VII. * Girnldi, autem. 315 sq. 977. 313. Expos. J. P. P. I. Sect. 891. § Cum 325 cumque ministerii ecclesiastici. Hinc Parochus ab officio >uspensus nec Missam celebrare, nec. pncdicare, nec officiis præesse, nec Sacramenta ministrare potest. 1689. Resolves. — - 1° Suspensus sim­ pliciter ab Ordine non intelligitur sus­ pensus a jurisdictione, et vice versa. Suspensus ab Ordine superiore, non ideo ab inferiore est suspensus. Suspensus tamen ab Ordine inferiore, etiam a superi­ ore suspensus censetur,1 nisi circumstantiæ aliud suadeant. Is vero, qui ab aliquo officio speciali suspenditur, non eo ipso suspensionem a cæteris officiis incurrit.2 Item suspensus a beneficio non censetur suspensus ab officio, nec vice versa.8 2° Non incurritur irregularitas viola­ tione suspensionis labe propter delictum mere pneteritum, vel in perpetuum.4 Ratio est, quia tunc non est violatio cen­ sure. A fortiori, si suspensio facta fue­ rit propter defectum inculpabilem mentis vel corporis. Nec incurritur per exerci­ tium cujuslibet actus, a quo quis fuit suspensus, prêter exercitium soleiune Or­ dinis Sacri. — Ita communiter. 3° Episcopus suspensus a Pontificali­ bus, si Missam celebraret, etiam cum Pon­ tificalibus, non incurreret irregularitatem ; quia non exerceret actum substantialem Ordinis Episcopalis. 4 Actus Ordinis Clerici suspensi, non dependentes a jurisdictione, sunt validi ; quia Ecclesia nequit tollere potestatem Ordinis, sed tantum illius exercitium pro­ hibere potest. Actus vero jurisdictionis sunt invalidi, si suspensus sit nominatim et publice denuntiatus, quia privatur actu­ ali jurisdictione; validi autem sunt, nisi ita sit denuntiatus, quia Ecclesia, eo ipso quod tolerat suspensum, ob bonum fideli­ um ei non adimit jurisdictionem.5 1690. Qv.esita.- - Quær. 1° .tu sacer­ dos suspensus absolri possit a peccatis per simplicem confessarium, antequam a censura reservata solrafur per Superiorem ? Resp. Affirm. Ratio est. quia effectus suspensionis non est privare receptione Sacramentorum (cfr. n. 1343. q. 7°). Suf­ ficit igitur, ut sit dispositus ad Saeramen1 2 » < 6 Ferrnr. V. Suspensio, nrt 7 n. 7 Devoti, lust. Can. L IV. Tit. XX. III. L. VII. 316. Ib. 314. L. VII. 314. $2Γ> TRACTATIS tum Pœnitentiæ, scilicet ut sit saltem at­ tritus de peccatis, et promittat sese pro­ curaturum quamprimum, quantum in se erit, absolutionem a censura, et interim se potestate vel juribus prohibitis usurum non esse. Hinc ita a pereatis absolutus, secluso scandalo cjusque periculo, ad Com­ munionem quoque admitti poterit.1 Quær. 2° An possit Jerri suspensio par­ tialis pro sola culpa Veniali ? Resp. Vide n. 1662. 2°. Quær. 3 Quomodo tollatur suspensio ? Resp. 1° Si suspensio rationem habeat censura·, tollitur ut excommunicatio, scili­ cet per solam absolutionem, ct quidem Superioris, si sit reservata ; attamen, si lata luerit ad certum tempus determina­ tum, vel sub conditione, cessat per scipsaui, transacto tempore, vel adimpleta conditione statuta. Resp. 2° Si vero imposita sit in perpe­ tuum propter culpam omnino praeteritam, tollitur, ut mera pœna, per solam dispen­ sationem Pnelati, vel ejus delegati, quia tunc non est censura.— Ita communiter. Quær. 4° Qn/rnani forma adhibenda sii ad toUendam suspensionem ? Resp. 1° Si suspensio occulta sit, tolli­ tur per absolutionem sub forma generali : Absolvo te ab omni vinculo, etc. llesp. 2° Si publica sit, in foro interno eadem forma tollitur : in/oro vero externo adhibenda est forma solemnis in Rituali determinata. Solemniter autem nemo a suspensione absolvere potest, nisi ipse Superior, aut alius specialiter ad hoc dele­ gatus. Quær. 5° An sacerdos simpliciter ap­ probatus absolvere possit suspensum a cen­ sura iu articulo mortis, si Superior aut delegatus desit ? llesp. Negant non pauci quibus adhae­ remus, ea ducti ratione, quod nulla appa­ reat causa, cur Ecclesia ei conferat talem potestatem : suspensio enim non privat facultate recipiendi Sacramenta, si excipias promotionem ad Ordinem superiorem. Sufficit igitur ad salutem æternam, ut suspensus in tali periculo constitutus a peccatis absolvatur. Quær. 6° An et qualis communicatio prohibeatur cum suspenso vitando llesp. 1° Communicatio, absque gravi causa, in actibus, a quibus suspensus est, ’ L. VI. 430 in fine. Scavini, T 1. n. 875. 1 v. g. ejus Missæ inservire, si ab altari suspensus fuit. Resp. 2° Licet communicare in caleris; neque enim hoc prohibetur, nec suspensio per se retrahit a communicatione sicut excommunicatio. Hinc, præciso scanda­ lo, licet audire Missam suspensi, etiam vitandi, prout verius et communius do­ cent Salmanticenscs. Nec cessandum a divinis, licet suspensus vitandus iis inter­ sit.1 APPENDICULA DE DEPOSITIONE, DEGRADATIONE, ET RE­ MOTIONE A PAROCHIA. 1691. — Depositio ct degradatio sunt pœnæ gravissima', suspensioni valde allines. Depositio (verbalis) est pœna ecclesi­ astica, qua Clericus non solum ab omni munere Ordinis ac beneficii repellitur, sed etiam officio et beneficio omnino privatur, ablato titulo, ita ut ad illud sine nova collatione redire nequeat. Differunt igitur depositi a suspensis, quod hi dignitatem ct beneficium non amittunt, sed tantum pri­ vantur fructibus beneficii aliisque inde pendentibus, suique Ordinis ac dignitatis munera exercere prohibentur. — Deposi­ tio irrogari potest ab Episcopo vel ejus Vicario ad hoc deputato, at in casibus tantum in Jure expressis et pro delictis atrocioribus. — Quamvis autem de se pœna sit irremissibilis, tolli tamen per dispensa­ tionem Episcopi poterit, quoties crimen adulterio minus fuerit.2 Degradatio (seu depositio realis) est solemnis privatio omnium titulorum, ho­ norum, privilegiorum, ct bonorum ecclesi­ asticorum, ita ut degradatus, solo rema­ nente Ordinis charactere indelebili, ad conditionem laicalem reducatur. Hinc differt a depositione : 1° quia degradatio est solemnis privatio bonorum ecclesiasti­ corum, depositio autem non ita; 2° quia degradatio privat utroque privilegio cleri­ cali,scilicet < 'anoniset Fori, depositio autem his privilegiis non privat. Hinc percutiens depositum incurreret excommunicationem; 1 L VII 110. 313 Vide Snlm. de * . (en C· V. P II u. II Craisson, Mamuib·. n. 6592. 2 K VII 323 sq II \ Ti \ 1 \ 67. Devoti Inst. Can L. IV. T. XX § (J. 327 I>E CENSI ΙίIS non vt-ro si in degradat uni violentas manus injiceret ; a laico enim non differt. Degradatio non potest infligi nisi ab Episcopo ct pro immanibus sceleribus, cujusmodi sunt crimen lueresis manifes­ tum, falsificatio litterarum apostolicalum, sodomia frequentata, gravissima calumnia proprio Episcopo apposita, etc Solus Papa in hac gravissima pœna dispensat.1 Quær. tn degradatus teneatur ad lia­ nt a canon icas, et ad cotum castitati» ? Resp. .ijprm. quoad utrumque; quia non debet hoc onere solvi et commodum percipere cx sua malitia. Hinc invalide Matrimonium contraheret.2 1692. - A depositione et degradatione differt tum privatio *parochia , tum wconomicu remotio a parochia. — Privatio parochiæ nonnisi ob causas omnino graves, ct ordine judiciali apprime servato, statui­ tur; oeconomica autem remotio locum ha­ bet tum ob imperitiam et inidoneitatem parochi ad parochiam, ut par est, regen­ dam,3 tum ob grave odium et aversionem plebis, quibus exstantibus parochus paro­ chiae suæ consulere non possit. Si tem­ poranea fuerit, loco parochi interea vica­ rius idoneus instituendus est, æqua porti­ one redituum ipsi assignata; si vero de per­ petua remotione agatur, succurrendum est parocho aiNignationc alterius beneficii.4 1693. Qr.esita.—Quær. 1° Qua ratione apud nos in praxim deducenda sit privatio parochi/e ? Resp. Privationi parochia * apud nos assimilatur revocatio facultatum seu defi­ nitiva alicujus Rectoris Missionarii remo­ tio a munere. Hæc si in puniam delicti infligenda videatur, servanda est Instruc­ tio S. C. de Prop. Fide 20 julii 187S, cujus hæc summa est. Episcopi in Synodo diœcesana, ad instar deputations seu canonica * electionis Judicum Synodalium, i. c. audita Synodo (vide Ben. XIV. dc Syn. L. V. C. V.), vel, si Syno­ dus ob gravem causam cogi nequeat, extra eam quinque, aut, si tot haberi nequeant, 1res seligant presbyteros ex probatissi­ mis et, quantum fieri poterit, in Jure Ca­ nonico peritis, quorum munus erit, sub preside ab Episcopo constituto, criminales 1 L. VII. 323 sq. 2 Ib. 324. 8 Trid. Sess. 21. c. 6. Ref. 4 Acta, T. II. pp. 283. 284. Anal. J. P. Serie S. coi. 1643 sv. I ac disciplinares Clericorum causas ad examen revocare juxta normam in ipsa Instructione propositam. Ita electi in munere permanebunt ad proximam Diœcesanæ Synodi celebrationem, aliis extra Synodum suffectis, si interim morte, renunciationc aut alia de causa praescriptum numerum imminui contigerit. In casu vero ejusmodi suffectionis decet ut Epis­ copus votum audiat reliquorum Consili­ ariorum. Ad Consilium non recurritur, si Rector Missionarius, causa sibi ab Episcopo exposita, muneri sponte renunciaverit. Quod si non renuueiaverit, a munere dejici non poterit, nisi tribus saltem cx iis ad causam cognos­ cendam adhibitis, eorumque consilio, post examen juxta præscriptam investigationis normam peractum, audito, quod tamen Episcopus sequi non teneatur. Sed in­ quisitionis acta, et opinio pandita a Con­ siliariis est semper inserenda processui. Liberum quoque est cuique Rectori, cujus causa agitur, alium sacerdotem ab Epis­ copo approbandum sccum habere coram Consilio sive ad simplicem adsistentiam, sive ad suas animadversiones aut defensio­ nem exhibendam. — Si contingat ut a sen­ tentia Episcopi,quadvjectio Rectoris decer­ nitur, ad Archiepiscopum provocetur, hic eadem methodo, quæ in Instructione prae­ scribitur, in causæ cognitione et decisione procedere tenetur. — Vide Instr. (Ξ) p. I 109 et (Y) p. 413, ubi dubiis quibusdam circa Instruet, propositis S. C. respondet. Quær. 2° Qua ratione apud nos in praxim deducenda sit œconomica remotio a parochia ? Resp. (Economic# remotioni a parochia assimilatur apud nos translatio pastorum ad aliam ejusdem dioecesis Congregatio­ nem, de qua (’one. 1’1. Balt. II. Patres hæc habent ? “ Monemus omnes sacer­ dotes in hisce dioecesibus degentes, sive fuerint in iis ordinati, sive in easdem co­ optati, ut, memores promissionis in ordi­ natione emissa», non detrectent vacare cuilibet missioni ab Episcopo designatae, si Episcopus judicet sufficiens ad vitæ decentem sustentationem subsidium illic haberi posse, idque munus viribus et vale­ tudini sacerdotum ipsorum convenire.” Addunt : · “ Parochialis juris, paroecia», 1 a. 108. - a. 125. 126. ΤΙί \ ( Τ\ΊΊ S 328 et parochi nomina usurpando, nullatenus intendimus . . . potestatem illam tollere, . . . quam ex recepta in his provinciis dis­ ciplina habet Episcopus quemvis sacerdo­ tem ... alio transferendi.” ‘ Episcopi vero curent, ne Sacerdotes sine gravi ct ratio­ nabili causa de una ad aliam Missionem invitos transferant’ (Y) p. 413. “Quod si sacerdos ad parocliialis ecclesiæ curam assumatur, qui nondum in diœcesi 5 annos in sacris missionibus insumserit, tamquam parœciæ administrator tantum habeatur; neque, nisi expicto quinquennio, factoque ” coram Episcopo ct duobus ab eo designan­ dis presbyteris “examine, parochi nomen et jura obtineat.” Excipe Regulares, qui 5 annos in his Provinciis vixerint. ARTICULUS III. DE INTEIlDtCTO. 1694. — Definitio. Interdictum est cen­ sura, qua, in pœnam alieujus criminis, usus divinorum Officiorum, aliquorum Sacra­ mentorum, et scpulturæ ccclesiasticæ certis personis aut in quibusdam locis prohibetur. Hinc differt interdictum : 1° ab ex­ communicatione, qu;e majoribus bonis privat (piam interdictum, nec loca, sed solas personas afficit ; 2° a suspensione, quæ solo" allicit Clericos, ct eatenus tan­ tum privat rebus sacris, quatenus sunt usus alieujus ministerii ecclesiastici, non vero quatenus sunt bona fidelium ; insu­ per interdictum afficit etiam loca, et privat sepultura ecclesiastica, non vero suspen­ sio ; 3° ab irregularitate et a cessatione a divinis, quæ proprie ct /w «e non habent rationem pœme, nec proinde censure.1 Divisio. interdictum est multiplex, sci­ licet, 1° Personale, locale vel nii.vtum, prout immediate afficit personam, vel lo­ cum, vel utrumque simul. 2° Clenerale vel particulare, prout ex­ tenditur ad totam regionem, civitatem et communitatem, vel ad Oratorium, Eccle­ siam particularem, aut personas determi­ natas restringitur. 3° Totale, quod simpliciter fertur quoad omnes effectus interdicti, et partiale, quod solum fertur quoad unum vel alium effec­ * tum. 1 L. VII 328. • Sttaii/., ili- Ccn- disp 32 sect. 2. n. 37. Partiali adnumcrmidum est interdictam ab ingressa ecclesia, quod speciem consti­ tuit interdicti personalis, et prohibet eodem ligatos in ecclesia (non tamen ex­ tra illam, v. g. in coemeterio) divina cele­ brare, percipere, vel iis adsistere; adsisteutes, si fieri potest, sunt removendi. Disputatur autem, num ipsis permittatur ecclesiam ingredi, ut ibi privatim orent.— Insuper a sepultura in ecclesia vel in coeme­ terio ecclesiastico arcentur, nisi, poeniten­ tia acta, ab interdicto absoluti fuerint.1 1695. Regula;.— 1. Interdictum rale non cadit nisi in personas vel loca designata. Hinc: 1° Interdicto Clero alieujus loci, non ideo interdicitur popu­ lus, nec interdicuntur Regulares, nisi beneficium aut officium in illo populo habeant, neque alii clerici, qui ibi nullum habent officium ; cum clero enim non constituunt unum corpus; et vice versa.3 2° Interdicta civitate, incola· innocentes non sunt interdicti, et alio ire possunt, ut divinis Officiis intersint. 3° Interdictis civibus urbis, Ecclesiæ interdicto non sub­ jacent ; ibique peregrini Officiis adesSé possunt (Episcopi semper eximuntur ab interdicto personali generali, nisi specia­ liter designati fuerint). Liberi quoque in hoc casu sunt innocentes, si domicilium alio transferant. Item infantes et amentes, qui tamen sepultura ecclesiastica privantur.8 II. Interdictum sine limitatione in ali­ quod lotum, omnes ejus partes afficit. Hinc: 1° Interdictum civitatis involvit, omnes illius urbis Ecclesias, etiam exemp­ tas a jurisdictione interdicentis ; nam alias interdictum esset illusorium. ct ita in Jure decernitur. Et hoc interdictum Episco­ pus etiam, qui illud tulit, observare tene­ tur.4 De Regularibus tamen vide S. Alph.6 2° Interdictum familiæ vel com­ munitatis singula ejus membra complecti­ tur. 3° Interdictum Ecclesia· singulis sacellis in ea contentis competit : at vice versa dici nequit. III. Interdictum latum in certa loca, v. g. castrum, aut civitatem, afficit etiam 1 L V. T. XI. <·. 20 in fi”. Suarez, de Cens, disp. 35. μ·ι·Ι. 4 η 4 sq. Vide ctinin disp. 34. sect t. η. 23. 24. disp. 38. sect. 1. η. 20 sq. Ben. XIV lint 55. 4 11. Ροιίό die IS sept. - L. VII 331. 3 Ib. 330. 331 4 lb. 330 . I δ 1. V. G1 f Infertur III et L. VII, 333 !»E ( IASI |’|> personale, sive locale, nisi parvila * matu­ rité excuset, ut si v g. per breve tantum tempus januam Ecclesiæ apertam relin­ querent. Praeterea incurrunt: ai Irre­ gularitatem, si exerceant actum proprii Ordinis, b> Suspensionem Pape reserva­ tam, si recipiant Ordinem ab interdicto nominatim denuntiato (vide n 1717;, c) Interdictum ab ingressu ecclesia· ( n. 1 69l si scienter celebrent, etc. in locis interdic­ tis (vide n. 1751). Resp. 2° L lici peccant graviter, si vio­ lent interdictum pcr *onale, recipiendo v. g. Eucharistiam; item si compellant Clericos ad Sacra celebranda contra inteid ictum, quo in casu incurrunt i sicut et Clerici) interdictum personale ib ingn -it * ecclesiæ (vide η. 1751). Probabilius le­ viter tantum peccant, si, interdicto loco, ipsi, non personaliter interdicti, divinis officiis dumtaxat assistant.1 Quær. 3° Quam ob causam ferri possit interdictum ? Resp. Ferri non potest per se loquendo, nisi propter culpam gravem bono publico oppositam. Sic pro interdicto personali requiritur culpa illius, qui interdicitur; nam pœna est propter culpam. Pro in­ terdicto autem generali et locali sufficit culpa illius, qui est caput communitatis, vel praecipuorum ejus membrorum.2 Quær. 1 Quis ab interdicto possit ab­ solvere 1 Resp. 1° Ab interdicto personali parti­ culari a Jure lato, nec reservato, quivis confessarius absolvere potest. Resp 2° \b interdicto locali non re­ servato, vel a personali genendi non reser­ vato. Episcopus absolvit vel qui episcopa­ lem jurisdictionem participat. Resp. 3° Si interdictum latum sit ab homine, applica dicta n. 16/0. II.8 suburbia et ædificia contigua. Hinc in­ terdicta Ecclesiâ parochiali, interdicuntur sacella, nec non cœmetcria contigua , non vero vice versa : quia accessorium sequitur principale, et non principale accessorium. 1696. Qi esita.— Quær. 1° Quinam sint effectu» interdicti ? Resp. Sunt tres, ut patet ex definitione superius data, scilicet : 1° Prohibitio a di­ ri,iis OJJiciis, ab iis nempe, quæ solernniter a Clericis in loco ad hæcdeputato exercentur, scilicet a Missa, precatione publica et so­ lemn!, publica recitatione Horarum in cho­ ro, benedictione publica aqnæ, olei, templi, cereorum, etc. Clerici, (pii non cadunt sub interdictum generale, ecl.brarc. pos­ sunt et debent, sed januis clausi * et (nisi ad concionem, Salutationem Angelicam vel obitum alieujus) sine eampanarum sonitu, submissa voce, ct exclusis nomi­ natim interdictis.— Excipiuntur etiam, in interdicto locali generali, nonnulla Festa Solemnia, in quibus omnes interdicti pos­ sunt ad divina officia admitti, et, si hæc Festa de pnecepto servanda sunt, Sacro intéresse debent.1 Excipitur etiam semper concio,ut in excommunicato. L.VII. 177 2 Prohibitio ab administrandis et reci­ piendis aliquibus Sacramentis, scilicet Eucharistia, Ordine (extra gravissimam necessitatem) et Extrema Unctione. Vi­ aticum moribundis ministrari potest, et juxta aliquos etiam Extrema luetio. Baptismus (etiam solenmis), Confirmatio et Pœnitentia omnibus permittuntur, ex­ ceptis illis, qui interdicto causam, etiam auxilio vel favore, dederunt, et illis, qui nominatim interdicti sunt, nisi vel prius satisfeeerint, vel, si nunc satisfacere nequeunt, de satisfaciendo cautionem ju­ ratam dederint. Probabilius etiam Matri­ monium,2 sed absque «olemni benedictione. 3° Prohibitio a se/uttura ecclesiastiea. Extenditur etiam ad infantes et amentesin interdicto locali et personali generali. Cle­ rici non personaliter interdicti, nee interdict i violatores, sine pompa sepeliri possunt in Ecclesia ; imo (sed sine Mi a) ** etsi Ec­ clesia esset specialiter interdicta.8 Quær. 2° Quomodo peccent viciantes in­ terdictum, et i/itasnam pœnas incurrant ? Resp. 1 ° Quoad Clericos et Religiosos : Peccant graviter violando interdictum sive » I.. VII 333. 3 Ib. 331. 335. 329 APPENDIX I. DE CESSATIONE X DIVINIS. 1697 —Cessatio a divinis est prohibi­ tio Clericis facta, ut in aliquo loco deter­ minato abstineant ab Officiis divinis, ab administratione Sacramentorum, et ab ec­ clesiastica sepultura. s Ib 334. i 1 L. VII. 336. 3 Ib. 33S 339. 2 ib. 337. TRACTATI S 330 Hæc cessatio distinguitur ab interdicto: Q 1° Quia interdictum potest esse personale, non vero cessatio a divinis. 2° Quia in­ terdictum est censura, unde qui illud violat, Iit irregularis ; transgressor autem cessationis a divinis, licet graviter peccet, nullam tamen censuram incurrit, nec Iit irregularis. Hæc enim cessatio non ad­ hibetur ad corrigendos delinquentes. 3° Quia, durante interdicto generali, licet celebrare Officia divina januis clausis, ct submissa voce, et etiam solemniter in qui­ busdam Festis : in cessatione vero a divinis etiam hæc prohibentur. Duplex distinguitur cessatio a divinis : 1° Alia a jure, quæ ipso facto existit, quando polluitur Ecclesia, vel exse­ cratur. 2° Alia ab homine, quæ, præcedcnte monitione, imponitur a Superiore jurisdic­ tionem habente in foro externo (qui ct tollere eam potest, vel ad tempus suspen­ dere), in signum mœroris, vel ad .repara­ tionem gravis injuriæ Deo illatæ ; et tunc afficit omnes, qui in eo loco versantur. Causæ autem cessationis a divinis a jure referuntur in Tractatu de Eucharistia n. 1329. q. 4°. q. 5°.— Sacramenta, quæ ministrari possunt tempore inter­ dicti, conceduntur etiam tempore ces­ sationis.1 Hinc generatim permittitur Missa privata semel per hebdomadam ad Sacras Species pro Viatico renovandas.— Clerici autem non gaudent privilegio eis concesso tempore interdicti. APPENDIX II. DE SEPULTURA ECCLESIASTICA. 1698.— Corpora fidelium defuncto­ rum ex præcepto Ecclesiæ in loco sancto ad hoc benedicto et consecrato, aut in ipsa Ecclesia sepelienda sunt. Qui autem non pertinent ad Ecclesiam Christi, nec more ecclesiastico, nec in loco sancto se­ peliri possunt. Deneganda est sepultura ecclesiastica etiam christianis, qui ea in­ digni visi sunt, propterea quod aut Fidem deseruerunt, aut in contumacia et impoeni­ tentia e vivis excesserunt, vel filii rebelles fuere, ut constat ex dictis de effectibus excommunicationis et interdicti. * 1 L. VII. 340. Craisson, Manuale n. G639. 1699. QüÆsita.— Quær. 1° Quinam privandi sint sepultura ecclesiastica ? Resp. De jure communi sunt sequen­ tes : 1° Infideles omnes, quicumque sint, sive pagani, sive judæi, sive mahumetani, sive etiam infantes sine Baptismo, saltem dubie valido,1 mortui. “ Infans ” autem “ in utero matris fidelis simul eum ea defunc­ tus, simul cum ea sepulehrum habeat. Adulti vero qui morte correpti fuerint, dum Baptismo recipiendo semet dispone­ rent, sepultura haud priventur ; desiderii namque, seu flaminis, ut aiunt, Baptismo mundati esse rite existimantur.” 2 Præterea “ ex mente Sedis Apostolicæ toleratur, ut in sepulchris gentilitiis, quæ videlicet privata et peculiaria pro Catholi­ cis laicorum familiis ædificantur (ergo “ vaults cognatorum ct affinium etiam Acatholicorum corpora tumulentur.’'3 2° Apostata a Christiana Fide. Ad nu­ merari autem debent inter apostatas om­ nes impii homines, (pii scriptis atheismuin, deismum, pantheismum docent, seu uno verbo quicumque Christianam Revela­ tionem negant. 3° Ilaretici, (pii errores suos palam profitentur, eorumqne fautores notorii, nec non schismatici publici. 4° Excommunicati publici ct notorii, et interdicti noniinatim, si absque pœnitentiæ signis decesserint, nec votum ullum recon­ ciliationis cum Ecclesia manifestaverint. Dixi: 1° si absque Poenitentia signis decesserint. Adest autem pœnitentiæ sig­ num, si moriens nomen Jesu invocavit, vel Dei misericordiam imploravit, vel pectus tutudit, vel confessarium petiit, etc., ad quod probandum unus testis suf­ ficit.·1 Dixi : 2° nec votum ullum, etc. Ut tale votum eosdem ab hac pœna liberet, se­ rium esse debet, ita ut per eos non stete­ rit, quominus reconciliarentur ecclesiastic» unitati.6 — Etsi toleratus signa pœniten­ tiæ exhibuerit, decet tamen, ipsum ante sepulturam ab excommunicatione absolvi. Pro vitando autem, licet pœnitens deces1 Fcrrar. V. Sepultura, n. 172. 2 Cone. Pl. Bait. II. a. 390. 3 Ib. a. 389. B 4 Thesaurus, de pœnis. P. II. V. Concubinarius sub V. 6 L. V. Dccr. T. XXXIX. c. 28. DE CENSI Ids. serit, absol utio de pneccplo exigitur. (Vide il 1(581. 3°.) Quoad censuras huc facientes, vide n. 173(5. 1 75 1. Nota. Die 10 decemb. I860 S. Pœnitentiaria ad quæsitum : “ Si (piis . . . censura ecclesiastica notoric innodat us obierit, et juxta Sacros Canones et nonnas hac super rc a docloribus traditas ecclesiastica sepultura carere omnino debeat, et contra pertinaciter gra­ vibus minis expostulentur cxcquiæ et ipsa ecclesiastica sepultura, quomodo in hujusmodi casu se gerere debeat paro­ chus?” respondit: “ Curandum, ut cuncta ad normam Sa­ crorum Canonum fiant: quatenus vero absque turbarum et scandali periculo id obtineri nequeat, parochus neque per se, neque per alios sacerdotes ad exequias ct ad sepulturam ullo modo concurrat.”1 Qui ergo publice noti sunt ut adscript! societatibus ab Ecclesia certo damnatis, nisi pœnitentiæ signa dederint, sepultura ecclesiastica privandi sunt. Quid vero, si cum pœnitentiæ' signis decesserint, et vel insignia societatis certo damnata· ex illorum feretro extent, vel, iis etiam non extanfibus, socii secta·, cui adscript! erant, eum eisdem insignibus funeri assistant? Responsum habes iu his verbis SS'ni Do­ mini nostri Pii PP. IX. ad Arcliiepiscopum Parisiensem : “ Dissimulare non pos­ sumus, venerabilis frater, summam fuisse nostram molestiam admirationemque, ubi accepimus te exequiis interfuisse magni utriusque militiæ magistri Magnan” (qui eum pœnitentia· signis ex hac vita migra­ verat), “ ct solemnem absolutionem fuisse impertitam, dum ex illius feretro massonica etiam extabant insignia, et eidem fu­ neri socii illius damnatæ secta' cum eis­ dem insignibus assistebant.’ Ergo feretro ita composito vel sociis cum istis insigni­ bus incedentibus ecclesiæ ingressus dene­ gandus est ; quod si id sine turbarum et scandali periculo fieri nequeat, parochus neque per se, neque per alios sacerdotes ad exequias ct ad sepulturam ullo modo concurrat. 5° Suicida·, qui sibi mortem intulerunt, ira aut desperatione impellente, nisi signa amentia· dederint. Non denegatur autem sepultura iis, qui in statu phrenesis aut iu 1 Acta, T. I. p. 563. u. 21. H alio morbi excessu seipsos occiderunt, aut “ aliquo forsan tempon· superstites resipiscentiæ signa dederint. 1 Quando tamen dubium supt r. st, utrum mortem quis sibi dcd< rit p r desperationem au per insani­ am, dari potest ecclesiastica sepultura, vitatis tamen pompis et solemnitatibus exequiarum.” 2 ii" “ Qui duello perierint, dederint vel non dederint resipiscentia; signa , 3 et juxta Bullam Benedict. XIV. licet absoluti fuerint. Duellantcs tamen non incurrunt hanc pœnam ob congressum improvisum, quamvis pugnantes ex eodem rixa· im­ petu ad locum aliquem idoneum perrexe­ rint.4 7° Peccatores publici et notorii, qui in impœnitentia mortem oppetierunt. Tales sunt v. g. qui publice vitam degunt in adulterio, vel concubinatu. Sed ad hoc requiritur, ut impœnitentia sit omnino certa; et ita publica, ut sepultura sim· novo scandalo concedi non possit. 8° “ Qui morti proximi obstinate et coram testibus Sacramenta sibi oblata re­ spuerint.”5 Si quid autem hujusmodi ti­ mendum sit, sacerdos moribundum absque testibus alloquatur et ad Confessionem inducat, ne malus ejus animus innotescat, modo tamen aliquod scandalum non sit necessario reparandum. Quær. 2° /n sepeliendi sint iu loco sa­ cro rei, ipii morte plectuntur ? Resp. dffirm., si confessi fuerint ante mortem, aut signa dederint indubia pœni­ tentiæ. Sed convenientius sim- solemnitate. Quær. 3° Quid ugendum in dttbio, utrum deneganda sit sepultura ecclesiastica, necne ? Resp. “ Consulendus erit Ordinarius, cum id commode fieri poterit; secus au­ tem, in partes lenitatis et misericordiæ propendeat judicium. Quod prostandum consulimus præsertim, qinuidocumque de­ functus morte subitanea correptus nullum habuit pœnitendi tempus; cum. juxta juris regulam, odia suit restringenda.” 0 1 Cone. 1’1. Balt. II. a. 389. 2 S. ('. O. Ter. IV. 16 mail 1S66 apud Th. Pat. η 361 sq . ubi et monita prudentissinia. 8 Cone. PI. Bait. D a. 389. S.Alph L. IV.401. 4 L. IV. 401. 5 Cone. Pl. Balt. II. a. 389. 6 Ib. 332 TU \< ΓΑΤΙ S Quær. 4° An deneganda sit sepultura Munis et comœdis 7 llesp. Neg., modo Sacramenta Ecclesia· non rccusarint, sicut de caderis peccatori­ bus dictum est h. n. q. 1 . R. 8C. Nulla enim invenitur lex canonica, quæ cos a sepultura ecclesiastic;! excludat. Quær. 5° Jn apud nos ritus ecclesiasti­ ci adhiberi possint in sepultura fidelium, quando eorum corpora sepeliuntur in coe­ meterio non Catholico ? Jlesp. Dieting. “ Si cujus . . . Catholi­ ci defuncti, si fuerit ad Fidem conversus, consanguinei superstites sint Acatholici, et fundum in alieno coemeterio jam possi­ deant, permittimus, ut exequiæ iu domo vel etiam publice in Ecclesia celebrentur, si pastori id corumdem bono spirituali profuturum vel alias expedire visum fue­ rit. Si superstites Catholici sint, fundum vero in alieno coemeterio sine ulla fraude legis, vel ab anno 1853, habuerint, in quo cadavera jam sint humata, pastoris arbi­ trio et conscientia· relinquimus, ut preces pro exequiis in Rituali præscriptas privatini in domo recitet, antequam cadaver efferatur; at in Ecclesia, ut nonnisi pr:ehabita Ordinarii venia exequiæ fiant, prn·cipimus.”1 * Nota 1° Si in coemeterio profano sepa­ rata terrai pars obtineri nequeat, in qua corpora Catholicorum exclusive inhumen­ tur, saltem loculus ubi cadaver deponitur benedicatur, ea oratione adhibita, quæ in Romano Rituali expresse proscribitur iTit.de Exequiis): “Deus cujus misera­ tione anima·, etc." 2 2° Quando benedicitur cœmcterium, pars aliqua extrema illius sine benedic­ tione relinquenda est, ut inserviat pro sepultura infantium, qui sine Baptismo e vivis excesserunt, et infidelium, qui in locis Christianorum mortui sunt, nccnon aliorum quorumlibet, quibus ecclesiastica sepultura deneganda est. Non requiri­ tur absolute, ut pars illa, v. g. per mu­ rum aut sepem aut aliquam foveam, a re­ liquo ciemeterio separetur, sed sulHcit ut aliquo modo discerni possit. 3° Cum exhumatio, quando in Jure proripitur, hodie non ubique toleretur, reconciliatio cœmeterii violati8etiam sine 1 Cone. PI. Balt. II. n. 391. 392. 2 Ib. n. 392. 3 Molatur ut ecclesia (n 1329 q 4°). exhuinatione perfici poterit, si alias gra­ via incommoda provideantur. 4° I t rum, sine alia sententia, sepultura deneganda sit “ iis, de quibus constat quod semel in anno non susceperunt Sacramenta Confessionis et Communionis in Pascha” (/’//. /lom.), disputatur. S. Alph. L. VI. 674 et De Angelis 1. 3. t. 28. S° negant : cui sententia· consentanea est Instructio ad Parochos Em. Colonum in Urbe Vica­ rii, 20 mart i i 1773. —♦— APPENDIX III. DE CENSURIS LAT.E SEXTENTl.E IN PAR­ TICULARI.1 CONSTITUTIO “ APOSrOLIC.E SEDIS ” PUTS EPISCOPUS SERVI S SERVORUM DEI AI) PERPETUAM REI MEMORIAM. — ■ ■- Apostolica· Sedis moderationi convenit, quæ salubriter veterum Canonum auctori­ tate constituta sunt, sic retinere, ut. si temporum rerumque mutatio quidpiam esse temperandum prudenti dispensatione suadeat, eadem Apostolica Sedes congru­ um supremæ sure potestatis remedium ac providentiam impendat. Quamobrem cum animo Nostro jampridem revolveremus, ecclesiasticas censuras, quæ per modum lata: sententiæ, ipsoque facto incurrendte ad incolumitatem ac disciplinam ipsius Ecclesiæ tutandam, effrenemque impro­ borum licentiam coercendam et emendan­ dam sancte per singulas retates indicta: ac promulgata· sunt, magnum ad nume­ rum sensim excrevisse ; quasdam etiam, temporibus moribusque mutatis, a line at­ que causis, ob (pias imposita? fuerant, vel a pristina utilitate atque opportunitate excidisse ; eamque ob rem non infrequen­ tes oriri sive in iis. quibus animarum cura commissa est, sive in ipsis fidelibus dubi­ etates, anxietates, angoresque conscien­ tia· ; Nos, ejusmodi incommodi" occurrere, volentes, plenam earuudem recensionem fieri Nobkque proponi jussimus, ut. diliI 1 I larum index alphabvtieus, p. 438. DE (K.XSIBIS genti adhibita consideratione, statuere­ Constitutionem.— Nihilominus, si ea, quæ mus, quasnam ex illis servare ac retinere j veteri jure aliis pœnis plectuntur, nunc cxoporteret, (pias vero moderari aut abro­ eommunieatmile coercentur, c;etive Collegium, et locus particularis cuimposita? sunt, nonnisi illio, quas in hac juscumque generis priu- habebat, ct qua­ ipsa Constitutione inserimus, coque modo, tenus pariter hactenus in suo vigore per­ quo inserimus, robur exinde habeant ; si­ stiterunt. Dixi: a) directu in/heto a Tridentino; mul declarantes, easdem non modo e.x * a Concilio tantum innovata *, veterum Canonum auctoritate, quatenus nam censura cum hac Nostra Constitutione conveniunt, ct non directe inflicta·, sunt omnino abro­ verum etiam hac ipsa Constitutione Xos­ gata·. Colligitur ex Constitutionis scopo, tra, non secus ac si primum editæ ab 4 dentinum indirecte inflixit, illa· sunt, quæ in. 454. III. - SiiniTZ, de Ceil» D 21 S 2. n. 3. 3 Beu. XIV de Sy a I. IX. c. IV. V. 1 0. Pastor bonus Bcn ΧΠ 13 apr. 1744 Rev. H '·' io. * Avanz ί.Ί' Coinin. n 25 Nom Revue Theo) T. 11 p. 457. V. I 3 T. 11. P 459 SV. 4 Avaiu. (6). TRACTATUS 336 1701. Qu.esita. Quær. 1 Utrum lectio illorum librorum, quorum usus pe­ riculum peccati offert, ct quidem, in libri eorum, qui credunt apostatis cl harequantum idem jus hoc periculum vitare (icis, de quibus scruto est n. 1701. 3°, vel fautorum et defensorum (ib. 4°), si harepræeipit.— Vide u. 144S. 1419. Positiva lege autem libri proscribuntur sim propugnent, sint sub hac censura com­ vel immediate per Summum Pontificem, prehensi ? Resp. Negat., quia prohibentur libri vel per Concilia, etiam generalia, vel per Indicem librorum prohibitorum, vel per eorum hæresim propugnantium, qui per­ aliam competentem auctoritatem, v. g. per > tinent ad primam classem, i. e. eorum, Ordinarios locorum, et quidem aut nomi­ qui duces sunt apostatarum et hæreticonatim, i. e. expresso libri titulo, aut in rum, vel qui ad eorum sectas formaliter genere, indicando scilicet non opera pertinent, seu ad veros eeitosque lueretisingula, sed quasdam operum classes, cos. Ita Avanzini.1 quarum usus fidelibus interdicitur. Pro­ Non tamen requiritur, — ut auctor ju­ hibitio autem complectitur lectionem, re­ ridice tamquam hæreticus vel apostata sit tentionem, defensionem et impressionem damnatus, vel natus in secta lueretica ;— talium operum.1 nec ut liber a solis lueretieis aut apostatis Accedunt leges ecclesiastica', quibus sit conscriptus, non coopérant ibus Catho­ specialiter editio vel impressio librorum licis;— nec ut auctoris nomen expressum sine approbatione, v. g. S. C. Indulg. vel sit; sufficit nimirum ut: b in libro con­ tineatur indubia hæreseos aut apostasiae Ordinarii, prohibetur.2 1703. — In hoc articulo continetur du­ a Fide propugnatio, atque 2) ita propugna­ plex species librorum prohibitorum : prior tio sit pertinaciter facta, ut dubitari non complectitur libros apostatarum et h.-ereti- possit auctorem libri esse certe hærcticum corum ; posterior libros per Apostolicas aut apostatam ; ct sic credentium, fauto­ rum, etc. libri sub censura comprehendi litteras nominatim prohibitos. Libri prioris speciei, ut cadant sub ex­ possunt. — Libri autem infidelium aut communicatione, duas pra' se ferre debent Judæorum sub censura non comprehen­ conditiones, nempe : 1° Ut sint apostata­ duntur, cum neque apostatæ sint, neque rum, vel luereticorum : 2° Ut hæresim lueret ici. Quær. 2' An libri apostatarum et harepropugnent. Libri prohibiti per Apostolicas litteras, ficorum, in quibus haresis simpliciter tra­ ut cadant sub excommunicatione, debent ditur, quin propugnetur, sub hac censura Ie prohiberi vel in forma Brevis ut ple­ comprehendantur ? Resp. Negat., quum in Constitutione, rumque contingit, vel iu forma Bulbe, vel per epistolas encyclicas, vel alia quavis ex­ quæ catenas differt a Bulla Cœnæ, requi­ trinseca forma, quando in ipsis litteris ! ratur hæresis propugnatio. Sufficit ta­ legitur : De Apostolica nostra auctoritatis men auctorem ingenium suum eo fine ad­ plenitudine, vel Apostolica auctoritate ; hibuisse, ut lucrosis propugnetur, quæluee enim omnia generico nomine appel­ eumque cæteroquin sit libri materia. lantur Littera Apostolica. Censura igi­ Nouv. Rev. Th. T. II. p. 623. Quær. 3° An ephenter ides, seu diaria tur non comprehendit libros per decreta Indicis prohibitos; extenditur vero ad eorum dem, haresim propugnantia, tub hac libros per Apostolicas litteras ante Cous. censura sint prohibita ? Resp. Non videntur; quia diaria, quo­ Aposl. Sedis prohibitos, dummodo prohi­ biti fuerint, vel, si de prohibendis agatur, usque folia manent per se completa, non prohibeantur sub excommunicatione Rom. veniunt sub nomine librorum.2 Censura Pontifici reservata. Ita Avanz. Secus tamen comprehenduntur scripta periodica, Godschalk.8 In Indice vero enuntiatur seu fasciculi volumini componendo desti­ quonam modo singuli libri proscribantur. nati.8 Quær. 1 An nomine libri veniant etiam 2 Debent nominatim prohiberi, seu per libelli nimis exigua molis, puta epistola, proprios suos titulos.4 concio, et an manuscripta ? 1 Comm. n. 2S. 2 Avanz. (8). p. 17 sub 3. 3 Ib. p. 1 4. 15 snb c) ct c). 1 Ib. p. 14 sub d). Godsc. p. 20. 1 <7). p 10 12. 2 Jb. p. 12. 3 Nouv Rev. Thcol. T. II. p. «19 XI. HE ( ENSI KIS. Resp. ad lura Negat. Ratio est, quia « lex poenalis stride interpretanda est. Idem dic de foliis ex ipso libro sepa­ ratis? ! Reap, ad 2""’ Ij/irm. juxta sententiam communiorem, cui S. Alph. magis adhierct et (piam omnino consulendam esse dicit.2 j Nola.— Nomine libri venit etiam ejus­ dem versio quocumque idiomate facta.8 . Item juxta sententiam, cui magis adhæret S. Alph., veniunt libri Catholicorum, quibus hæreticus notas addidit adeo copi­ osas, ut ex his potius quam ex Catholico- i rum scriptis constare dicendi sint? Quær. 5° ./// sub censura ceniaut libri vetustissimorum lueret icor um, vel libri er­ rores prorsus obsoletos continentes, qui, re­ moto omni periculo, tamquam documenta mere historica habentur ? Resp. Negat., quia quoad lioscc finis legis omnino cessavit? Quær. 6° Quinam in Const, veniant no­ mine a) legentium, b) retinentium, c) im­ primentium, d) quoiuodolibet defenden­ tium? Resp. ad a) Qui legit, per seipsum, non vero, saltem probabiliter, qui legentem audit, licet audientis sive consilio, sive mandato legat. Ratio est, quia non legit. — Nec censuram incurrit (pii legit ipse, si ignorat linguam, qua scriptus est liber. — Libro vero prohibito, non ea solum pars, (pue causam prohibitioni dedit, sed totus liber prohibetur legi, et pneterea qnæeunique pars libri prohibita esse intclligitur, ut epistola dedicatori», prolo­ gus, index. — Quodsi opus in plures tomos sit distributum, disputant DI)., utrum prohibitio extendatur ad illos, in quibus hicrcsis non defendatur, vel (pii prohibitioni non dederunt causam. Præplaeet nobis opinio Lugonis, (pii negat, si operis argumentum divisionem recipit, ut historia ; secus vero affirmat. — Cessat prohibitio, si eam partem, quæ prohibi­ tioni causam dedit, detraxeris, vel deleve­ ris, vel induxeris, ut amplius legi nequeat, , dummodo lilx-r non fuerit proscriptus, (piia tractat de Religione ex professo, vel in odium auctoris? Resp. ad b) 1° Dominus libri, licet apud alium depositi: 2° Depositarius: 3° Commodatarius ; 4° Retinens in pig­ nus. Nec sufficit librum alteri tradere in folia discerptum obvolvendi·' medicinis, salsamentis, etc., aut t um trudere habenti licentiam illum retinendi, nisi ea lege tra­ das, ut illuni non repetas quoad tegendi licentiam obtinueris.2 Resp. ad c) Cooperatores immediati ad impressionem (n. 315), sive materialis, sive (juxta veriorem sententiam) horum operas vehit conducentes, uti typographri dominus, editor, etc? Resp. ad d) \ ide n. 1700. q. 4° R. c). . d) Defendi utium autem nomine prolxibiliter non veniunt, qui stylum tantum aut ingenium auctoris, non vero ejus doctri­ nam laudarent? Quær. ! Qiuruam conditiones requi­ rantur e.r parte libros legentium, relinen­ tium, imprimentium, vel quomodolibet de­ fendentium, ut censuram incurrant ? Resp. Requiritur: 1° Ut scienter agant, quemadmodum in Const, dicitur. Hinc excusat ignorantia, saltem crassa, et probabiliter etiam affec­ tata. Sufficit tamen scire per famam, vel per testem fide dignum. (Cfr. n. 1664. q. 3°. R. 20.)5 2° Ut adsit materia gravis?— Parvitas autem materia * ; a) Ex parte legentium vel imprimentium spectanda formaliter. et sic aliquando paucæ linea * sufficiunt, si hæ­ resim propugnent? — b) Ex parte reti­ nentium aderit, si quis parvo tempore librum retineat, v. g. uno altcrove dic, vel retineat expeetando tempus opportu­ num ut Ordinario, vel habenti licentiam, 1 E VII. 283. 292 Dissert, de jtista, etc. C. V. n. I X T. X. Theol Mor p, 218. Η A Tr. XIX. 57. Collinient, n. 28, 2 11 A T·. XIX 62 E VII. 29S. D«S rt. C V. η. XI, T X Theol. Moi. pp. ‘248.24®. ('omni. n. 29 Noiiv Rev. Théol T. II p. 629. XXX 11 XXXIII. 3 Coniinent. u. 31. i L. VII. 293. H A. Tr. XIX. 59. quær. 2°. * Nouv. Rev. Théol. T. 11. p. 632 XXXVI Nom Rev. Théol. T. II. p. 614. VI. sv. XXXVII. - I,. VII 293 11 A. Tr. XIX. 59 quær. 3’. 6 L. VII 296. H V Tr. XIX, 56 Noiiv Dissert, de prohib. libr. c. V. η. VIII. Theol. Rev Théol, T. II p. 615 XXW 111. X 1.1 II. Mor. T. X p. 247. 6 L. VU. 284. 3 II. Λ Tr. XIX. 59 iu tine, ' Ib et Noiiv Ri v.Ίbcol. 1'. 11. p.649. XL1V.4 L VII 286 II. A. Tr. XIX. 60 ad 2. 6 Comment. n. 27- nota 3. 1 XLVI. XL1X. 338 TKACTATlS vel confessario tradat. Secus, si illum diu retineret, licet a legendo omnino abstineret.1 — c) Ex parte defendentium non videtur admittenda parvitas materiæ.2 3° Ut hæc fiant “ sine auctoritate Sedis Apostolicœ,” ut loquitur Constitutio, ex­ cepto tamen casu pii et docti, qui ex ne­ cessitate legit ad convincendum lueret icum, recursu ad Superiorem non patente.3 Qua ratione Episcopi nostri faculta­ tem communicare possint legendi libros prohibitos, vide p. LXX1. 21. ct p. LXXII. 2. Clausula autem : ad effectum eos im­ pugnandi, non facit, ut graviter pecces vel censuram incurras, licet non eo fine legas, sed v. g. ex curiositate.4 Quær. 8° (f(inani ex iis, qui ad socie­ tates litterarias, apud quas libri hoc arti­ culo prohibiti asservantur, pertinent, censu­ ram incurrant ? Resp. 1° Certo non incurrit eam socie­ tas qua talis, eum communitas excommuni­ catione plecti nequeat. Vide n. 1669. q. 6°. Resp. 2° Quoad singulos disling. Ad societatem enim perlinent, vel a) ita ut co-dominium librorum habeant, vel b) ita ut ad cœtum pertineant eorum, qui socie­ tati pnesunt ejusque negotia consilio, suf­ fragio, etc. dirigunt, vel c) ita ut societa­ tis meri ministri sint, ut c. g. bibliolbecarius, vel d) ita ut pecunia·, contributione jus sibi procurent ad librorum usum. Si a), censuram incurrunt, ut librorum domini h. n. q. 6°. R. ad b)]. Si b), subdisl. Incurret præses, ut per se patet ; non vero ii cœtiis socii, qui nul­ lo modo coemptioni prohibitorum librorum favent, ita in hypothesi quod socii isti co-dominio librorum careant. Si c), bibliothecarius censura tenetur, quia venit nomine retinentium h. n. q. 6°. R. ad b)]. Quoad cæteros vide utrum non forte ex circumstantiis defendentibus [h. n. q. 6°. R. ad d) adnumerandi sint. Si d), non incurrunt, si jure suo non utantur ad usum prohibitorum. Excipe, si in casu particulari prohibitos defen1 652 ’ * L VII 295. Nouv. Rev. Théol. T. II. p. XLV1I XI.VHl Nouv Rev. Théol. T. II. p. 655. L. L. VII. 283. Ib. 291. liant vel ob adjuncta cos defendere cen­ seantur. Ita salvo meliori ; nam qmeslionem hanc apud DI)., etiam eos, qui de libro­ rum prohibitione ex professo scripserunt, frustra qmesivi. APPENDICULA AD CENS. II. DE INDICE LIBRORUM PROHIBITORUM. A. De origine et ratione Indicis. 1705.— Index confectus et vulgatus fuit jussu Pauli IV. anno 1558.— Pius IV. illuni perfecit cum Concilio Tridcntino, et publicavit anno 1564. — Auxit Clemens VIII. anno 1595. — Congregatio Indicis a S. Pio \ . instituta est.1 Prohibet vero Index libros partim per quasdam classes, ut in decem Regulis In­ dicis, et in Decretis de libris prohibitis in Indice non nominatim expressis;· partim indicando ordine alphabetico vel librorum titulos, vel auctorum nomina. B. Pracipua Indicis Regula Tridentini jussu edita. 1706.— I. Prohibentur omnino : 1° li­ bri omnes lueresiarcharum (tam eorum, qui post annum 1515 ha-reses invenerunt vel suscitarunt, quam qui hæreticorum Capita aut Duces sunt vel fuerunt, quales sunt Lutherus, etc.), etiam non erronei, aut non tractantes ex professo de Religione. 2° Hæreticorum libri, qui cx professo de Religione tractant. 3° Libri de obscenis ex professo trac­ tantes, exceptis antiquis per Ethnicos con­ scriptis, qui propter sermonis elegantiam et proprietatem, et quatenus de sola lege ecclesiastica agitur, permittuntur: nulla tamen ratione pueris pradegendi erunt. 4° Omnes libri tractantes dc astrologia, divinatione, et sortilegiis. 5° Omnes libri iu Indicem sine ullo addito relati. 11. Prohibentur sub clausulis : 1 S Alph Dissert. c. IV. n. KVII. sq Mor. T. X. p. 235 sq. - Seav. T. IV. 206 -210. Them. DE CENSI Ris. 1° Libri omnes, quos, ante annum 1 515, aut SS. Pontifices, aut Concilia (Ecumcnica damnarunt, eodem modo, sicut olim damnati fuerant. Hac regula tamen non prohibentur veteres libri Paganorum, nec etiam, juxta Theologos (vide n. 1704. q. 5°), libri hæreticorum priorum sæculorum, velut Tertulliani, Eusebii, etc. 2° Libri conscripti ; vel a) ab hæreticis, licet de Religione non tractantes; vel b) ab illis, qui postea in hærcsim lapsi sunt, aut post lapsum ad Ecclesia * gremium re­ dierunt, licet Catholice conscripti, nisi approbati fuerint. 3° Biblia in lingua vulgari, nisi appro­ bata fuerint a S. Sede, vel edita cum notis desumptis ex Sanctis Patribus, vel doctis Catholicisque viris. Ita, non sine funda­ mento, S. Sedis Decreta et Responsa in­ terpretatur Craisson.1 Addo : modo ab Episcopo facta non fuerit specialis prohi­ bitio quoad illas versiones, quæ sine S. Sedis aut Ordinarii approbatione editæ fuerint. Episcopi autem non possunt ap­ probare versiones sine notis praedictis, ut patet ex concessione ipsis facta a° 1757.3 4° Libri in Indicem relati cum clausula : donec corrigantur, i. c. donec nova editione emendata, quæ fuerit S. Cgfii Indicis pro­ bata, apparuerint. 111. Statuitur, ut nullus liber nullavc scriptura imprimatur sine licentia Ordi­ narii. 1707. Quæsita.—Quær. 1° An lex Indicis, prohibens lectionem quorumdam librorum, obliget de jure naturali, vel de jure positivo tantum ? Resp. Urget ex utroque jure, saltem per se; quia libros non prohibet, nisi quia sunt perniciosi, et proximum perver­ sionis vel peccati periculum inducunt; de jure autem naturali quisque hujusmodi periculum effugere tenetur. Unde etiamsi obligatio Indicis alicubi non agnosceretur, nihilominus lectio librorum in Indicem relatorum sub gravi, saltem in genere, pro­ hiberetur. Qua dc re animadvertit S. Alph.:3 “Theologi omnes . . . addunt, ne cum licentia quidem Pontificis lectio­ 1 Manuale, n. 737- Lninv Introd. in Script. P. 1 C VI. n. 28. Ed. 1873. Cfr. (’one Pl. Balt. II η. 1Γ». 3 Diss. de justa, etc. C. I. η. .\ 11 Thcol. Mor. T. X. p. 209. 339 nem permitti posse illius libri, qui sub­ versionis alicui occasio esse posset.” Duo præterea notanda sunt. U Privati homines debent confessarii mandatis obsequi in his, quæ lectionem librorum respiciunt. Ita respondit S. C. Inq. anno 1832 ad Episcopos Helvetiae interrogantes : “ An fideles, salva consci­ entia, legere possint Ephemerides vel libros, qui censuram Ordinarii non subie­ runt ? Resp. “ Recurrant ad confessu­ ri um.” 2° Confessarius ipse debet Episcopi directionem sedulo exquirere, et diligenter prte oculis habere gravissimum monitum, quod S. Alph.1 tradidit, nempe: “In hac re expedit ordinarie rigidiores opini­ ones sequi.” Quær. 2° An apud nos servanda et urgenda sint regula Indicis ? Resp. Affirm., si iis neglectis. Fides vel mores periculo proximo exponuntur : imo, seposito etiam lioc periculo, servandae, et, si prudenter fieri potest, urgendæ sunt eæ regulæ, quæ abrogatæ non fuere et moraliter loquendo servari possunt.12 ' Speciatim : — a) “ Libri obscœni . . . ex professo non possunt a quocumque legi absque gravi peccato, ob proximum libidinis excitanda * periculum.” 3 bi “Qui libros dc historia, geographia, cæterisque hujusmodi rebus tractantes, in quibus plurima hinc inde reperiuntur I Fidei adversa, legunt, excusari videntur, ob difficultatem maximam quæ in libris discernendis comparandisque habetur ; quum enim plerique libri Anglico ser­ mone scripti acatholieos auctores habeant, vix fieri potest, ut Catholici, absque gra­ vissimo seientiæ detrimento, aliisque in­ commodis, ab iis se abstineant. Ideo videtur Ecclcsiæ benignitas id iudulgere, ne irretiantur animæ alioquin piæ. Cæterum providendum sedulo ne perversionis oriatur occasio ; ideoque omni studio la­ borandum, ut libri expurgati habeantur.” 4 c) Servanda sunt, quæ n. 1701». H. 3° dicta sunt de Ribliis in lingua vulgari. — Animadvertit tamen Kcnrick.5 “Si qui 1 Diss. de justa, etc. C. V. η. VIII Th. Mor. T. X. p 247. - Aliquanto benignior e»t Kcnrick, Tr. XIII. 55. 3 Ib. 57· 4 Ib. 59. 3 Ib <19 TRACTATUS 340 sint nuper ad Eidem conversi, qui Biblia a suis Majoribus per manus tradita, in quibus et nomina parentum et filiorum inscribuntur, prout mos est, retineant, non videntur contra sensus afïectusque suos cogendi, ut ea abjiciant, Apostolo monente : Infirmum autem in Jide assu­ mite.” 1 d) Quoad librorum impressionem Cone. Pl. Balt. II.2 memorat Ecclesiæ legem vetaiitem, ne “ libri, ad Religionem et Dei cultum spectantes," sim * Ordinarii appro­ batione prelo committantur. Nota. — Hæc dicta intelligantur qua­ tenus de solo Indice agatur, præscindendo ab iis, quæ u. 1702 1701 juxta Const. “ Apostolicæ Sedis ” explanavimus, et quæ n. 1741. 1° juxta eamdem Constitu­ tionem dicemus. 1708.— III. “Schismaticos, et cos qui a Romani Pontificis pro tempore existentis obedientia pertinaciter se subtra­ hunt, vel recedunt.” C. 5. Dist. 19. cans. 43. q. 111. can. 26. Bulla Cœnæ, j I. Explanatio. 1° Per “schismaticos” intelliguntur illi, (pii pertinent ad schisma perfectum, nempe illi, tpii sibi arrogant auctoritatem a Ro­ mano Pontifice indcpcndentem, et, ita erigentes se in auctoritatem, novas con­ stituunt ecclesias, conventicula faciunt, de rebus Ecclesiæ disponunt ad simili­ tudinem supremæ independentis auctori­ tatis. 2° Per “eos, qui a Romani Pontificis pro tempore existentis obedientia pertina­ citer sc subtrahunt, vel recedunt,” intelli­ guntur illi, qui pertinent ad schisma im­ perfectum, nempe qui plena malitia et obstinatione nolunt obedire personte Ro­ mani Pontificis, se habentes solutos a su­ prema ejus divina auctoritate. Dixi: 1) se habentes solutos a suprema ejus auctori­ tate. Hinc censura non tenet cos, qui renuunt obtemperare propter rem pr.eceptam, v. g. in jejuniis, etc. ; sed hi tan­ tum, (pii auctoritatem Rom. Pontificis abjiciunt. Dixi : 2) a sapre.na ejus DI­ VINA auctoritate. Hinc censuram hanc non contrahunt, qui temporale ejus domi­ nium detrectant. Nota. —a) Qui renuit subesse proprio » Rom. 14. 1. 2 a. 502 501. Episcopo, quia non cult eum habere ut proprium ac lepilimum Pastorem, idem est ac nolle se subjicere Romano Pontifici, (pii cum misit. Si (piis tamen perseveret in subjectione Rom. Pontifici et in com­ munione cum cætcris Ecclesiis, separatio a sola communione cum proprio Episcopo censuræ non subjicit. b) Non est necessarium, ut sint rebelles ab auctoritate *8'. Sedis itnicersim sumpta; sed sufficit, ut sint rebelles ab obedientia ejus persona·, quæ actu B. Petri Sedem legitime occupat. 3° “ Pertinaciter se subtrahunt,” i. e. eodem modo, quo hæretici a Fide, scu scientes volentes. Quare censura non teneret eum, qui renueret subesse Ponti­ fici, quatenus sibi suspecto, aut odioso, aut dubie legitimo, i. e. ab universali Ecelesia ob electionem dubie validam non­ dum recepto. 1709.— IV. “Omnes ct singulos, cujuscumque status, gradus, seu conditio­ nis fuerint, ab ordinationibus, seu man­ datis Romanorum Pontificum pro tempore cxistentiuni ad universale futurum Conci­ lium appellantes, nec non eos, (piorum auxilio, consilio, vel favore appellatum fuerit.” Bulla Cœnæ, j II. Explanatio. 1° “Ad . . .futurum Concilium.” Ideo si ad futurum Rom. Pontificem, vel ad Concilium præseus appellatum fuerit, censuræ locus non est. 2° Per “ ordinationes, seu mandata ” hic non intelliguntur ordinationes, scu mandata quoad res, quæ ad vitam tempo­ ralem, et civile gubernium pertinent : sed tantum ordinationes, quæ respiciunt gu­ bernium Ecclesiie universalis, vel partit ularis, et quæ ad auctoritatem ejus spiritu­ alem spectant, etsi in privatos exercitam. I 7 11>. V. “ Omnes interficientes, mu­ tilantes, perentientes, capientes, carceran­ tes, detinentes, vel hostiliter insequeutes S. R. E. Cardinales, Patriarchas, Archiepiscopos, Episcopos, Sedisque Apostolicæ Legatos, vel Nuncios, aut cos a suis diœcesibus, territoriis, terris, seu dominiis eji­ cientes. nec non ea mandantes, vel rata habentes, seu pr ostantes in cis auxilium, consilium, vel favorem.” S. Pius λ. c. Infelici··. Bulla Cœnæ, § XI- DE CENSI K IS. Explanatio. 1° “ Hostiliter insequentcs/’ i. c. animo nocendi, non perterrefaciendi tantum. 2° “ A suis diœcesibus,” etc., i. e. a locis suæ jurisdictioni subjectis. 3° “ Ejicientes,” i. e. antea receptum expellentes, ct quidem c toto tractu juris­ dictionis. Ergo hac censura non ligantur qui simpliciter non recipiunt, vel expellunt e civitate aliqua dicccesis. 4 “ Mandantes,” . . . praestantes in eis . . . consilium. Vide n. 1700. q. 4°. 5° “ Rata habentes.” Ratihabitio hic requirit : a) ut percussio, etc. facta fuerit nomine ratihabentis ; quia “non potest ratum quis habere quod non suo no­ mine gestum est ” ; b) ut, quo tem­ pore hæc perpetrata fuerunt, ipsi ea admittere, atque ideo mandare potu­ erint ; sic enim, ratihabitio retro trahitur et mandato æquiparatur;1 c) ut non solum animo, sed gravi aliqua actione externa, v. g. scriptura, congratulatione, applausu, laude, etc. approbent indicata delicta.2 1711. — VI. “ Impedientes directe vel indirecte exercitium jurisdictionis ec­ clesiastica: sive interni, sive externi fori, et ad hoc recurrentes ad forum sæeulare, ejusque mandata procurantes, edentes, aut auxilium, consilium, vel favorem prae­ stantes.” L. III. T. XXIII. c. 3 in 6° Bulla Cœnæ, § XVI. Explanatio. 1° Plectuntur hac excommunicatione, qui exercitium jurisdictionis ordinariae vel delegatae, fori sive interni, sive externi, impediunt. — Dico : jurisdictionis, quate­ nus seil. ab exercitio Ordinis distinguitur, qure tamen duo non semper facile est a se invicem discernere. Generaliter potestas Ordinis ad animarum cumprimis sanctifi­ cationem pertinet: Jurisdictionis ad re­ gendam cumprimis societatem fidelium ; illius igitur est benedicere et consecrare; hujus regere ct gubernare. Quocirca ad potestatem Ordinis pertinet Sacra obire, Sacramenta ministrare, personas ct res benedicere, consecrare, etc. Ad potesta­ tem jurisdictionis edere leges, mandata; ligare, solvere ; conferre beneficia, munia 1 Comment, n. 41. 2 Varccno, p. 929. 1 341 ecclesiastica decernere vel auferre, praedi» catorcs mittere, visitare diœccMm, et ca, quæ sunt Ordinis, aliis committere. 2° In hoc articulo sunt omnino distincti illi, «pii impediunt jurisdictionis ecclesias­ tic® exercitium, et illi, qui eludunt effec­ tum ejusdem jurisdictionis per recursum ad laicum tribunal. Ideo particula; et ad hoc recurrentes, habet vim disjuncti­ vam, ita ut significet alteram classem I eorum, (pii pariter sub eadem censura sunt comprehensi. Unde plectuntur hac excommunicatione tam impedientes, quam recurrentes solum. 3° “ Impedientes,” nempe facto aliquo, puta vi, minis, imperio; impedire enim dicitur, (pii facit, ut alius incitu * cesset ab opere. Si (piis igitur consiliis, prece, fallacia utitur, is magis suadere, impe­ trare, decipere dicitur. — “Impedientes directe," nimirum si quis obstet ipsimet jurisdictionem exercere volenti, ct in ea re, quam is facere intendit, e. g. dum Episcopo minatur recursum ad forum lai­ cum, si ab ipso ad aliam parochiam trans­ feratur. — Indirecte, nempe si ei obstet in alia re vel in alia persona, veluti si ci grave aliquod malum minetur pralextu i injuriæ sibi illatæ, re autem cera, ut , Episcopus ab eo ad aliam parochiam transferendo desistat ; si judices sibi ab Episcopo datos minis prohibeat ca obire, quæ sui muneris sunt. 4° “ Recurrentes.” Ad incurrendam hae de causa censuram juxta alios requi­ ritur. ut mandatum, seu prohibitio contra judices ecclesiasticos obtineatur : juxta alios id non requiritur, sed sufficit ut solum recurratur.— Per forum alii1 inteliigunt potestatem civilem, sive legislativam. sive exeeutivam, sive judiciariam; alii 2 solam judiciariam. 5° Per “edentes ” intelliguntur judices, et omnes alii sæcularis fori, qui mandata <‘dant, (pia: impediunt jurisdictionis eccle­ * siastica exercitium, non vero actuarii ea exscribentes, etc.8 6° “Auxilium, consilium vel favorem prostantes.” A ide n. 1700. q. 4°. Hi autem censuram incurrunt tantum post­ quam hae ratione exercitium jurisdictionis impeditum fuerit, aut recursus (in .'( ? Resp. (’cusura omnes et solos illos fa­ vorem præstantes comprehendere videtur, (pii in illo præstando reos se constituunt cooperationis graviter illicit® ; hæc autem adesse non videtur, si gravis adsit causa illas ædes conducendi, puta quia alius locus aptus in civitate deest ad opus ali­ quod bono Ecclesiæ moraliter necessari­ um. Sic nec hærcsi favere censeretur, urgeat rum illorum administratio credita sit, nec necessitas, quæ moram non patitur, vel agatur dc Episcopis, licet sint administra­ adsit occasio, qua· alias transiret, 'in his tores, quippe qui in cit. Extravagant) solo tamen duobus casibus necessitatis et utili­ tatis requiritur consensus Episcopi, nisi interdicto ab Ecclesia coercentur.1 Verbo autem alienare, uti ex ipsa Ex­ agatur de Regularibus exemptis]; vel ' travagant! patet, hic latissima notio sub­ res relicta vel donata sit Ecclesia' ea lege, ut alienari possit, quod quandoque. at jecta est ; nam continet omnes contractus, prudenter, procurare poterunt Episcopi quibus : vel 1) dominium transfertur, re­ vel parochi.2 Privilegia huic legi contra­ lut in solutum dare, permutare, etc. ; vel ria, si generalia sint, itemque consuetu­ 2) aliquod jus realc ab Ecclesia dece­ dines particulares, etiam immémoriales, dit, vel onus rcale imponitur rebus Ec­ vi clausula' derogatori® in fine C. Apos­ clesiæ, v. c. census, hypotheca, servitus, toli™ Sedis (p. 360, coi. 2), abrogata vel (servitus) ei debita remittitur; ct 3) sunt : non vero privilegia specialia et locationes ultra triennium utile seu fruc­ personalia. S. Inq. 22 dec ISSO.3 Ade­ tiferum.2 rit cæterum apud nos, saltem ordinarie, 2° “ Recipere præsumentes,” non vero mia ex aliis causis, ob quas alienatio consent ientes, consulentes, faventes, res sine beneplacito apostolico licite fieri posecclesiasticas destruentes, furantes. etc. I sit, puta 4*. Alienantes ct accipientes iamen illos in5° “Ad formam Extravagant is,” etc. tclligc, quorum mandato ac nomine alie­ i. c. cum legitima causa et servatis solemnatur. non vero mandatarios.8 nitatibus. a jure pro alienatione praescrip­ 3° “Bona ecclesiastica” hic stricto tis. — Causa autem legitima est. vel neces­ sensu intelliguntur, scii.: 1) quæ sunt in sitas, vel utilitas, vel pietas (puta gravis patrimonio alien jus Ecclesia· vel Monas­ pauperum necessitas), vel incommoditas terii ; 2) beneficia ecclesiastica (n. 628 (ut si res alienanda valde distet, etc). 630) ; 3) bona cujusvis Loci Pii, puta Solcmnitates vide, si lubet, apud S. academia·, seminarii, collegii,schola·, noso­ Alph.4 comii, orphanotrophii, dummodo auctori­ 1739.— TV. “ Négligentes, sive cul­ tate ecclesiastica erecti.· * Bona autem pabiliter omittentes denuntiare infra men­ accipiuntur, sive immobilia, sive mobilia sem confessarios, sive sacerdotes, a quibus pretiosa. Qua' vero pretiosa habenda sint, sollicitati fuerint ad turpia in quibuslibet arbitrio præsertim judicis determinan­ casibus expressis a Pnvdecess. Nostris dum.6 Sub immobilibus tamen et mobi­ Gregorio XV. (’oustit. l'niccrsi, 20 au­ libus pretiosis non comprehenduntur pecu­ gusti 1622. et Benedicto XIV. Constitnia·, nec nummi numerati, nec pecunia: Stcramentum Pœnitentur, 1 junii 1741.” collocata' in admiuistrationibus gubernio * Cfr. supra n. 1107-1412. 1 2 8 4 6 Comment, n. 131 (34). L. V. 187. n. 1. VII. Comment, n. 131. ll>. n. 129. II. A. Tr. XIII. 62. 1 2 8 4 De Regni. 1’ v Sect H e III. L. V. 187- η II. \ I. 1’. Bl. \ Amer. ISSI p. 106. L. V. 187. a. V. TRACTATUS 356 Erplan alio. 1° “ Négligentes, sive culpabiliter omit­ tentes,” etc. Mensis igitur ad denunti­ andum utilis ne censura incurratur, incipit a die, (pia certo innotuerit tum denunti­ andi obligatio, tum tempus, intra quod ei satisfaciendum est, tum censura; agitur enim de omissa denuntiatione ob culpabi­ lem ncgligentiam, quæ supponit notitiam integrae obligationis ejusdem. '2° Quod S° Alphonso1 jam satis pro­ , babile erat, id hodie certum est. scii., lacta denuntiatione, licet post tempus ab ecclesiastica lege praescriptum, cessare rescrvationem. Ita S. Pœuit. p. LX1. II. ad 3, et patet ex ipsa Const, .tpo.d. Sed., in qua hæc excommunicatio inter eas re­ censetur, quæ nemini reservantur.2 3° Quandoiiam pœnitens absolvi vel absolute, vel prudenter, possit, licet nec­ dum denuntiaverit, vide n. 1412. e). Prosequitur Constitutio “ Apostolicæ Sedis.” “Præterhoshactcnus recensitos, eos quo­ que, quos Sacrosanctum Concilium Tridentinum, sive reservata Summo Pontifici aut Ordinariis absolutione, sive absque ulla reservatione excommunicavit, Nos pariter ita excommunicatos esse declaramus ; ex­ cepta anathematis poena in Decreto Sess. I \ . Ile editione et usu Sacrorum Libro­ rum constituta, cui illos tantum subjacere volumus, (pii libros de rebus sacris trac­ tantes sine Ordinarii approbatione impri­ munt, aut imprimi faciunt.” — Hinc sit j V. /λ' excommunicationibus latcp senlenlue a Concilio Tridentino inflict ut. 1740.— 1. Excommunicatio S. Sedi simpliciter reservata contra usurpatores bonorum ecclesiasticorum.8 Hæc multo latius patet quam ea, de (pia n. 1716 egi­ mus. Complectitur enim, (pioad objecta, ecclesiarum seu quorumvis beneficiorum vel locorum piorum jurisdictiones, bona, census, jura et quascumque obventiones: (pioad personas quosvis laicos sive Clericos (hos etiam si consentiant), (pii dicta ob­ jecta per se vel per alios, vi vel timore 1 L. VI. 693. 2 Vind. p. 578. Ed. 2·. T. II. p. 199. 3 Sc- 22. <·. II. Rcf. incusso, seu etiam per suppositas per­ sonas, seu quacumque arte (frunde) aut quocumque qua *$ito colore Cilnio, pré­ texta), ideoque etsi ex donatione supposita· personæ ad ipsos pervenerint, in proprios usus convertere iliaque usurpare iraestimunt, seu impedire, ne ab iis, ai (pios jure pertinent, percipiantur.1 Emptionem ab usurpatore sub hae sanctione compre­ hendi, certum est ex Resp. S. Imp b jnl. 1874.2 1741.— II. Excommunicationes nemini reservatre : 1 Contra imprimentes (n. 1704. (p 6°. R. ad c), aut imprimi facientes sine Ordinarii approbatione libros de rebus sacris tractantes, i. e. libros Sacrae Scrip­ turae, et eorumdem adnotationes quascum­ que de rebus sacris in genere, id est ad religionem pertinentibus, tractantes: de his solis enim agit Trid. decret.3 Sunt tamen, (pii opinantur allegato Tri­ dentino decreto comprehendi omnes libros ct minora opuscula, in quibus ex professo, non incidenter seu obiter tantum, disseri­ tur de quavis re sacra, puta de S. Scriptura, de articulo Fidei, de rebus ad cultum Dei vel Sanctorum spectantibus, de re Theolo­ gica aut ascetica, etc. Quam sententiam, confirmari putant, aut saltem magis con­ gruere cum quadam declaratione S. C. C., cujus meminit Reiflenstuel.4 Hodie vero hæc opinio relinquenda est, ut patet ex Responso S. lmp Fer. IV. die 22 decem­ bris ISSO.6 Nota praeterea obligationem obtinendi praevie Ordinarii approbationem incumbere iis. (pii ejusmodi libros imprimunt aut im­ primi faciunt. Quocirca, si forsan auctor scripta sua nec imprimit nec imprimi fa­ cit, sed vendiderit aut alias alienaverit, non ipse, sed (pii ea imprimit aut imprimi facit, censuram incurrit.0 2° Contra praesumentes docere, prae­ dicare, vel pertinaciter asserere, seu etiam publice disputando defendere, gravato conscientia mortalis peccati, habita copia confcssarii, necessariam non esse Confes1 Rev. Th. T. X. p. 618 sq. 2 Th. Put. η 139. 313 HI. 8 Sess. IV Deer, de editione et usu, etc. 4 L. V. T. VII η. 43. 6 Responsum iu extenso refert Past. Bl. für N. Amer. 1881. S 106. 6 Actn, T. VI. p. 146 in Append. l’E CENSI BIS. 357 sionein ant·· sumptionem Eucharistia·, • 1711HL “ Suspensionem per anmodo sil contritus.1 num ab Ordinum ad minis! ratione ipso jure Item contra negantes, clandestina Ma­ incurrunt ordinantes alienum subditum, trimonia vera ac r.ita esse Matrimonia, dram sub pnetextu beneficii -fatim con­ quamdiu Ecclesia ea irrita non fecit, fal­ ferendi, aut jam collati, sed minime -of­ soque affirmantes, Matrimonia, a filiisfa- ficientis. absque ejus Episcopi litteris milias sine consensu parentum contracta, dimissorialibutt, vel etiam subditum irrita esse.i2 proprium, (pii alibi tanto tempore mora­ 3° Contra raptores mulierum (n. 1020) tus sit, ut canonicum impedimentum con­ et omnes illis consilium, auxilium et fa­ trahere ibi potuerit. absque Ordinarii ejus vorem pra-bentes (n. 1700. q. 1°)? loci litteris testimonialibus " Ex L. L I Contra dominos temporales vel ma­ T. IX. c. 2. in 6°. Trid. Sess. 23. c. S. gistrat us, qui coactione gravi et injusta Ref. Innoc. XL Bull. Speculatores, j 4. libertatem Matrimonii contrahendi vio­ * lant.· Explanatio. 5° Contra cogentes mulierem ad ingre1° “ Ordinantes,” liccb Tonsuram tan­ diendum monasterium, aut ad solemnia * vota nuncupanda, praeterquam in casibus tum conferentes.1 2° “ Alienum subditum.” Quibus mo­ in jure expressis, eosque, qui consilium dederint, etc. ; item contra impedientes dis aliquis quoad ordinationem subditus fiat, vide n. 1519. q. 1°. sine justa causa.6 3° “ Beneficii . . . minime sufficientis” 0° Contra magistratus, qui adversus contradictores clausune Monialium ad in­ ad congruam sustentationem juxta leges ve) consuetudinem diercesis, ubi est bene­ stantiam Episcopi non praebent auxilium? ficium, si ipsum requirit perpetuam re-identiam : si vero non requirit, juxta taxant • · · o ARTICULUS II. originis.· 4° “ Absque ejus Episcopi,” i. c. Ordi­ DE SUSPENSION !Bl S I.AT.E SENTENTI.E. narii in genere, quatenus ipsi competit $ 1. De. suspensionibus latrp sententia> Sum­ dimissorias ad Ordines concedere.3 5° “ Qui alibi ” post septennium? mo Pontifici reservatis. 6° “ Tanto tempore,” i. c. ex veriori 1742.—I. “Suspensionem ipso facto sententia ultra sex menses.6 incurrunt a suorum beneficiorum percep­ 7° “ Litteris testimonialibus.” A iden. tione, ad beneplacitum S. Sedis, Capitula 1519. q. 1°. R. 5°. ct Conventus Ecclesiarum, ct monasterio­ Nota. — Leges de ordinatione etiam rum. aliique omnes, qui ad illarum, seu cos ligant, (pii ad aliquam Congregatio­ illorum regimen et administrationcin reci­ nem cum voti- simplicibus pertinent, nisi piunt Episcopos, aliosve Pr.clatos, de pra·privilegiis gaudeant? dietis Ecclesiis seu monasteriis apud ean­ 1745. IV. “Suspensionem per an­ dem S. Sedem quovis modo provisos, num a collatione Ordinum ipso jure incur­ antequam ipsi exhibuerint Litteras Aposrit, (pii, excepto casu legitimi privilegii, tolieas de sua promotioneEx Extrav Ordinem Sacrum contult rit absqiu titulo Comm. L. I. T. III. c. 1. beneficii, vel patrimonii. Clerico in aliqua 1713,- 11. “ Suspensionem per trien­ nium a collatione Ordinum ipso jure in­ Congregatione viventi, in (pia soit mnis professio non emittitur, vel etiam Religio­ currunt aliquem ordinantes absque titulo beneficii, vel patrimonii, cum pacto ut so nondum professo.” Ex C. S. Pii V. ordinatus non petat ab ipsis alimenta.” Romanns Pontifex Sacrorum. Ex L. HL Peer. T. λ c. 23 Trid. Sess. 21. c. 2. Rcf. L. V. Deer. T. III. c. 15. i 3 5 6 Sess 13. Can. 11. (le Each. Sess. 24. c. 1. (le Hef. Matr. ib. 6. 4 H», c. 9. Sess. 25.<· IS. tl< Bcg. S. Alph. L VU. 212. Se?!'. 25. c. 5 de Hcg. Explanatio. “ Religioso nondum professo, i. e. si. ve adhuedutn novit io, sive nondum so· 1 L VI 769. 8 Coinnient. n. 146. 6 B». a I„ Yi. gib. 4* Ib. n. 147 « R G40„ TRACTATIS 358 Icmiiiter professo. Vide n. 1522. 2° in Ji»"’· 1746. V. “ Suspensionem perpetuam ab exercitio Ordinum ipso jure incurrunt Religiosi ejecti, extra Religionem degen­ tes.” Ex Decreto S. C. C. 21 sept. 1624, probante Urbano \ III. Explanatio. 1° “ Ejecti,” non vero, uti videtur, fugi­ tivi ct apostata· a Religione, qui tamen alias incurrunt pumas.1 2° “ Extra Religionem degentes,” i. e. extra eam, quam solemniter professi sunt, vel extra aliam, ad quam possint canonice transire. Vide n. 1157. d). 1717. — VE “ Suspensionem ab Or­ dine suscepto ipso jure incurrunt, (pii eundem Ordinem recipere praesumpserunt ab excommunicato, vel suspenso, vel in­ terdicto noininatim denuntiatis, aut ab haeretico, vel schismatico, notorio ; eum vero, qui bona tide a quopiam eorum est ordinatus, exercitium non habere Ordinis sic suscepti, donec dispensetur, declara­ mus.” Ex L. V. Deer. T. VIII. c. 1. 2. Explanatio. 1° “ Præsumpserunt,” i. c. scienter et absque timore yram receperunt Ordinem ab aliquo ex dictis. 2° “ Qui bona fide,” i. e. non scienter. 3° “ Exercitium non habere Ordinis.” II.ee suspensio ab exercitio Ordinis (non suspensio ab Ordine, ut in priori parte hujus articuli) non videtur proprie sus­ pensio, qme irregularitatem gignere pos­ sit, sed potius inhibitio sub culpa.2 4° “ Donec dispensetur.” Hanc dis­ pensationem ab Episcopo concedi posse eum Avanzini3 et Comment.4 censemus. Cæterum, ut quis censuram incurrat necesse est, ut Ordinem receperit ; quare, si (piis invalide fuerit ordinatus (ut puta, si ordinatus sit a Ministris Anglicanis), suspensio ne intclligi quidem potest. 1748. — VII. “Clerici sæculares ex­ teri ultra (piat nor menses in l rbe com­ *morante ordinati ab alio (piam ab ipso suo Ordinario absque licentia Card. Ur­ bis Vicarii, ve! absone praevio examine 1 \\anz. (6?'. Comment, n. 119. 2 Avanz '4'. *·). p. J2. 3 Ib pp. Ql. «2. 4 □. 151. coram eodem peracto, vel etiam a pro­ prio Ordinario posteaquam in praedicto examine rejecti fuerint ; nec non Clerici pertinentes ad aliquem e sex Episcopati­ bus suburbicariis, si ordinentur extra su­ am ditecesim, dimissorialibus sui Ordi­ narii ad alium directis (piam ad Card. Urbis Vicarium; vel non praemissis ante Ordinem Sacrum suscipiendum exercitiis spiritualibus per decem dies in domo urbana Sacerdotum a Missione nuncupa­ torum, suspensionem ab Ordinibus sic susceptis, ad beneplacitum S. Sedis, ipso jure incurrunt : Episcopi vero ordinantes ab usu Pontificalium per annum.” Ex Edicto Card. Vicar jussu Clem. AHII. 24 nov. 1603. Decr. S. C. C. 21 sept. 1624. jussu Urban, A’111. Edict. Card. Vicar, jussu Ben. XIV. 20 mart. 1743. Explanatio. 1° “Clerici,” non vero laici, scu Ton­ sura non insigniti. 2° “ Exteri,” (pii scilicet non pertinent ad Romanam diœcesim vel ad aliquam ex sex suburbicariis. 3° “ In Urbe commorantes.” Ergo censura hac non tenentur Clerici exteri, (pii, completis Roma· quatuor commora­ tionis mensibus, obteniisque dimissoriis litteris a suo Ordinario, ex l rbe discedant animo non redeundi. Adde suspensionem n. 1717. XIII. 3°. § II. De. suspensionibus latrp sententia a Concilio Tridentino in/lictis. 1749. — 1° Qui alienum subditum or­ dinat absque Ordinarii sui testimonio de ipsius probitate ac moribus, suspenditur a collatione Ordinum per annum; ordina­ tus autem a susceptorum Ordinum exse­ cutione, (piamdiu proprio Ordinario vide­ bitur expedire.1 Patet diderent ia inter hanc sanctionem et aliam de (pia supra n. 1744.— in lege Trid. enim de alieno subdito agitur, (pii ordinationem petit, v. g. cum Apostolieo rescripto, vi cujus ab Ordinario non proprio ordinari possit, etc., imo cum litteris dimissoriis proprii Episcopi (originis sci!., vel domicilii, etc.), sed absque testimonio ejusdem de sua probitate.2 1 Sess. 23. (·. 8 Ref. - Avnnz. <50). c). p. 82. DE CENSI K IS. 2° Episcopus titularis, alterius subditum absque sui proprii Prælati expresso consensu aut litteris dimissoriis ordinans, suspenditur ab exercitio Pontificalium per anuum, ordinatus ab exsecutione Ordi­ num sic susceptorum ad beneplacitum sui Prælati.’ \ ide etiam infra sub 6°. 3° Majores Ordines suscipiens cum dimissoriis Capituli, Sede vacante, infra annum a die vacationis, concessis, dum beneficii ecclesiastici recepti sive recipi­ endi occasione arctatus non fuerit, sus­ penditur ab exsecutione Ordinum ad bene­ placitum futuri Prælati. Capitulum vero (vel Vicarius Capitularis2) ejusmodi di­ missorias concedens subjicitur interdicto , sic promoti ad Ordines Minores privilegio clericali privantur.3 Easdem pœnas or­ dinati incurrunt, qui dimissorias non a Capitulo, sed ab aliis in jurisdictionem Episcopi, loco Capituli. Sede vacante suc­ cedente obtinent.4 A ide tamen n. 1519. q. 2°. 11. 2°. § Littéral dim iuoriales. 4° Concedentes dimissorias Clericis sæcularibus, ut ab alio, quam ti proprio Episcopo, ordinentur, etsi fuerint Abbates vel alii exempti, aut Collegia vel Capitula, etiam Ecclesiarum Cathedralium, Sede non vacante (Sede enim vacante Capi­ tulum interdicto punitur, ut sub 3° expo­ situm est), per annum ab officio et bene­ ficio suspenduntur.6 Quoad Ordinantem autem vide n. 1744 et supra 1°. 5° Promoti per saltum suspenduntur ab exercitio Ordinis sic male suscepti.6 Ab Episcopo tamen ex legitima causa dis­ pensari possunt, si non ministraverint.7 Si enim ministraverint in dicto Ordine, fiunt irregulares.8 6° Episcopus, Pontificalia in alterius dioecesi exercens, sine Ordinarii loci ex­ pressa licentia, vel in personas eidem Or­ dinario non subjectas, ab exercitio Ponti­ ficalium, ct sic ordinati ab exeeutione Ordinum suspenduntur.’ 7° Sacerdos, absque licentia Parochi proprii vel Ordinarii sponsorum hosce Matrimonio conjungere vel benedicere au­ dens, suspenditur, donec ab Ordinario 1 2 8 δ 7 8 9 Sess. 14. c. 2. Ref. Avanz. (71). n). p. 111. Sess. 7. c. 10. Ref. 4 Ib. Ib. 23. e. 10. Ref β Avanz. (70). a), p. 108. Sess. 23 c. 14. Ref. Avanz. (70). d). pp. 109. 110 Sess. 0. c. 5. Ref. 35 Ô *·.-<« ι ejus Parochi, qui Matrimonio int<·)· j debebat seu a quo benedictio suscipienda erat, absolvatur.1 Ubi Decretum Ta>adsi publicatum non est, non videtur ha *c cen­ sura incurri.’ 8° Episcopi eoncubinarii, si a Synodo j Provinciali admoniti non se emendaverint, * suspenduntur. 9° Præfectæ monasteriorum (in quibus vota solemnia emittuntur), si de pro­ fessione suarum novitiarum Episcopum (mense ante professionem) certiorem non reddiderint, incurrunt suspensionem ab oflicio quamdiu Episcopo videbitur.4 Cfr. n. 1188. II. 1). ARTICULUS III. De interdictis lat e sententia per Con­ stitutionem “ .ΙροκΙ. Sti/i'” a Pio. IX. inflictis, et Romano Pontifici “ 'pe­ dali modo" RESERVATIS. 1750. — I. “Interdictum Romano Pontifici speciali modo reservatum ipso jure incurrunt Universitates. Collegia, et Capitula, quocumque nomine ,nuncupen­ tur. ab ordinationibus, seu mandatis ejus­ dem Romani Pontificis pro tempore existentis ad *universali futurum Concilium appellantia.” Ex Bulla Caena, j II. Explanatio. “Universitates” i. e. Communitates, “ Collegia, ct Capitula, quocumque nomine nuncupentur.” Ergo person® morales : nam physical seu singulares incurrunt censuram, dc qua n. 1709 actum est. 1751.— II. “Scienter celebrantes. v«l celebrari facientes divina in locis ab Ordi­ nario, vel delegato Judice, vel a jure in­ terdictis, aut noininatim excommuuicatos ad divina Officia, seu ecclesiastica Sacra­ menta, vel ecclesiasticam sepulturam ad­ mittentes. interdictum ab ingressu ec­ *clesia ipso jure incurrunt, donec ad arbitrium ejus, cujus sententiam contemp­ serunt. competenter satisfecerint.” Ex c. 8. L. V. T. VII. in fi°. 1 2 8 4 Ib 24. e. 1 Ref Mntr \vauz. (7 l· n’ p. 115. Sess. 25. c. 1 l. Ri f. Se>s. 25. de Rcg. c. 17. TRACTATES 360 Explanatio. 1° “ Divina,” quæ scii, solis Ecclesia· Ministris fas est obire, quteque in loco interdicto sub gravi prohibentur per se vel quoad modum. 2° “ In locis . . . interdictis,” sive gencraliter. sive specialiter. Lex enim non distinguit: loca tamen a jure interdicta non censentur talia, nisi accedat declaratio auctoritatis ecclesiasticas.1 3° “Aut nominatim,” etc. Vide n. 1674. q. 1°. 4° “ Ad divina Officia seu ecclesiastica Sacramenta vel ecclesiasticam sepulturam admittentes.’’ Ilie articulus specialiter videtur pertinere ad eos, ad (piorum curam spectat prohibere vel admittere aliquem ad hujusmodi actus.- Hoc interdictum itaque incurrit v. g. sacerdos, qui tali excommunicato Sacramentum ministrat, etc. At illos quoque comprehendi non dubitamus, quibus ex officio, vel pri­ vilegio, vel consuetudine incumbit tales arcere, quique id cum gravi culpa omit­ tunt. Hinc, si laicus ex officio, vel pri­ vilegio, vel consuetudine habeat custodiam ecclesiæ vel cœmeterii, et nominatim ex­ communication admittat ad sepulturam, hanc censuram incurrit. Censent quidem Comment.1 *34 hanc pœnam. uti antea, solos Clericos, utique omnes, tenere, cum verba “celebrari facientes, . . . admittentes” eos indicent, qui in locis sacris potestatem habent. At aliter Varceno, cui assenti111111’.·* interpretatur. Et ratio est, quia lex laicos non excludit, neque directe, ne­ que indirecte. Non directe, uti patet. Sed neque indirecte. Licet enim concedatur, admissionem, de qua in hae sanctione, po­ testatem quamdam requirere (est enim aliud admittere solum in aliquem locum v. g. in clausuram, et admittere ad divina officia, etc.), talis potestas tamen etiam in laicis aliquando inveniri potest, v. g. ut faciant dicto modo divina in loco interdicto cele­ brari. vel ut ad sepulturam, imo etiam ad divina officia, admittant. 5 “ Donec ad arbitrium ejus, cujus sententiam contempserunt.” — Si tamen judex delegatus, non per auctoritatem pro­ 1 * 1 4 Avanz. (57). p. 95. Suart z. de Cens. disp. 37. sect. 1. n. 6. n. 161. p. 972 sq. priam ipsi eoi latam, sed vice ct nomine tantum Superioris sententiam tulit, ad Superiorem recurrendum est : in inter­ dicto vero locali a jure lato ad Summum Pontificem, si hic interdictum denuntiavit (vide 2°) ; secus ad Episcopum.1 I 752. — Interdicta ipso facto a Concilio Trideutino lata, — Pneter interdictum, de quo supra n. 1749. 3°, in Sess. 6. c. L Ref. interdicuntur ab ingressu ecclesia * Metropolitanus, qui Suffraganeos Episco­ pos sine justa causa ultra annum con­ tinuum a suis diœcesibus absentes, ct Sufïraganeus antiquior residens, qui Me­ tropolitanum ita absentem infra tres men­ ses Rom. Pontifici non denuntiant. Vide etiam Sess. 23. c. 1. Ref. ARTICULUS IV. DE CENSERIS, Ql.E CONTINENTI R IN CONST. “ Apostolicæ Sedisf ABSOLVENDIS. Prosequitur Constitutio “ Apostolicæ Sedis ” : “ Craterum decernimus, in novis qtiibuscumque concessionibus ac privilegiis, quæ ab Apostoliea Sede concedi cuivis contigerit, nullo modo ae ratione intelligi unquam deberi;, aut posse comprehendi, facultatem absolvendi a casibus et censu­ ris quibuslibet Romano Pontifici reserva­ tis,’ nisi de iis formalis, explicita, ae indi­ vidua mentio facta fuerit : quæ vero privilegia aut facultates, sive a Prædecessoribus Nostris, sive etiam a Nobis cuilibet Cietui, Ordini, Congregationi, Societati, et. Instituto, etiam regulari cujusvis speciei, etsi titulo peculiari prædito, atque etiam speciali mentione digno, a quovis unquam tempore hucusque conccssne fuerint, ea omnia, casque omnes Nostra hac Constitutione revocatas, sup­ pressas, et abolitas esse volumus, prout reapse revocamus, supprimimus, et abole­ mus, minime refragantibus aut obstan­ tibus privilegiis quibuscumque, etiam specialibus, comprehensis, vel non, in Corpore Juris, aut Apostolicis Constitu­ tionibus, et quavis confirmatione Apostolica, vel immemorabili etiam consuetudine, aut alia quacumque firmitate roboratis, quibuslibet etiam formis ac tenoribus, ct cum quibusvis derogatoriis, aliisque efficacioribus et insolitis clausulis, quibus ’ Adde interdictum n. 1717. XIII. 3°. DE CENSI BIS. omnibus, quatenus opus sit, derogare in­ tendimus et derogamus.” “ Firmam tamen esse volumus absol­ vendi facultatem a Tridentina Synodo Episcopis concessam Ses». XXIV. C. VI. de Reform, in quibuscumque censuris Apostolic»? Sedi hac Nostra Constitutione reservatis, iis tantum exceptis, quas eidem Apostolicæ Sedi speciali modo reservatas declaravimus.” “ Decernentes,” etc. (sequunturclausulæ consuctæ). “ Dat. Romæ an. 18G9. — IV. Id. Octobr.” Explanatio. 1753. Quæsita. — Quær. 1° Qua­ nam absolvendi facultates seu privilegia in vigore permanserint post editam Const. “ Apostolicæ Sedis ” ? Resp. 1° Quod Episcopos spectat, vide dic­ tam 1-102.11.1). 2) et dicenda h. n. quær. 2°. Resp. 2 Quod Regulares attinet quoad absolutionem suorum pneter facultatem n. 1195. G. e). 2). 1° recensitam . si de particularibus proprii Instituti censuris (n. 1700. q. 2°) agatur, cum ista·, ut an­ tea, in suo vigore permaneant, et quoad facultatem absolvendi nil de liis in præsenti Constitutione disponatur, ejusmodi facultates eisdem, ac antea, competere cen­ senda? sunt ; nam legitimarum facultatum revocatio non pnesumi, sed ostendi debet. Resp. 3' Quoad omnes “ SSmu* Pater nullatenus intendit, ne minimum quidem detrimentum inferre facultatibus, . . . quæ a S. Sede ante promulgationem . .. Consti­ tutionis . tpost. Sedis concessa' fuerint ; . . . atque vult, ut in suo pleno vigore perma­ neant, tempore perdurante in did is concessio­ nibus . . . pra/inito." Ita Pius IX. lita cocis Oraculo Assessori S. O declaravit.1 Hinc quisque apud nos videat, quibus fa­ cultatibus ab Ordinario loci, in quo Confes­ siones audii, vi privilegiorum. (|U«v Epis­ * copi nostris a S. Sede concedi solent (p. LXXI.n. 15. H!), instructus sit. Attendat pnvterea ad principia generalia, de quibus agitur n. 1102. II. sub 2); IV. et 1103. q. 1°. q. 2°. q. 4°. q. 5°. Quær. 2° Quid quoad absolutionem sin­ gularum censurarum Const “ A post. Sed servandum sit ? Resp. Quæ magis praefica sunt, fere ad sequent ia reducuntur. 1 Avatu. (20). 361 1° Quoad censuram contra damnatos librosfn. 17O2i,attende non Olunttegente *, sed etiam retinentes ea teneri. Quare absolutio dari nequit, nisi ii-, qui vere cessant c*sc retinentes v. C. comburendo. 2 Quoad censuram in ( lericonnn percussores in. 1719;, distinguenda est percussio levis, gravis scu mediocri' et enormis. Levis est ca, quæ gravem qui­ dem injuriam continet, sed cæteris mini·' gravem, cujusmodi ea *i quæ contusionem affert, vel deformita­ tem, ut si percusso dentem excusseris, v< ! is copiam sanguinis fuderit 8— *Emormi , si magna intervenit vulneratio ut si ocu­ lum exclusisti, si membrum rupisti. etc.;, vel magna sanguinis effusio, aliunde qn .ni e naribus, vel magna injuria.4 ln dubio autem sitne gravis an levis, habenda <-' gravis, ne occasio præbcatur lædctidi Statum ecclesiasticum,5 scu quia privile­ gium Canonis large interpretandum t>t (n. 1719'.— Itaque si percussio fuerit levis; — vel gravis quidem aut etiam enormis, sed occulta, aut perpetrata . muliere vel im juberi ; vel grans, sed agatur de collegialiter viventibus.— Episcopi absolvere possunt? “ Possunt” vero Pnelati “ regulan s absolvere *uos subditos ab excommunicatione ob percus­ sionem etiam gravem, et enormem et publicam, inflictam non solum religiosis ejusdem Ordinis sed etiam alterius, et etiam Clericis sæcularibus.” Ita S Alphonsus de Regularium privilegiis.7 circa quæ, hae in re, Const. xipost. Sed. (n. 1719) nihil immutavit 3" Circa censuram in societates damna­ tas (n. 1721), absolutio dari uequit iis. qui non penitus nnunciaverint damnatis illis societatibus. Oportet ergo, ut omne vinculum cum illis solvatur, et omne vin­ culi illius signum destruatur. De denunciatione vide n. cit. 1721. Qua runt, an monendi sint, qui damna­ tis societatibus dederunt nomen? Resp. Disting. Agitur enim vel de foro externo, vel de interno. 1 3 5 7 L \ II 277 27' Ib. 277 Ib. 2«0. De Priv. n 97. 3 lb. 27S 4 Ib. 277. * Ib. 279 3G2 TRACTATUS DE CENSI IUS. Desponsa. Si de externo, subdisting. inter pasto­ ralem admonitionem, ac judicialem sen­ " Feria IV., die 8 Julii, 1874. tentiam. (pia reum, dc (pio agitur, excom­ “ In congregatione Generali S. Rom. municationem incurrisse declaratur. Sententiam hanc declaratoriam utrum et Univ. Inquisitionis habita coram ferri expediat, definiri generat im non po­ Em’inis ac 11’mis 1). D. S. R. E. Car­ test, sed facti personarumque circumstan­ dinalibus contra hæreticam pravitatem Gefdibus Inquisitoribus, propositis supra tiis sedulo expensis dignosci debet. Ad pastoralem vero admonitionem (piod scriptis dubiis, præbabitoque 1). I). Con­ attinet, si deliciat probabilis spes fructus sultorum voto, i idem 11’mi dixerunt: — et prudens simul adsit nictus gravioris ad lum generice loquendo Negative juxta cujusdam mali, differri potest, dummodo e decreta jam edita : eum vero juxta ea, Pastoris silentio scandalum non oriatur. i quæ habet Albitius, pueri et morituri Si de foro interno sermo sit, generatim non abjurent, si agatur de morti proximis, admonendi sunt, quia generatim deficit ac materialiter seu in bona fide sectis a S. Sede damnatis adscript is (et nisi pnevideaut (addo) postea deficiet bona fides. Ita, quoad substantiam, Instructio S. atur (piod specialis admonitio profutura Off. Fer. IV. d. d. 4 apr. 1871. Cum sit), sufficere, (piod in genere hortentur, * auctori­ mica igitur salis intclligenda sunt, quæ ut se sincere subjiciant Ecclesia tati atque mandatis S. Sedis, deinde bap­ hac dc re scripsit Schneider.1 tizari atque absolvi possint. Scandalum Confirmatur resolutio nostra ex Resp. S. C. 0., dato ad Postulatum Rssini Pa­ vero reparetur eo meliori modo, (pio fieri tris Sorin, Sup. Gen. Congnis S. Crucis, possit, etiam post obitum. — Ad 2dum et quod, cum morientes concernat, a fortiori 3um Provisum in præcedenti. “ Pro Dxo J. Pelami, S. Bnre et facit pro quæstionc nostra. Unio. Inquis. Not. En Postulatum ct Resp. “Jacobus Yacgagi.xe, Substitutus." “ Beatissime Pater. 4° Quod censuram attinet contra Si“ Presbyter Eduardus Sorin, Superior moniam (n. 1725) vide facultatem Epis­ Generalis Congregationis Sanctæ Crucis, coporum nostrorum, p. LXX. n. 5. pro tranquillitate conscientiæ Missionario5° Absolutio censura·, quam incurrunt rum suæ Congregationis in Statibus Fu *collectores Missarum, dc quibus n. 1727, deratis America! Septentrionalis, humiliter non detur nisi volentibus restituere juxta expostulat a S. Congregatione S. Officii dicta n. 1325. q. 8°, vel paratis stare man­ responsiones ad sequentia dubia. datis S“ Sedis, casu, quoad eam pro con­ “ Dubium primum·.— Au Parochus, sive Missionarius, ad ægrotum vel morientem, donatione recurratur. Nota. — Rarissime pœnitentem rite præsertim non baptizat um vel protestantem vocatus, quem certe scit ad Liberos dispositum, ob peccatum, cui censura ali­ Minatores pertinere, ac bona fide versari qua reservata annexa sit, inabsolutum in prædicta secreta societate, possit sine dimittere oportebit, sive (piod 1) pau­ ulla admonitione quoad relinquendam cissimi sint casus, in quibus confessariis damnatam societatem, illuni baptizare vel non adsit facultas ab Ordinario sibi in litteris jurisdictionis communicata, sive absolvere ? “ Dubium, secundum. — An Missiona- (piod 2) paucissimi illi casus rarissime rius interrogare debeat morientem, si so­ occurrant, sive (piod 3) pœnitens, defectu lum dubitet de morientis afliliatione ad alicujus ex conditionibus n. 1400. 1401 et 1662 1664 recensitis, vel ipsam cen­ Liberos Muratores ? “Dubium· tertium.— In utroque casu, suram, vel reservationem non incurrerit, si tempus vel morientis status discussio­ sive quod 4) propter rausas n. 1402. II. nem non permittat, debetne Missionarius 2). 1\. et n. 1403 allegatas reservatio quæstionc in ullam proponere eidem mori- aut penitus sublata fuerit, aut saltem in­ euti circa societatem secretam Liberorum directe tollatur, sive (piod 5) hodie fre­ Muratorum ? I quentius quam olim præsto sint facultates 1 Manuale Sacerd. Ed. *6. p. 461. 3). 1 alicujus jubilæi. TRACTATUS DE IRREGULARITATIBUS. CAPUT I. DE IRREGULARITATIBUS IN GENERE. 1754. Definitio.— Irregularitas, stricte sumpta, est impedimentum canonicum, prohibens, ne quis Clero adscribatur, vel ad Ordinem superiorem ascendat, vel func­ tiones Ordinis suscepti exerceat. Dicitur: 1° impedimentum. Hinc dif­ fert irregularitas a censuris, a depositione et degradatione præsertim ex hoc capite, quia censuræ, depositio et degradatio sem­ per supponunt culpam, ct habent rationem pœnæ ; irregularitas vero non semper cul­ pam supponit, et, si quando per modum pœnæ imponatur, hoc fit secundario tan­ tum, nec ad reum puniendum, sed ad inde­ centiam in Sacro Ministerio præcavendam. Dicitur: 2° canonicum. Vide n. 1756. I. Dicitur : 3° prohibens ; nam irregula­ ritates, utpote sola auctoritate Ecclesiæ constitutæ, non impediunt receptionem vel exercitium Ordinum quoad validita­ tem. I nde sacerdos irregularis, etsi illi­ cite, valide tamen absolvit, etc.1 Dicitur: 4° ne quis Clero adscribatur, licet per Tonsuram tantum.2 Dicitur: 5° vel functiones Ordinis sus­ cepti. Quarc non vetantur quæ a laicis aut sine Ordine fieri valent, ut iu Ecclesia cantare . Sacramenta, si Ordinem exci­ pias, suscipere ; conferre beneficia ; Ma­ trimonio assistere; dispensare in votis; absolvere a censuris, etc.8 1755. Divisio. — Multiplex distingui­ tur irregularitas : 1° Irregularitas ex defectu vel ex de­ licto, prout oritur ex quibusdam defecti1 L. VII. 342. 2 Ib. 3 Ib. bus in Jure expressis, vel contrahitur ex certis delictis in Jure determinatis. 2° Irregularitas totalis vel partialis, prout excludit ab omni Ordine (etiam a Tonsura), et Ordinis usu, atque—indi­ recte ut consequenter — ab omni bene­ ficio ecclesiastico, vel arcet tantum ab aliquo horum. 3° Irregularitas perpetua vel temporalis. prout ex se semper durat nisi tollatur dispensatione, aut aliis modis infra deter­ minandis ; vel durat tantum ad aliquod tempus, ct postea cessat absque ulla dis­ pensatione. Sic irregularitas ex defectu ætatis evanescit completo tempore ad Ordines requisito. 1756. Principia.— I. Nulla unquam incurritur irregularitas, nisi in Jure Cano­ nico, i. e. in decreto Papie vel Concilii a Papa approbati,1 expressa sit. Hinc: 1° irregularitas ab homine non admittitur ; 2° irregularitas incurritur ipso facto ante omnem judicis sententiam, et etiam ob defectum vel crimen occultum ;2 3° non valent in hac materia argumenta a pari, vel etiam a fortiori ;3 4° consuetudo eam inducere nequit, quæ tamen, ut optima legum interpres, in dubio an in Jure sit expressa eam confirmare potest, dummodo accedat communis DD. sensus.4 II. Irregularitas ex defectu semper incurritur, stante defectu ; quia ratio­ nem pœnæ non habet, sed rationem so­ lius impedimenti. Irregularitas vero ex delicto non incurritur absque culpa, et quidem gravi, quia, licet finis irregulari­ tatis non sit punire, nec corrigere reos, 1 2 3 4 L. VII. 345. L. V. T. XI. c. 18 in C’. L. VII. 345. Ib. 364 TRACTATIS non contrahitur tamen nisi ratione delicti proprie voluntarii et vere gravis. Præ­ terea factum, cui irregularitas r.r delicio annexa est, externum et in genere suo consummatum esse debet ; item commis­ sum post septimum aetatis annum.1 1757. Qu.es ita.— Quær. 1° An ad irregularitatem ex delicto incurrendum, prater scientiam legis divina requiratur scientia legis ecclesiastica prohibentis ? Resp. Affirm·. probabilius ct commu­ nissime. Ratio est, quia irregularitas luce rationem pœnæ habet.1 2 Excipe tamen homicidium, ob particularem indecentiam, quam inducit.8 Quær. 2° An requiratur etiam scientia pana, seu irregularitatis, si agitur de delicto ? Resp. Duplex est sententia probabi­ lis. I*, valde probabilis, negat, quia irregula­ ritas non est pœna medicinalis, sed inhabilitas, seu pœna mere punitiva. 11*, sal probabilis, affirmat. Ratio est, quia irregularitas ex delicto censetur vera pœna, et quidem extraordinaria, imposita in vindictam criminis, licet effectus illius primarius sit inhabilitatem constituere. Porro, ubi tanta pœna infligitur, non cen­ setur Ecclesia eum tanto rigore procedere, ut incurratur ab illo, qui eam ignorat.4 Quær. 3° An censearis irregularis in dubio utrum irregularitatem incurreris ? Resp. 1° Neg. iu dubio juris, seu in dubio, an talis casus subjaceat legi irregu­ laritatem statuenti. Ita fere omnes Theo­ logi. Ratio est, quia, ubi dubium adest, irregularitas hæc iu Jure non certe expri­ mitur. Ergo, etc. Præterea odia sunt restringenda.6 Resp. 2° lu dubio facti disting. : vel est dubium de homicidio, vel de alio de­ licto. Si prius, verius irregularitatem incurristi, ob specialem indecentiam, quæ in homicidio repentur, ut ex Jure colligi­ tur. Hoc tamen non valet dc dubio an secutum fuerit homicidium (e. g. abortus), sed de dubio utrum, dum revera secutum fuit, secutum fuerit ex causa, certo posita, eaque de se mortifera: tunc enim ex 1 * 3 1 4 L. VII 348 et Clement L. V. T. IV. c. unie. Ib. 350. Ib. Ib. 351. Ib 346. communiter contingentibus praesumen­ dum est mortem ex tali, et non cx alia, causa secutam fuisse, ('icterum ejusmodi irregularitas duos tantum producit effec­ tus, obligationem scii, abstinendi a cele­ bratione ct quaerendi dispensationem, adeoque clericos tantum tenet, non item laicos. — Si posterius, verius non incur­ risti, quia in dubio nemo damnandus est.1 Quær. 4° An incurratur irregularitas ob crimen externum quidem et consumma­ tum, sed prorsus occultum ? Resp. Affirm, verius, ait S. Alph.2 Ra­ tio est, quia Ecclesia, crimina reservando, etiam occultissima reservat, modo suæ jurisdictioni subjaceant, nempe modo sint externa, prout imposuit excommunicatio­ nem liicrcsi omnino occultæ, etc. Evin­ citur insuper ex cap. Liceat,3 ubi praebetur facultas Episcopis absolvendi ab irregula­ ritatibus et censuris occultis. Quær. 5° Quomodo irregularitas tolla­ tur ? Resp. Tollitur sequentibus modis: 1° Per dispensationem : 1) Papie in omni casu, modo non adsit impedimen­ tum dc jure naturali, seu quod exercitium Ordinis Sacri impossibile reddat ; 2) Episcopi et Regularium, si irregularitas cx delicto occulto proveniat, excepto ho­ micidio directe voluntario,4 at non excepta hieresi.6 Occultum autem hic eodem sensu venit, quo sumitur in impedimentis Ma­ trimonii® (n. 1564). Episcopi autem hac facultate uti possunt tantum erga suos; non tamen refert utrum hi vel etiam illi in dioecesi existant.7 Cæteras Episcopo­ rum circa irregularitates facultates vide n. 1114. I. 2° ct 3°; 3) Cujuslibet delegati pro ratione accepta’ facultatis. Facultates Episcopis nostris delegatas vide p. LX\. n. 2, et p. LXXÏI. n. 3 ; Prælatis vero regularibus, quoad suos, n. 1195. C). 5°. 2° Ordinarie per cessationem causa; v. g. ætate requisita adveniente, si irre­ gularitas cx defectu letatis proveniat; item per mutationem domicilii seu loci, aut per emendationem, si ex infamia oria1 2 3 4 4 « 7 L. VII. 347. Dub. 3. Ib. 349. Trid. Scss. 21 e. 6. Rcf. L. VU. 388. 395. 396. Ib. 76. L VI 593. De Priv. n 33. L. VII. 81. De Priv. n. 32. UE IRREGULARITATIBUS. 365 tur. Pro .luris tamen infamia dispensa- ' I. Ex defectu animi. tio requiritur.1 — Dixi : ordinarie; nam 1758. — Triplex defectus animi assig­ non cessat hoc modo irregularitas «r de­ licto, nec qutccumquc ez defectu, ut puta natur, scilicet rationis, scientific, et Fidei confirmatu?. cx delectu lenitatis, Sacramenti, etc? 1° Rationis. Hinc sunt irregulares 3° Per Baptismi susceptionem. cessat irregularitas ex delicto c» ex infamia facti? perpetuo amentes, lunatici, furiosi, epi­ leptici et energumeni, etsi lucida intervalla An et juris? Vide n. 1767· q· 2°. 4° Per Professionem religiosam cessat habeant. Minus difficulter tamen illis irregularitas ex defectu natalium, sed permittitur susceptorum Ordinum exerci­ solummodo ad Ordines suscipiendos, non tium, quam novorum susceptio. Hæc irregularitas de jure etiam morbo cessante autem quoad dignitates et prælaturas? Quær. 6° Quomodo Jiat dispensatio ab manet ct per dispensationem Pontificis tolli debet, nisi amentia, etc. ex causa po­ irregularitate ? Heap. Nulla forma invenitur præscripta tius accidentali, v. g. febre, provenerit. in .Jure; unde nulla determinata necessa­ Definivit etiam S. ( . C.1 Clericum, qui rio adhibenda est. Fieri autem potest levi epilepsia semel affectus fuit et deinde formida sequenti, aut alia æquivalenti : 1 per plures annos dicti morbi signa am­ “ Dispenso tecum super irregularitate, plius non dedit, non esse irregularem et quam incurristi propter”. . . (talem cau­ promoveri posse. Exercitium tamen Or­ sam), “ in nomine Patris,” etc., vel dinum jam susceptorum permitti a Supe­ “ auctoritate mihi concessa a S. P.” vel riore potest, si vel sufficiens tempus jam “ ab Episcopo, dispenso tecum,” etc., “ et elapsum est, ita ut cessatio morbi pruden­ habilem reddo et restituo execution! ter præsumi possit (quod præsertini ex Ordinum, et officiorum tuorum, in nomine judicio religiosi et pii medici decidendum Patris,” etc., vel si nullum habeat Ordi­ putamus), vel raro et minus vehementer nem : “ habilem reddo te ad omnes Or­ morbus ingruit. Hinc aiunt, epileptico, dines suscipiendos.”—Cfr. Rit. Rom. de 1 qui v. g. semel solummodo in mense cadit absque clamore et spuma, celebrationem Sa er. Pœn. tit. ult. Missæ permitti posse, privatim tamen adjunctoque sacerdote jejuno, qui Missam, adveniente morbo, perficiat.1 2 2° Scientirr. Irregulares sunt, qui CAPUT II. non habent scientiam singulis Ordinibus DE IRREGULARITATIBUS IX PARTICULARI. necessariam, sive dc facto nesciant, sive 1° DE IRREGULARITATIBUS EX DE­ discendi sint incapaces. Vide 1523. q. 1°. FECTU ; 2° EX DELICTO. 3° Fidei confinnatfp. Irregulares sunt neophyti in adulta ictale recenter bapti­ zat), usquedum ab Episcopo digni judi­ ARTICULUS I. centur.3 DE IRREGULARITATIBUS EX DEFECTU. Octo earum species numerantur, sci­ licet ex defectu 1° animi; 2° corpo­ ris; 3° natalium; 4° retatis; 5° liber­ tatis; G° Sacramenti; 7° lenitatis. 8° famie. Defectus isti, vel potius qualitates iis opposita», his exprimuntur versiculis : Natales, animus, libertas, corpus et retas, Xon bigamus, lenis, nec mala fama notet. 1 3 ’ * L VII. 352 sq. Scavini, T. III. 001. I. VII 36 k Ib. 351 426. II. Ex defectu corporis. 1759. — Ex duplici capit» incurritur luce irregularitas : 1° si quis ad rant ad contrahendum Matrimonium, et postea contraxerunt, quia per Matrimo­ nium subseq tiens légitimât! sunt.5 b) Illegitime nati ex Matrimonio pub­ lico, sed invalido ob impedimentum occul­ tum ab uno saltem ignoratum.8 c) Filii nati ex infidelibus, quorum Matrimonium validum fuit secundum na­ turam (et, in sententia communiori, de qua n. 1574. q. 1°, secundum civiles eorum leges), quamvis invalidum secun­ dum Jus Canonicum. d) Expositi, de (piorum parentibus non constat.7 Quær. Quomodo tollatur irregularitas ex defectu natalium ? Resp. Tollitur: 10 per legitimum sub­ sequens Matrimonium parentum, ut modo dictum est; 2° per Professionem religio­ sam ad effectum n. 1 757. q. 5°. R. 4° declaratum; 3° per legitimam dispen­ sationem sive S. Sedis, sive, ad effectus n, 1144. 1. 3° designatos, Episcopi. 1 2 8 4 5 ° ’ L. VI. 244. L. VII. 408. L. 1. Decr. T. XVII. c. 1. 18. L. VIT. 425. Ib. 422. Ib. 420 sq. Ib. 424. Ib. 432. DE IRREGULARITATIBUS. IV. Ex defeciu fetatis. 1762. — 1’ Irregulares habentur, (pi ætatem canonicam non attigerunt. 2° Qui scienter Ordines suscipiunt ante canonicam ætatem, peccant graviter. Quænam pro singulis Ordinibus ætas requiratur, vide n. 1523. q. 2°. V. Ex defectu Ubertatis. 1763. — Ex triplici vinculo oritur li­ bertatis defectus, scilicet ex vinculo servi­ tutis, Matrimonii et ollicii. Hinc irregu­ lares sunt : 1° Omnes servi proprie dicti, donec ple­ nam libertatem consequantur. 2° Uxorati, qui Ordines suscipere non possunt, nisi de consensu uxoris castita­ tem voventis et Religionem ingredientis, saltem si juvenis sit, vel nisi ob uxoris adulterium divortium juridice factum sit. Vide n. 1521. 10°. 3° Qui ex stipendio vel juramento nego­ tiis sæcularibus implicantur, ut judices, magistratus, etc., quousque durat eorum officium, nisi habeant specialem dispensa­ tionem Papæ, vel nisi consuetudo id per­ mittat.1 VI. Ex defectu Sacramenti. 1764. — Per defectum Sacramenti intelligitur in present i casu Sacramentum Matrimonii pluries receptum, seu biga­ mia. Patet bigamos esse irregulares ex Jure Can.2 Ratio autem convenientiæ est. quia in bigamia deficit perfecta sig­ nificatio unionis Christi eum Ecclesia, qme unio est omnino simplex, et non multiplex. Id vero illatum est ex Apos­ tolo : ’ Oportet . . . Episcopum . . . esse unius uxoris virum. Bigamia de Jure Can. triplicis est generis, scilicet bigamia vera, interpretatira, et simili!ndinaria. 1° fera habetur, eum quis plures suc­ cessive uxores valide ducit, et cum sin­ gulis Matrimonium consummat eo modo, quo dictum est n. 15S9. 11.4 2° fnierprêtatwa est. qua quis ex inter­ pretatione juris ut bigamus habetur, licet * 3 < L. L 1. L VII. 456. II. A. Tr. XIX. 143. I. Decr. T. XXI. Titi». 3. 2. \ 11 I3ii Π2. L VI. 1075. r 367 unicam duxerit uxorem. Talis est: 1) qui duxit, etiam invalide, et cognovit vi­ duam a suo priori marito cognitam ; 2) qui duxit (juxta S. Alph. licet invalide) ct cognovit mulierem quamlibet ab alio coruptam, etsi bona fide putasset virgi­ nem ; 3) qui propriam uxorem cognoscit post adulterium, licet sibi incognitum (ut docet communis et verior sententia) vel etiam occultum (juxta sententiam, quæ S. Alph0 magis arridet), ab ea commissum; 4) qui contrahit et consummat duo Matri­ monia, unum validum, et alterum invali­ dum, licet in bona fide. Imo, etiamsi utrumque Matrimonium esset invalidum, irregularis fieret, qui utrumque consum­ maret. Evincitur ex variis locis Juris Can. 3° Similitudinaria, cum quis attentat ct consummat Matrimonium post votum solcmne Religionis, aut Ordinem Sacrum susceptum, licet nullum sit Matrimonium Ratio est, quia ille merito censetur duo Matrimonia contraxisse, primum spirituale cum Christo, secundum carnale cum mu­ liere.1 λ II. Ex defectu lenitatis. 1765.— Irregularitatem ex defectu le­ nitatis contrahunt quicumque voluntarie, active, efficaciter (i. e. effectu secuto) et proxime ad necent vel mutilat ionem alicujus, licet juste, concurrunt per actionem natura sua ad id ordinatam.2 Resolves. — 1° Sunt irregulares carnilices, judices, et omnes, qui hujusmodi judicio vel juridice, vel iquo casu irregula­ ritas ex delicto incurritur) injuste it cum peccato cooperantur. Excipe: 1 testes coactos ct, ut mihi quidem ob eamdem coactionis rationem videtur, juratos (n. 1056); 2° accusatores, damnorum suo­ rum compensationem petentes Proinde Clerici, (pii supplicio capitali sine causa sufficiente, v g ex curiositate, adsistunt, irregulares non fiunt, modo in pœnam efficaciter non influant ; in Majoribus con­ stituti tamen veuialiter peccant. '2 Non sunt irregulares medici et chi­ rurgi. licet membra abscindant, aut mor­ tem remediis bona fide datis accelerent, nisi gravis negligentia intercedat, quo in casu irregularitas ex delicto oritur. 3’ Xee ('leriei medicinam aut chirurgi1 L VII. 136 sq. “ Ib. 457 sq. TRACTATUS 368 am exercentes citra incisionem ct adus­ tionem. Imo nec si incisionem aut adustionem in casu necessitatis adhibeant; necessitas enim nulla lege regitur. Imo nec extra necessitatem, si Clerici non sint in Sacris constituti, modo (ex gravi culpa) mors aut mutilatio non sequatur. 4° Non sunt irregulares, qui aggresso­ rem occidunt in justa defensione, quia non censetur defectus lenitatis vitam pro­ priam, servato moderamine inculpatæ tutelæ, defendere etiam cum morte injusti aggressoris. 5° Milites non fiunt irregulares in bello justo defensivo, nec in justo offensive, nisi propria manu occiderint vel mutila­ verint ; in bello autem injusto totus exer­ citus fit irregularis, etiamsi unus tantum homo pereat.1 VIII. Ex defectu fama. 17G6. — Infamia est : ]° facti, quæ con­ trahitur ante omnem sententiam ex cri­ mine enormi et notorio, seu (piod ita evi­ dens sit majori parti viciniæ vel collegii (ubi saltem sint decem), ut nulla possit tergiversatione celari; 2°juris, quæ con­ trahitur a) ex confessione juridica criminis vi legis ecclesiastica' vel etiam civilis (quæ tamen ab Ecclesia admitti possit) infamantis ; b) ex judicis sententia crimi­ nis infamantis dcclaratoria, vel ad poenam infamantem condemnante. 1767. Qu.esita.— Quær. 1° Qua­ tiam sint pracipua crimina, quibus ex jure adnexa est infamia ? Resp. Sunt sequentia (dummodo fac­ to vel jure notoria) .· homicidium, per­ jurium factum iu judicio, simonia, so­ domia, lenocinium, proditio, adulterium, exercitium usurarum, invasio Cardinalium vel Episcoporum, raptus mulierum, duel­ lum, paratio armorum contra parentes, etc.2 Quinam ex crimine parentum infa­ mes sint, vide S. Alph.8 Quær. 2° An sint irregulares innocen­ tes. qui ex falsis testimoniis ad panas infa­ mantes damnati fuere ? Resp. Affirm., donec sententia fuerit revocata, vel legitimam dispensationem obtinuerint ; ratio, quia de facto sunt in­ fames. 1 Quoad omnia, L. VII 457 3 Ib. 362. 363. 468 et 384. 385. 3 U». 363. Irregularitas ex infamia facti cessat, tum per Baptismum, tum per emendatio­ nem notoriam, saltem per triennium per­ severantem, absque dispensatione; secus, si dc infamia juris agatur. Salmanticenses tamen non improbabile putant et hanc per Baptismum tolli.1 ARTICULUS II. DE IRREGULARITATIBUS EX DELICTO. 176S. — Quintuplici ex capite irregu­ laritas ex delicto incurritur, scilicet: l2 ex mala Baptismi susceptione, et ex ejus iteratione; 2° ex mala Ordinum sus­ ceptione et usurpatione; 3° ex censurie violatione; 4° ex quorumdam criminum enormium patratione ; 5 ex homicidio ct mutilatione. Hæc versiculo sequenti exhibentur: Fonte reus, sacris, censum, crimine, letho. I. Jiaptismi iteratio atque mala susceptio. 1769. — Hinc irregularis est : 1° Qui in adulta ætate Baptismum ab lueret ico declarato scienter suscepit extra casum necessitatis, quia ejus errori com­ municare videtur. 2° Qui scienter ct solemniter rebapti­ zat; item qui eo modo rebaptizatur; item Clericus assistens Baptismo iterum col­ lât o.2 Juxta Bencd. XIV.3 fit irregularis, qui rebaptizat etiam sub conditione culpabi­ liter, seu sine causa justa. Sed hoc ipse tenet ut Doctor particularis, contra S. Alph.-1 ct multos alios. Porro ad irregula­ ritatem contrahendam requiritur certitudo. Qt .esita. — Quær. 1 An Jiat irregu­ laris, qui occulte, et non solemniter, rebap­ tizat ? Resp. Videtur negandum probabilius; quia in Jure Can. videtur agi tantum de eo, qui publice rebaptizat.6 Quær. 2° An sit irregularis rebapti­ zatis vel rebafitizatus ex metu graci, sine intentione ? i 3 n < 6 L. V11 364. Ib 356 H. A. Tr. XIX. 88. I)c Svn. L. VII. c. VI. n. 2. L. VII 356 coli. L. VI 122. L. VII. 3.»6. DE IRREGULARITATIBUS. 369 Ex dec. S. C. C. 19 jul. 1704 et 11 sept. 1717. Cfr n. 1664. q. 1°. f fin. 1772. Resolves. — 1° Duplicem incur­ rit irregularitatem, qui duplici censura 11. Ordinum usurpatio aut illicita sus- ligatus Ordinem Sacrum exercet ; et hæc ceptio. in postulatione dispensationis exprimi de­ bent. 1770.— 1° INurpatio. Irregulares sunt, ' 2° Irregularis est sacerdos, qui ab Or­ qui serio, scienter ac solemniter exercent dine suspensus, sacramentaliter absolvit ; actum Ordinis Sacri, (piem non habent, (piia etiam absolvere est actus potestatis v. g. si non diaconus canat Evangelium Ordinis, non vero actus solius jurisdic­ cum stola, vel non subdiaconus Epistolam tionis, qualis esset v. g. actus excom­ cum manipulo. *Probabilia tamen soli municandi, confessarios approbandi, as­ Clerici huic irregularitati subjacent. sistendi Matrimonio (illud non benedi­ 2° Susceptio illicita. Sic irregularitatem incurrunt, (pii furtive ordinantur, i. e. non cendo), condonandi, a votis dispensandi, etc.1 approbante Episcopo (quoad ascensum ad Ordinem superiorem), — vel (pii plures IV. Crimina enormia. Ordines, (piorum unus Sacer est (sed vide n. 1523. (p 4°. § Graviter autem), eodem 1 773. — Hac appellatione intelliguntur die recipiunt. — Item (pii ordinantur ab Episcopo excommunicato, suspenso, in­ lueresis et apostasia a Fide. Hanc irre­ terdicto, lueret ico, schismatico, aut simo- gularitatem (iu qua, si occulta sit, dispen­ sat Episcopus2! incurrunt etiam h;er7() et 12 jan. 187S.4 Quoad Jubilæum tamen vide n, llafi.q. 7°. 3) Preces vocales iquoad surdo-mutos cfr. n. 1779. q. 17°) juxta intentionem concedentis. Etiam cum socio alternatim recitari possunt. Ad qua situm autem : An sufficiant quin­ que Pater et .-ire, qua· recitari solent ad implendam Summi Pontificis intentio­ nem, quando præscriptum est, ut visitetur ecclesia vel altare, ibique fundantur preci s, . . . respondit S. C. l.° “ Preces requisitæ in Indulgentiarum concessionibus ad adimplendam Sumini Pontificis intentio­ nem sunt ad uniuscujusque fidelis libi­ tum, nisi peculiariter adsignentur. Monet tamen Ben. XIV. :8 ‘‘ Licet oratio brevis, cum sensu ferventis pietatis adhibita, proscripto ac legi Constitutionis " (Indul­ gentiam promulgantis) “ satisfacere possit, I plerumque tamen orationis brevitas ex modico pietatis studio aut pirum pro­ penso ad res spirituales animo, sive tiedio negligcntiaquc proficisci solet ” — Suffi­ ciunt porro 5 Paler et .ire, vel oratio icquivalens. — Quoad surdo-mutos et regrolas, vide n. 1779. q. 17° et 18°. 1779. Qu esita.—Quær. 1° -in sit valida concessio Indulgentia Jacta sine causa ? Resp. Neg. Ratio est, quia Prolati Ecclesiæ non sunt nisi delegati Christi [172 sq. | Maurel, P. i. cb. XII. Prinz, n. DCX.W1I. Cfr Itev. Th. T. X. p. S. C. Indulg. 18 sept. 1802. i Ulrich, P. I ch. IV. n. IU. § 2. II. p. 60. Maurel. P. I. eh. VII. 2°. Prinz, n. CCXLI. Cfr. Ben. XIV. Inst. 48. L. VI. 533. 534. sub II. 1 3 3 4 Λ ° Ferrar. V. Indulg. a. II. n. 41. Inst. 53. n. 6. n. DXI. 2’. Veta, T. VI. I». 197. Rev. Th. T. X. p. 231. Prinz, n. DXI. 3°. C. Inter pneteritos, 3 dee. 1749. j S3. 374 APPENDIX ad thesaurum Ecclesiæ dispensandum. Christus autem nequit ratas habere pro­ fusiones thesauri sui a dispensatoribus propriis factas. Cæterum non est fidelium, nec simplicium sacerdotum, judicare de sufficientia causæ, ob quam Indulgentia conceditur; debent enim simpliciter exis­ timare justam esse.1 Quær. 2° .in peccatum veniale sil o6e.c ad lucrandam Indulgentiam ? Resp. Neg., nisi agatur de Indulgentia omnino plenaria, seu plenissime plenaria. Ratio est, quia quamvis remitti non pos­ sit pœna huic peccato debita, potest ta­ men remitti pœna debita pro aliis peccatis jam deletis. Sicut enim non repugnat culpam alicujus peccati venialis remitti, quin aliorum culpa remittatur; sie nec repugnat deleri pœnam venialium aut mortalium remissorum, quamvis solvenda remaneat pœna pro uno aut. pluribus ve­ nialibus.2 Quær. 3° Au Indulgentia, qua concedi­ tur ut PLENARIA, possit Partialiter sal­ tem obtineri, si adsit obex impediens quo­ minus integre obtineatur, v. g. affectus ad aliquod veniale ? Resp. Affirm^ Ratio est, 1° quia, ex dictis in quiesito præcedenti, non obstat peccatum veniale aliquod non remissum, quominus pœna pro aliis debita remitta­ tur ·. 2° quia Summus Pontifex, conce­ dendo Indulgentiam plenariam, non prae­ sumitur illam velle restringere tantum ad eos, quibus remittuntur omnia venialia ; sed potius merito censetur eam concedere juxta capacitatem subjecti, ita ut remit­ tatur saltem pœna, quæ remitti potest, nempe pœna peccatorum jam remissorum. Secus enim indulgentiæ plenariæ plerum­ que nihil prodessent, cum raro fideles allectum omnem, vel minimum, erga quod­ libet veniale exuant, ac sufficientem dolo­ rem de omnibus venialibus ita concipiant, ut omnium remissionem consequantur. Hinc fieret, ut potiores essent•Indulgen­ tiæ partiales quam plenariæ, quod sensui communi repugnat.8 Nonnulli tamen docent, Indulgentiam plenariam non concedi nisi plenarie seu plenissime, sicut i aiunt, ita ut totum vel nullum effectum sortiri debeat. Sed hæc sententia non apparet probabilis. 1 L. VI. 532. 8 Ib. 534 sub 19. 2 Ib. 534 sub 19. t Quær. 4° Quid intelligatur per Induigentias 10 vel 15 dierum, annorum, quadra­ genarum, etc., etc. ? Resp. 1 ntelligcnda est, juxta communem sententiam, remissio tantæ pœnæ, (planta olini remittebatur, vel remissa fuisset per pœnitentiam canonicam ejusdem temporis. Sic v. g. per Indulgentiam septem anno­ rum tanta remittitur pœna, quanta remit­ tebatur per pœnitentiam septem annorum juxta antiquos Canones injungi solitam. — Quanti autem valuerint coram Deo pœnitentiæ canonicæ, et (pianti nunc va­ leant Indulgentiæ partiales tot dierum vel annorum, nos omnino latet ; quia igno­ ramus (pialem proportionem satisfactiones nostra· habeant cum pœna pro peccatis nostris debita.— Ita communiter. Quær. 5° An Indulgentias lucretur, qui opus pro eis prascriptum non integre perJicit? Resp. 1° Neg., si partem operis notabi­ lem omittat, ita ut secundum æstimationem moralem illud quoad substantiam non perficiat; quia simpliciter conditioni­ bus requisitis satisfacere non censetur. Resp. 2° Secus, si minimam partem prætermittat ; quia tunc moraliter, vel quoad substantiam, censetur perfici opus præscriptum. Pars autem minima respec­ tive sumenda est. Sic in Rosario omissio unius Pater et Ace minima videtur ; secus vero si quinque Pater et Ave requirantur, quia omissio quintæ partis operis notabilis est.1 Quær. G° An et quomodo Indulgenti/e defundis applicari possint ? Resp. 1° Applicari possunt, si adsint duie conditiones sequentes : 1° ut tanquam illis applicabiles in Rescripto Pon­ tificio specialiter concedantur. .Sic, ex concessione Pii IX.,2 qui sie dictum votum seu oblationem emiserunt, qua omnia propria meritoria opera, dum in terris morantur, ac singula suffragia, eum ex hac vita decesserint, in defunctorum cedunt utilitatem, omnes omnino Indul­ gentias, Concessas ct concedendas, anima­ bus in purgatorio detentis applicare pos­ sunt ; 2° ut adsit intentio talem applica­ tionem faciendi. — Ita omnes.3 Resp. 2e Indulgentia tamen nequit ap1 L. VI. 534 sub 14 2 Prinz, n. DCXLIII. 3 Suarez, Di-p. 53. Sect. I u. 3. DE INDI LGENT1IS ET Jl BIL.EO. plicari defunctis per modum absolutionis, sed tantum per modum suffragii, nempe Deum deprecando ut benigne velit talem applicationem acceptare et animalius pur­ gatorii applicare. Ratio est, quia Pon­ tifex jurisdictionem non habet in animas defunctorum. 1 line eas absolvere a pœnis, velut per sententiam, non potest.1 Quær. 7° An Indulgentia infullibi!iter prosit animabus purgatorii, quibus appli­ catur ? Resp. Controvertitur. Sententia, quam S. Alph.2 sequitur, negat. Ratio est, quia nulla adest promissio divina, vi cujus Deus censeatur Indulgentiam oblatam certo acceptare. Hinc videtur, eam tan­ tum admittere pro suo beneplacito appli­ candam. Præterea Ecclesia servat usum celebrandi per complures annos ac pro eis­ dem animalius Sacra, v. g. anniversaria, etiam in altaribus privilégiât is, seu quibus inhæret privilegium Indulgentiæ plenariæ. Inanis autem esset illa praxis, si statim in primo Sacro illis applicato liberarentur. Certum est autem, Indulgentias defunc­ tis, saltem ut plurimum, prodesse; secus enim inutile quid ageret Ecclesia eas illis applicando : quod sane absque impietate dici nequit. Quær. 8° Ah applicatio specialis Jaci­ enda nil certis animabas determinatis, vel generalis sufficiat ? Resp. Sullieit applicatio generalis facta omnibus animabus in Purgatorio degen­ tibus, quia suffragia sunt divisibilia, et proinde in omnes animas distribui pos­ sunt. Elucet aliunde ex praxi Ecclesiæ, quæ jubet Missas celebrari pro defunctis in genere, præsertim dic secunda novembris. item (piando fiunt collectæ in Ec­ clesiis pro animabas purgatorii, Missa * inde celebrandæ pro omnibus in genere applicari debent. Si autem (piis velit restringere applicationem suam, tunc ani­ mas quasdam specialiter determinare de­ bet, saltem indirecte. — Quoad privilegium altaris, vide n. 1798. q. 4°. R. 3°. Quær. 9° An requiratur status gratia· ad lucrandam Indulgentiam pro defunctis ? Resp» S. C. 1.20 aug. 1822 resp. Dilata. 8. Alph. ut verius affirm., (pda nemo potest alteri applicare Indulgentiam, nisi eam prius 1 l.iu-roix, n. 1836 (nl. 1486). Disp. 27. n. 58. - L. \ I. 534 sub 10. Lugo.dc Pœn. 375 suam fecerit ; atqui Indulgentias suas facere nequit, qui in mortali versatur : ergo.1 Quær. 10° An requiratur Confessio ET absolutio etiam pro venialibus ad lucrandas /ndulgentias, qure conceduntur cum clau­ sula : contritis et confessis ? Resp. 1° Certo requiritur Confessio, non obstante statu gmtiæ. Ratio est, quia, etsi Confessio tunc non sit necessaria ad remittenda peccata, requiritur tamen tam­ quam conditio, seu opus praescriptum. Constat ex Decreto S. C. Ind. a Clemente XIII. approbato, 19maii 1759. Resp. 2° Non requiritur autem abso­ lutio. S. C. Ind. 15 dec. 1841? Nota.— Clausula: corde saltem contrito, quæ concessionibus partialium Indulgen­ tiarum inseri solet, non indicat opus in­ junctum, sed necessitatem status gratiæ ad Indulgentiam lucrandam. Quare iis, qui jam in statu gratiæ versantur, non opus est actum contritionis elicere Idem valet de formulis analogis ; contrito corde, seu contritis? Quær. 11 An requiratur toties Con­ fessio, quoties lucranda est Indulgentia plenaria ? Resp. 1° Non requiritur quoad omnes Indulgentias plenarias : sunt enim plures Indulgentiæ, pro quibus lucrandis nulla requiritur Confessio. Tales sunt Indul­ * gentia pro exercitio liii' Crucis concessæ. Requiritur tamen status gratiæ. Vide n. 1778. III. 4° et h. n. q. 9°. Resp. 2° Requiritur quoad plerasque Indulgentias plenarias. Evincitur ex Rescriptis plurium concessionum. Atta­ men ex induito speciali, in perpetuum concesso, fideles, (pii, nisi legitime impe­ diantur, semel quolibet decurrente septem dierum spatio confiteri solent, omnes Indulgentias plenarias in hebdomade oc­ currentes lucrari possunt, dummodo in statu gratiæ permaneant, et quin aliquid innovetur “circa Indulgentias Jubilari tam ordinarii, (piam extraordinarii, aliasul> III 3 (’ Inter praeteritos, j 77 DE INDULGENTIIS ET JI BIL.EO. tes Bened. XIV. 5 mail 1749. j 5. Insu­ per dies ad pnestauda opera injuncta, ut constat ex ejusdem Constitutionis j β sumi possunt vel naturales, vel ecclesias­ tici, “ nimirum a primis Vesperis unius diei usque ad integrum ipsius subsequentis diei vespertinum crepusculum.”- Hinc aliquis, absoluta horis poineridianis una visitationum serie juxta diei ecclesiastici computationem, statim incipere potest aliam earumdem visitationum seriem pro sequenti die ecclesiastico. Patet etiam ex Responso Em. Card. Pcenitentiarii Majoris apud Nouv. Revue The'ol.1 Quær. 8° Quten am quantitas eleemosyna eroganda sit ? Resp. 1° Si in Bulla dicatur: Qui de­ derit eleemosynam, sufficit quantitas quælibet, modo non sit ita parva, ut fere nihil esse videatur. Resp. 2° Si dicatur : Quant mu cuique pro sua facultate visum fuerit, vel exigatur in subsidium alicujus pii operis, tunc quantitas debet aliquo modo proportio­ nem habere cum facultatibus cujusque ; unde obolum tribuere sufficeret pauperi, non vero diviti.3 Quær. 9° -In, vel quomodo eleemosy­ nam facere debeant pauperes, Religiosi et filifamilias ? Resp 1° Omnes tenentur vel ad elee­ mosynam aliquo modo, saltem per alium, faciendam, aut ad aliud opus pium a confessario determinatum subrogandum. Ra­ tio est, quia, ubi agitur de aliqua gra­ tia obtinenda, impossibilitas conditionem praestandi ab ea non excusat, sicut im­ possibilitas præceptum adimplendi, ut jam supra q. 1° dictum est. Resp. 2° Pauperes satisfacere possunt dando rem minimam, v. g. assem, vel frus­ tulum panis, etc. Sed consultius est eis hoc opus in aliud commutare. Resp. 3° Religiosi et tiliifamilias satis­ faciunt, si ab eorum Superioribus aliqua eleemosyna erogetur ipsorum nomine, et ipsis scientibus ac consentientibus. Quær. 10° hi opera injuncta in una hebdomada perfici omnia debeant ? Resp. \° fjfirm., quoad jejunia. Evin­ citur clare ex formula, qme sic jacet : “ Qui processioni interfuerint, vel eccle­ sias visitaverint, ct feria quarta, sexta ct Sabbato alterius er duabus hebdomadis 1 T. VII. pp. 174. 175. 2 L. VI 538. q. XI. 3b3 I jejunaverint, paritorque sua peccata con­ fessi, et Sancta Communione refecti fue­ rint, eleemosynamque tribuerint.” etc. Ex his autem evidenter patet, tria jejunia eadem hebdomada esse facienda. Resp. 2" Controvertitur vero quoad alia opera.— In Bulla Pii IX. pro Jubi­ labo post exaltationem suam concv—o 20 nov. 1840, dicitur. 1 Pro Lrbe : “ Qui. a die sexta decembris usque ad diem vigesi­ mam septimam ejusdem mensis, bis visita­ verint intra 1res illas hebdomadas (basili: cas, etc.), ibique per aliquod temporis spatium devote oraverint, et intra easdem hebdomadas peccata sua confessi, Sanctis­ simum Eucharistia * Sacramentum reveren­ ter susceperint,” etc. 2° Pro Orbe : “ Qui . . . designandas ” (ecclesias) “ vel earum aliquam spatio trium hebdomadarum bis visitaverint, aliaque opera devote pere­ gerint,” etc. Itaque, si hæc Bulla pro fu­ turis Jubilæis extraordinariis loco norma * habenda sit, negativa sententia certa erit. Quær. 11° -In vel quomodo Jubilaum lucrari possint viatores ? Resp. 1° Potest pro ipsis prorogari tempus Jubilæi, usque ad reditum; nec tenetur quis suum iter differre, nisi id commode possit. 2° Si reperiantur iu itinere, dum incipitur Jnbilæum in pro­ prio eorum loco, possunt pariter illud ibi­ dem lucrari post reditum 3° Si transe­ ant per loca, ubi Jubilamm celebratur, possunt illud ibidem lucrari. Ita S. Alph.,1 cum aliis communiter. Constat ex Bullis pro Jubilæo. Consule modo cit. Bullam Pii IX. et Eue) dicam ejusdem Pontificis: Gravibus ecclesia 1874. Aiunt etiam, confcssarios in favorem eorum, qui actualiter opera pnescripta peragere non valent, sed brevi post id va­ lebunt, tempus Jubilæi prorogare posse: quod extendunt etiam ad casum moralis obstaculi, v. g. si confessarius utile censet absolutionem sacrameii talem differri. Si vero prorogat io ad longum tempus extendi deberet, opera commutanda esse dicunt 2 Conferatur de hoc tenor concessionis. In bullis Benedicti XIV. pro Jubilæo ordinario talem facultatem prorogandi non invenimus. Huc facit etiam decisio S C. I. 28 nov. 1759: In casu, quo quis peractis 1 L. VI. 538. 2 Bouvier, T. IV. ch. III. § 4. 384 APPENDIX una hebdomada prescript is operibus, inab­ I ticulares, concessu * pro vivis, non autem solutus remittitur ad aliud tempus, non reales, nec locales, ncc concessa * pro dtfunciis. tenetur opera, quæ jam peregit tempore Imo ex concessione Benedicti XIV. omnes Jubilæi, repetere dum absolvetur, ad effec­ indulgentiæ, etiam qua * alias non erant tum lucrandi Jubilai Indulgentlias.1 defunctis applicabiles, iis hoc anno appli­ Quær. 12° An Jubilemini pluries lucri­ cari possunt. feri possit ? Excipiuntur a suspensione Indulgen­ Resp. Affirm., juxta Acta,2 quoad In­ tiarum pro vivis: 1° Indulgentiæ pro dulgentiam, nisi contrarium in concessione moribundis; 2° Indulgentiæ pro oratione sive implicite, sive explicite dicatur. Ne­ Angelus; 3° Indulgentiæ pro visitatione gat., juxta omnes, quoad privilegia. Sacratissimi Sacramenti in Precibus XL. Quær. 13° An per Confessionem inva­ Horarum solemniter expositi; 1° Indul­ lida u in Jiibilepo tollantur censura et regentiæ pro iis, qui comitantur SS. Sa­ servatio peccatorum ? cramentum infirmis delatum; 5° omnes Resp. Negat., juxta S. Alph. Vide n. Indulgentiæ, quæ particularibus, vel ab alio, 1403. q. 2°. R. 2°. a). quam a Papa, concedufitur. Hæc dedu­ Quær. 14 An peccet graviter, qui post­ cuntur ex Const. Ben. XI \ . et Leon. XII. quam absolutus est a reservatis, non implet et ex S. Alph. L. \ l. 535. R. II. 1°. calera opera prascripta ? b) Suspenduntur, etiam extra Romain, Resp. Neg., cum sententia communi. facultates absolvendi a casibus S. Sedi Ratio est, quia non apparet, talem obliga­ reservatis et commutandi vota, etc., cxtionem fuisse impositam sive ex natura ! ccptis tamen facultatibus Pagellae S. Pœn., Jubilæi, sive ex præcepto Pontificis aut et quæ Episcopis dc jure communi vel per confcssarii.3 Qui autem cum veni inten­ concessionem Apostolieam ad habitualem tione lucrandi Jubilæum a censuris abso­ dicccesium gubernationem, aut pro di­ lutus, vel in voto aut irregularitate dis­ ter mi nat is casibus vel personis induit» pensatus est, 'non reincidit, si postea, permissæque dignoscuntur, et quæ Supe­ mutata voluntate, Jubilæum non lucratur, rioribus Regularibus respectu suorum subditorum Regularium a Sede Apostolica etiam culpabiliter.· * Quær. 15° An qui confessus est tempore tributio sunt.—Cfr. J3en. NLN. 17 maii Jubilai, et oblitus fuit confleri peccata sua 1749, C. Cum nos. Suspensio tamen sive reservata, possit deinde a quocumque con­ indulgentiarum sive facultatum locum non habet illo tempore, quo jubilæum majus fessario absolvi ? Resp. 1J Affirm., si confessarius ha­ ad orbem extenditur, ncc in jubilæis ex­ buerit expressam intentionem ab omnibus traordinariis.1 peccatis, etiam reservatis, absolvendi. Resp. 2° Affirm, etiam, probabilius, si T)E INDULGENTIIS confessarius de hoc non cogitaverit ; quia pœnitens vi Jubilæi jus acquisivit, ut a QUIBUSDAM SPECIALIBUS. quolibet confessario absolvi possit. — Ita § I. De indulgentiis lia Crucis. communius eum S. Alph.6 Si quis autem Confessionem intra Ju­ 1787- — L Requisita ex parte ipsius bilæum incœperit, quam materialiter im­ Vier Crucis. — Imprimis opus <*st ca­ perfectam oporteat differri longius, ab nonica erectione stationum, ad quam, omnibus pereatis reservatis vel tunc, vel præter facultatem Apostolieam (vide p. deinde, absolvi poterit.6 LXXIII. Hi), in genere, requiritur licentia Nola. — a) In Jubibeo anni sancti, seu scripta Ordinarii.2'’ Restrictionem antea majori, suspenduntur toto anno omnes subsistentem, qua cautum erat, ne in locis, * alia Indulgentiæ tam plcnariæ, quam par1 Prinz, n. CCXLIV. 2 T. VII. p. 222 in nota. • L. VI. 537. q. ΙΠ. 4 Ben. XIV. <· Benedictus, § G: e. Inter pneteritos, S 8G. 6 L VI 537. <] IV. ° Ib. 535 sub 3. 1 Bouvier, 1’. IV. ch. V Acta, T. 8. P. 486. - Prinz, n LXVIl. CLXVIII DLXXII. Ad dubium (Hi); “ An consensus Ordinarii . . . re­ quiratur in singulis casibus pro unaquaque Statio­ num erectione, . S. ('. I 21 jun. 187'J respondit: “ Olirmntivc ” (Acta, p. 117 118,) In dubio agitur de /icentia Oidinarii requirenda BE INDULGENTIIS ET JUBILÆO. 385 in quibus exstant monasteria Fratrum quin nota canonica erectione stationum AI inorum, in templis eidem Ordini non opus sit,1 dummodo Via Cnicis iu eadem subjectis Via Crucis constituatur, sustulit ecclesia remaneat. Requiritur quoad dispositionem statio­ SS. D. N. Pius PP. IX. per decretum S. C. 1. 14 maii 1871, indulsitquc, sta­ num aliqualisdistantiainter unam et aliam.3 Facta Crucum benedictione, non opus tiones Viæ Crucis, servatis cæterum aliis de jure servandis, ubique in ecclesiis et erit, ut facultatem habens stationes per­ currat ; quin et alfixio et collocatio earum piis loeis erigi posse.1 Ipsa tamen facultas, quæ Episcopis etiam per quemcumque alium, quin et nostris communicatur, ita restringitur, ut alio tempore privatim et sine cæremoniis ea uti aliisve eam subdelegare nequeant fieri potest.3 Methodum pro erigendis stationibus “ in locis, ... in quibus . . . adsint Patres Viæ Crucis vide Rit. Rom. Baltiin. IS73. Franciscalcs.” Per “ Framciscales ” intelliguntur “ Re­ p. 465 sq. ; — formulam ad fidem facien­ ligiosi, Ministro Generali Fratrum Mino­ dam de erectione ib. p. 472. rum tam d<· Observantia (piam Reforma­ 1788. — II. Requisita ex parte illorum, torum subditi.” 2 Ergo ncc Cappuccini, qui Fiam Crucis obeunt. — Non requiri­ tur— recitatio 6 Pater, Ace et Gloria nec Conventuales. Per “ in loeis ” intelliguntur non diœ- præter stationum visitationem ; — nec cesis, sed “ civitas, oppidum, pagus cum Adoramus te. Christe ; Pater noster ; Ace respectivis suburbiis, sive locis eis adja­ Maria ; M/serere nostri, Domine. S. G. centibus.” 3 , Ind. 22 sept. 1829. Facultas vero Episcoporum nostrorum Requiritur vero : non limitatur ad Ecclesias vel Oratoria, 1) Aliquis corporis motus, ordinarie ita ut etiam extra ea, e. g. in coemeteriis procedendo ab una statione ad aliam, in vel in claustris, viam Crucis erigere valeant. ; quantum circumstantia’ (v. g. multitudo Arguit Resp. S. C. Indulg. 14 dec. 1S57.4 visitantium A iam Crucis, capacitas loci) Indulgentiæ Viæ Crucis Crucibus tan­ id permittunt.4 In publico vero exercitio tum (quæ ligneæ esse debent, et, si me­ Viæ Crucis, quando perturbatio excitari tallo ornentur, visibiles) sunt adnexae ; potest, unoquoque de populo suum locum non vero imaginibus, quæ necessariæ non tenente, sacerdos cum duobus clericis sive sunt,6 ncc necessario benedicuntur.6 — cantoribus circumeat, sistens in qualibet Possunt igitur absque Indulgentiæ detri­ statione, ibique recitans peculiares consue­ mento imagines novæ substitui, dummodo tas preces, ceteris altcrnatim responden­ Cruces superposita; omnes vel in majore tibus.5 parte perseverent.7— Possunt etiam Cru­ 2) Meditatio,—at aliqualis tantum et ces a vetusta tabula ad novam transferri, pro captu cujusque, —de Passione.6 3) Visitatio non moraliter interrupta 14 ab iis, qui facultate erigendi Stationes a Ministro Gei). Ord. Miu sunt inuniti, et responsum indu­ stationum juxta earum ordinem.7 bie extendendum est ad sacerdotes, qui eadem fa­ Interruptio vero, quæ fit ad audien­ cultate directe a S. Sede donantur An etiam ad dam Missam, S. Communionem recipien­ missionarios nostratis, quibus Ordinarius subdelc- dam, Confessionem peragendam et ejus­ gnt facultatem extraordinariam C sub n. 10 (T. I. p LXXIII)? Certo non extendendum est, si modi, non est morulis, cum non di vergatur agitur Resp. 1° Gravis infirmitas. Quanta autem debeat esse infirmitas, non ita con­ stat. terto sufficit mortis articulus, per quem intelligitur. non quidem agonia, sed evidens ac imminens mortis pericu­ 1 I’rinz.n.CC(.'LVH. 8. CfrActa.T. XI.p.405. , lum. Neque ipsam agoniam expectant consultum est, ne infirmus usu sensuum 2 De Hcrdt, T. III. n. 207. destitutus dispositionis ad Indulgentiam 3 Prinz, η. X. 2 . n CCCIA II. 5. 4 S. It. (’. 16 11 sq. Quær. 5° Quo ritu fuee benedictio danda sit ? Resp. Sacerdos pro hac benedictione induitur superpellicco et stola, scilicet violacea, quia ad ritum pœnitentialem pertinet. — Ingrediens infirmi cubiculum dicit: Pax huic domni, etc., ac deinde ægrotum, cubiculum et circumstantes aqua benedicta aspergit, dicendo antiphonam : Asperges me sine psalmo Miserere ct repetitione antiphouæ, quia Benedictus XIV. de his non loquitur. 1 T. III. n 210 1°. 2 Prinz.u CCULVII. 0; n. CCCCLXXVI. 2; t DVI. 7 n. DXX1X. Tum peragit ea, qua? supra q. 2°. R. 3° dicta sunt. Deinde recitat preces, quas habes in “ Excerpta ex Rit. Rom.” Ed. 1872. p. 248; Ed. 1874. p. 240. Si benedictio Apostolica immediate post Viaticum et Extremam Unctionem imper­ tiatur, Confiteor ante applicationem Indulgentiæ repetendum est;1 verba autem Pax huic Domui et aquæ aspersio forte omitti possunt, quia ab initio dicta et facta sunt: securius tamen est hæc benedictio­ ni semper præmittere, quia Benedictus XIV. præcipit formulam a se confectam usurpari, et hæc omnia in ipsa formula habentur.12 j VII. De Indulgentiis Precum XL. Ilo· rarum. 1801.— Ex Resp. dato Episcopo Leavenwortliensi (Past. Bl. fur N. Ani. 1881. p. 44) patet: 1° Privilegium utendi more diœcesi Baltimorensi concesso, in exponendo SS"’0 Sacramento, atque in devotione XL. Ho­ rarum, ea sola comprehendere qure conti­ nentur in Decr. 24 Jan. 1868, S. C. de P. F. — Decretum habes in Cone. Pl. Balt. II. p. CXLIX. sub IV. 2° Ad lucrandas indulgentias : a) non requiri ut ecclesia, in qua hæc devotio peragitur, unoquoque tridui die visitetur: nec b) ut hæc visitatio per nuam horam protrahatur: c) indulgentias partiales huic devotioni annexas lucrari toties quoties nova visitatio instituitur: d) partiales illas indulgentias esse decem annorum et totidem quadragenarum. Vide Raccolta (ed. 1877) p. 67. 68. S. R C. in Lisbonen. I jun. 1874 re­ spondit, remitti prudentia’ ct arbitrio Or­ dinarii, ut permittat vel saltem toleret consuetudinem tenendi sacras Imagines detectas in capella vel altari Expositionis; item habendi conciones durante eadem Expositione: prætcrea omittendi Missam de Pace die medio. Ratio, quia Instruc­ tio Clementina extra Urbem non obligat, licet laudandi sint, qui, nisi aliud ab Ordi­ nario statuatur, se illi conformare student. Gardel. Λρρ. IV. n. 5585. 1 Prinz, n. DVI. 5. 0. 3 De Hcrdt. T. III. n. 212. APPENDIX ANNOTATIONUM. (α) η. 1268. q. T, p. 35, col. 1. Reap. "■ Servandum omnino Rituale “ Ad benedictionem post partum jus Romanum.” Ad hoc Resp. animadvertit Pa.it. Rl. tantummodo habere mulieres, quæ ex le­ gitimo Matrimonio pcpererunt,” respondit fiir N. .imer.,x in casu, de quo quieritur S. C. (' in JPralulacien. 18 jim. 1859? benedictionem dari posse, cum finis ejus * sit ipsa puerpera, et proles se­ “ Ex qua S. C. responsione,” addunt primaria .Icta,2 “ qua resecatur quælibet distinctio, cundarius tantum. Perse patet benedictionem non esse im­ non bene quis deduceret, prohiberi parochis, quominus mulieribus, de quibus agitur” pertiendam, nisi prole tyivio pnevie bapti­ zat! (quæ scii, ex illegitimo commercio pepererunt), “benedicant. Infertur enim solum­ n. 1403. q. 4°. R. 2’, p. 140, eoi. 2. modo præfatas mulieres non posse jure exi­ Const. Apostolic# Sedi * de onere pré­ gere dictam benedictionem, secundum illud * non loquitur nisi post enume­ quod in quæstione ponebatur.” Quare, sentât ioai rationem excommunicationum, quas y>epræciso scandalo ratione parttis notorii * * reservari voluit. Quare illegitimi oriundo, exceptio fieri potest ciali modo Papa quoad eas mulieres, quæ occulto et præser­ censenda est voluisse, ut pro iis tantum tim deceptæ cesserunt fragilitati humana'. iirma remaneat obligatio standi mandatis Nec jus ad eam benedictionem habent Ecclesiæ. Ergo quoties moribundus alus quæ eum publico scandalo coram Magis­ vinculis obstringitur, quæ non speciali tratu civili vel ministello Matrimonium modo reserventur Pontifici, pneseutationis inierunt, nisi pœnitentia scandalum repa- obligatio non videtur amplius adesse, at­ rarint. Idem resolve de iis, de quibus que ideo injungenda non est nisi pro casinotorium est eas ecclesiam numquam adire bus speciali modo reservatis Pontifici, sive publici sint sive etiam occulti; pro reli­ et præcepto paschali non satisfacere.3 • Ad quæsitum : “ Consueverunt muli­ quis vero Pontificiis casibus, sive occultis eres post partum coram sacerdote se sis­ sive publicis, tale onus non amplius adest.1 tere pro benedictione accipienda, etiamsi Quare a S. Alph08 recedendum nunc ex­ proles mortua fuerit quandoque sine Bap­ istimo. tismo. In illo tamen casu verba oratio­ (γ) n. 1523. q. 3’, p. 216, coi 1. num Ritualis Romani nunc in hac Diœcesi vigentis verificari non possunt, et aliunde Ibit io est, quia facultas concessa Epis­ benedictio non omitteretur sine aliqua ad­ copo conferendi SS Ordines extra miratione plebis, et sine aggravatione stricte localia est. nec illam exercere po­ mœroris mulierum hujusmodi. Quæri- test extra territorium dimeesis neque pu­ tur quid agendum, ct utrum licent, demp­ se, neque per alium Episcopum lici t simi­ tis iis, quae non verilicantur postquam li Induito munitum; iu Indultum enim mulier in ecclesiam introducta foret, sub­ illud, utpote η. I Facultatum Form. I. stituta aliqua oratione ex iis, qua * in Mis- (p. ΙΛΧ ) contentum, cadit clausula ista­ sali continentur, benedictionem prout in rum facultatum : “nec illis uti possit extra Rituali impertiri ? ” 1 *10 T Jahrg. S. 8. 2 Theologi Patavini in Const®·™ *Apostolic 1 *\< ta, T. I. p. 347. Sadia Qurcst. η. 161. 2 Ib. p. 349. 3 H. A. Tr. XVI. 96. 3 Past. Bl. fiir. N. Amer. 10‘er Jahrg. S. S. APPENDIX 394 fines sua' diœcesis” (p. LXXIL n. 29), de tionc, saltem ut novum Matrimonium cujus clausulae sensu vidcApp. ad hunc to­ tuto habeatur pro valido. In reliquis mum (p.398,coi. 1,4°). Eadem observatio vero casibus videtur non posse privile­ valet pro dispensatione in irregularitati­ gium fidei agnosci, saltem ita ut novæ bus (p. LXX. n. 2). Utrumque patet ex nuptiæ tuto habeantur pro validis. Li­ gratia concessa Episcopis Provincial West- centiam autem illam seu dispensationem monastcriensis (Collectio Lacernis, T. III. seu juris divini declarationem novus die p. 963. XIV. X V.) favore eorum, qui versan­ christianus profecto nunquam obtinen t a tur in seminario pluribus diœcesibus com­ Rom. Pontifice, et facultates dispensandi muni, cum clausula tamen : de consensu aliis ab hoc concessæ coarctatæ sunt ad respectivi Ordinarii. Eamdem gratiam ob­ conversos ad Fidem Catholicam.” 1 Ilice tinuerunt Episcopi Provincia * Quebeeensis. postquam scripsi, ab Episcopo quodam Facultas dispensandi in ætatc, ut per didici Matrimonium Cornelii cum Lucia, se patet, eidem limitationi subjicitur. a° 1876, a S. Sede validum declaratum luisse. Cfr. n. 1551. p. 238, col. 1 sub 4. ô îl 1551, p. 239, col. 1. Duplicem hic casum lubet subjicere. (e) n. 1591. q. 1°. R. 1°, p. 258, col. 1. Joannes et Paulina, infideles, legitimum Placet hic declarationem, de qua agitur inierunt Matrimonium. Paulina, obtenta ob Joannis adulterium a civili judice di­ exscribere. Propositis nempe dubiis: “1. vortii sententia, ad Catholicam Fidem \ ir infidelis, qui adhuc in infidelitate posi­ convertitur, Quaritur utrum, cum Pau­ tus cognovit sive publice sive private, illi­ lina cum Joanne ob hujus adulterium coha­ cite tamen, mulierem quamdam sive fidelem bitare non teneatur, hunc, antequam cum sive infidelem, potest ue post susceptum alio contrahere valeat, interpellare debeat? Baptismum valide ct licite Matrimonium Respondeo affirm. ; finis enim legis in­ contrahere eum consanguinea ejusdem cog­ * mulieris, si ista consanguinea Bap­ terpellationis partialiter tantum cessavit, nita cum interpellandus sit infidelis, ut sciatur tismum susceperit sive ante sive post copu­ tum an velit converti, tum an velit pacifice lam, de qua agitur? 2. Et quatenus cohabitare, et casu, quo convertitur, coha- affirmative (de quo valde dubitandum), bitatio ob adulterium in infidelitate com­ idem infidelis ad fidem conversus post * uxoris infidelis possetne missum, quod per Baptismum abluitur, mortem legitima Matrimonium contrahere cum consanguinea recusari non valeat. Cornelius Judæus uxorem duxit Iphi­ (usque ad 4. gradum inclusive) ejusdem geniam infidelem. Lata per civilem judi­ defunctæ uxoris, sive ista consanguinea Baptismum susceperit ante sive post mor­ cem divortii sententia. Cornelius aliquo post tempore Episcopaliensium sectam tem prædictæ uxoris infidelis ? ” S. C. Re­ amplexus est, et, frustra ad cohabiLationem spondit : Ad 1. negative. Ad 2. negative. Consonat decisio data a S. C. 0. ad du­ interpellata Iphigenia, contraxit cum Lucia ejusdem secta * assecla. Post ali­ bium 2um Arehiepisc. Quebeeensis Fer. V 24, in qua sequens decisio­ quot vero annos Iphigenia ad Fidem Ca­ die 16 sept. ! * tholicam convertitur: deinde vero ct Cor­ nis ratio redditur : “Distingui namque nelius ac Lucia in Catholicœ Ecclesiæ debet affinitas in se ac physice spectata ab gremium recipi desiderarunt. Queeritur, impedimento affinitatis. Porro affinitas an recipi possint quin separentur? Resp. in se etiam ab infidelibus contrahitur; “ Non desunt qui opinentur1 tunc etiam quia etiam inter infideles verum est, quod valere privilegium fidei, (piando (piis ex vir et mulier per carnalem copulam una infidelitate transit ad acatholicos et valide caro efficiuntur. Itaque, ut habetur in baptizatur. Propugnari id merito potest cap. Fraternitatis, 35, quæst. 10, si una pro casibus in quibus omnia jure divino caro fuerit, quomodo poterii aliquis eorum quoad interpellationem requisita fuerunt propinquus uni pertineri, nisi pertineat al­ . Id tantum est discriminis, impleta, et in quibus nulla opus est Rom. teri Pontificis licentia seu juris divini declara- quod affinitas ecclesiasticum non parit in­ fidelibus impedimentum, fidelibus autem 1 Cfr. Perron, ap. Giovinc, T. I p. 528. Balleriiv ad Gury. T. II. n. 759 sub 8° in tine. 1 1 Feijc, de Imp. n. 502. ANNOTATIONEM parit. Quapropter, cum per Baptismum non tollatur a Balbina ejus jam physice contracta eum Paulo affinitas, hæc ipsa affinitas radicaliter in ea inhærens, quæ eidem infideli impedimento non erat ad contrahendum, impedimentum evadit post Baptismum, quo subdita sit Ecclesiæ, ejusque proinde legibus subjecta.” (J). n. 1598. q. 5°. R. 1°, p. 262, col. 1. EXTRACTA. 1. Liti. /. Card. Antonelli 28 febr. 1874 Archiepiscopo Oregonensi. S. C. Officii fer. IV. die 11 maii 1864 Ep° Natchetensi rescripsit : “ posse fieri proclamationes in mixtis nuptiis, quæ .Aplica dispensatione contrahuntur, sup­ pressa tamen mentione religionis contra­ hentium.” Et hæc S. Cong. de Prop. Fide, dum mense maio anni 1871 ad exa­ men revocavit Acta et Decreta Synodi Pro* vinciatis Smyrnensis, decrevit : “ procla­ mationcs quæ in Matrimoniis præmittuntur, non liant in mixtis connubiis, nisi quando necessariæ et opportumc videantur judicio Ordinarii pro detegendis impedi­ mentis, ct omissa mentione religionis eorum, qui nuptias sint contracturi.” 2. Er Litt. Ale.r. Card. Franchi 28 sept. 1874 ad eamdem. Post ea, quæ sub die 28 febr. proxime elapsi Amplitudini Tuæ S. hæc Congr. scribebat de authenticitate litterarum ejus­ dem S. Concilii dici 3 julii 1847, in eo quod pertinet ad proclamationcs in Matri­ moniis mixtis iterum postulasti, quomodo id componi queat cum Nota quæ prostat in Rituali Baltimoræ impresso an. 1S66 p. ISO. Sed res facile explicabitur, si animadvertas eam Notam Rituali affixam fuisse inscia S. hac Cgfie............. \ddam quoque in pnefatis litteris haud legi sim­ pliciter, ceu Nota refert, “ ut fiant procla­ mationcs etiam quando agitur de Matri­ moniis mixtis,” quæ verba absolutum præceptum continerent, “sed cum cautela? locum et vcluti prudentiale remedium hæc bannorum publicatio haberi debeat, nulla ratio satis firma ohesse videtur, quominus proclamationcs etiam quando agitur de Matrimoniis mixtis fiant.” Ex quo pa­ tet Notam duplici ex capite esse rejicien­ 395 dam. Omni igitur cunctatione deposita teneas quod pridem Tibi significatum fuit, posse nimirum fieri proclamationes in mixtis etiam connubiis, quæ prævia Ec­ clesiæ venia contrahuntur, suppressa ta­ men mentione religionis conjugum, at solum (piando ad detegenda, si quæ sint, impedimenta, eas necessarias atque oppor­ tunas esse Ordinarius in Domino ccnsuerit. . . . 3. Ex litteris Alex. Card. Franchi ad Arch. Batt. 30 januani 1875. . . . Certum est S. Sedem hisce postre­ mis temporibus declarasse posse Jieri proclamationes in murtis nuptiis, qua Apostolica dispensatione contrahuntur. (η) n. 1606. b), p. 266, col. 1. Confirmantur hæc et illustrantur se­ quentibus verbis, quæ desumpsi ex In­ structione S. C. de P. F. ad Archiepiscopum S. Francisci in California data ex resolutione S. Off. in Fer. IV 1L dec. 1859, et mihi amanter communicata. “ Casus forsan excipi posset, quo deficienti­ bus lapsu temporis Missionari is et Fidelibus in territorio prædicto alii advenissent, præ­ sertim si aeatholici. et scienter vel igno­ ranter Matrimonia contrahere non servata forma Concilii cœpissent, præteritam publicatamque legem in desuetudinem addu­ centes ; cum lex Tridentina licet territo­ rialis homines tamen afficiat, ct ubi vel desint, vel eam in desuetudinem per gene­ ralem inobservantiam adducant, incassum ejusdem sanctio urgeretur.” (Θ) n. 1606. f). p. 266, coi. 2. Dixi : per mensem, ut patet ex Resp. S. C. Off. Fer. IV., die l julii ac 1863 dato Rssmo O’Connell. Episcopo Vallispratensi in California et mihi Ixmigne commuX-· nicato. Ad quæsitum nimirum II “lidem E. E. Patres declararunt. Quando diffi­ * cili nec tutus est accessus, ct ignoratur quandonam Parochus haberi possit, et pnevidetur spatio saltem unius mensis a loco abfuturus, nullusque alius sit, qui vices Parochi suppleat. Matrimonium va­ lere absque præsentia Parochi, servata ta­ men in eo. quo potest, forma Concilii, nempe adhibitis saltem duobus testibus.” APPENDIX n'OG (<) n. 1612. R. 2°. p. 272, col. 1. Itaque “ in praxi,” ait Feije,1 “ non posset Matrimonium haberi pro invalido absque recursu ad Sedem Apostolieam. — Non possum tamen non dicere opinio­ nem quæ validitatem negat, multo mihi probabiliorem videri. Adhicreo nempe sententiæ, quæ legem Tridentinam ut ter­ ritorialem et personalem simul habet, prout eam habet Instructio ad Arch. S* Fraucisci in California a S. C. de P. F. data ex resolutione S. Dll’. in Fer. I\. 14 dee. 1859, et mihi benigne communicata. En verba dicti» resolutionis : “ facta se­ mel promulgatione, ejusque observantia permanente, lex territorium allicit, ut (e/) adæquate loquendo localem et personalem esse in confesso est apud omnes ; quate­ nus localis allicit territorium, eosque, qui ibi Matrimonio jungendi sunt, obligat ; quatenus vero personalis eos obligat, qui domicilium vel quasi domicilium habentes in loco, ubi Tridentinurn Decretum publi­ catum est ct viget, in altero ubi illud non urget, contrahere vellent.” Hæc quoque confirmari videntur ex causa Neo-Eboracensi 25 jam 1S73.2 (k) n. 1622, p. 278, coi. 2. 1. Infideles ligantur : 1 ° directe omni­ bus juris divini, sive positivi sive naturalis, impedimentis: 2° indirecte sequentibus im­ pedimentis juris ecclesiastici, quæ directe alliciunt fidelem, quocum contracturi sunt : — disparitate cultus : — consanguinitate : — cognatione legali : — affinitate ea copu­ la conjugali : — honestate publica ex Matri­ monio rato : —crimine ex homicidio soloz (n. 1595), ex homicidio per fidelem post adulterium patrato (n. 1596), et, juxta plures/ ex adulterio soloz (n. 1594) : — voto : — Ordine : — ætate : — conditione servili, raptu, metu, si fidelis ignorat con­ 1 De Imp. n. 338. n- Acta, T. VII. p. 545. 3 Decr. L. 3. T. 33. c. 1. 4 Apud S. Alph. L. VI. 1037. G In illi- hujus impedimenti speciebas, quw duos requirunt actus, v. g. adulterium et promis­ sionem Matrimonii, imo actu (v. g. adulterio) per duos infideles ante Baptismum posito, alio (attentatione vel promissione Matrimonii) post Baptismum sive utritlsque sive alterius, non sub­ sistit impedimentum. Ratio, quia impedimentum nequit oriri nisi ex utroque actu posito eo tempore, quo saltem unus delinquens Ecclesiæ subditur. Ita Sanchez L. 7. D. 79. n. 43 contra alios. ditionem servilem eompartis, rapitur, cogi­ tur metu, idqucvel ideo quia hæc impedi­ menta continent privilegium in favorem baptizati.— Clandestinitate eos ne indirecte quidem allici, opinio est satis communis [n. 1612. q. 1°. 1) ante R. I0]. II. Infideles baptizati ligantur om­ nibus et solis impedimentis ecclesiasticis, quæ vel 1° in iis orta sunt post Baptis­ mum, vel 2° nituntur nexu naturali ex­ tant i jam ante Baptismum, (pialis certo est is, qui existit ex consanguinitate, et (vide n. 1590. q. 1°. R. 1°) ex affinitate licite vel illicite contracta. Talis vero, ex Resp. S. C. 011’. 19 apr. 1837,1 non est ille, in quo fundatur impedimentum publicæ honestatis sive ex sponsalibus sive rx Matrimonio rato. Ob paritatem rationis hoc Responsum valere etiam opinor quoad cognationem legalem.— Impedimentis au­ tem, quæ ex alio facto ante Baptismum posito oriuntur, non ligantur, prout a pari arguo ex Responso, quod allego p. 260. col. 1. Nota. III. Controvertitur :—1° num infideles inter se contrahentes ligentur,—impedi­ mentis, quæ non sunt juris divini, sive naturalis sive positivi, sed constituta sunt a potestate civili (n. 1574. q. 1°), — con­ sanguinitate in linea recta extra lm . ograO 9 dum, et in 1° gradu lineæ collateralis,— affinitate in 1° gradu lineæ rcctæ ex co­ pula conjugali, — metu: — 2° num infi­ delis indirecte afficiatur honestate publica ex sponsalibus ct cognatione spirituali. Negat, contra alios, Sanchez,2 quia hæc impedimenta sunt relatio, orta ex nexu, non naturali, sed qui solo Ecclesiæ jure constitutus est : relatio autem non potest ab altero contrahi quin ab utroque contra­ hatur. Cum igitur infideli nequeat imponi relatio, quæ ex solo Ecclesia· jure oritur, consequens est cum (casu etiam quo postea baptizetur) impedimentis istis non ligari. Cum Sanchez facit De Angelis,8 salium quoad cognationem spiritualem, dum scii, fidelis baplizavit (aut, addo, tenuit) pro­ lem infidelis.·· - Negat quoque Sanchez4 (etsi propter consuetudinem ecclesiasticam 1 Collect, p 379 n. 875. - L. 7. D 60, a. n. 7. D. 65. n. 7. 3 V. 3. L. 4. T. 11. 3°. 4 Cuin ad contrahendam hanc cognationem re­ quiratur ut baptizans vel suscipiens sit baptizatus, liquet infidelem baptizantem ea non ligari. 6 L. 7. D. 65. n. 12. ANNOTATION CM. opposita; opinioni assentiat) infidelem vel indirecte allici affinitate ex copula illicita, ulpote ex qua (ait) non oritur nexus Ha­ itirati *. Kalio hæc ut patet ex annota­ tione (e) p. 394· coi. 2] a S. C. Off. non admittitur. (λ) n. 1623, p 279, coi. 1. Nota vero hanc quasi-ordinariam facul­ tatem invocari non posse, nisi pro casibus, in quibus Episcopo non competit facultas expresse delegata,1 quæ quidem Episcopis nostris pro casibus frequentioribus com­ petit, et non requirit omnes conditiones, quas postulat quasi-ordinaria. Ratio cur quasi-ordinaria potestas invocari tunc ne­ queat, est, quia presumptie vel tacita; Pontificum voluntati, in qua fundatur, locus esse nequit, ubi de expressa constat. Contradicunt Acta, T. 14. p. 155 sq. Quæ de impedimentis occulti * ab Epis­ copo quandoque dispcnsabilibus diximus, ab aliquibus etiam publicis applicantur. “ Hanc opinionem,” ait S. Alph.,12 “ vix umquam puto posse habere locum in praxi, quia, eum impcdinienlum est publicum, cessat ratio scandali, si sponsi a tali .Ma­ trimonio desistunt , imo præsertim ad vi­ tandum scandalum tenentur a nuptiis de­ sistere.” — Vide etiam cl. Feije,3 ubi refertur Sacr. Congr. Inq. cciisuisse opi­ nionem illam esse falsam atque temera­ * riam. Cfr. autem pag. 504. Quid vero, si agatur de impedimento natura sua publico, sed per accidens aliis occulto, e. g. de impedi mento publicæ ho­ nestatis ex sponsalibus occultis? Duplex est opinio. Ctriusque rationes vide apud eumdem Feije.4 (μ) n. 1623, ( fin. p. 279. col. 1. De harum facultatum significatione nota sequentia : 1° Facultas 6‘ Form. I. (p. LXX.), qua­ tenus respicit conversos ab hærcsi vel in­ fidelitate, intelligenda est de illis hæreticis et infidelibus conversis, qui conjunctiones inierunt non quascumque fornicarias, sed quæ, juxta mores regionum vel infidelium 1 2 8 1 Feije,, u Christi terit, a sanguine et cæteris sordibus mun­ verbis consistere.' Bullur. >.( .di Prop. dare, vel aquam mundam e vase aliquo , Fide, T. IV. p. 388. sq. (σ) η. 1251. II. ρ. 23. col. 1. infundere. Capellm. Paet.-Med. p. 138. (φ· n. 1298. II i. p. 52. coi. 2. (t) n. 1267; 3®. p. 31. col. 1. “Si plurdius,” inquit De Ilerdt, Prax. “ In necessitate,” ait De Ilerdt, Prax. Rit. Rom. p. 80, “ simul infirmis in Rit. Rom. p. 36, “ si laicus vel clericus i eodem loco, SS. Sacramentum pro \ latico diacono inferior baptizet, ab omnibus sive ex devotione sit administrandum, ut c.eremoniis abstinere debet. Si autem in nosocomiis et in morbis contagiosis sa·sacerdos vel diaconus baptizet, tunc si in­ pius contingere potest; tunc semel tantum fans ad ecclesiam delatus tam graviter dicitur antiphona : Asperges me, ct inte­ ægrotet, ut periculum immineat, ne mori­ rim asperguntur inlirmi. item semel reci­ atur, antequam Baptismus perficiatur; tantur versus Adjutorium, oratio Exaudi, solum interrogare debet, si tempus detur, Confiteor, Miserentur.1 indulgentiam,1 Ecce an aliquid circa Baptismum attentatum Agnus Dei, sicut hæc etiam semel tantum sit, ct mox, omnibus aliis omissis, abso­ in ecclesia dicuntur, quotquot sint com­ lute vel conditionate illum baptizare in municandi ; deinde sub respectiva forma aqua baptismal!, et si hæc parata non ha­ unicuique infirmo datur S Communio ; beatur, iu aqua communi, ter vel etiam ct tandem semel recitatur oratio Domine semel, si necessitas urgeat, aquam infun­ sancte j atque semel datur benedictio.” Dicitur: in eodem loco ; nam dicta non dendo super caput in modum crucis. Deinde si infans supervivat, eum ungit obtinent, si infirmi locorum, etiam ejus­ chrismate in vertice, imponit vestem al­ dem domus, intervallis ita disjuncti sint, bam, et præbet candelam accensam, ut ut. precise ratione intervalli, nullo externo alias. Quibus peractis, si adhuc vivat, sensu preces ct actiones ministri, non supplendæ sunt cæremoniæ, quæ Baptis­ dico percipiant, sed percipere possint, et mum præcedunt ; repetendæ autem non juxta communem hominum æstimationem sunt duæ infusiones omissæ, si Baptismus minister cum eis agere non censeatur. < 'auna infusione collatus sit. Sacerdos vero sus esset, si diversi infirmi in diversis eacavere debet quidquam dicere aut facere, rumdem ædium contabulationibus jacerent, ubi infantem prorsus mortuum viderit, vel etiam in eadem quidem contabulatione, quia c.æremoniæ Baptismi pro vivis tan­ sed in cubiculis ita ab invicem separatis, ut alterum cum altero nullo modo con­ tum ct non pro mortuis instituta: sunt. Si sacerdos iu necessitate extra eccle­ junctum censeri possit. ‘ Ita Past.-Bl. siam baptizet, omittere debet omnes cærc- fur Xord Amer. 12tcr Jahrg. p. 22. 23. monias, quæ Baptismum præcedunt, etsi (χ) n. 1298. IV. p. 52 coi. 2. infans tam diu victurus videatur ; collato Ablutiones dare non est officium sacerdo­ autem Baptismo ut supra, infantem in vertice ungit chrismate si habeat, imponit tis, sed inlirmarii vel alterius. — Ad prae­ vestem albam, ct candelam accensam præ­ cavendam difficultatem conjunctam eum bet. (’uni autem convaluerit infans, projectione ablutionum in ignem aut in sa­ præsentandus est in ecclesia; ibique, et crarium ecclesia·, facilis methodus abluendi nunquam extra ecclesiam, supplenda· sunt digitos videtur esse sequens : purificatocæremoniæ omissæ, quæ Baptismum præ­ rium ponitur juxta vasculum aquæ; pol­ cedunt. (S. R. C. 23 Sept. 1820. u. lex et index dextne tenentur supra puri4122. 4572; Barullaldus, ‘tit. 11. n. ficatorium juxta idem vasculum ; cum digitis sinistra * manus spargitur aqua su­ 5 9 ). (v) n. 1286. q. 2°. p 47. col. 1. ' per indicem et pollicem dextne, quantum In Brevi ad Patriarcham Antiochenum 1 In plurali : vestri, vestrorum, etc. Græcormn Melchitarum, dd 8 maii 1822, 2 fratribus, etc., loco fratri. 402 appendix liber. Ita v. g. saltem per 12 horas a vomitu liberi esse deberent, qui herniam habent strangulatam (strangulated her­ nia), aut cerebralibus morbis laborant, aut ex cerebri vulneratione decumbunt, aut renium (kidneys) morbo, aut peritoniti (injlam motion of the boirel *). Idem dic dc (ψ) n. 1300. III. p. 55. col. 1. pregnant ibus, dum vomitum ipsis propri­ “ Hæc lampas retinenda est, non supra um patiuntur. In casibus particularibus valvas ecclesia·, neque in loco laterali, sed medicus, si haberi possit, consulatur, vel ante tabernaculum, seu in medio ante illud, (cum dc Viaticoagatur) alimentum aliquod ut ingredientes advertant, ubi adorare de­ solidum vel liquidum, vel etiam aqua beant.” De Herdt, Prax. Rit. Horn. p. infirmo, qui post ultimum vomitum nihil 60. S. C. R. 22 aug. 1699. n. 3376. omnino sumpsit, experimenti causa prae­ beatur. 1’ost Communionem his in ad­ 3525. “ Si plures lampades appendantur, con­ junctis administratam infirmus quietus venit, ut numero sint impari, sicut in permaneat, ct nihil, vel, si ad diglutiendam Cieremoniali Episcoporum præscribitur.” Sacram Speciem quidpiam bibere debeat, modicum quid bibat. Optima erit aqua Id. ib. p. 61. frigida, aut, si haberi possit, glacie refri­ gerata. Ipsa præsertim glacies praecipu­ (ω) n. 1305. q. 4°. p. 59. coi. 2. um adversus vomitum est remedium, idque Si tussis adeo vehemens esset ut vomi­ ita innocuum, ut, inconsulto etiam medico, tum excitatura videretur, a Communione, ad hunc finem adhiberi possit, Consultis­ ut per se patet, abstinendum foret, aut simum vero in hoc casu erit, ut infirmus ea saltem, quousque vehementior illa tus­ glaciem per frustula, quæ nucis avellame vix excedant,7 deglutiat. sis cessaverit, differenda erit. Capellm. magnitudinem O o De vomitu sic dicto matutino idem (p. Paet.-Med. p. 15 I·. 156) h:ec animadvertit. Ex chronico stomachi vel faucium catarrho oritur. (A) n. 1305. q. 4°. p. 59. coi. 2. Qui eo alliciuntur (alliciuntur autem prae Cl. Capellm. Past.-Med. p. 15+ sq. cæteris bibuli), mane, postquam e lecto casum a casu distinguendum esse existi­ ' surrexerunt aut aliquid in stomachum tra­ mat. Loco regulæ hæc habet : Si infir­ jecerunt, suffocatione quasi non modice mus, per breviora temporis intervalla, cruciantur, ct, cum stomachus vacuus aut multo frequentiores passus est vomitus, et pene vacuus sit, certam quamdam pituine deinde post longius temporis spatium quantitatem cum quibusdam ciborum re­ (quod pro adjunctis sex etiam horis bre­ liquiis evomunt. Ilis profecto, si, extra vius esse poterit) a vomitu liber fuit, in casum Viatici, communicaturi sint, nihil dubio præsumi poterit stomachum, jam superest, nisi ut summo mane surgant et aliquatenus sedatum, cx levi per Sacram ecclesiam non prius adeant quam suo se Speciem irritatione ad vomitum non sta­ vomitu liberaverint. tim iterum concitandum fore. Sic qui ex Vomitu quoque matutino torqueri solent cholera decumbunt, frequentissime evo­ praegnantes sive jejunii·, sive post primum mere solent : hi vero si per 2, 4 aut cibum in stomachum trajectum, idque certe per 6 horas a vomitu liberi fuerint, primo et secundo, vel tertio etiam aut signum erit icgrotorum conditionem ita quarto gestationis mensi;. Ista·, ut per immutatam esse, ut vomitus periculum se patet, extra casum Viatici. Commu­ multo minus sit timendum. nionem differre debent donec vomitus pe­ Contra si vomitus per intervalla irre­ riculum desierit. gularia, nunc longiora, nunc breviora, locum habuit, nec generalis infirmi (B) n. 1305. q. 7°. R. 1°. p. 59. coi. 2. conditio immutata sit, S. Communio Quid si quis in amentiam incidisset eidem præberi non poterit, licet per sex etiam horarum spatium a vomitu fuerit idum in mortali ex is teret ? Casus esse satis est ad ipsos abluendos, et tum index et pollex purificatorio mox absterguntur. Qua servaca methodo, de reliqua aqua vel vino in vasculo remanente nihil est cu­ randum. Vide Baruffaldum, tit. 26. n. 186. (De Herdt, 7V. Zi/7. p. 75.) ANNOTATIONUM posset, si quis, contracto cx diu protractis ebrietatibus del irio tremente ratione penitus privatus, sine lucido intervallo, ad extrema redactus esset. Respondet S. Alph. L. VI. 302 huic Communionem ministrari non posse, si certo praesumatur hunc penitus impoeni­ tentem, i. e. ne attritum quidem, in amen­ tiam incidisse. (Γ) n. 1305. q. 7°. R. 2°. p. 00. col. 1. Videndum tamen (pio gradu sint sernifatui ; sunt enim qui æquiparari possunt illis surdo-mutis, qui, ut loquitur S. Alph. L. VI. 303 cum Holz.man, non qualicumque discretione praediti sunt, et quos æquo jure dixeris hebetes ac semifatuos ; hi, ut isti surdo-muti, stepius poterunt com­ municare. (Δ) n. 1305. q. 7°. R. 3°. R. 4°. p. 60. col. 1. Consultum quoque est delirantibus istis, et generatim iis qui sensibus destituti sunt, simul cum Sacra Specie vel imme­ diate postquam hæc in os immissa fuit, parum aquæ aut vini præbere, cum isti solida, ideoque et S. Speciem, facile in ore retineant. Ita Capellm. Past.-Med, p. 152. 153. (E) n. 1305. q. 8°. R. 3°. p. 60. eoi. 1. Excipe, si paroxismi intervallis ita bre­ vibus sese invicem exciperent, ut nullo fere momento periculum corumdem abes­ set. Hoc tamen in casu rationis pertur­ batio tam celeri progreditur passu, ut tamquam amentes vel semifatui tractandi sint. Sunt etiam qui experientia didice­ runt paroxismos sibi praecise in ecclesia siepissime vel etiam semper contingere. Ilis Communio domi ministrari poterit. Capellm. Past.-Med. p. 153. (Z) n. 1329. p. 81. col. 1. 403 militum, in popinas, in officinas, in sta­ bula, nec percrebuissc vel famam ullius ibidem patrati cx ante dictis sceleribus. Minime indiget talis ecclesia r> conciliatione, quam jura sacra memorant. Atta­ men sensui pietatis et religionis admodum congruere videtur, prius, designato re­ conciliationis ritu, expiari templum a profanationis macula, quam Sacrificium sanctissimum in eo immoletur.” Vide S. Alph. L. VI. 367- Id menti S. Sedis accommodatum esse, ostendunt Re>p. S. R. ('. in Carpet. 3 mail. 1>21 apud Van de Burgt, ib. et 27 lebr. 1847 in Tolent. (H; n. 1335. p. 86. coi. 2. Sacro cultui cantus maximo adjumento esse potest, cum ct ipsum S. Liturgiæ textum summa qua fieri possit perfectione eloqui, ct mentes audientium ad devotio­ nem excitare, et verborum liturgicorum significationem cordibus fidelium altius imprimere valeat. Dum vero cantus ejusmodi est, ut humanis passionibus po­ tius quam piis affectibus exprimendis excitandisque inserviat, mentesque fidelium musicæ potius quam S. Liturgiie verbis intentas tenet, verae devotioni oberit magis quam proderit. Quæ causa fuit cur S. Mater Ecclesia, dum ex una parte cantus et curam et patrocinium num· quam non in se suscepit, cx altera parte abusus et pericula ab eo avertere, quoad ejus fieri posset, semper conata fuerit. Quare etiam accurate determinare non omisit a quibus, quid et quomodo iu eccle­ siis sit canendum. a. ./ quibus canendum sit.—Praeter sacerdotem chorum canere oportet. De populo concinente in S. Liturgis etiam aliquando fit mentio, v. g. ad Kyrie elei­ son et ad Litanias, dum in consecratione Ecclesiæ cum Reliquiis circum ecclesiam fit processio. In Mis-is cantatis populi lo­ cum tenet chorus, ut minister in privatis.1 Cautores (et musici) utpote actionem liturgieam perficientes, locum distinctum in ecclesia habent ; processionibus supvrpelliceo induti, ct non in habitu sæeulari, “Temporum infortunio,” scribit el. Vau de Burgt, Ζλ- celebr. Miss. η. 218, “hominumque malitia haud m frequenter accidit, inferri ecclesiis catholicis sacrilc<£am injuriam per alia scelera quam quæ «xposita hactenus sunt. Et ista breviter attingere debemus. Pone adhibita fuisse 1 “ Sntlîcit unum linbere ininbtrum. qui ccrit templa in locum rixarum et tumultuosi personam lnlws pOpidi cx CUJU> perx)certaminis, in exercitium cultus lueretico- na sàd rdôti pturaliti ftpondet S Th Sumi rum aut schismaticorum, in hospitium P. 3 q. S3. art. 5. ad 12. 404 APPENDIX assistere debent (S. R. C. IS mart. 1679 ad 2. n. 2S79) ; confabulari, strepitum facere, altari tergum vertere vetantur; officium suum recollecta ac devota mente obire, ac corde credere et quod credunt facto profiteri jubentur, aut certe vitam notorie pravam non ducant, nec sint acatliolici (Cone. Prov. Col. II. 20. Cone. Prov. Prag. III. 1. Cone. Prov. Vien. iv. 6). Desolves. — Unive’-sim a Choro exclu­ denda· sunt mulieres, et a fortiori eæ, quæ in secnis cantant. Ita postulat antiqua Ecclesia· consuetudo, lex liturgica mulieres ab altaris servitio procul esse jubens, cantus ecclesiastici dignitas, et fidelium ædificatio (Cone. Prov. Col. 1. c. Wcstmon. I. Decr. XVIII. n. 20). Excipe si agatur de ec­ clesiis Monialium ; — casus necessitatis; — longievam consuetudinem. b. Quid canendum sil. — 1) Cantanda non sunt nisi ea quae Ecclesia præscribit, vel saltem, inquit De Hcrdt (P. 1. n. 112) “ longæva consuetudo rationabilis atque laudabilis, tacite vel expresse, consentien­ tibus locorum Ordinariis, probavit.” ... 2) Rubriae Missalis iTit. XVI. 3) indicant ea, *(pia a celebrante canenda vel intonanda sunt. 3) “ A choro cantantur introitus,1 Kyrie eleison, Gloria, graduait,1 Alleluja,1 tractus,1 sequentia,1 Credo, offerto­ rium,1 Sanctus, Agnus Dei, communio,1 et quæcumque celebranti sunt respon­ denda.” (De Herdt, P. I. n. 111.) Brevitatis causa nihil omittendum, et Missa cantanda prout jacet in Missali. Ita resp. S. R. C. 5 jul. 1631. 5. n. 776. 923 quoad Missam defunctorum. Inde juxta decreta S. R. C. vel non celcbrandæ Missæ defunctorum vel canenda omnia, quæ precationem suffragii respiciunt iS. R. C. 11 Sepi. 1847. 2. n. 4957. 5118), (pialia etiam sunt sequentia Dies ira ac offertorium (S. R. C. 9 maii 1857. 1. n. 5243): in sequentia tamen canlores aliquas strophas prætermittere possunt (12 aug. 1854. 12. u. 5208. De llerdt, ib.). Cfr. notam in ima pagina. — In Missa conventuali, in (pia chorus tenetur cantare symbolum, illud integre et intclli% gibili voce cantandum est, per organum versus alternatim suppleri non possunt, nec interea celebrans Missam prosequi potest (S. R. C. 10 mart. 1657. 3· n. 1670. 1817 ; 17 dec. 1695. n. 3228. 3377; 7 sept. 1861. 16. n. 5315. Cierem, Ep. L. I. c. 28. n. 10. De llerdt, ib.). Kyrie, (Horia, graduate, sequentia, Snic­ tus, Agnus Dei alternatim per organum suppleri possunt ; ubicumque autem orga­ num adhibetur, initium ct tinis, et ea qua· inclinationem et genufiexionem exigunt, semper cantanda sugit (Cær. Ep. L. 1. c. 28. n. 6 - 9. S. R. C. 12 aug. 1854. 12. U.5208; 7 sept. 1861. 15. n. 5315. De Hcrdt, ib.).— Cautores introitum tantum incipere possunt ct debent, dum celebrans ad altare pervenit (S. R C. 14 apr. 1753. 7. n. 4084. 4233. Cær. Ep. L. 2. e. 8. n. 30). Sanctus cantatur post præfationem, sed Benedictus qui venit (juxta Cærem. Ep. L. 2. c. 8. n. 71 ; S. R. C. 12 nov. 1831. 33. n. 4520. 4669) reservatur post elevationem SS. Sacramenti, quæ Cærcmonialis dispositio in Missis Ponti­ ficalibus servanda est, ct laudabiliter serva­ tur in aliis. Si autem Benedictus in aliis Missis ante Consecrationem cantetur, sub elevatione, vel potius postea, potest cantari Tantum ergo vel aliqua antiphona SS. Sacramento propria (S. R. C. 14 apr. 1753. 6. n. 4084. 4233). Communio cantanda est, postquam celebrans sumpse­ rit SS. Sanguinem, infra distributionem S. Communionis ; quæ si non fiat, infra purificationem (Rubr. de ritu cclebr. Mis­ sæ, Tit. X. in fine; Cærem. Ep. L. 2. c. 8. η. 78. De Herdt ib.). c. Quo modo cantandum sit, — Cantus planus et firmus, qui Grcgoriaiius dicitur, si recte deccnterque peragatur, a piis ho­ minibus libentius auditur, et alteri, (pii harmonicus seu musicus dicitur, merito præfertur (Ben. XIV. c. Annus, 19 febr. 1749. j 2). Hujus cantus disciplinam Seminariorum alumni ex salutari Cone. Trid. Sess. 23. c. 18. de Ref. præscripto docendi sunt, valdeque optandum esse censent Patres Cone. 1’1. Balt. II. a. 380, ut ejus rudimenta in scholis paroehialibus exponantur et exerceantur. — Quod atti­ net ad modum quo Evangelia, Epistohe, Capitula, etc. canenda sint, Cær. Ep. L. 1 Nihil opus est dicere lue·· non esse cantanda 1. c. 27 ad alios libros (Dont ificale, Sacer­ ubi cantorts ea cantare non valent Attamen, quantum per adjunctu licet, ca cantare docendi dotale, Directoria Chori et similia) remit­ tit, ct Orationum tantum describit tonum, Mint. ANNOTATIONI Μ. 405 quo descripto addit : “ Regulare est, ut iu I alterando verba et sensum illorum, ac utroque.” solemn) scii, et simplici, "coce adaptando modulationi, ita ut musica non grari et competenti, interposita aliqua niora verbis et sensui, -ed hæc illi inservire vi­ in Jine cujustibet chinsuta, et prasertim ertim quæa personis magis timoratis admittitur, non perpetrari censenda sit absque omni (hemonis instiga­ tione. Et hinc summopere probanda est corum praxis, (pii, minus quandoque atten­ tis causis aliis, una alteravc vice pro poe­ nitentia principaliter imponunt media, dæmonis impugnationi speciatim adaptata, v. g. repetitam invocationem SS. Nomi­ num Jesu, .Maria * et Josephi, imploratio­ nem auxilii Angeli Custodis, venerationem Crucifixi,aspersionem cum aqua benedicta, portationem benedictarum imaginum, etc.” Ad quæstionem : Quæ pœnitentiæ, spectatis hodiernis moribus, generatim sint utiles pro omnibus, respondet: “ Illæ pœ­ nitentiæ generatim pro omnibus sunt utiles, quæ, non plane semper exclusis parvis mortificationibus aut eleemosynis modicis, principaliter tamen consistunt in orationibus vocalibus aliisve non insolitis operibus pietatis, dummodo hæc ipsa, quantum fieri potest, pro casuum diversi­ tate, adaptentur ad peccata salutariter ac convenienter castiganda et emendanda. Talis autem adaptatio sæpe cum successu fiet per determinationem modi executionis, v. g. genullexionis, extensionis brachio­ rum, etc.; —per determinationem temporis, v. g. quoties forte relapsus fueris ; singulo mane aut vespere ; tempore Missæ infra elevationem S. Hostia· et Calicis;—per determinationem loci, v. g. in ecclesia co­ ram Sanctissimo, coram imagine Crucifixi, B. Maria· \ irginis, St. Joseph), ante lec­ tum priusquam cubitum eatur, etc.;—ast Pll.EPKIMis per determinationem intentio­ nis, qua liant, cavendo tamen a confusione et videndo semper, quid valeat pœnitentis capacitas, quid ferre recuset. Et sane, summum momentum positive determinandi ejusmodi intentionem vel ex paucis luce clarius patebit exemplis, puta: “ Superbo injunge orationem devote reci­ tandam eum intentione expressa, ut numquam indignationem divinam provoces elatus, sicut superbus Pharisæus; vel alia vice, ut Deus sit propitius tibi, sicut hu­ mili Publicano ; vel alia vice, si de magis devoto agatur, ut aliqua tibi ab hominibus contingat humiliatio, etc. “ Avaro orationem cum intentione ex­ pressa, ne cumulando bona temporalia amittas seterna : vel alia vice, ut gratiam consequaris christianæ misericordiæ erga pauperes, etc. “ Luxurioso orationem fervidam ad pu­ rissimum Cor Jesu, aut B. Virginem imma­ culate conceptam, ne tot homines in æternum damnentur ratione luxuriæ ; vel alia vice, ut Deo in posterum casto corde servias ct mundo corde placeas; vel ite­ rum, ut sancto replearis pudore tui ipsius, qui creatus ad imaginem Dei plane te assimilas!i jumentis insipientibus, etc. “ Ebrioso orationem pro omnibus, (pii te ebrium viderunt, ne malum exemplum tuum imitentur ; vel alia vice, pro familia tua domestica, ut ipsa, procurante Deo, mœrentiuin Consolatore, et innocentium Protectore, non tuo scandalo et dilapida­ tione misere intereat; vel iterum,/// siti­ ens in Cruce Salvator te praeservet a cru­ ciatu sempiternæ sitis in inferno, etc. “ Euri orationem, ut paterna Providentia Divina quoddam potius infortunium tibi immittat, (piam denuo sinat te extendere manus ad res alienas; vel alia vice,///, juvante gratia Dei, vive credas, furem exclusum iri a regno coelorum, aut eidem non dimitti peccatum, nisi restituatur ablatum, etc. ANNOTATIONEM. 407 “ Diffidenti orationem coram Crucifixo, litteris nobis consignarunt. Sic v. g. s. ut, considerans Dei misericordiam, erigaris Alphonsus in Praxi, n° 14. diligentius per­ in spem et firme confidas, Deum tibi quirendo, inter poenitentias generatim propter Christum fore propitium; cui utiles primo loco recenset : aggregari ad quiucm orationi deinceps per aliquod aliquam congregat tonem ; qua quidem tempus adjungatur hujusmodi suspirium poenitentia (ut obiter advertam) nullam pium : 0 Crux Jesu, spes mea unica, ace ; certe utiliorem reperies. . .. Deinceps idem vel alia vice (quod frequentius commenda­ Sanctus Doctor 1. c. testatur ‘poeniten­ tum legimus a St. Alphonso ct St. Leo­ tiam ter recitandi salutationem angelicam nardo) : <> Jesu mi! misericordia ; vel inane et vesperi, cum supplicatione: .Ma­ iterum : (j .Muria, monstra te esse matrem. ter mea, adjura me hodie, ne Deo peccem, Cita, dulceao ct spes mea, salve! etc. ego plerumque solitus fui injungere, aut “ Blasphemo orationem, ae domus tua saltem consulere iis qui ea uti non sole­ privetur favore et benedictione coelesti, rent/ Non paucis etiam sæpe pro poeni­ uti, experientia teste, tam sæpe contingit tentia injungere visum fuit : per aliquod ratione blasphcmiæ ; vel alia vice, ae am­ tempus, et præsertim in eventu tentât ioplius addiscas in tcn.i cantica illa inferna­ nis turpis, aut relapsus in luxuriam, lia, quæ in æternum cantabunt damnati ; quinque Pater et Ave in honorem quinque vel iterum, ut, excitante ct adjuvante gra­ Vulnerum, eum singulorum successiva ve­ tia Dei, statim ac forte relapsus fueris, neratione, puta deosculationc. Plurimum sub humili pectoris tunsione proclames: adhuc, juxta omnes, proderit imponere, Laudetur Jesus Christus, vel Sanctificetur ut per aliquod tempus omni mane firmum I coram Deo renovetur propositum tale nomen tuum, etc. “ Tepido orationem, ne misericors Deus vitium hac die strenue impugnandi.” Tria te, nec frigidum nec calidum, incipiat evo­ præterea etiamnum expresse advertere ju! vat, videlicet : mere ex ore suo, etc. “A. Circa suffragia pro fidelibus defunc­ “Silentio autem Inc prætercunduni non est, cum determinatione intentionis ejus­ tis.·— Suffragia pro defunctis constituere modi intime connexum esse ipsum variarum materiam generatim omnibus aptam, quæ orationum aut exercitationum piarum de­ aliquando pro sacramentali satisfactione lectum discretum, quippe quo pœnitentis injungatur, summæ auctoritatis testis est attentio inultum solet firmari, dum jam Cateehisinus Romanus. Quinimmo pro hæc, jam illa, jam quædam, sed pauca, pivmtentibus, venialia tantum confiteri simul imponantur pro re nata. Pone solitis, tunc præsertim ejusmodi perniten­ v. g. casum, quo accedenti ad Confessio­ tia fiet utilissima, ubi imponatur sub ali­ nem in festo Pentecostes injungenda vide­ quo modo, quo melius intelligant. venialia atur devota invocatio Sancti Spiritus, ut magnam quoque pœnam apud divinum in corde ejus accendat ignem sui amoris, Judicem promereri, puta sub modo hoc per venialia valde diminuti. Qualem aut simili : dic quinque Pater et Ave pro hunc in finem orationem eliges? I tique iis fidelibus defunctis, oui panas luunt in convenienter eligere poteris recitandam purgatorio propter voluntarias distractio­ semel quamvis orationem, huic Festo nes in oratione ; vel alia vice, pro iis ani­ propriam, puta. Litanias Spiritus Sancti; mabas justis, qua purgatorii igne cruciantur verum, ad majorem pœnitentis attentio­ propter inobedient ias erga parentes,—propter nem excitandam, aptius quandoque eliges peccata aurium aut lingua,—propter tepirecitandam quotidie, per octavam, oratio­ ditutem in accessu ad Sacramenta, etc. “B. Circa Jiam Crucis. — Exercitium nem, (pur post Litanias Sp. S. in libris Vite Crucis aliud est publicum, quod " sta­ precum reperitur. “(’icterum innumerae fere sunt orationes tis temporibus “ iu ecclesiis ... solemnitcr alia ve pietatis opera, e quibus delectus peragi solet ; aliud privatum, quod a fide­ iste fieri valet.” . . . (Vide e. g. n. 13S7 libus separatim fieri consuevit. Primi hujus Compendii.) “Plures tandem oc­ exercitii impositio ut plurimum satis current ” legenti “libros spirituales, vel ” accommodari potest omnibus ; secundi exploranti “ mentem sanctorum confessa- autem exercitii (non dico suasio, sed· im­ riorum, (pii salutaria sua hac de re sensu positio non raro minus accommodata erit APPENDIX 408 iis, qui nihil aut parum hucusque habue­ las cogitat iones ; ad post alaudam continen­ runt ejus usum. Hisce autem a prudenti tiam ; ad postulandam humilitatem, patien­ coufessario attentis ; circa eminentem pro tiam, etc. poenitentia aptitudinein Via; Crucis Inec “I>) Brevis meditatio de summa utilitate memoratu dignissima recolere juvabit quotidiame, unius saltem quadrantis, ora­ verba cx Discursu Mystico Sancti Leonardi: tionis mentalis, sine qua, inquit S. AlFaci!ior quoque satisfactio pro peccatis prce- phonsus, difficillime erit bonus sacerdos. statur frequentatio,te Για: Crucis, tum ob “e) Preces pro sacerdotibus defunctis, valorem indulgentiarum (ob quarum lucra­ qui pumas in purgatorio luunt propter de­ tionem s.epe etiam imponi potest pœni­ fectus commissos in auditione Confessio­ tentia justo minor), tum ob memoriam num, in visitatione infirmorum, instruc­ Donunicm Passionis, qtue est satisfacloria tione puerorum, etc. in summo gradu, ut ait Iliosius, tum quia “d) Preces pro se et aliis in eadem paro­ est ulexipharmacum praeservans nobilissi­ chia sacerdotibus sociis, ut vinculo cliarimum adversus ulteriores lapsus. Et hinc, tatis uniti, cum fructu collaboretis iu quantum possum contentione omnique spiri­ salutem animarum. tus efficacia rogo atque obtestor confessorios “ e) Preces ad resuscitandum in te, omnes, ut maximum, lite Crucis thesaurum juxta monitum Apostoli, gratiam sacerdo­ pœuitentibus suis ostendant, pirnilentite loco talem, in Ordinatione presbyteri acceptam. injungentes visitationem· Ide Crucis, tot “ f) Examen conscientia; circa sacerdo­ v. g. vicibus (ego pro nunc dicerem : una talia munera tua. allerave vice) perficiendam, et hoc facto “ g) Conveniens praeparatio ad Missam, scrupulum ponant, an al 'ue pœnilent 'ue im­ cum addito actu charitatis et contritionis; posita· sint proportionate, cum sola visita­ vel conveniens gratiarum actio cum ad­ tio Cia· Crucis plurimas alias largissime juncta oratione. : 0 bone et dulcissime Jesu s upp teat pieu iten l ias. etc. ad lucrandam indulgentiam. “ C. Circa paniitenlias pro sacerdotibus *· h) Legenda... ex Pontificali Romano, confient ibus. — Confessarius excipiens sa­ si prie manibus sit, aliqua pars precum cerdotis Confessionem, a qua non hujus Ordinationis presbyteri ; vel ex Rit. Rom. solum, sed et multorum salus pendere de cura et visitatione infirmorum, etc. contingit, illud ante omnia apud animum “ i) Oratio ad postulandam gratiam fer­ suum recogitet, sese terribilem Deo reddi­ vida; devotionis erga Sacratissimum Cor turum esse rationem, si, vietus respectu Jesu, Beatissimam \ 'irginem, ministrorum humano et missa sancta libertate spiritus Filii sui specialiter matrem, etc. ; vel ali­ et sermonis, hoc munus quasi eursim ex­ quando etiam oratio ad impetrandam gra­ erceat vehit munus simplex absolvendi, tiam suscipiendi Sacramenta exeuntium, cum parva quadam pœnitentia indifferen­ qua, si experientiam consulas, divina sic ter electa. Absque dubio nempe sacerdo­ permittente Providentia, non pauci sacer­ tem pœnitentem (qui, secus ae cieteri dotes privati extiterunt. fideles, nullum extra Confessionem habere Atque similia multa, zeloso, ut par est, solet Ananiam), quantum opus videbitur, coufessario inventu facillima. ad perfectionem et perseverant iam iu prima charitate suscepti sacerdotii dirigere (K) n. 1401. q. 3°. p. 139. col. 1. debet per opportuna monita, et non minus “ Casus reservatus in diœccsi confessarii per poenitentias, ipsi efficaciter salutares non subtrahitur reservat ion i ea de causa et convenientes. Hujusmodi autem pœquod non reservetur in diœcesi pœniten­ nitentias eligere poterit aliquando ex tis.” Ita Svn. Pl. apud Mavnut. 1875, operibus, quæ generatim omnibus utilia η. 86. p. 84," Dublin. 1877. sunt, aliquando ex operibus statui sacer­ dotali speciatim appropriates—qualia v. g. (A) n. 1618. III. p. 277. col. 1. censentur : “a) Orationes cx Missali Romano ad li­ Dicitur: illicitum reddit Matrimonii bitum certis diebus dicenda; : pro seipso usum. Si vero de impotentia consequenti sacerdote ; pro petitione lacrymarum ; pro perpetua agatur, per se, seu secluso periremissione peccatorum ; ad repellendas ma­ 1 culo pollutionis, liciti sunt actus, quos O v 409 ANNOTATIONUM. conjugibiis sine intentione copulæ perfi­ cere fas est. Qui sint illi actus, vide η. 1651. 1°. 3°. Patct vero periculum pol­ lutionis multo facilius adesse in iis, de quibus hic agitur, ideo præcise quia per­ petuo a copula abstinere debent; idque præsertim verum est, dum sermo est de tactibus citato n. 1651 sub 3° expositis. Vide L. VI. 1095. j Dixi 2. (M) n. 1619. 1°. p. 277. col. 1. In viro prætcrea adest impotentia ex defectu, vel etiam cx extr.iordinaria dimen­ sione1 membri virilis; ilemque ex tali utriusque testiculi contusione ut neuter otlieio suo sit aptus. Iu fœmiua adest ex defectu uteri vel vagina:; item ex arctitudinc, quæ potest esse causa impotent ite perpetua et etiam temporalis; arctitudo enim non semper impedit fœcundationem et per media dilatantia artis medica: sæpe tolli potest (Van de Burgt, de Matr. n. 202), vel per repetitum copulæ experi­ mentum sæpe tollitur ‘Capellin. Past.Med. p. 11G. 3 ) . Pneter has impotentias naturales ex defectibus organicis existentes, dantur etiam accidentales cx defectibus monilibus exurgentes, ex frigiditate scii, vel nimio calore. In hujusmodi impotentia» casu investigandum potissimum est, undenam status ille originem trahat, ut sublata causa, si fieri possit, impotentia auferatur. Causa illius frigiditatis poterit esse malefieiiim, sed sæpe, ut plures observant, non maleficium, sed alia· causa * hunc statum producunt. Docet Zacehias, cel. medicus Romanus (Qn. medico-leyales L. 111. T. I. q. 5) impotentiam ratione defectus mo­ ralis oriri sæpe vel ex verecundia et pudore, vel ex nimio amore, vel ex infenso odio uxoris. Nasci etiam potest ab excessi­ bus vitæ libidinosa·. Insuper, quod no­ tat Bouvier (lu Sert. Prae.), causa quan­ doque est deformitas in uxore, halitus tetrum spirans, negligent in in ornatu et munditie, odium, contemptus (Van de Burgt, ib.). Illi, quibus Hermaphro­ diti scu rlndrOffyni nomen datur, non arcentur a nuptiis causa impotentia?, si omnia possident, qua? necessaria sunt ad complendum actum conjugalem ; e contra obstaculo illis est impotentia, ubi necessa­ riis organis carent ; de quo, idcoque et de sexu ad quem pertineant, medici vel chirurgi pronuntient neccssc est (Van de Burgt, ib. n. 203). Plerique sic dicti Hermaphroditi, ait Capellm. (Past.-Med. p. 116, 117), medicorum examini subjecti, comperti sunt uno tantum sexu vere gau­ dere et alterius non habere nisi, appa­ rentias. (N) n. 1628. q. 7’. R. 2° p. 285. col. 1, Dispensationes pro loro eonscientiæ quasi ordinaria potestate, scu non vi facul­ tatum S. Sedis, concessa? non debent ne­ cessario in Confessione fulminari, nisi Ordinarius hanc condition» m posuerit. Feije, de Imp. n. 757. } fin. Prævideri interdum potest fore ut par­ tes earumve alterutra ad Confessionem in­ stituendam adduci nequeant, et hoc idem in fori externi dispensationibus interdum contingit. In ejusmodi casu prudenter in ipso supplici libello, (pio dispensatio rogatur, petitur ut clausula non appona­ tur. Feije, ib. n. 746. 757. (g) n. 1693. q. 1’. p. 827. coi. 2. INSTRUCTIO S. CONGREGATIONIS PE PROPAGANDA FIDE. J)e modo servando ab Episcopis Fa-deratorum Septentrionalis America Statuum in coynoscendis et definiendis causis crimi­ nalibus et disciplinaribus Clericorum. Quamvis Concilium Plenarium Baltimorense II ab Apostolica Sede recogni­ tum, certam quamdam judicii formam, jam antea a Concilio Provinciali S. Ludo­ vic! sancitam, in criminalibus Clericorum causis ab ecclesiasticis curiis diœcesium Fœderatorum Septentrionalis Americæ Statuum pertractandis servandam esse de­ creverit. experientia tamen compertum est, statutum judicii ordinem haud undequaque parem esse ad querelas eorum pnvcavendas, quos piena aliqua mulctari contigerit. Sæpe enim postremis hisce temporibus accidit, ut presbyteri judiciis ea ratione initis latisque sententiis dam­ nati. remoti præsertim ab officio Rectoris 1 Hæc non est semper perpetua, fierique potest Alissionarii, huc illuc de suis Prælatis ut «it respectiva tantum, vel etiam non im- conquesti fuerint et frequenter etiam ad veditiva [vide n. 1618. Nota} fœcundationis. Apostolicam Sedem recursus detulerint. 410 APPENDIX Dolentium autem est, non raro evenire, ut a praesumpto reo omnia exquirantur, quæ in transmissis netis plura, eaque necessa­ ad veritatem eruendam necessaria censen­ ria, desiderentur atque, perpensis omnibus, tur, ac ad justam sententiam tuto prudengravia sæpe dubia oriantur circa fidem terque ferendam certa vel satis firmaargu­ documentis hisce in causis allatis haben­ menta suppeditent. Quod si dc alicujus Hectoris missionis dam vel denegandam. Qmc omnia S. Congregatio Fidei pro­ remotione agatur, nequeat ipse a credito paganda; praeposita serio perpendens, sibi munere dejici, nisi tribus saltem prae­ aliquod remedium hisce incommodis dictae Commissionis membris per Episco­ parandum, ac ita justitiæ consulendum pum ad causam cognoscendam adhibitis esse ccnsuit, ut neque insontes Clerici per eorutuque consilio audito. Electi Consiliarii in suscepto munere injuriam pœua afficiantur, neque alicujus criminis rei ob minus rectam judiciorum permanebunt ad proximam usque Diœceformam a promerita pœua immunes eva­ sanæ Synodi celebrationem, in qua vel dant. Quod quidem facili pacto obtineret, ipsi confirmentur in officio vel alii desig­ si omnes praescriptiones a Sacris Canoni­ nentur. Quodsi interim morte, aut re­ bus sapienter editas pro ecclesiasticis judi­ nuntiatione vel alia causa praescriptus ciis, præsertim criminalibus, ineundis et Consiliariorum numerus minuatur, Epis­ absolvendis servandas omnino esse praeci­ copus extra Synodum alios in deficientium peret. Verum animo reputans, in prae­ locum, prout superius statutum est, suffi­ dictis Fœderatorum Ordinum regionibus ciat. in causis cognoscendis, iis praesertim id facile servari non posse, ea ratione pro­ videndum esse duxit, ut saltem illæ de in quibus dc Rectore Missionario definiadmisso crimine accurate peragantur in­ , five a suo officio amovendo agatur, judi­ vestigationes, quæ omnino necessariæ cialis Commissio hanc sequetur agendi existimantur, antequam ad pœnam irro­ rationem. 1. Ad Commissionem investigationis gandam deveniatur. Itaque SSnio Domino Nostro Divina non recurratur, nisi prius clare et præcise Providentia PP. Leone XIII. approbante, exposita ab Episcopo causa ad dejectio­ in generalibus comitiis habitis dic 25 nem finalem movente, ipse Rector Missiojunii 1878 S. C. decrevit, ac districte narius malit rem ad Consilium deferri, mandavit, ut singuli memoratæ regionis quam se a munere ct officio sponte dimit­ Sacrorum Antistites in Diœcesana Svnodo tere. 2. Re ad Consilium delata, Episcopus quamprimum convocanda quinque, aut ubi ob peculiaria rerum adjuncta tot Vicario suo Generali vel alii sacerdoti ad haberi nequeant, tres saltem presby­ hoc ab ipso deputato committat, ut rela­ teros ex probatissimis et quantum fieri tionem causæ in scriptis conficiat, cum poterit in Jure Canonico peritis seligant, expositione investigationis eo usque pcquibus consilium quoddam judiciale, ractæ, et circumstantiarum, quæ causam seu, ut appellant, Commissio investiga­ vel ejusdem demonstrationem specialiter tionis constituatur, eidemque unum ex afficiant. 3. Locum, diem, et horam opportu­ electis praeficiant. Quod si ob aliquam gravem causam Synodus Diœcesanastatim nam ad conveniendum indicet, idque per haberi nequeat, quinque vel tres prouti litteras ad singulos Consiliarios. supra per Episcopum interim ecclesiastici 4. Per litteras etiam Rectorem *Missio viri ad munus, de quo agitur, deputentur. narium, dc quo agitur, ad locum et diem Commissionis ita constitutio princeps constitutum ad Consilium habendum ad­ erit officium criminales atque disciplinares vocet, exponens, nisi prudentia vetat, uti presbyterorum aliorumque clericorum in casu criminis occulti, causam ad de­ causas, juxta normam mox proponendam, jectionem moventem, per extensum, moad examen revocare, rite cognoscere ac ita nensque ipsum Rectorem, ut responsum Episcopo in ipsis definiendis auxilium suis rationibus suffultum ad ea praeparet praebere. Satagant propterea oportet ad in scriptis, quæ in causæ expositione vel hoc munus electi, ut accurate fiant inves­ jam antea oretenus, vel tunc in scriptis tigationes, ea proferantur testimonia atque * relata fuerint. ANNOTATION I Μ. 411 11. Singuli testes pro causa seorsim et 5. Convenientibus Consiliariis tempore et locopnefinitis, præcipiat Episcopus silen­ accurate examinentur a Preside et ab aliis tium servandum de iis, quæ in Consilio au­ per Pra sidem, absente primum Rectore diantur; moneat investigationem non esse Missionaria. Non requiratur juramen­ processum judicialem, sed eo line habitam, tum, sed si testes ipsi non renuant, et se et eo modo faciendam, ut ad cognitionem paratos esse declarent ad ea quæ detule­ veritatisdiligentiori qua poterit ratione per­ rint juramento, data occasione, confirman­ veniatur, adeo ut unusquisque Consiliarius, da, fiat adnotatio hujusmodi dispositionis perpensis omnibus, opinionem dc veritate seu declarationis in actis. factorum, quibus causa innititur, efformarc 12. Consentientibus testibus, ct diri­ quam accurate possit. Moneat etiam ne gente prudentia Consilii, repetatur testi­ quid in investigatione fiat, quod aut ipsos, monium coram Rectore Missionario, qui et aut alios periculo damni vel gravaminis ipse testes si voluerit interroget per Præsiexponat, præsertim ne locus detur actioni dem. libelli famosi, vel alii cuicumque processui 13. Eadem ratione qua testes pro coram tribunali civili. causa, examinentur testes contra cau­ 6. Relatio causæ legatur coram Consi­ sam. lio ab Episcopi officiali, qui etiam ad in­ 14. Collatis tunc consiliis fiat ut su­ terpellationes respondebit a preside vel pra n. 9. ab aliis consiliariis per president faciendas 15. Quod si testes nolint aut nequeant ad uberiorem rei notitiam assequendam. Consilio assistere, vel eorum testimonium 7. Deinde in Consilium introducatur nondum satis luculentum negotium reddat, Rector Missionarius, qui responsum a se duo saltem ex Consilio deputentur, qui tes­ confectum leget, et ad interpellationes tes adeuntes, loca invisentes, vel alio quo­ similiter respondebit, facta ipsi plena cumque modo poterunt, lumen ad dubia facultate ea omnia in medium afferendi, solvenda requirentes, relationem sme in­ intra tempus tamen a Consilio determi­ vestigationis ad Consilium deferant, ut ita nandum, quæ ad propriam defensionem nulla via intentata relinquatur ad verum conferre possunt. i moraliter certo cognoscendum antequam S. Si contingat, Rectorem Missiona- ad senteutiæ prolationem deveniatur. rium, de cujus causa agitur, nolle ad 16. Omnia acta occasione judicii in Consilium accedere, iterum datis litteris medium allata accurate in ('uria Episco­ vocetur, eique congruum temporis spatium pali custodiantur, ut in casu appellationis ad comparem!um prefiniatur, et, si ad commode exhiberi valeant. constitutum diem non comparuerit, dum­ 17. Si vero contingat, ut a sententia modo legitime præpeditus non fuerit, uti in Curia Episcopali prolata ad Archiepiscontumax habeatur. copalem provocetur, Metropolitanus eadem 9. Quibus omnibus rite expletis, Con­ methodo in causæ cognitione ct decisione siliarii simul consilia conferant, et, si ma­ procedat. jor pars Consiliariorum satis constare de i JOANNES CARD. SIMEONI. Pr. factis arbitretur, sententiam suam unus­ JOANNES BAPTISTA AGNOZZI, &>c. quisque Consiliarius in scriptis exponat,, Datum Roiiiid ex ædibns pnefatæ S. Congrega­ rationibus quibus nititur expressis; con­ ferantur sententiae; acta in Consilio ab tionis, die 20 julii anni 1878. Episcopi officiali redigantur, a preside (O) n. 1719. 3°. p. 34C. col. 1. nomine Consilii subscribantur, et simul eum sententiis singulorum in extenso ad Dicitur: “Tertiarios ... in commu­ Episcopum deferantur. nitate viventes.” Nam “ mulieres virgi­ 10. Quod si ulterior investigatio ne­ nalem seu cadibem, aut castam vidualem cessaria vel congrua videatur, eo ipso die. expresso voto et sub dicto habitu vitam vel alio ad conveniendum a Consilio con­ ducentes, privilegiis, quibus fratres Ordi­ stituto. testes vocentur, (pios opportunos nis. cujus tertiæ regula· habitum gestant, Consilium judicaverit, audito etiain Rec­ gaudere debeant.” Ita Leo X. Const tore Missionario de iis quos ipse advo­ Dum intra edita in Cone. Later. V. 1 Scss. 21. candos esse voluerit. APPENDIX 412 (P) n. 1759. 8°. p. 366. col. 1. Caute dixit S. Poetor : “ quamvis alii hoc negent." Et revera negandum videtur ex Resolutionibus Romanis apud Lucidi, de Fisit. SS. Liminum, T. II. p. 567 sub 18. “ in Carchieu.," ait, “ Episcopus Or­ dines conferre renuebat descendentibus ab Indis, seu, ut vocant a Mutulis. S. Con­ gregatio, ad quam hujus rei examen com­ missum fuit, die 13 februarii 1863, con­ suit “ Supplica aduni esse. SSiho, quatenus ludiarum Episcopus animadvertat, Indos, et Nigros, omnesqne ab eis per paternam, vel maternam, lineam descendentes nullo iure ab Ordinum, aliorumque Sacramentorum receptione arcendos esse, dummodo ccetera per Sacros Canones requisita habeant." Lib. 33. decret, pag. 19. (Σ) n. 1614. q. 1°. R. 2° p. 274. col. 1. ; p. 398. col. 1. sub 4°. Responsa S. Cong. S. Rom. ct Univ. Iii(|. ad postulata Synodi Manutianæ, Fur. IV. die 2 maii 1877. Ad postulatum primum de proprio Ma­ trimonium contrahentium parocho: “Emi. ac Rmi. 1)D. ad primum postu­ latum decreverunt : “ Respondeatur : Parochum proprium habendum esse Parochum domicilii vel quasi domicilii contrahentium. “ Ad dignoscendum vero quasi domicili­ um, attendendam essu regulam traditam in Instructione Periæ IV. (lici 7 junii, 1867, Episcopis Hiberniæ transmittendam. “ Instructio. “ Pro Episcopis Angliæ ct Foederato­ rum Statuum America? Ecrite IV. diei 7 junii, 1867“ Ad constituendum quasi domicilium, quod in hisce casibus necessario adipiscen­ dum est, duo simul requiruntur : habita­ tio nempe in eo loco, ubi Matrimonium contrahitur, atque animus ibidem perma­ nendi per majorem anni partem. Qua­ propter si legitime constet vel ambos vel alterutrum ex sponsis animum habere per­ manendi per majorem anni partem, ex eo primum die quo duo hæc simul concurrunt, nimirum et hujusmodi animus et actualis habitatio, judicandum est quasi domici­ lium acquisitum fuisse, et Matrimonium, quod proinde contrahatur, esse validum. “ Vcrumtamen si de prædicto animo non constet, ad indicia recurrendum est quæ præsto sint, quieque moralem certitudinem pariant. In re autem occulta et interna ditlieilc est hujusmodi indicia habere, qua: judicem securum faciant : indu est quod adhiberi maxime debet, regula a Summo Pontifice Benedicto XIV. continuata, ut inspiciatur utrum ante Matrimonium, spa­ tio saltem unius mensis, vel ambo vel alteruter in Matrimonii loco habitaver n» Quods i factum fuisse deprehendatur, cen­ sendum est ex praesumptione juris iuten. tionem permanendi per majorem anni partem extitisse, et domicilium fuisse ac­ quisitum, proindeque Matrimonium esse validum. At si præsumptio hæc juris, quæ ex menstrua habitatione oritur, con­ trariis elidatur probationibus, quibus certo ac liquido constet prædictum animum nullo pacto extitisse, tunc profecto con­ trarium proferri debere judicium manifes­ tum est, quia præsumptio cedere debet veritati. Præterea manifestum quoque est actualem habitationem ineptam esse ad quasi domicilium pariendum, si quis in ea regione more vagi ac itincrantis com­ moretur, non autem vere proprieque ha­ bitantis, quemadmodum scilicet cæteri solent, qui in eodem loco verum proprie­ que dictum domicilium habent.” Ί Ad postulatum tertium de sensu clausulæ Facultatum : extra fines diœeesis, re­ sponsum fuit : “ Verba relata * formulæ ita esse intelligenda, ut Episcopus uti possit facultati­ bus erga suos subditos, (pii actu (pio dispensandi sunt in propria diœcesi com­ morantur : (piamvis ipse Episcopus extra suam diœccsim degat.” (T) n. 1628. q. 10°. p. 286. coi. 2. De dispensationum matrimonialium vitiis eorum que sanatione, Quæ hac de materia in Tract, de Matrim, sparsim tradidi, hic pro faciliori rei intelligentia et praetieo usu simul collecta exhibere lubet. Vitia dispensationum matrimonialium, seu causa: uullitatis earumdem, sunt vel extrinseca vel intrinseca. Extrinseca potissimum oriuntur: ex defectu potestatis in dispensante, (pio casu pro sanatione adeundus est Superior coni- ANNOTATIONI Μ. 413 petens; e.r invaliddate fuim!nationi *, quæ cum jam prius declarato exponitur; si ex non servata mandati forma causata alter pro foro interno, iu quo exponuntur fuit (vide n. 1628. (p 5 . R. 2'. ψ 7 . q. 9°), omnia jam nota impedimenta vel defectus, delegatus denuo cxequ: potest. Quid tum publica, tum occulta.— Novo autem in cæteris quibusdam rarioribus casibus impedimento vel defectu spectante ad fo­ huc spectantibus servandum sit, vide Fcije, rum conscientiæ, in hoc solo eonvalidatio de lmp. η. 735. est petenda. Ex Fcije ct Van dc BurgtIntrinseca sunt subreptio et obreptio Quær. 1° Quasnam vitiosas dispensa­ (n. 1625). Nullitas ex subreptione vel tiones Episcopus convalidare potxd ? obreptione orta triplicem admittit h.vpoResp. 1° Dispensationes a se concessas, thesini : 1". Si dispensatio in solo foro ex­ quoties res noviter detecta aliunde ejus terno fuit petita, et novum impedimentum potestatem non excessisset tempore, quo ante dispensationis fulminationem existons dispensatio concessa fuit. (nam quod post hanc tantum oritur, dis­ 2° Dispensationes etiam a S. Sede con­ pensationis sanationem. non exigit), vel cessas, si et quatenus potestas eas revalidelectus in foro externo sanandus detegi­ dandi sibi concessa est. Nulla autem tur. eonvalidatio petitur pro solo foro ex­ Episcopis nostris ejusmodi potestas n terno. (Exempla.· impedimentum non rite ; Formularum conceditur. propositum ; unum tantum, licet plura In reliquis casibus non potest concurrerent; incestus publicus non ex­ Licet vero dispensationes a S. Sede positus ; causa finalis falsa). Si vero no­ concessas convalidare nequeat, poterit ta­ vum impedimentum ante dispensationis men hoc casu ipse dispensare, si dispensa­ fulminationem existons, vel defectus ad tio a S. Sede petita et concessa fuit super forum conscientiæ perlinct, pro hoc solo impedimento, in quo ipse dispensare porecurritur eodem modo, quo dispensatio • luisset, et cum quo nihil occurrit, quod pro foro interno petitur, (piando nuptiis exigat recursum ad Sedem Apostolieam. obstat impedimentum publicum et occul­ Ex Fcije. tum (n. 1628. q. Ie. q. 2°). Quær. 2° Quid agendum in dubio an 2“. Si dispensatio fuit petita in solo dispensatio fuerit valida ? foro conscient he et novum quoque impe­ Resp. Habenda est ut valida (n. 162. dimentum vel defectus <»o pertinet, pro I 5°). solo foro conscientia1 eonvalidatio postu­ Quær. 3’ Quid, si dubitetur de ipso im­ latur. (Exempla: petita est dispensatio' pelrata· dispensationis facto ? super impedimento occulto aflinitatis ex Resp. Impetranda est dispensatio, ut illicita copula ; impetrata dispensatione, sequitur ex iis, quæ dicta sunt de impedi­ confessarius comprehendit eodem momento mento dubio dubio facti (n. 1574 q. 5 . cum allinitatis impedimento extitisse in­ R. 3°). cestum inter sponsos ; vel petita fuit dis­ Quær. 4° Quid, si dispensationis vilium pensatio super affinitate occulta, super insanabile sil, c. g. ob detectum. juris nalucrimine, et detegitur postea causam allega­ r4 Vii° Ap° Concincinae rescripsit, scii. “ Consuetudinem hujus 1 Reiffenst. L. 2. T. 20 n. 393. sq. 417 ANNOTATIONI Μ Missionis circa Baptismum, quod a (,’atcciiistis aliisve probatis laicis, absente Sa­ cerdote, illico administratur infantibus, bona licet valetudine utentibus, de qua dubitabas, S. ( . plenissime approbavit: hominum quippe vita, infantium præscrtim, continuis est obnoxia periculis.” Collect, p 121 η· 1θ7· Forte tamen pe­ culiaria tam late patentis \ icariatus ad­ juncta magnum in hoc responso pondus habuerunt. Sic v. g. Synodus Suthcuensis expresse memorat periculum, in hoc Vicariat ti, infantibus imminens ex consue­ tudine parentum recens natos in eodem secum lecto deponendi. Ib. p'. 125. n. 207. significationi vocis tiliyo. Antiquissima enim hujus vocis significatio denotat prim;e notie trilicum et hanc significat mmni præ oculis habuisse videtur > Th. P. Ill q. 74. a. 3 ad 2, ubi validitatem hujus materia: indubius pronuntiat Verum ■> ligo, quæ quandoque etiam steal * vocatur, significat quoque id quod Aegii dicunt llye, (ralli Germani Poggtn vel Kn>·. Itali Stgala, et siligo hoc sensu sumpti est materia invalida. Lin~. P. Bl. (6) n 1296. <] 11°. R. 1 p. 51 col 1 Quum tempore Paschali administnmdum <‘st ss"’um Eucharistia * Sacramentum, ante vel post Missam de Requiem, vermi­ (3) n. 1262. p. 29. coi. 2. culis non est addendum AUeluia. S. R. C. 27 nov. 1878 in Sencn. (Acta, T. S. C. de Prop. Fide 29 nov. 1672 de­ XII. p. 642). claravit. “ licere Parocho baptizare puerum, consentiente uno e parentibus Catholico, (7) » 1296. q. 11. R. *2. p. 51. vol 2. etiamsi certo sciat alterum postea curatu­ Dicitur in Resp. stolam coloris Ojfiao rum, ut infans baptizetur a ministro h.eretico ; sed eonjux Catholicus tenetur monere illius diei convenientis adhibendam esse. conjugem haereticum, lilium jam legitime Quarc, si Mi>sa non concordat cum Officio, esse baptizat uni.” Collect, p. 122. n. non illius, sed hujus colore utendum est in administratione Eucharistia *, quæ non fit 200. intra, aut ante vel post Missam. Casus (4) n. 1261. 1. p. 30. coi. 2. dari potest Fer. V. in Cama Dnitt (piando, Missionarii S. .1. in Sinis quæsicrant : juxta Rubricas, Officium de Octava et “ Utrum omnia Sacranicntalia in Baptis­ Missa de Vigilia vel Feria celebratur. mate fœminarum adultarum adhibenda Ubi viget consuetudo administrandi SSf"* n> sint? Ratio dubitandi est incredibilis Eucharistiam cum stolis albi coloris fideli­ apud Sinas fœminarnm modestia, zelus, et bus Paschale præceptum adimplentibus, laudabilis earum ab omni virorum, non toleranda est. S. R. C. λ enet. 11 aug. solum congressu, sed et aspectu fuga; (pia 1877 (Acta, T. XIII. p. 430). in re, nisi magna adhibeatur a Missionariis (8) n. 1300. p- 54. coi. 2. cautela, scandalum ingens Sinensibus datur, totaque ( hristianitas c\identissimo periculo Conopænm istud confici potest ex panno, posset exponi:” cui quaestioni 23 mart. 1656 S. C. S. 0. respondit: “ Ex gravi sive gossipio. sive lana, sive cannabe con­ necessitate proportionata, posse omitti texto : — coloris sive albi, sive temporis (piicdam Sacranicntalia in Baptismate fœ- festique rationi convenientis: at si non sit niiiiarmn." Collect, p. 161. n. 278 : quod coloris albi, in (xequiis t quin ad Sacram videtur, quæ originem suam debeat duplici Communionem, suscepto Baptismate, ad­ 418 APPENDIX mitti possint, imo vero debeant : ita om­ nino Ecclesia, in cujus potestate est a ge­ nerali lege jejunii Eucharistici, ab ipsamet iis inducta, qui extra mortis periculum Sacrani Communionem recipere cupiunt, in peculiaribus casibus dispensare, in Ri­ tuali Romano pnescribente, ubi ritum tra­ dit quo Baptismus adultis conterendus est.” Collect. p. 161. n. 282. (10 n. 1317- q. 2°. AW/r. —p. 68. col 1 (15) 11. 1334. 14°· p. 86. coi. 2. A pristina quoad carminum in lingua vernacula cantum severitate recessisse vi­ detur S. R. C. Consuetudinem enim hæc canendi coram SS,n0 Sacramento, aut in ejus processionibus, itemque dum, non exposito Sacramento, divina officia cele­ brantur, tolerari ac servari posse, respon­ dit 27 sept. 1S64 (n. 5336) et 11 mart. 1871 (n. 51-72). Cfr. Nouv. Rev. Th. T. XII. p. 241. n. 27. Pro defunctis tamen infidelibus, “ si (16) n. 1314. q. 8°. p. 91. coi. 2. vere in infidelitate decedunt, omnino non licere ” Sacrificium facere, Missionariis Adverte: 1° Casus allegatos non laxa­ Dominicains in Sinis 12 sept. 1645 re­ tive referri, ac si alii non darentur, in qui­ spondit S. C. de Prop. Fide. Collect, p. bus absolutio conditionata dari possit, sed 188. n. 369. exemplificative. Præ oculis semper ha­ beantur duæ regulæ η. 1344. q. 8°. p. 93. (11) n. 1325. (| 7 . p· 74. col. 1. nd II. col. 2 expositæ, quas si confessarius, me­ Perse patet celebranti Missam cantatam dium inter laxitatem et nimium rigorem in hoc. et similibus casibus cleemosvnam tenens iter, ad alios etiam casus hic non ordinariam tribuendam esse, qu e statuta recensitos prudenter applicaverit, tutus est pro cantatis. Ita etiam S. C. C. 25 erit: 2’ In casu pœnitentis dubie dispo­ jul. 1874. Past. Bl. fur N. Am. 1881. siti semper, quantum moraliter fieri poterit, p. 34. adlaborandum esse, ut c dubie disposito certo dispositus evadat. (12) n. 1327. q. 7 . p. 78. col. 1. (17) a. 1385. q. 7°. p. 124. col. 1. Missa lunationis applicari etiam potest defuncto sacerdoti con fratri a sodalibus societatis, qui, ex pacto, ad id tenentur. S. C. C. It sept. 18/8 in Nancien-Tullen. et Nemausen, apud Nouv. Rev. Théol. T. XI. p. 25, ubi et rationes hujus resolu­ tionis exhibentur. (13) n. 1331. q. 3°. p. 82. col. 1. Inter causas rationabiles a De Herdt (Pr. Lit. P. 1. u. 155) recensentur : “ ne­ cessitas ecclesiæ; concursus sacerdotum, quibus vestes debiti coloris non sufficiunt ; magna solemnitas, qua fit, ut in ecclesiis minus copiosis uti liceat paramentis pre­ tiosioribus, si vel sola crux casulae sit coloris officio conformis. Præterea ut plures notant, satius est, quocumque die facere Sacrum in quocumque eoiore, quam illud omittere.” (14) n. 1331. q. 13°. p. 83. col. 1 Ad Dubium : Si sacerdos celebrat sine ministro, debet ne bis dicere Confiteor ante mtroitum ? S. R. C. in Erien t sept. 1 875 respondit: Negative. Gardell. Ap­ pend. IV. n. 5627· Si oblivio graviter culpabilis fuit, in se­ quenti Confessione, ut patet, accusanda est, ut recte advertit Muller, Th. Mor. L. 3. § 127. Dico : "si . .pœnitens prudenter présu­ mât ” etc. : e. g. quia modo (just note) confessus est vel pauci aderant pœnitentes. Dico præterea : “ si commode possit ” : i. e. sine inulto negotio et quin adstantiuin admirationem moveat. Dico demum : “ deberet . . . ipsum adire": non tamen extra confessionale, dum v. g. confessarius illud jam reliquit : nam, in casu, non agitur de impositione aut commutatione pœnitentiæ.* Quid si confessarius pœnitentiam non imposuit v. g. ex inadvertent ia? Si pœ­ nitens id advertit antequam confessionale relinquat et statim post absolutionem, confessarium rogare debet, ut pœnitentiam sibi imponat. Sin autem id advertat tan­ tum postquam confessionale reliquit, ad in non tenetur, nisi confessarium statim post absolutionem datam adire possit, prout patet ex ratione allata pro Resp. 2. h. u. q. 10°. ANNOTATIONI Μ (18) η. 1394. q. 13°. p. 132. col. 2. Die 28 nov. 1725. “ In Congregatione Generali S. OU'., relato folio a S. < '. de Prop. F. ad S. Off. remisso, continente Ordinationes factas a defuncto R. P. I). Episcopo Larandcnsi. Vicario Ap. Missio­ nis Occidentalis in regno Tnnkinensi. te­ noris sequentis, videlicet : 1 ... 2 ... 3 ... 4 ... 5 ... G ... 7. Si aliquis Mi­ nister hujus Vicariatus ad alium \ ieariatuni sc conferat ad confitendum sua peccata ct Minister alterius Vicariatus eum ipso confiteri voluerit, talem Ministrum absol­ vere non poterit, e/ idem e converso; . . . EE. 1’1’. . . . decreverunt : abolendam reservationem sub numeris 1. 2. 3. 1 ct 7.” Cur vero abolenda, si consuetudo non conferat jurisdictionem in peregrinum ? 419 potest dici occasio sollicitandi, vel quia præbcat opportunitatem ad id faciendum." ut in exemplo quod priori loco affero. “ vel etiam quia praebeat motivmn, ex quo confessarius -e moveat ad sollicitatio­ nem," ut in exemplo, quod posteriori loco adduco. Nouv. Rev Th. T. XII. p 31. η. XXXI. Dico in fine: “dummodo ex indiciis sufficienter constet," etc. Ejusmodi indi­ cia aderunt, si v. g. confessarius post au­ dita peccata mulierem interrogaverit, ubi habitet ; an sola manere domi soleat, wl aha hisce similia quæsirrit ; vel. dum ad peccandum accessit (ut notat Ballerini), verbis aut factis aliqua commemoravit ex iis, quæ ex Confessione accepit. Theol. Pat. n. 393. Nouv. Rev. Th. T. XII. p. 34. η. XXXV. (19) n. 1403. (| 7°. p. 141. col. 1. Adverte tamen nihil impedire, quomi­ nus crimen alicubi publicum, aliis in locis veluti occultum habeatur. Titius v. g. excommunicationem suo Episcopo reser­ vatam incurrit eo quod cum Caia Ma­ trimonium coram ministello contraxit : delictum publice notum est in loco dimeesis istius Episcopi, in quo contraxit. 'I’itius, relicta illa diœcesi, in alia, ubi de­ lictum ejus est occultum, sedem figit. Si delicti fama non facile iu alia ista diœcesi persequi eum possit, poterit absolvi in illa diœcesi, cum facultate tamen Ordinarii istius diœcesis, si etiam in illa delictum ejusmodi reservatum est : at etiam sine hujus facul­ tate, si in ipsa non est reservatum. Theol. Pat. n. 309. S. Alph. L. VI. 593 et L. VU. 78. (20) n. 1110. IO. 2). 3) p. Ut col. 1. Illud : immediate (ante vel post) aliqui moraliter intelligunt, ita ut si physice titillum aliquid interinediet, seu interval­ lum adeo breve sit, ut pro nihilo debeat computari, confessarius adhuc, vi harum clausularum, denuntiandus sit. ( 'ommunis sententia, (piam sequitur S. Alph. L. \ I. 677, illud stricte i. e. physice accipit. Nouv. Rev. Th. T. XII. p. 29. η. XXIX. (22) n. 1110 n) 5). p. 144 ool. 1. “An autem denuntiari debeat confessa­ rius (pii convenit cum muliere, ut ad eludei dos domesticos se fingat ægrotam, et ipsum accersat domum ad patrandum pec­ catum - affirmant (’one. et Mazzot. II cc. iti in Fagund. apud Potest, num. 513. ac Saucius apud Dian. p. I h. 5 r. 37 , (piia prætextus confessionis tunc videtur satis manifestus. Sed probabilius negant Ronc. d. q. 7- iu fine, cum Bord. Diana II. cc. ct Escob. n. 662 cum Trull, cum Frcita, ac Leand. Ratio, quia tunc non verificatur quod confessarius sollicitet prætextu confessionis, sed tantum quod prae­ textu confessionis peccatum eret/uatur ; ita ut pnetextus confessionis tunc jam ordine­ tur non ad sollicitationem, sed ad famili­ ares decipiendos.” L. λ 1. n. 679. Cfr. Theol. Pat. n. 394, 395. (23) n. 1410. b). p. 144, coi. 2. “ Signa externa simulationis ex parte confessarii sunt sedere in loco convenienti, benedicere mulierem, manum ante faciem tenere, ut in auscultando confessiones fieri solet ; et demum manum supra caput ejus extendere, fingendo illam absolvere ; ex parte autem mulieris signa sunt genuthxio. (21) n. 1410. n). 4). p. 141. col. 1. signum erucis, percussio pectoris, manu­ Ex exemplis, qua· allego, patet illud : um conjunctio, collocutio humilis eum occatione, duplici hic significatione venire, confcssario, quæ exterius apparet accusatio altera oppto't imitat is, altera mot ivi. “ 1 f ro­ peccatorum." Poti stas apud Nouv Rcv. que modo,” ait Passerions, “('onfessio Th. T. XII. p. 44(2). A 1TE.X DI λ 420 (24) η. 1439. q. 2°. p. 167. col· - Dixi : “ ordinarie in uno solo casu . . . absolvi poterii..’’ Fieri enim potest, etiam extra periculum mortis, ut 1° concubina aut nullo modo aut hic et nunc dimitti vel vitari nequeat (occasio necessaria) ; 2° pœnitens paratus -it scandalum publicum «piod ex concubinatu existit, quamprimum et quo meliori modo potent tollere, ae illud quod ex accessu ad S. Communionem existeret, vitare; 3° ex dilatione absolutionis nullus bonus effectus sperari possit. Hæc tria si simul adsunt (perraro au­ tem aderunt), absolvi posse concubinalium (aut concubinariam) quidam docent. Ut primum revera adsit, duo requirun­ tur: 1° ut occasio sit vere necessaria : af­ fectus enim, (pio concubimirii sordidis suis adliærent voluptatibus, non raro edicit, ut separationi vel speciosos opponant pnetextus, vel ejusdem difficultates exaggerent : 2° ut ideo precise necessaria sit, quia ex separatione cxistcret damnum in bonis fort ume adeo grave ut vi hujus a proprio statu decideret, aut in gravem necessita­ tem conjiceretur. Vide exemplum ancillae (piod allero pag. 168. col. 1. sub: Si 6). Alia enim damna, v. g. in fama, in casu scandali publici, quod concubinalium fama jam spoliavit, attendi non debent. Cfr. S. Alph. L. IV. n. 437. 111. Secundum supponit pœnitentein, (pii pro certo affirmet turpe commercium jam diu cessasse, (piod tamen populus etiamnum perdurare credit. Hunc, si primum et tertium requisitum adsit, absolvi posse dicunt, servatis tamen conditionibus re­ quisiti secundi. Hinc enim, ut su iponitur, occasio est necessaria et per ( iutur­ nam turpis commercii intermissionem datur signum extraordinarium dispositionis; in­ de vero, ut pariter supponitur, scandalum (piod perdurat, pro nunc tollere nequit et quamprimum poterit tollere paratus est : nec novum scandalum, ut iterum suppo­ nitur, daturus est, accedendo scii, ad S. Communionem : nam serio promittit se ad eam non accessurum, saltem in loco ubi cognitus est. Tertium requisitum deesset. si, omnibus consideratis, dilatio absolutionis stimulus fore judicatur, quo illud : quamprimum < t quo meliori modo poterit (de quo in requi­ sito secundo) (punio citius perficiatur. Cfr. Berardi, Ed. 2. n. 151. p. 30. Aertnijs, (25) II 1149. q. 1°. p. 173. eoi. 2. I. Ex dictis patet confessariuin, si agi­ tur de libris aut ephemeridibus ex pro­ fesso impiis aut obscœuis, inter alia teneri ad hæc : 1 Tenetur, (piando prudens adest sus­ picio pœnitentem, qui hac de re tacet, ea legere, ipsum interrogare, idque licet in bona fide ((piod vix admitti potestI verse­ tur. Ratio est, quia omissio interroga­ tionis pœnitentem ejusmodi libros vel ephe­ merides legentem a peccato Jormali contra Fidem aut mores non liberat, eum, ut dic­ tum est, tales libri aut ephemerides maxime sint periculosi i. c. in periculum proximum formaliter contra Bidem aut castitatem peccandi legentes conjiciant.— Hinc 2° renetur eos monere, casu etiam quo nullum ex admonitione fructum sperat. Ratio, (plia ex admonitione timenda non sunt mala majora iis, quæ ex lectione pro­ ducuntur. 3° Tenetur negare absolutionem renu­ entibus abstinere ab eorum lectione. Com­ parandi enim sunt iis, (pii occasionem proximam voluntariam deserere nolunt. 4° Tenetur adigere pœnitentein, qui tales libros retinet, ut eosdem abjiciat, ct eum, (pii tali diario nomen dederit, ut no­ men retrahat : si id se facturum sincere promittit, absolvi potest. Quod si postea promissis non steterit, ordinarie absolven­ dus non est, priusquam obligationi sm.e satisfecerit. Sequitur ex dictis n. 1436. <1· i0· ... 5° Tenetur pœnitenti, (pii ex necessitate et cum debita licentia libros vel ephemeri­ des ex professo impios legit, congrua anti­ dota præscribere, ne venenum noceat : ut nimirum simul bonos libros vel bonas ephemerides legat, quæ Religionem de­ fendunt ; ut pro fide conservanda oret, Sacramenta frequentet, etc.— Dixi: “ex professo impios ; ” nam libros aut ephe­ merides ex professo obscoenos nulla datur legendi necessitas aut licentia, extra casum in Regula VII. Indicis exceptum. II. Quod attinet ad libros et epheme­ rides. (pii non ex professo impii aut obscœni sunt, confessarius debet : 1. Pro viribus eorum lectionem impedire : specia­ ti m a) (piando pœnitens obligationis ab 421 ANNOTATIONI Μ. eorum lectione abstinendi conscius est, vel de c’a dubitat; b) dum ignarus est obligationis, attamen eum spe fructus, aut saltem sine metu majoris mali, admoneri potest; ei (piando ( 'onfessanus advertit continuam vel frequentem lectionem illam incipere pœnitenti in Fide aut moribus notabile detrimentum inferre; hoc quippe ncutiquani permittere potest. 2. Aliquando tacere obligationem absti­ nendi a prædicta lectione, positis nimirum sequentibus conditionibus ; a) ut pœnitens invincibiliter ignoret gravem obligationem abstinendi a continua vel frequenti ejus­ modi lectione ; quæ ignorantia in pluribus oritur ex miris, quibus imbuti sunt, præjudiciis; b) ut ex admonitione fructus non speretur, sed majora potius mala timenda sint, puta alienatio a Sacramentis, a Reli­ gione ; mimis enim malum permitti potest ut majus evitetur, et Confessarius Christi exemplum sequi debet, de quo testatur .Mattii. XII. 20: “Arundinem quassatam non confringet, et linum fumigatis non exstinguet;” c) Ut Confessarius pœni­ tentem suum monitis ac suasionibus ab ejusmodi lectione abducere, vel certe diffi­ dentiam dc pravis libellis ac diariis insi­ nuare, atque ad studium Religionis in­ ducere conctur ; tamquam medicus enim tenetur pœnitenti antidota ministrare, qui­ bus periculum removeat. Godschalk. Dc proh. lib. c. 6 apud Aertnijs n. 36, p. 46. (26) n. 1452. q. 2°. p. 174, col. 1. Dantur cauponæ honeste (utinam mul­ * !), tales nimirum, quæ occasiones pec­ ta candi. puta pravas ephemerides, irreligiosos ac turpes sermones, secreta cubicula ad libidinem, scorta, inhonesta oblectamenta non solum sponte non olferunt, sed iu quibus caupones etiam, pro viribus, peccata impedire satagunt. Per se patet ejusmodi cauponarum frequentationem animi relax­ andi causa, si moderatio servetur in tem­ pore, iu potu, in ludo, in colloquiis, a culpa immunem esse. (27) n. 1470. p. 179. coi. 2. Dico : ab ipxius peccati natura. Quare, cæteris paribus (i. c. intervallo (piod inter actus intercedit, indole pœnitentis, actuum intensitate, etc. n. 1477. Nota, p. 1S2. col. 1.), plures ad habitum inducendum | requ nuitur actus in peccatis operis non *. con-nmmati quam in consummatis, puta in tactibus (pium in fornicatione, item, (piod attinet ad consummata, in iis, quæ solitarie(Oiuimltuiiturfv. g. pollutio; quam m iis, quæ cum alio patrantur. Dico prætcrea ; a uiodo, quo comniavtuiu fuit Quam ob rem. caneris iterum pari­ bus, plures requiruntur actus, ut habitus exist.d ex peccatis vel cordtt, quam nt existât ex peccatis operit. Sic fit n potest, nt ex peccatis oris vel cordis habitus non nascatur, nisi bis terve iu hebdomade ite­ rentur. Universim dici potest rem pendere a difficultate vel facilitate, qua homines diversa peccata committere consueverunt, ideoque, cæteris, ut supra dictum est pari­ bus. (pio facilius aliquod peccatum, ratione sui, committi soleat, co plures requiri ac­ tus: atque ex hoc principio procedunt mox notata et exposita. Aertnijs, n. 13. (28) n. 1470. p. 179. coi. 2. Incontinentes præcipue inveniuntur inter cos. (pii habituali sunt in blasphemiis et imprecationibus, et sæpe etiam inter eos, (pii habitum pollutionis contraxerunt. Habituates in mala voluntate repenes im­ primis intercos, (pii habituali sunt in odio, in injustitiis, iu turpi amore. Aertnijs, n. 13. (29) il. 150S. q. 2°. p. 202. col. 1. “Aliquando, Missionariis Christianos sibi commissos visitantibus, occurrit ægrotus hectica febri vel simili morbo laborans, (pii juxta experientiam vivet adhuc plures menses, sed intra annum morietur. Quæritur an. in tali casu, Missionarius ipsi administrare possit \ iaticum et Extremam Unctionem, eo quod quando verior aderit casus ea recipiendi, non poterit præsens haberi Missionarius ob magnam distantiam ct alias circumstantias id impedientes ? — S ('. de Prop.F—Affirmative.” 1S01. Februarii 20. — Collect, p. 1S4. n. 361. (30) n. 150S. q S° p. 203 coi. 2. Tales v. g. sunt ebrii delicientes, quos constet esse in mortali (L. VI. 732). Id vero tunc tantum constare videtur, quando evidens est ipsum sese ex proposito per­ fecit· inebriasse : id vero, in casu solitarire inebriationis, vix evidens essi: poterit : po- APPENDIX 422 t< rit vero, si agitur de illis ebriosis, qui usque ad finem vitæ iu consuetudine hujus vitii notarié perseverarunt. (31 ) ». 1508. q. 8°. p. 203. coi. 2. Supponitur semper in hoc casu adultum istum habere “aliquam intentionem reci­ piendi Sacram Unctionem in beneficium animie pro mortis tempore ordinatam " (Collect, p. 323. n. 681), quo casu inungi etiam debet (Ib. n. 685). (32) n. 1516. T. p. 209. col. 1. “ Quamvis una clavis esse possit materia sufficiens pro ordinatione Ostiarii, servan­ dam tamen esse Rubricam, quæ præcipit claves esse tradendas, quæ sive argentine sint, sive ferrem, sive ligneæ, dummodo apta· sint ad aperiendum, constituunt ma­ teriam remotam hujus Ordinis.” S. R. C. Civitaten. ad lnni. 11 mart. 1820. Non est stricte necessarium, ut Ostia­ rius fores ecclcsiæ claudat, et aperiat cum clavi. S. R. (’. Marsorum. 12 nov. 1831. In Ordinatione Ostiarii elaves non ne­ cessario debent esse claves ecclcsiæ, sed qualiscumque clavis adhiberi poterit. S. C. de P. F. ad Vie. Ap. C'ocincinæ, 23 mart. 1844. Collect, p. 355. η. 818. (33) η. 1517. q. 1. p. 210. col. 1. Sententiæ S. Alph1 robur accedit ex Resp. S. Off. 19 aug. 1851, in quo sup­ plenda dicitur impositio manuum in ordi­ natione Diaconi ct Presbyteri, si facta fuerit sine tactu corporali. Collect, p. 358. n. 824. (34) n. 1523. q. 11°. p. 217- coi. 2. Dicit Pontifex : inter alias: neque enim hæc sola lex est, qua, vi istius promis­ sionis, tenentur. Quod ut rite intelligatur, hæc notanda sunt. L Promissio, de qua sermo est, obli­ gationi obedientiæ, qua omnes diœecsani et cæteri clerici sæcularcs, quin et Regu­ lares extra casus, in quibus ab ea eximun­ tur, suo Ordinario devinciuntur, superaddit vinculum contractus. Patet ex verbis Ben. \IV. in laudata Const. “ Er quo dilectus,'' 1 1 jan. 1747 : “Neque . . . Nos pro unda inanique formula habendam esse putamus solemnem illam obedientiæ el reverentiæ sponsionem, quam Presbyter facit in manibus ordinantis, juxta vetustis­ simum Ecclcsiæ morem.” II. Obedientia strictam complectitur obligationem excipiendi quidquid Ordina­ rius, intra juris sui limites, præcipit.— Dico: intra juris sm Umiles.- Hinc A. Ordinarii imperium detrectari ; a) deberet, si foret dc re evidenter mala : b) licite, posset, si limites juris sui certo exce­ deret. Dixi: evidenter . . . certo; nam in dubio sive de liceitate rei imperata·, sive dc jure imperantis, obediendum est. Cfr. dicta n. 101. IV. ; n. 1171. 111.; n. 1664. q. 1° § In dubio de obtenta. B. Jura Ordinarii, quibus illa obediendi obligatio respondet, ad hæc reducun­ tur : 1. Jus docendi,— 2. Jus imperandi, — 3. Jus judicandi, — 4. Jus corrigendi et puniendi, — 5. Jus administrandi (et hæc quidem comprehensa dicuntur in lege, quam vocant jurisdictionis),— 6. Jus le­ gis diœcesanæ, quo coiit inentur emolu­ menta, qme ad Episcopum spectant. Potestatis suæ limites non migrat Ordi­ narius, ideoque ipsi obediendum est: 1° In exercitio juris docendi, dum con­ demnat pravas sententias, quæ contra sa­ nam doctrinam in sua dioecesi vulgantur aut vulgari periculum est, aut dum prohi­ bet libros vel ephemerides, quibus pericu­ losa? novitates, etc. disseminantur. Idem resolves, dum præscribit Catechismuin ad procurandam in docendis pueris uniformi­ tatem.— Transcenderet vero Episcopus fines suæ potestatis, si vellet interdicere in sua dioecesi defensionem earum opinio­ num, de quibus, salva Fide et regula mo­ rum, libere disputari potest. Id tamen non ita intelligenduin est, ac si Episcopo non foret jus lege interdicendi v. g. aliquod chorearum genus aut modum quemdam, quo adamantes se invisunt, etc., si pruden­ ter judicat illud genus aut hunc modum esse periculi plenum : iu hujusmodi enim non agitur de licito vel illicito ratione sui. sed de licito vel illicito ratione periculi. Præterca si actus etiam indifferentes, juxta certain omnium theologorum sententiam, legis prohibentis objectum esse possunt, quando illorum prohibitio communi bono notabiliter conducit (n 104. II), quidni a fortiori actus periculosi ? Dum igitur Ordinarius prudenter judicat talia lege in sua diœcesi esse interdicenda, agit non ex ANNOTATIONI Μ. 423 opinione libere disputata, sed cx sententia (piam v. g. Conc. Prov. Vienncn-e, si mo­ omnino certa. derata sit, permittit ((Joli. Lac. T. V coi. 2° Jus imperandi seu leges ferendi com­ 199. b.), Coloniensc vero absolute vetat plectitur : (ib. coi. 37s. e.). Cfr. Ben. XIV. ib. L. 1) Jus opportunis statutis procurandi 11. c, 10. n. 8. exceutionem legum Ecclesiæ v. g. de resi­ In imperando tamen Episcopii- vitare dentia parochorum (n. 1139), dc obliga­ , debet, ne immodica ct gravis nimis -it tionibus negativis clericorum (n. 1132), sanctio, c Jute Episcopo competente ex adjuvare, addendo pœnas, vel eas, quæ a Jure Communi statutre sunt, augendo : ita lege diaeesana, vide dicta n. 631. Cfr. Pe Angelis, 1’rael. Jur Can. L. I. enim “ nihil agunt contra Canones, sed Canones ipsos tuentur ac fovent ” (Ben. Tit. XXXI. 19° sq. et Linz. Quart. Schr. XIV. 1. c. n. 2).— Possunt demum d. 1882. p. 15 sq. quantam aliquando prohibere, quæ utrum (35) u l’> 18. q 4 p. 234. mi. 2. a Jure Communi prohibeantur, inter Doctores di-putitiir. Exemplo sit venatio Conditiones, (pias Ecclesia imponit in quieta sen non clamorosa (n. 1132. 2°), concidenda dispen-ationv pro Matrimoniis 424 A l’l’ENDIX 1. Dubium negativum numquam attendendum est. Regula valet tam de Matrimonio contracto quam de contrahendo, j Proinde ejusdem valor vel nullitas retinen­ da est prout vel libertas vel lex impedi­ menti in possessione est (n. 19. i ). Quare (36) n. 15)8. q 6°. R. '2° p. 235. coi. 2. I v. g. ad alias nuptias convolare non potest Pactum, occasione Matrimonii mixti,; i eonjux negative dubitans de obitu comprolem universam vel partem in liæresi‘ partis: possidet enim lex impedimenti li­ educandi substantia * Matrimonii repugnare gaminis. Contrà vana suspicio sororem contendunt aliqui, sed communissima est sponsalia contraxisse cum sponso, ab inesententia negans. Ratio est, quia bonum nudi» cum eo nuptiis haud prohibet, quia prolis, quitenus substantiale Matrimonio, I non 1< x impedimenti publica * honestatis, intelligendum est bonum physicum. Ita sed libertas m possessione est. Feije (n. 56(5), (pii addit : “ iu praxi Mat­ I Dubio negativo æquiparatur, saltem rimonium ’’ cum tali picto “tuto haberi i practice, illud quod concipitur cx dicto pro valido existimamus, pro irrito autem I personarum, qu i* fide digme non sunt, haberi non posse inconsulta Sede Ap.” i idque tam quoad matrimonium contrahenj| dum quam quoad contractum. R itio est, (37) n. 155G. i]. 2°. p. 242. col. 1. quia tale dictum non est ratio prudens duDecretum generale quoad benedictionem i ! bitaudi, nec consequenter dubium positinuptialem. — S. C. S. R. U. Imp Fer. IV. I j vum, sed mere negativum1 (n. 48 sub 1.) 31 aug. 18.81. — Idem, ob eamdem rationem, regulariter .... Eini ac Riui DD. decreverunt : ! dicendum de dubio concepto ex assertione Benedictionem nuptialem, quam exhibet Missile Romanum in Missa pro sponao et ;; compartis se ficte consensisse. Vide dicta i n. 1548. q. 7°. Dico: regulariter i. e. sponea, semper impertiendam esse in Alanisi, ob adjuncta, præsumenda sit veritas triinoniisCatholicorum, infra tamen Missae celebrationem, juxta rubricas, et extra tem- II assertionis. Ib. et S. Alph." Idem, ob eamdem iterum rationem, dicendum, si pus feriatum, omnibus illis conjugibus, qui j ; agitur dc dubio quod existerct ex fama a eam in contrahendo Matrimonio, quacum­ I nullo certo auctore exorta seu ex rumore que ex causa,non obtinuerint : etiamsi pe­ de impedimento.3 Vide n. 1566. 1 . tant postquam diu jam in Matrimonio vix­ lloc tamen in casu, quod attinet ad praxerint, dummodo mulier, si vidua, benedic1 im, sedulo inquirendum, num fama revera tionem ipsam in aliis nuptiis non acceperit. , I a nullo certo auctore exorta sit : aliis verInsuper hort andos esse eosdem conjuges | I bis inquirendum est, quibus c fontibus Catholicos, qui benedictionem sui Matri- I j rumor prodierit. Quod si rumor firmus monii non obtinuerunt, ut eam primo I constiterit et veritas per testes indagari quoque tempore petant. Significandum 1 nequit. Superior ecclesiasticus, pnevie ad vero illis, maxime si neophyti sint, vel , I Matrimonii celebrationem, contra hunc ante conversionem ab haeresi valide con- ! rumorem juramenta deferre poterit tum traxerint, benedictionem ipsam ad ritum j propinquis, tum ipsis contrahentibus.' * et solemnitatem, non vero ad substantiam I II. Dubium positivum exortum ex dicto et validitatem pertinere conjugii. I unius testis fide digni aut ex fama publica. Contrariis quibuscuuque non obstanti­ ' qme certum habet, auctorem, sufficit ut bus. Matrimonii celebratio inhibeatur(n. 1566. Fr. Vincentius Leo Salli a, I 1°). Qui vero sint, hujusmodi dubii ef­ Archiep. Chalcedon. | fectus in Matrimonium jam contractum, S. R. et Γη. Inquis. Comm. Gener. vide n. 1574. q. 6°. Juvenxlis Pela mi, III. Dubium positivum, ratione Matri­ S. R. Γ. Imp Not. monii tum contrahendi tum contracti, ah- mixtis aut super impedimento disparitatiss cultus, exprimunt obligationes in celebra­tione conjugii assumendas, potius quamI to iditioms proprie didas dc futuro, qua * i* Matrimonii valorem suspendere valeant. I (38) n. 1571. q. 7°. p. 248. coi. 2. ' Pnetcr regulas h. n. traditas, in solven- 1I tat pro dispen­ satione, juxta notissimum illud : *' in dubio standum pro valorc actus " (n. 67. 2° et n.l62.5u). 2°. Casus, de (pio agitur n. 1589. II. Quoad pra.cim. 3°. Casus, dc quo sermo est n. 1601. Q. 3°. 1!. 3°. l'vlu'iiit'iis præsumptio eo loci intelligitur illa, qua· obitum reddit probabilissimum, ita ut tenuis dumtaxat remaneat probabilitas compartcm etiamnum esse superstitem. •1\ Casus compart is asserent is se ficte consensisse, ut diximus supra sub I. Vs. Dico : regulariter. 39 n 1598. <] 3°. p. 261 eoi. 2 /λ· dispensâttone in impedimento diri­ mente disparitatis cultus. Matrimonio jam contracto et parte infideli cantiones prastare recusante. llenricus non baptizat us coram civili magistratu aut ministello contraxit eum Ludmilla Catholica. Ilice aliquo post tempore facti pœnitens, suasu parochi Ordinarium adit, remedium ah eo misene * Mia conditioni elilagitans. Nulla quidem in hoc casu adest difficultas. si, stante gravi causa, llenricus paratus sit renovare consensum ct promittere quod de jure iu hoc casu promittendum est. Quid vero si neutrum priestarc velit ? Itesp. 1°. “Cum ex separatione gravia praevidentur incommoda secutura, conjux in infidelitate remanens baptizari renuit," — dispensatio parti “vere" Catholica * in­ dulged poterit, ita tamen ut huic “com­ mendetur atque injungatur Catholica quoque prolis educatio, et quod curare debeat, modo (pio fieri poterit, conjugis infidelis conversionem.” renovato con­ sensu, et “patefacta, quoad fieri poterit, etiam parti infideli prioris Matrimonii nullitatc.” Ila fere Instructio S. Inquis. 425 12 jau. 1769, apud Collect, p. 38>. 3^9. u. 88S sub 2. Cfr. eadem ( odect. p. 353. j col. 1. ç Hucusque.— Dicitur: renovato consensu: quod intvUigo juxta dicta n. 1633. ili * Regula. Resp. 2°. Si llenricus cautiones non tantum pr.vstare renuit, sed impediturus etiam sit v. g. Catholicam prolis natæ vel nascitune. saltem mas< ida>, educationem. , dispensatio concedi tantum poterit, quando Ludmilla in periculo mortis constituta re­ pentur, nec alia ratione aniime stiæ saluti provideri potest, “dummodo tamen ’ tunc I “spondeat, si convaluerit se modis omni­ bus curaturam conversionem parti- infi­ delis n. 6 (T. L p. LX XIV) dari in hoc casu non posset, eum tenor eju- (“ monda parte t OusciÜ impedimenti ) aperte impluet eam locum habere non posse quando utrae ne pars novit impedimentum. De dispensatione ah impedimento mutti religionis quoad MatrimOnia jam eunt racla. Rescriptum S. C S Ollieit ad \ tarinm A post. Bombax ensem. “ Eminentis-imi ac Hcv< relidi —uni Do­ mini >. R. L ( ardinah - contra hart liram pravitatem Générales Inquisitores in Con­ gregatione Genendi habita 1'eria l\. die 9 vertentis mensis marlii. lectis I.toris Amplitudinis Tua *, quibus Eino t ard. Pnelecto S. Congr. de Prop. gl uda Fide reterebas. Te in quadam ad Clerum Tuum Instructioni· omnibus presbyteris curam animarum exercentibus præscripsissc. ne conjuges, qui dc suo Matrimonio mixto clandestine inito dolentes et pœnitentes reconciliari Peo desiderant, momn omit­ tant de necessitati· obtinendi ab Episcopo dispensationem, ut Matrimonio suo, valide quidem sed illicite contracto, in posterum uti licite valeant; hanc vero praescriptio­ nem nonnullis missionariis occasionem de­ disse dubitandi utrum hujusmodi obliga­ tio a Te imponi potuerit re diligenter ct mature perpensa, Instructionem ita decla­ randam a Tc esse ceiisuerunt : nempe oportere ut a pnvfatis conjugibus Ec- 426 Λ l’l’ENDIX desiæ, cujus sanctissima lex violata est, baptizata fuisset, nullum de ea re, utpote satisfiat, cideinquc cautiones de periculo (pia· in adulta ætatc gesta fuisset, habe­ salutis «rtern.e a se et a sua prole amoven­ ret dubium : item si parentes habuit, do inforo etiam externo pr.cstentur ; atque (pii numquam ad ullam pertinuerunt sec­ hoc line recursum ad Episcopum postulari. tam (mho did not belong lo any religion, ut Ηη·<· dum Amplitudini Tua· significo, vulgus loquitur). impensos animi mei sensus eidem testatos Quid item si in dubio de valorc Baptismi volo, cui fausta omnia a Domino precor. certo colluti contractum fuerit Matrimoni­ um ct postea / rirsiim/dio dc valorc cedat Amplitudini Tuic veritati, seu certo innotescat Baptismi in­ addictissimus uti Frater, P. Card. C atari m. na Hditas ? Roniæ, 12 niartii 1881. * Respondet Ballerini :1 “ Validitas” Bap­ tismi “est retinenda . . . Dispensare enim <40 n. 1598. q. 5°. R. 2°. p. 262. col. 1 tunc Ecclesia censetur.” Quœritur demum " t/uomodo sit agendum Solidam de periculis, quæ eum mixtis Matrimoniis conjuncta sunt, instructionem in casu conversionis acatholici in Matrimo­ compones ex litteris Clem. XI11. d.d. 16 nio cum allero acatholico conjuncti, dubio nov. 17G3 Episc° Argcntoratensi, quas de Baptismo occurrente ? ” exhibent Collect, p. 394. n. 902. Item “ Resp. Distinguendum erit, num du­ ex libello “An Instruction on Mixed Mar­ bium sit dc Baptismo unius, an ntriusque riages.” By Rt.Rev. Ullathonic. Benziger, conjugis; item num sit. dubium juris au New York. facti ? “ Dico : 1) Si dubitetur de susceptioni (41) n. 1598. q. 8°. p. 262. col. 2. Baptismi ex ii traque parte, Matrimoniuia Quid vero in dubio num parti acalholi- non erit per dispensationem revalidandum, ca baptismus, non dico valide, sed reipsa (piia lex ecclesiastica de disparitate cultus sit collatus ? donec Baptismi susceptio probetur, illo: Resp. 1°. Si agitur de Matrimonio cum non obligat, ac proinde Matrimonium an­ Catholica parte contrahendo, dubio post tea ab ipsis contractum validum erat? diligentiam adhibitam perseverante, dis­ 2) Si dubitetur ex ntraque parte de valorc pensationi in impedimento dirimente dis- Baptismi certe suscepti, Matrimonium va­ paritatis cultus locus dari potest, et hæc, lidum esset habendum. 3) Si dubitetur gravi subsistente causa, procuranda est. de susceptione Baptismi ex una parte, ct Patet ex dictis n. 15/4. Q. 5°. It 3°. de valorc suscepti Baptismi ex altera, Resp. 2°. Idem resolve si agitur dc Ma­ Matrimonium esset revalidandum, et qui­ trimonio in iisdem circumstantiis sine dis­ dem per solam renovationem consensus, pensatione contracto. Patet ex Resp. I °. si prior converteretur ; et per dispensatio­ Resp. 3°. Licet Matrimonium sine dis­ nem, si pars posterior ad Ecclesiam rediret. pensatione contractum fuerit, nec postea — Dissolvi autem Matrimonium quoad (•(invalidai um, pars tamen certo baptizata. vinculum non posset ob dubium de liga­ quæ ad alias nuptias convolavit aut con­ mine obstans novo Matrimonio. — 4) Si volare vult, has nuptias illicite contrahit certo constet de Baptismo unius partis, atque illicite in eis permanet, nisi suffici­ dubia autem sit susceptio Baptismi ex enter probatum fuerit Baptismum priori altera parte, Matrimonium revalidari debet, parti non fuisse collatum. Sufficiens au­ vel per renovationem consensus, si secunda tem hujus rei probatio, me quidem judice, pars convertatur, vel per dispensationem, etiam haberi poterit ex præsumptione re. si prima ad Fidem revertatur.” 3 kenienti. Ejusmodi autem præsumptio. ut videtur, adesset v. g.. si prior compars 1 Nota (n):ul Gurv 1’. II. n. 831. parentes habuit, (pii ambo pertinebant ad - “Privilegium tnmen ab \p. i. Cor. 7 pro sectam, qua· Baptismum respuit, puta ad jieoconversis promulgatam in hoc casu, si conver­ * ;ul l iilein ('atholicam, vix locum sectam Quakcroriiin : item si pertinue­ tatur una par runt ad sectam (\ c. Baptistarum), quæ haberet quin hoc privilegium, cum sit contra legem divinam. -trictu· interpretationis esse merito habe­ non admittit Baptismum infantium : si tur. " Ibi-. 4 36 III. Quær. 2°. enim, in hoc supposito, prior compars | 1 licis», $ 36. III. Quiit. 2°. ANNOTATIONI Μ. (42) η. 1606. c.) ρ. 266. col. 1. Episcopus Heliopoliianus sequens pro­ posuerat dubium (5“"") : “Cum in aliquo dominio perpauca * ecclesiæ sint, cum ta­ men in posterum multa * sint erigciidæ, an, publicato Decreto ('oücilii in illis paucis ecclesiis, in toto dominio censeatur publi­ catum, vel potius in quolibet vico, in quo deinceps ecclesia erigenda est, congregatis Christianis in aliqua domo decenti, ut solet fieri in Missæ celebrationibus, ibi fieri debeat publicatio, ita (piod interim, cum in singulis vicis non Iit publicatio, possint, sine parocho ct testibus matrimo­ nium contrahere ?” Respondet S. C. de Prop. F. 7 jul. 1670. “Sufficere publi­ cationem jam factam, nisi novi accedant populi et incolae, et procis nova.· erigantur parochiie.” Collect, p. 446. u. 981. (43) 11. 1611. q. 1°. Rcq». . . 3°. p 275 col. 1. Quod sub Resp. . . . 3°. . . · c) (p. 274. coi. 2) dico, cum Murray De imp. n. 381, intelligo ut aliquid communiter contingens seu innixum præsumptione, quod detenti pro ptena domicilium aut quasi-doniicilium iu carccre habeant, utpotc ibidem perpetuo aut per majorem anni partem detinendi ; detenti vero pro custodia ne quidem quasidomicilium in carcere habeant, utpotc per paucos tantum menses aut forsan hebdo­ madas detinendi. Quare si supponas ali­ quem pro pcena non nisi ad mensem deli­ nendum esse, aut pro custodia ad annum, contrarium resolvendum censeo cum Mur­ ray. ib. : praesumptio enim cedit veritati. “ Non pauci, præsertim ex opulentiori­ bus (mercatoribus, jurisconsultis, etc.), qui urbes vel oppida magna habitant, præter domum in urbe, aliam rure, in parochia diversa, habent, in illa diem, in hac noctem agentes: quid de ejusmodi dicendum est ? Videretur eos duo domicilia habere (sup­ ponit ur animus hoc modo habitandi per­ petuo): lequaliter enim, moraliter saltem. . . . in ntraque parochia habitant. Censeo distinguendum esse. 1°. Si rure Caius permanentor vivat, ut non solum ibi per­ noctet sed etiam, illuc translata familia sua, comam capiat, amicos hospitio accipiat, etc., dum domo urbana tantum ut officina quadam eum ministris suis utitur; censeo non domum urbanam, sed villam ejus (‘7/ότ coHuIrp-lioiixf ”) pro domicilio eius ha­ be.idan: esse. In hac enim sola dici potest vere habitare : in illa vero tantum negotia sua transigit. 2 . Si autem, c contrario, in domo urbana manente familia, etc., in villa sua Caius pernoctet ut quietius et salubrius dormiat, eum pc-nesperi petens ct mune ab ea discedens ; censeo domum suam url>anam domicilium cjn? es *.e ct non villam. 3°. Alii casus medii et dus minus dubii ex circumstantiis particu aribus decidendi sunt, vel ex debita auctori­ tate invocata.”— Ib. n. 383. (44) ». 1628 q. 6°. p. 284. coi. i. Quæri igitur potest num Episcopus ut­ ens facultatibus Formularum D et I. (Torn. I. p. LXXIII. Ι.ΧΧΙλ ). pro foro saltem interno ipse dispensationem elargiri debeat aut etiam valeat, eum ex praxi S. Pomitentiariæ in forma commissam (p. 279 col. 1) Oratoris confessario concedantur — Resolutio hujus quæstionis patet ex responso Romano ad dubia sequentia. “Facultates *extraordinaria. Form D . . . . sub η. ς comprehendunt etiain potesta­ tem subdelegandi etc.” “Cum non desim inter ( anonistas, qui. quamvis admittant Sedis Apostolicæ mandatum seu faculta­ tem dispensandi cum persona determinata alteri snbdelcgari non posse, nisi id >. Sedes permiserit, docent tamen aliter sen­ tiendum esse de Induito seu facultate generali, hanc nempe ab induit ario, utpote delegato ad universitatem causarum, ipso jure communi, in casu particulari, alteri subdelegari posse : alii vero aut negent aut dubitent, quia hac in re ex mente potius S. Sedis, quam ex generali aliquo principio procedendum esse existimant, pro pace conscientia» *mea supplex peto responsum ad sequentia dubia. ° Num *præfata *Formula facilitai. s l. quaseumqite. in casibus particularibus, alteri subdclegare possim, an potius ipse dispensare debeam ? 2°. Num saltem, ratione styli curia * ab indullario sequendi, subdclegare et possim et debeam præfata * * Formida facultatem sub. n° 2 dispensandi, etc. . . . Item, casu saltem quo de impedimento fori interni agitur, facultatem ejusdem Formulée sub. n° 6 “sanandi, etc. . . Responsum est tenoris sequentis : “ Dubiis propositis ab Λ. T. circa subdelcgafionem facul tat uni, qua * ab Apostolica Sede Episcopis ” (sequitur nomen regionis) 428 APPENDIX “conceduntur, respondendum censeo : Ad lm Episcopos in casu considerari non posse tamquam delegatos ad universitatem cau­ sarum, ideoque non posse indistincte prae­ fatas facultates subdelegare. Ad 2n' Facultales extraordinarias Formula' D ” (ob paritatem rationis idem resolvendum circa Facultates Form. E) “ posse subdelegare tantum modo et terminis n. 8 ” (Forni. D ct n. 4 Form. E Tom. L p. LXXIV. LXXV.) “expressis." “Si vero A. T. necessarium pro sua prudentia putet subdelegare confess.iriis facultates, quæ sub 2 et 6 ” (vide Tom. I. p. EXX11I. LXXIV.) “comprehenduntur, oportet ut speciali ad hoc Induito munia­ tur.” (45) η. 1Π28. q. 7°. p. 285. coi. 2. Ad dubium Vic. Ap. Lutchuensis. “ Utrum Missionarii, antequam largiantur dispensationes in foro externo, debeant, ad cautelam, absolvere dispensandos in foro interno a censuris Ecclesiasticis, ac utrum possint et debeant in foro exter­ no?” S. C. de P. F. 26 sept. 1821 re­ spondit : “ Affirmative ad primam partem ; ad secundam, pariter affirmative, obtenta facultate ab Ordinario.” Collect, p. 490. n. 1020. * (46) n. 1629. p. 286. coi. 2. Quocumque modo Matrimonium revali- ' detur, partes vel saltem pars conscia, in statu gratiæ sint oportet. Quod tamen si curari nequeat vel si Matrimonii revalidatio sit acceleranda, nihilominus hæc faci­ enda est. Cfr. Feije, de imp. n. 759. * (47) n. 1715. ;>. 343. col. 1. Ad dubium : Utrum confessarius qui suum vel suam complicem in peccato turpi ad mentem Bulbe Apostolicte Sedis, n. 10, simulaverat absolvere, recitando v. g. orationem quamdam vel alia verba pronuntiando, aut etiam tacendo, ita ut videretur tamen per signa vel manuum gestus revera pernitentem a peccatis re­ laxare. incurrit excommunicationem spe­ cialiter S. Pont ilici reservatam, de (pia agitur in præfata Bulla: — S. Pœnitentiaria mature perpensis expositis dubiis super iisdem pariter respondit : “ Oûnfessarios simulantes absolutionem complicis in peccato turpi non effugere excommunicatio - nem reservatam in Hulla lien. \/l . · Sa­ cramentum· Pœnitentup. — Datum Roiiiæ in S. Peen, dic 1 marl ii 1878.” Simile responsum ipsi Sancto Alphonso ab eadem Sacra Pœuitentiaria, dic 9 julii anni 1751, datum,1 non obstitit quominus Sanctus Doctor oppositam sequeretur sen­ tent iam. “ Cum percurrissem,” ait, “con­ stitutionem ejusdem Pontificis Beucd. XIV. luter pra-teritos pluries citatam, in § 59. oppositum salis declaratum reperi, ut patet ex sequentibus verbis : “ Non minus sa­ cerdoti complici, (pii vel extra mortis ar­ ticulum confessionem excipit pœnitentis eumque. absolvit, vel (pii iu articulo mortis absolvit, eum alius sacerdos non desit, . . . excommunicationis majoris pœna a Nobis in citatis constitutionibus imposita fuit.” Quo perpenso auctores ephemeridis Nouvelle Heviie Théologique (Tom. XIV. pag. 142) hæc scribunt: “Absit ut auc­ toritati Sacræ Pœnitentiariæ refragetntir : verum illos condemnare haud auderemus qui Sanctum Alphonsum imitati ctiainnuin litteræ legis inhærerent, usque dum (piæstio ad Sanctam Sedem iterum delata et ab ipsa formaliter dirempta fuerit. Ad Episcopos spectat ejusmodi quiestiones Summi Pontificis decisioni submittere.” — Ale judice, iteratae decisioni Sacræ Pœnitentiariæ pondus non leve inde pneeisc accedit, quod contra Sancti Alphonsi, ct, ni fallor, omnium, (pii post ipsum scrip­ serunt, theologorum sententiam data fuit. Oportuit enim ut non levibus contra ho­ rum sententiam rationibus in hanc de­ cisionem iterato inducta fuerit. (48) n. 1721. 1°. .1) p. 346. coi. 2. Quæ 1. c. tradimus, rigidiora visa sunt scriptoribus Ephemeridis. “ Acta S. Sedis ” (App. XIX. p. 614 sq.). (.’outenduut enim Responsum S. Inquisit. dd 21 aug. 1850 2 Constitutioni Apoet. Sedis anterius esse et respectum tantum habere ad Pon­ tificum constitutiones, quæ illud antece­ dunt.— At vero S. Ugfiem. de P. F. ac ipsam S. Inquisitionem aliter sentire, aperte liquet: 1) Ex Responso, quo 8. C. de P. F. Episcopis Canadm communicat Decretum S. Inquisitionisd.d. 1 jul. 1870: 2) Ex Responso S. ('. de P. F. 21 aug. 1879, quo ejusdem Decreti transumptum 1 L. VI. 556. (|. 1. ■ , 2 Vide Cone. PL Balt. II. p. 335. XXVIIL ANNOTATION LM, traiHinittitiir Episcopo Vinccnnopolitano : 3) Ex Responso S. ('. de P. F, 20. jan. 1877, quo Archiepiscopo S. Francisci da­ tur resolutio S. Inquisitionis d.d. 10 ejus­ dem mensis. Hæc certe responsa Consti­ tutioni .tpostolicrp Sedis anteriora non sunt, sed posteriora. Duo priora apertis verbis omnia illa enuntiant quæ trado n. 1721. 1° sub d) et c). Tertium hæc habet: “ Quatenus nihil in signis ” (quibus uti­ tur societas, de qua Archiepiscopus S. Francisci interrogabat) “deprehendatur il­ licitum, et juramentum haud eo protenda­ tur, ut nequeat manifestari secretum aucto­ ritati ecclesiastic/p, quoties ab ipsa requira­ tur, haud esse inquietandos cos, qui nomen suum prædictæ societati dederunt.” At, quærunt Acta, “nonne . . . etiam alite societates ex gr. O latronum,1 vulgo o dei briyauti, furum, etc. aliquando sese jura­ mento obstringunt et ad secretum servan­ dum, et ad mutuam defensionem suscipi­ endam ? Num ergo et qui horum socie­ tates ingrediuntur, excommunicationem incurrunt ? ” Respondeo hae ipsa diffi­ cultate (si tamen difficultas esset' impli­ cari “Acta,” dum p. 61G col. 1. scribunt: “responsio citata” (S. InqnU d.d. 21 aug. 1850“ad anteriores Pontificum consti­ tutiones respectum habet, in quibus reapse, præsertim in ea quæ lata fuit a Clemente Nil, ejusmodi coetus" i. e. ii dc quibus ago n. 1721. 1°. sub d) et c)’ “ compre­ hendebantur.” Ne igitur secum pugnent, Acta id ipsum quod objiciunt, admittere deberent, societates scii, latronum, quas describunt, ante Const. Apostolico Sedis censura' subjacuisse: quod tamen nullus theologus admittet. (49) n. 1779. q. 10°. p. 377- col. 1. Ex Responso tamen S. Pœnit. diei IS julii 1881. quod refert Past. Bl. fur N. Amer. 1881. p. 117, hac “facultate con­ fessarii etiam extra Confessionem uti pos­ ant : ” quod Responsum utrum ad jubilæum, de quo quœrebatur, limitandum sit, non patet. (50) n. 1790. q. 3°. p. 3S7- coi. 2. Decreti S. ('guis. Indulg. 13 apr. 1878 quo absentes ad pias Sodalitates adseribi prohibentur, eadem S. Cgtio. 36 nov. ISSU 1 Cone. Pl. Balt 11. p 335. XXVIII. 429 j benignam edidit interpretationem, cujus hæc est summa ; 1. “Distinguendum est inter Sodali­ tates pro universo orbe Catholico, ac So­ dalitates pro certa tantum dimeesi vel regione canonice erectas " Relate ad h;.s “ fideles qui extra limites locali Sodalitati constitutos commorantur, absentes dicun­ tur, imo vero non simpliciter absentes, sed etiam extranei dici possunt.” R» late ad illas nulli sunt extranei, et licet adseribendorum personalis requiratur præ-eutia. non tamen requiritur præsentia “ ad locum ubi Sodalitas canonice erecta propriam habet sedem ac centrum ; sed sufficit adscribendorum præsentia coram quocumque qui quocumque in loco delegatam vel subdelcgatam legitime habeat adscribendi facultatem : non sufficit vero moralis, interpretativa vel repraesentat i va præsentia per litteras aut alio quovis modo per interpo­ sitas etiam personas.” 2. In recipiendis sodalibus quadam .Sodalitates, “ juxta proprias leges pro so­ dalium inscriptione certain aliquam ” ser­ vant “ formam cum aliqua soleiunitate ac ritu, ut publica candidatorum petitio ac praesentatio, probatio aliqua et novitiatus, vel saltem impositio habitus, scapularis, cincturae, quæ ex sui natura personalem praesentiam” requirit. Pio his “nulla . . . datur generalis ac ordinaria < xceptio a lege de non adseribendis absentibus : tantum conceditur carum Moderatoribus earumque delegatis, ut in casibus singu­ laribus dispensare possint a statuta forma ititer praesentes, ac absentes etiam per sin­ gularem seu per extraordinariam excep­ tionem rite adseribere.” “ Pro Sodalitatibus ” vero . . . “ quæ nullam habent pro adseriptionv sodalium formam ac cæremoiiiam inter praesentes, decretum quoad absentes, quantum fieri potest, rite servetur: et potiusprosentium adseriptio facilior reddatur ae pro viribus promoveatur, multiplicatis canonice associ­ ationum centris uuctoquc pro opportuni­ tate Zelatorum, Zclalrietim. Promotorum, vel quovis nomine nuncupentur eorum numero qui juxta approbatas Sodalitii leges non modo inscriptionum utcumque promovendarum officium, sed etiam adscribendi subdeleyatam habeant facultatem. Sed eum id nec semper, nec ubique fieri possit, nec plane sufficiat, . . . per amplam 430 APPENDIX ANNOTATION IM. a littera legis exceptionem apostolica auc­ toritate” S. Cgtio. “declarat, etiam absentes ad hujusmodi pias Associationes adscribi posse,” , . . scii, “per litteras” quoque, “vel interpositas personas, qme cos re­ praesentent.” 3. Exceptiones speciales legitime (v. g. vi privilegii, etc.) existantes, S. Cgtio ratas habet ac confirmat, et 4. Irritas absentium adseriptiones, si qua' factæ fuerint usque ad 20 nov. 1880, sanat. (51) n. 1508. q. 3°. R. ad b). p. 202, coi. 2. Responsum, quod ad operationem chi­ rurgicam attinet, intelligendum est cum addito: si is, qui eam subiturus est, in praesentiarum morbo intestino et pericu­ loso laborat. Quam ob causam subjectum capax Extremæ Unctionis haberi nequit qui cum periculo etiam vitæ se secari pa­ titur, si periculum istud non exist it ante sectionem. Ad Sacramentum tamen per Confessionem, etc. ante sectionem disponi et Sacrum Oleum ad manum esse debebit, ut, dum probabile vitæ periculum aderit, ungatur. Linz. P. Bl. 1882. d. 59G598. (52) p. 405, col. I. Verba utimur ct convenit satis indicant hic non agi de stricto praecepto. Patet quoad Missas de Requiem ex sequenti de­ claratione S. C. R. 31 mart. 1629 (apud Miihlbancr. Decr. auth. II. p. 586):‘Orga­ num posse permitti in Missis de Requiem, sed sono quodam mœsto et lugubri, non obstante prohibitione Ordinarii,” i. c. nisi Ordinarius usum organi prohibeat. (53) n. 1590. 5‘. p. 257. coi. 1. Ex dictis sub regula 2®, 3“, 4®, 5®, pa­ tet an ct quomodo affinitate colligentur personæ sequentes. “ 1. Duo fratres cum duabus sororibus. 2. Pater et filius cum matre et lilia. 3. Vitricus (stepfather) cum vidua pri­ vigni (stepchild). 4. Noverca (stepmother) cum marito privigna». 5. Filius Titii ex prima uxore cum filia ejusdem Titii privigna. 6. Duo comprivigni, scu liberi conjugum ex alio thoro suscepti. Cogita scii, quod viduus et vidua, uterque habens li­ beros ex alio Matrimonio, conjugati sint. 7. Frater vitrici cum hujus privigna. 8. Cajus cum vitrici sui matre. Lu­ cia cum patre noverca? suæ. 9. Martinus cum vidua, quam reliquit frater uxoris Martini. 10. Georgius successive cum Sophia et Gertrude, quarum mariti erant duo fra­ tres. 11. Superstites conjuges fratris et so­ roris. 12-. Viduus cum lilia viduæ suæ ex pri­ ori vidme Matrimonio. 13. Cum eadem lilia filius ejusdem vidui ex priori Matrimonio. 1 1. Viduus ille eum filia dictæ filiæ seu cum nepte in linea recta ex prioribus nuptiis vidua· suæ. Persona· designatæ sub prioribus minie­ ris undecim et sub decimo tertio immunes sunt ab impedimento affinitatis; ast de­ scripta? sub duodecimo ligantur in primo gradu lineæ recta? ex copula matrimoni­ ali, et descripta· sub decimo quarto ligan­ tur affinitate in secundo gradu lineæ recta.· item ex copula matrimoniali.” Van de Burgt, De Matr. n. 194. INDEX ALPHABETICUS. INDEX A LPIIA BETICUS, Nota.—Nisi aliter notetur, numeri intelligent!! sunt numeri Operis, non paginarum. Pagina?, sine addito, intelligendæ Tomi L Abbas.—An leges ferre possit 102. 8 . 108. Abbatissa.—An possit leges ferre 103, Ablutio.—V. Baptismus. Abortus.—Quid, ante -174. Nullo iu casu Non est deneganda poenitenti in occasione remota constituto, nisi, etc. 1432. 111. Nunquam absolvendus qui occasionem proximam voluntariam deserere recusat 1433. IV. Nqu potest denegari, sed ali­ directe procurandus nec attentandus, aut desiderandus 474. I. 475. 470. 2.5. Indi­ quando differenda, poenitenti in occasione proxima necessaria constituto, disposito et recte quando permitti possit, et quando remediis uti volenti 1434. V. Absolvi ne­ non474. II. III. 476. 8.4. An licita craneotomia, et an acceleratio partus fœtus quit qui versatur in occasione necessaria, immaturi 475. Excommunicatio Ordinario si, stante illa, emendatio sperari non possit reservata in procurantes abortum, effectu 1435. VI. Sincere promittens se derelictu­ secuto 1734, et an eam incurrant ipsæ rum esse occas, proximam voluntariam bis praegnantes, pharmacoiiolæ. medici 1734. 3 . terve potest absolvi antequam eam deserue­ Abortum fœtus dubie animati procurans rit 1436. q. 1 . R. 1 ; minime vero, si occasio non fit irregularis 1776. q. 6 . sit prœsens, nisi et c. ib. R. 2 ., vel etiam ne­ Abortus medicalis seu acceleratio partus cessaria, sed, adhibitis remediis, eodem sem­ fœtus immaturi.—Prohibitus 475. q. 2 . j per modo relabatur ib. q. 2 . Casus 1437. Abrogatio.—Legis 16.5. 1 . Consuetudinis Absolutio ignorantium ea, qua· explicite 187. Privilegii 196. 1 . credenda sunt 258. 259. 261. Parentum Absolutio.—Quomodo substantialiter ejus prolem scholis publicis instituendam com­ forma vitietur 1843. q. 1 . Non requiritur mittentibus 435-439 ; docentium m illis elevatio manus, nec Signum Crucis ad ejus scholis ; curatorum illarum ; habentium validitatem, nec sub gravi ad Uceitatem curam animarum, si scholas Catholicas suis ib. q. 3 . Valide et in necessitate licite non procurent 440. Debitoris 719. Volen­ plures absolvuntur unica pluralis numeri tium inire Matrimonium mixtum 1598. forma : Ego cos. etc. ib. q. 4 . Moralis q. 6 . Patris vel matris in Matrimonio præsentia in ordine ad absolutionem est mixto, si promissioni de universa prole in illa, intra quam homines communi voce, Religione Catholica educanda desint ib. quamvis altiori, loqui possunt et solent ib. q. 7 . Absolutio a censuris.—V. Censura. q. 5 . Per verba : Te absolvo a peccatis Absolutio generalis seu Indulgentia Bene­ tuis, potest confessarius valide absolvere dictionis Apostolica’ in articulo mortis.— pœnitentem. etiam a censuris ib. q. 6 , et Quibus Episcopis delegetur, ct quibus per 1671. 3 .. Valida est, si confessarius absol­ hos subdelegari possit 1799. Quibus infir­ vat prius a peccatis, quam a censuris, sed mis impertienda 1800. q. 1 . Quænam illicita ib. q. 7 . Valida et licita quando­ requirantur ex parte sacerdotis ad eam que est forma conditionata. Regula? et impertiendam ib. q. 2 , et ex parte in­ Casus ib. q. 8 . Banda absolute moribun­ firmi ad eam obtinendam ib. q. 3 . An do, qui aliquo modo confitetur, vel absolu­ iterari possit ib. q. 4 . Quo ritu imper­ tionem petit 1370. I. ; conditionate mori­ tienda ib. (]. 5 . bundo, in quo attritio et Confessio prresumi Abstinentia extra jejunium.—Quibus die­ bus obliget 551. II. An pueros nondum possunt aliquo modo ib. II. ; nullatenus moribundo, qui recusat Sacr. Pœn., vel septennes usu rat ionis pollentes 552. q. 1 . non potest praesumi attrit us, aut velle con­ Qui ab ea excusentur 553. Materia parva fiteri ib. III. Infirmo sensibus gaudenti in ea quæ 552. q. 2 . q. 3 . Quid de Catho­ licis. qui carnes apponunt acatholicis diebus utiliter scvpius confertur. Quoties sensi­ vetitis 570. Quid item de cauponibus et de bus destituto 1371. Nota. Danda ex justi­ tia et sub gravi omni poenitenti' rite iis, qui dicuntur "boarding-house keepconfesso et disposito 1427. I ; differri ersv 310. a).—λ*. Dispensatio. Jejunium. aliquando potest satis disposito ib. II ; Acceptatio. — Legis quid, et quo sensu omnino neganda certo indispositis ib. III. . necessaria 122 sq. Promissionis.—V. Pro­ An sæpe expediat differre absolutionem missio. Donationis.—V. Donatio. Pro­ sufficienter disposito, sine ejus consensu missionis sponsalitiæ an sufficiat 1525. 1428. q. 1 . Non requiritur ad earn certi- J § Dicitur: 2 . Promissionis Matrimonii tudo absoluta, nec moralis stricta de dis­ an requiratur ad impedimentum criminis positione ib. q. 2 . Signa ordinaria dispo­ ex adulterio solo 1594. 2 . sitionis ib. q. 3 . Confessarius tenetur ex­ Acceptio.—Rei aliena· 721. Restitutio an citare dolorem in pœnitente non satis facienda ab eo, qui a fure accepit pecuniam, disposito ; non vero in satis instructo et ut taceat, si ex officio clamare non debeat disposito ib. q. 4 . Absolvi debet pœnitens 776. q. 6 . qui vult sequi opinionem aliqifntenus probab. Accessio. — Quid 671. Nativitate, Allu­ sententiæ contées. oppositam ib. q. 5”. vione 672. Artificialis 673. ACC 133 Accusator.—Quis 1071. Acedia.—Notio, malitia, üliæ, remedia 241. Actiones. -An omnes nostræ, ut txmæ sint, motivo caritatis sint informanda *, an ex motivo supernatural! elicienda *, et an ad 1 )< *um referendae 31. Actiones (4SS7airw v).—Quotuplices 953, et an licito comparentur ib. Actor.—Quis 1071,—V. etiam Advocatus. Actus.—Quid in genere et quotuplex 1. An externus addat malitiam vel bonitatem interno 25. Heroicus, internus, externus occultus, praeteritus an cadat sublege 105, lOSsq. An per internum intern videat inju­ ria 691. q. 2 . An internus efficere possit, ut externus evadat injustus 692. Externus in Confessione accusandus 1360. II, et neces­ sarius ad incurrendam censuram 1662.3', vel irregularitatem ex delicto 1756. II, et ad piceatum complicis 1405. q. 1 , ac ad quodeumque reservatum 1400. III. Occul­ tus sudieit de se ad incurrendam censuram et irregularitatem ex delicto 1757. q. 4 . Jure natura * validus an a legislatore hu­ mano irritari possit 127. Locus regit ac­ tum 117. 3.1612. 2). Actus humanus.—Quid 1. 4 . Quotuplex 2. Ejus principia 3. morali tas hujusque regu­ la? 21-23. An detur indifferens 24. An externus interno addat moral i tutem 25. Moralitatis fons quid ; an et quomodo ob­ jectum 26 ; circumstantia? 27 ; finis 28.— V. Actus. Actus moralis.—V. Actus. Actus hu­ mani s. Actiones. Actus virtutum theologicarum.—Quan­ do, quoties et quomodo eliciendi 250. 270. Adamantes se invicem risitantes (“ Company-keepinq”). — In occasione proxima AFF Advertentia.—Qune requiratur ad mortale 201 q. 2 : . ad ^ nia!» * ib q 3 . Quan­ tum ait peccatum advertentis actionem esse malum. sed ad gravitatem malitia * ejus non attendentis 51. q. 2 . Advocatus.—Quis 1060. Ad quid teneatur in genere ib. I. Non potest detendere causam civilem certo injustam ib. II, licet injustam injustitia morali tantum, et non legali ib. q. 1 ; nec causam civilem actoris proba­ bilem tantum probabilitate facti 1661. R. i ; nec in materia criminali partes suscipere accusatoris evidenter injusti 1060. 1L 5 A fortiori; nec contra adversam partem nti mediis injustis ib. III. § In causa autem; quod tumen etc. 1064. q. 7 ; nec, volente etiam cliente, causam prow qui, simul ac eam injustam esse advertit 1Ô63. q. 5. q. 6 ; nec stipendium ultia justum accipere 1062 (ubi et quod justum sit et quibus gra­ tuito succurrere teneatur). Possunt defen­ dere causas civiles etiam minus probabiles reorum, et, si de probabilitate juris agatur, etiam actorum 1061. R. 1 , ac quales· cumque criminales reorum ib. R. 2 . Ejus peccata varia 1066» ÆDIFICATIO. ut species accessionis.—674. .Editui <·· .—625. 11. 69& .Egp.otus —V. Infirmus. JEquiproeabilismus S. Alphonse—Quid 62. IV. Quo sensu S. Alph. ejus auctor ib. ult. Non apphcandn>.—ubi adest jænculum mali, quod a conscientia non pen­ det et quod vitare tenemur .'^-6<‘ 87. 1. 2 ; —nec ubi opinio minus probabilis pro libertate concurrit cum notabiliter prol>abiliore pro lege, ut explicatur 68. 2 . pro­ batur 71-73. 93;—nec, nisi agatur de pro­ babilitate solitaria 52. sub 3. seu prae­ sumptione in favorem Ubertatis 67. 1 . b), in dubio de legis ccrtæ cessatiene 81 86. 92-95;—sed in dubio stricto seu æquali vel fere æquali circa legis existentiam. prout explicatur 67. 1 . a), probatur 74-86. Ô4. 95. Æquivocatio.—Quid 512. § jin.—V. Jura­ voluntaria versantur, si se visitent absque intentione aut spe futuri Matrimonii 1458; secus in necessaria ib. Cautelæ illis prae­ * scribenda ib. Adjunctio, vf species accessionis.—673. b). mentum. Restrictio mentalis. 1 . * Adjuratio.—Quid, quotuplex. quibus licita Ætas.—Qua pueri ad leges ecclesiastica teneantur 115. Requisita nd jejunium 555; 875, 876. ad exemptionem a iejunio 575 ; ad absti­ Adolescentes.—V. Confessio. nentiam 552. q. 1 ; ad suscipiendos Ordines Adulatio.—Est mendacium 511. I . 1523. homine per sententiam particu­ larem latâ per (piem danda ib. II. A reservatA per quem ib. S Quod de. A non reservata, si sit a jure lata, per quem et quomodo ib. III. Quibus >n casi­ bus Episcopi, vel eorum delegati, act mu­ ris Papa· reservatis al solvere ixssint 14(2. II. et quandonam. et quo modo, sive om­ nis sacerdos, sive simplex conlt&arius a censuris sive Γηικυ, sive Eniscopo retona­ tis ib. iv. et 1403. q. 1 . q. 2 . q. 4 q. 5 . q. 7 . Facultas, concessa ab Episcopo pro peccatis rosea·vatis, non intelligitur pro reservatis cum Centura; secus, si n Papa vel pro papalibus 1671. 2 . *Alia differen­ *tia inter reservationes Papales et Episco­ pales 1400. iv. 1401. q. 2 . Concessio p’tn<- CE λ •138 rail's absolvendi a papal i bus non compre­ hendit specialiter reservatas 1070. II. § Si vero, et concessio pro specialiter reserva­ tis quid non contineat 1784. B. I. Quid circa absolutionem censurarum possint confessarii in Jubilæo (V. Jubiubum). Quænam a reservatis censuris absolvendi facultates in vigore permanserint post editam Const Apostolicœ Sedis 1753. q. 1 . Quæ forma in absolutione adhibenda 1071. 3 . § fin. An valeat absolutio a censura data—absenti 1072. q. 1 ,—ab Episcopo ab­ sente existent! in diœcesi ib. q. 3 ,—invito ib. q. 4 ex vi aut metu ib. q. 5 . Facul­ tas absolvendi delegata an in actu Sacramentalis Confessionis exercenda ib. q. 2’, et quid in Jubilæo (V. Jubilæum). An obstrictus pluribus censuris possit absolvi ab unii, remanentibus aliis ib. q. 0 . Quid de absolutione eius, qui nondum publice reparavit scandalum, propter quod censu­ ræ subjacebat ib. q. 7, et quomodo in dicto casu scandalum reparandum ib. q. 8 . Qua ratione parti læsæ, v.g. Ecclesiæ, satisfactio, si necessaria sit ad tollendum censuram, exhibenda ib. q. 9. An et quando juramentum ante absolutionem exigendum ib. q. 10. Advertenda circa absolutionem censuræ contra damnatos libros 1753. q. 2 . R. 1 ; in Clericorum percussores ib. R. 2 ; in societates damna­ tas ib. R. 3 . Rarissime pœnitentem rite dispositum ob censuræ reservationem in­ absolutum dimittere oportebit ib. Nota. p. 382. T. II. coi. 2. Censuræ latæ sententiæ, adhuc subsis­ tentes, ordine alphabet ico. Abortus 1734. I Absentia illegitima Episcoporum 1752, I Absolutio complicis 1715. ! Absolvere præsumentes ab excommuni­ cationibus Papa· specialiter reservatis 1732. Acta S. Sedis impedientes 1713.—V. Læ- I sio. Promulgatio. Recursus. Administratio.—V. Ecclesia, Receptio. 1 Admittentes ad divina Officia etc.—V. Communicatio. Excommun i cati. Alienatio et infeudatio locorum S. R. E. 1728. -- et receptio bonorum ecclesiastic, absque beneplacito apostolico 1738. I Apostasia et Hæresis 1701.—-V. Librorum I lectio. Sepultura. Appellatio a Papa ad futurum Concilium 1709. Asyli violatio 1722. j B· ' Bona ecclesiastica.—V. Alienatio. In­ vadentes. Jurisdictio. Usurpantes. | C. Celebratio in locis interdictis 1751. * Clausur.i violatio 1723. 1724. Cogentes judices ad trahendum ad suum tribunal personas ecclesiasticas 1712. -- mulierem ad ingrediendum monaste­ rium vel impedientes sine justa causa 1741. 5". Communicatio eum excommunicato no­ minatim a Papa 1731. XVI. Communicatio clericorum eum talibus C EN 1731. XVII.—V. Celebratio. Excom. munienti. Ordinatio. Sepultura. Complicis nomen inquirere.—V. Docen­ tes. Concubinat us Episcopi 1749. 8 . Confessionis necessitas ante sumptionem Eucharistiae.—V. Docentes. Congregationis S. Officii actionem impe­ dientes 1737. D. Denuntiationem omittentes.—V. Absen­ tia. Sectæ. Sollicitantes. Docentes etc. propositiones et doctrinas damnatas 1718. 1741. 2 . Duellum 1720. E. Ecclesiarum vacantium regimen et ad­ ministratio 1717. XIII. Edentes leges etc. contra libertatem etc. 1712. Ejectio Cardinalium etc. e suis dioecesi­ bus. etc. 1710. Eleemosynis pro Missis ad lucrum cap­ tandum abutentes 1727. Episcoporum absentium denuntiationem omittens Metropolitanus etc.—V. Ab­ sentia. Excommunicatos nominatim ad div. Officia etc. admittentes 1751.—V. Com­ municatio. Executio.—V. Promulgatio. F. Falsarii quoad litteras apostolicas 1714. —V. Litteræ. G. Gratiæ spirituales.—V. Indulgentia *. H. Hæresis.—V. Apostasia. Librorum lec> tio. Ordinatio. Sepultura. Impedientes ab ingressu in monasterium. —V. Cogentes. Indulgentiis aliisque gratiis spiritualibus utentes ad questum faciendum 1726. Interdictum.—V. Celebratio. Ordinatio. Sepultura. Invadentes etc. terras etc. ad EccleSiam Rom. pertinentes ; usurpantes etc. su­ premum jurisdictionem in eis 1717. J. Jurisdictionem, bona etc., ad personas eccles. ratione suarum ecclesiarum pertinentes, usurpantes etc. 1716. Jurisdictionis ecclesiast. exercitium im­ pedientes 1711. L. Læsio etc. litterarum vel actorum a S. Sede profectorum causa 1713.—V. Con­ gregatio. Promulgatio. Libertas ecclesiæ.—V. Edentes. Librorum lectio etc. 1702. -- impressio 1702. 1741. Γ. Litterarum et actorum apostolicorum promulgationem vel exeeutionem pro­ hibentes. —V. Promulgatio. Litteris apostolicis falsis utentes 1735.— V. Falsarii. Litteræ dimissoria» u capitulo etc., Sedo vacante. coneessæ 1719 3 . -- clericis saecularibus concessa», ut ab alio, quam a proprio Episcopo ordinen­ tur 1749. 4 .—V. Ordinatio. CEN 439 M. Massonicæ sectæ.—-V. Sectæ. Matrimonio conjungens vel ipsi bene­ dicens absque licentia parocni proprii etc. 11 19. 7 . Matrimonia clandestina vel absque con­ sensu parentum.—V. Docentes. Matrimonii contrahendi libertatem vio­ lantes 1741. Matrimonium contrahentes in Sacris vel cum votis solem., et cum iis contrahen­ tes 1788. Mercatura ecclesiasticorum etc. 1732 § Adde Missarum eleemosynæ. —V. Eleemosy­ nae. Monasterium.—V. Cogentes. O. Obedientiam erga Rom. Pontificem vio­ lantes.—V. Appellatio. Schismatici. Occisio, Percussio etc. Cardinalium, Epis­ coporum etc. 1710. Ordinatio proprii subditi alibi morati absoiu· testinionialihiK 1714. -- alieni subditi absque testimoniali­ bus 1749. 1 . -- alieni subditi absque litteris dimis­ soriis 1744. -- sine idoneis litteris dimissoriis.—V. Litteræ Dimissoriae. absque titulo cum pacto 1743. Clerici in Congregatione, vel religi­ osi non professi absque titulo 1745. -- in aliena diœcesi.—V. Pontificalia. -- per Episcopum titularem absque consensu Ordinarii etc. 1749. 2 . -- per excommunieatum, suspensum, interdictum nominatim denunciator : per haereticum vel schismaticum noto­ rium 1747. -- excommunicati. — V. Excommuni­ cat i. -- per saltum 1749. 5\ -- Clerici saecularis exteri morantis in Urbo 1748. CIR Reliquias ex Catacumbis Rom. abftque Venia extrahentes 1730. Residentia.—V. Absentia. S. Sacramenta administrantes, etc.—V. Ex­ communicat!. Religiosi. Sacrum Officium.—V. Congregatio. Schismatici et ab obedientia Rom. Pon­ tificis pertinaciter se subtrahentes 1761. q.4Cedens bottia quiaulo minoris etiam liquida 998. R. 1 . 1749. 6 'onnnercii, quæ publice emenda exponun­ Promulgationem vel exacutionem litte­ tur in foro mercatorio, emi possunt pretio rarum vel actorum Sedis A post, pro­ currenti ib. R. 2 . hibentes etc. 1718.—V. Læsio. Recur­ Chirurgus.—Ejus obligationes et iieccata sus. 1078; Propositiones damnatæ.—V. Docentes. Chloroformum.—Ejus usus in operatione chirurgica 244. q. 3 . R. Chocolatvm.—Sumptum in modica quanti­ Raptus mulierum 1741. 3 . . tate (I, ** oz.b uti apud nos. et semel tantum Receptio Praelatorum absque exhibitione in dio, non frangit jejunium 558 q. 4 . Litterarum Apost. 17Γ-. Recursus etc. ad forum sæculare ad Chore.e.—Qua-y/r/ illicita * 1440. Vtscan­ impediendum exercitium jurisdictionis dalum 295. 8 . Ut occasio 1441. Caupo eus admittens 810. c). Cooperatio ad inhones­ cedes. 1711. -- ad laicam potestatem ad litteras et tas ]>er musicam, etc. 320. 1). ** Pound acta S. Sedis etc. imjiedicnda 1713.— dances" 1411. c) et § Sed queeritur. Paro­ V. Læsio Promulgatio. chi et confessarii c fficium quoad eas 1442. Regimen.—V. Ecclesia. Receptio. ( 'HinsMA.— V. ( uNl· IKMATIO. Religiosi Sacramenta ultima absque Pa­ Circumstantia:.—Actus humani quid, quot, rochi licentia administrantes 1729. vt quomodo moralitatem ejusdem afficiant -- Ejecti, extra Religionem degentes v.g. aggravando malitiam vel tam minu­ 1746. endo, ejus speciem mutando, actum bonum -- Percussio.—V. Percussio. corrumpendo 17. Inductionis ad peccatum CIV •110 COL An vigeat Decretum in ecclesia recenter an confitenda 294. quær. An per se concu­ formata apud hæreticos ib. q. 5 . De as­ binatus 493. Speciem mutantes, si gravem sistentia parochi (V. Pabochus). Testes inducant malitiam, accusanda? 1364. 1 ; quales sufficiant de valore 1603. item illæ, quarum ratione peccatum ex genero suo veniale fit mortale ib. 111 ; non Clerici.—An subjiciantur legi civili 112. Quid agere debeant, ne violare videantur vero leviter aggravantes aut minuentes, jus immunitatis ecclesiastica *, dum leges nec. juxta sententiam coni muniorem et eidem adversas servare coguntur 113. probabiliore m9 notabiliter aggravantes Eorum dominium, seu bona ad illud perti­ malitiam mortalium intra eandem speciem, nentia 629. Reditus superfluos apud nos nisi per accidens 1365. q. 1 . Incestûs in non tenentur causis piis impendere 630. primo gradu lineæ recta?, patrati cum con­ Quando et quomodo teneantur ad salarii sui sanguineis vel affinibus, exprimenda, etc. restitutionem ib. § I nus tantum. Eorum ib. q. 2 . Dignitatis persona? per se non obligationes — positivas: vita? sanctitas accusanda ib. q. 3 , nec peccati confessarii 1082; cæ libatus (V. Cjelibatus) ; habitus cum pœnitente, modo non habeat relatio­ et tonsura 1088 ; hora? canonica? (V. Horæ nem ad Confessionem ib. q. 4 , nec temporis sacri ib. q. 5 . Per se satisfacit qui pecca­ Canonica·:) ; scientia conveniens; conve­ nienter obire munus ; obedient ia Episcopo, tum recena accusat tanquam olim commis­ sum, nisi mentiatur, etc. ib. q. 6 . Neces­ ante 1083 :—negat i vw, seu ea, quæ Clericis sario accusandus est actus externus peccati prohibentur 1132. Eorum privilegia 1143. ib. q. 7 , non vero per se numerus persona­ Curam animarum habentes an religiosi rum, cum quibus peccatum fuerit ib. q. 8 . fleri possint, invito Episcopo 1158. An ratione scandali 294. 3 . Propinquitas “Clerk of the Court.’— V. Scriba. personarum in peccat is odii declaranda est, Codicillus.—Quid 914. si est propior, non vero si remotior 1365. CœlibatüS.—Obligat Clericos in Sacris 1083. q. 9 . Non est de jure divino 1084, sed ecclesias tico, at mediante voto 1085, nec extra Ec­ Cives,—Eorum obligationes erga Rempublicam 457, peccata 458, rebellio 459, coopera­ clesiam Latinam universalis 1086. Quid, tio ad injustam patria * occupationem 318. si quis expresso nollet castitatem vovere les;. Praestantes juramentum in publica * rei perturbationibus 869. q. 5 · Cœnula.—V. Jejunium. Clandestinitas.—Ut impedimentum Matr. Cogitatio.—An liceat delectari do rei malæ de juro ecclesiastico dirimit contractum cogitatione L33. Quid agendum cum pœni­ sine assistentia parochi et duorum testium tente se de prava cogitatione accusante 1603.1604. Hoc impedimentum certo vim 285. Quid si de scrupuloso agatur 44. II. habet ubi Decretum “ Tametsi" (1604), tam­ 4. quam conditio sine (pia non valoris Matri­ Cognatio.—Ut imp. Matr. triplex : 1 natu­ ralis (V. Consanguinitas) ; 2 spiritualis; monii, aliquando fuit servatum 1605. a); nec 3 legalis. requiritur ut adsit verus parochus ib. b);nec Spiritualis de jure ecclesiastico dirimit nova promulgatione opus est in parochia 1 inter Ministrum Baptismi et Confirma­ per viam dismembrationis ex alia, in qua tionis et subjectum, bujusque genitores; vigebat, erecta ib. c). In quibusnam casi­ 2 inter patrinum vel matrinam, et filiolum bus non obliget 1606. Probabiliter valide vel filiolam, eorumque genitores 1584. publicari non potest Decretum 'Tametsi ex­ Varii casus, in quibus contrahatur vel non tra parochias proprie dictas,secluso Induito 1585. Pontificio 1607. Elenchus locorum AmeriLegalis duplex ; a) perfecta seu ad roga­ cæ Fœderatæ, in quibus liget Decretum tio 1586. 1 ; I») imperfecta seu adoptio ib. 1608. A) ; Americæ Britannicæ ib. B ; orbis 2 , prout adoptatus transit in potestatem 1611. Hæretici in Septentrionali America et familiam adoptantis et omnia filii legi­ decreto non ligantur, nec consequenter timi jura acquirit vel non 1586. In dubio Catholici 1609. In quibus aliis orbis tlartibus lueret ici et cum cis contra- I de existentia hujus impedimenti consulan­ tur leges civiles, quatenus Juri Romano lentes Catholici non ligentur 1611. C). conformes vel non ib. Perfecta dirimit de Contrahentes in locis, ubi Decretum jure ecclesiastico ; inter (pias personas ib. non viget, graviter peccant, si negli­ II. et 1587. q. 1 . Imperfecta probabilius gent operam sacerdotis ; tenentur quoque non dirimit ib. q. 2 . per se adhibere testes 1610. Duo vagi Catholici invalide contrahunt clandes­ Cohabitatio CONJUGUAI.—Jure natura? 441. 2 . 1648. 1 ; nostro 415. 2 . 3 . tine in loco, ubi viget Decr.; secus, si una pars est hæretica 1612. q.l Domiciliati Collatio serotina.—V. .Jejunium. in loco, ubi viget Decr., transeuntes in lo­ Collegia (“ Corporations").—Jure nostro cum, ubi non viget, invalide contrahunt, i quid614. Quotuplicin 615. A quo jus col­ legii concedendum 616. Qua * eorum jura nisi alteruter ibi acquisierit saltem quasi617. Quomodo dissolvantur 618. Eccle­ domiciliuin ; excipiendum etiam, si non siastica a tributis eximi solent 620. 3 ; in fraudem legis in hunc locum transierint ib. R. 2 . Domiciliati in loco, ubi non obli­ obnoxia infidelitati dilectorum et revoca­ gat Decr.. si contrahant in loco, ubi obligat, ; tioni 622. § Nec secundus ; sunt tamen unus ex modis, quibus communitates reli­ invalide noc faciunt clandestine ib. R. 4 . Matrimonium ob impedimentum clandesgiosae et piæ institutiones securitati bono­ tinitutis invalidum vim habet sponsalium rum suorum provideant 623, 7'. a). pro impuberibus ; pro aliis non, nisi con­ Colloquia.—Tenera cum personis alterius trahentes expresse intendant se in defectu sexus periculis plena, præsertim, etc. 491. 5 · Matrimonii ad sponsalia obligare ib. i>eccatis, post­ quam semel ab alio fuit absolutus, excepto etc. ib. q. 6 . ‘‘COMMISSION-MEKCHANTB.”- V. PROXENE­ “ Compromise.”—V. Transactio. TA. Concilia.—An et quatenus leges ferre poeCommixtio, »c/ species accessionis,—673. bi sint 102. oW · Concio.—An audienda 398. III. Facienda ab Commodatum.—Quid 921. Obligationes ex Episcopo 1135, a Parocho 1110 Quid de eo existences comniodatariu 9:32, commo­ eà quoad Regulares 1198. Qualis esse de­ danti 923. An conimodatarius in periculo beat, et quid in ea vitandum 1140. reni commodatam suæ præferre teneatur Concionator. —Imparatus 345 4 .—V. Concio. Communicatio in Sacris,—Cum haereticis 313. 311.—V. Censuras latæ etc. Excom­ municatio. Interdictum. Suspensio. Communio.—V. Eucharistia ut Sacra· Concubinatus,—Quid 1438. Proprie et im­ proprie dictus ib. Quotuplex : . c. publi­ cus etc. 1439 q. 2 . In eo vivens an ali­ quando absolvi possit, antequnm concubi­ mentum. na sit dimissa, vel concubinarius derelic­ Communio Paschalis.—Praecepta 549. I, tus ib. Concubinarius non est, sed sæpe intra tempus ab Ecclesia statutum, vel, ad separationem tenetur, qui raro cum uti apud nos, indultum ib, quod tempus fœmina domestica peccavit 1439. q Γ. qui elabi sinit, licet per unum tantum Qui publice habetur ut concubinarius ct diem, per sc graviter peccat 550 q. 2 , ct non est, vix tenetur dimittere fœminam. quamprimum communicare debet ib. q. I ; si laicus; secus, si Clericus 1439. q. S . Si tempore autem incepto, qui impedimen­ per Matrimonium provideri possit saluti concubinariorurn. expedit remedium istud, tum prævidet, illud vel uiijrro vel prævcct. ad prolem legitimandam. adhibendum nire debet ib. Sumenda est in propria paræeia 54 J. ii ; tipud nos vero ubique ib. q. 4 . sumi per se potest 549. § fin. Conci piscentia—impedimentum volunta­ Commutatio.—Voti q ii 1, quotuplex, quibus rii q..ando 12-14. Quomodo motibus car­ nalis concupiscentia * resistendum 234. An competat 393. Qu&decausA licita 394. q. monelo ponere actionem, ex qua motus 1 . An, commuuuo voto, ad primum re­ turpes secuturi sint 206. q. 8 . Quando dire li<· υ aut oporh a 394. q. ·.' J'. mortales motus turpes 503. Heap. 2 . ramenti 373. q. 4 V. JuBILÆUM. Compensatio.—Liberans a restitutione Conditio.—In contractu quid et quotuplex 799. 2 . 8C9, quomodo implenda 876. 1.4. quando irritansib. 2 . suspendens ib. 3 . impleta ib. Compensatio occulta.-Quid ct ai licita ‘ 5 .—V. Absolutio. Conditio servilis. 70S, et quibus sub conditionibus 709. An Consensus. Publica honestas. Sacra­ licita famulis, operariis, officialibus, e‘c. menta in genere. judicantibus salarium suam esse infra ope­ ram a sa præstitam 710. q· 1 ; famulo ope­ Conditio servilis.—Ignorata irritat Matr. de jure ecclesiastico 1576. 111, et quatenus ras debitas augenti ib. q* 2 ; filio pluscæapud nos attendenda 1577. 4 . tcris laboranti 603. It. 2 . c) ; damnato a judico ad solvendum debitum non contrac­ Condonatio.—Debiti libera ab eo, qui potest condonaro, excusat a restitutionem perjietum vel jam solutum 711; ex testamento informi 917. 2 ; non prius recurrenti ad i tuuin 799. 1 , probabilius etiam rationabi­ liter pnesmnpta 804 q. 7 . judicem 712. An a confessario suadenda, Confessarius.—Dum in Ecclesia Confes­ permittenda. et quid post factum Ib· !f( siones audit, indutus esse debet superpelliiuf. I ceo et stola violacea, nisi etc. 1344 q. 9 . Complacentia.—V. Gaudium. Ejus munus est quadruplex : l Patris ; Complex.—Ejus nomen confessorio petere 2 Medici·, 3 Doctoris; 4 Judicis, ante non licet 1369. q. 3 ; id vero non ita inter­ 1413. Do officio Patris in principio, decur­ dictum est, ut in nullo liceat casu ib. q. 4 . su, fine Confessionis 1413-1416. Tanquam Confiiendum peccatum, quod declarari nequit sino inuua itione complicis, vel alte­ me iieui, debet causam morbi cognos­ ce e, morbum sanare, relapsum praeca­ rius ib. q. 1 .ο 5. Causæ excusantes a quæren 1<> c.mfessario, cui complex sit ignotus j vere 1417-1419. Ut doctor, tenetur sub gravi sciro ea omnia, quæ ad munus ib. q. t . Contessarius absolvero non po­ suum rite obeundum re<]iiiruntur 1420. test c unplicem suum in peccato turpi 1 104. I ; non tamen scientiam adeo perfectam I, et caret omni jurisdictione ad illuni ab­ habere, ut pOssitsemp * rstatan. etprr seipsolvendum quoad pecu itum turpe, cujus sum omnes occurrentes dubitationes sol­ fuit particeps ib. II. Nomino peccati (ur~ vere ib. 11. 1), aut de singuhs peccatis ac­ pis venit omne peccatum ex utraque parte certo mortale cont ra Sextum et externum, cusatis discernere an sint mortalia ib. 2), quatenus mutuum 1405. q. 1 . Nomine nec in omnibus eadem requiritur scientia, complicis veniunt non solum mulieres, sed et in articulo mortis etiam ignarus, defici­ etiam viri ib. q. 2 . Sacerdos eum potest ente alio, absolvere debet ib. 8). Resolu­ absolvere in articulo, vel periculo mortis, tiones 1421. Tenetur docere pœnitentes ea si non possit advocari alius sacerdos ib. q. omnia, qua» pertinent ad Sacr. hic et nunc 3 , vel si alius nequeat advocari, vel acce­ rite suscipiendum 1122. 1. item ubi adver­ dere, sino periculo infamiæ, aut scandali tat, quempiam aliquid ex iis ignorare, quæ (quod tamen periculum praecavero debet necessaria sunt ad Christiane vivendum ib. COX 112 COX” pellere debont 1379. Γ. Modus campenv IL Non tamen, per se el stride, iiios in­ gelidi 1380. Infirmorum 1519. q. 4 . R. 8*. struere de omnibus, quæ ipsi scire debent, 1511. q. Γ) . Puerorum ante primam Com­ sed aliunde discere possunt ib. III. In do­ munionem, se. : 1) annua cj usu em obligatio; cendo pœnitento de gravitate peccati caute 2) debita præparatio ; 3) q/. <1 pra-staro procedat ib. IV. An semper monendus pœnitens laborans ignorantia circa aliquam debeat confessarius in ipsa parvulorum obligationem 1123. q. 1 . Monit io in dubio Confessione 1482 Puerorum, qui absolu­ quando facienda, vel omittenda ib. q. 2 . tionis nondum sint capaces /6. Nota. Ado­ Generatim non monendus conjiix dc inlescentium post Primam Communionem : validitato Matrimonii ob cccultum impedi­ 1 Nulli curæ parcat confessarius ut sæpius mentum, quod detegit confessarius, donec per annum accedant; 2' verbis durioribus ipse obtinuerit dispensationem; imo potest eos a so non avert at ; 3 vide it (piibus pec­ eum obligaread reddendum debitum ib. q. cati periculis exponantur ; 4 displicentiam 3. .Generatim tamen nupturiens de im­ non ostendat 1483. Personarum alterius pedimento ignorato monendus ib. q. 4 . sexus 1484. Personarum spectatæ condi­ Qua judex, ante 1424.—V. Absolutio. In­ tionis, puta sacerdotis, Prælati 1185. Per­ terrogationes. Occasio. Ejus officium sonarum pietatem profitentium. Ad per­ gostConfessionem.—V. Error. SIGILLUM. fectionem ducantur; 1 Ordinate ct per etegens pœnitentem esse surdum.—V. gradus ; 2 exerceantur in obedientia ; 3’ Surdus. Scrupulosi 14. An et quando orationi mentali incumbant, et Sacramen­ opiniones benigniores sequi debeat 87. Non torum frequentationi 1486. Moribundorum satis callens idioma pœnitei lis 1368. 2 . 1368. 1.4.5. 137(1. 1371. 1511. q. 5 . 1753. q. Confessio.—Mulierum excipienda in Eccle­ 2 . R. 3 . sia, nisi etc. 1344 q. 9 . Omnibus post Bap­ Confessio annua.—Hujus præceptum a 1215 latum 547. obligat omnes qui mortali­ tismum in mort-ale lapsis necessaria de jure divino 1356. L etiam de jure crclesiter peccarunt, licet nondum septennes548. astico, saltem semel in anno, omnibus fide­ q. 1 . q. 2 , et quamprimum eos. qui an­ num elabi passi sunt, et eos, quinus nunc libus. qui graviter peccaverunt ib. II.— V. Confessio annua. Præceptum divi­ est occasio, quæ per reliquam anni jiartem num urget per se in periculo et articulo defutura sit ib. q. 3 . Non opus est ut fiat mortis et aliquando in vita ; aliquando Parocho ib. q. 4 . Annus ex consuetudine etiam per accidens 1357. q. 1 ; non tamen computatur a Paschate ad Pascha 1356. II. statim ac patratum est peccatum ib. q. 2 . Confirmatio.—) Jn colla­ ordinarie tenetur tere consentire ib. q. 7 . terali incequali tot. quot persona· in parte ’ Parentum in Matrimonium filiorum de remotiori, stipite dempto ib. llb. In pri­ validitate non requiritur; nec etiam de mo gradu lineæ rectæ certo dirimit de jure liceitate.>\ injuste denegetur ib. q. 8 et 9 . naturali; in cederis probabd us non, nec Regulæ prudentiae a Parocho eteonfessano probabiliter in tota linea collaterali 1'83. q. servandæ, deficiente ]iarentum consensu 1 . Quomodo inveniri possint gramis con­ ib. q. ]arato majus damnum inferre cem comparentur 53, et quid differant suadeas eidem (uon niteri) personæ minus opinionis probabilitas ejusdem securitas inferre ib. q. 2 ; vrl modum inero rcci«len­ 54. Quid proprie constituat opinionis alitalem damniticationis consulas 164 q. 4 : cujus probabilitatem 55, et quando practice vrl determinato ad damnifiean), ad luxuriam ib. 868), ex justitia servandus, pisi etc. ib. e), ad noxiam lectionem ib. d), ad viola­ Resolves 1 , habendus pro non adjecto, si tionem Dommicæ ib. e). Convivas apud turpis aut impossibilis, nisi etc. ib. 3 , et 4 COO 4 45 se habentium (“ Boardinghousc^kecp· ) * ers' ad violationem abstinentia * ib a). Famulorum ad violationem abstinentiœ 311. a), ad libidinem ib. b), Auriga: pub­ lici aliquem ad lupanar \ chenil ib. Quær. p. 142. col. 1. Opificum ac mercato­ rum ad abusum materne, quam conficiunt aut vendunt 312. Catholicorum ad Sacra hæreticorum 313. 314, ad impressionem aut divulgationem librorum bæreticalium 315317. Civium ad injustam patrim occupa­ tionem 318. Invitant.um alios ad quidpiam praestandum, quod sine ]>eccato non praestabunt 319, v.g. pejeraturum ad jura­ mentum ib. a) ; usurarium ad mutuum ib. b) ; sacerdotem sacrilegum vel censu * atum ad administrationem Sacramenti 319. c). 1243. 1673 ; m igum ad solutionem maleficii 319. d) 344. Queer ; magnetizatorem ad in­ dicanda morbi remedia 342 S H inep Accise. p. 155. col. 1 in fine; conjugem peccatu­ rum ad redditionem debiti 319. e). 1647. III. 1655. q. 2 . Cooperatio ad choreas 320. 1) ; ad meretricium locatione domus ib. 2) ; ad pravam lectionem annuntiando libros ib. 3). Monitu practice m dubiis de liceitate cooperationis 821, Cooperatio ad damnum alterius.—Quotuplex, ante 759. Cooperatio ad malum ex parte illorum, qui r? muneris vel specialis legis malum imped ire tenent u r.—-398. Cooperator ad damnum.—Quotuplex, ante 759. renetur de toto damno (seu in solidum), si totum ei moraliter adseribendum sit 778. 1. i.e. si cooperatio ejus vel luerit ne­ cessaria. licet non sufficiens, ad totum dam­ num. vel fiat ex conspiratione eflicaci ib.II. 779. q. 3 . 780, idque absolute, si sit damni causa principalis ; condilionate, i.e. non restituent? causa principali, si secundaria ib. 111. Quid, si causa secundaria hanc in solidum restituendi obligationem ignoret ib. § Quoad causas. In dubio au in to­ tum damnum influxeris, non teneris in so­ lidum 779. <|. i ; teneris vero in dubio an alii suam partem pro rata restituerint ib. q. 2 . Casus 781. Ordo restitutionis inter cooperatores exigit, ut, si omnes eodem modo concurrerint, singuli aequaliter in solidum condilionate restituant 785. I ; si diverso, et agatur de furto, primo loco re­ stituat possessor rei individuæ vel ejus ivquivalentis, aut injustus ejuslem comsumptor; deinde mandans, vel, si hic de­ sit. raptor; tertio caderi cooperatores jx>sitivi ; tandem negativi. Si vero agatur de damno, tenetur primo mandans, deinde executor ; post bupe cæteri cooperatores positivi ; demum negativi ib. II. Casus 786. Cooperatores negativi ad damnum.— Sunt mutus, non obstans, non manifestans, ante 773. Üt a 1 restitutionem teneantur, oportet, ut damnum impedire teneantur ex olli *io 773. 11. non ex charitate tantum ib. 1, et sine gravi incommodo illud nnpodire potuerint. Post reliquos omnes te­ nentur 785. IL Cætora V. Confessarius. Custode.’». Fami;ia < t r. aiaritus. Sub­ diti. Suffragatores. Cooperatores positivi ad damnum.—Qui, ante 75). Ad restitutionem tenentur ante negativos 785. II CRI “ Copyright.”—V. et applica dicta sub ver­ bo “ Patent-right.” CoRON/K PRECATOKIÆ INDULGENTIIS DITA- T/E.—Materia 1779. q. 20 . Indulgentiæ iis applicantur sido Signo Crucis, exceptis R«>sariisS. Dominici er Coronis VII Dolorum 1789. 2). Uni ei dem que coronæ variarum coronarum Indulgent iæ applicari possunt, idque unica benedictione 1789. ?i. Quomodo tenendae vel recitanda», ut Indulgentiæ iis annexæ acquirantur 1780. 6 . 7 . 1780. 4), et Nota. Indulgentiæ iis annexae an et auoniodo amittantur 1779. q. 19 . 1780. 3 . “ CORPORATIONS.”—V. COLLEGIA. Corpus Juris Canonici.—Quid, quot ejus partes, quomodo citetur, qua * ejus partes obligent 169. 170. Tituli ; Supennscriptiones ; Summaria; Glossa ; Nota * 171. Corpus Juris civilis.—Quid et quæ ejus ρ irtes 177 ad f ». Correctio ex officio.—Quid et quomodo differat a fraterna 287. Cum quo incom­ modo obliget 288 II. ad 4 . Certo faciem la et iam erga ignorantes, licet invincibiliter, legem humanam 289. q. 2 , item generatim, licet fructus non speretur, si agatur de iis, qui publicum dant scandalum ib. § Addunt. Superior non potest judicialiter procedere erga eum, cujus delictum sibi innotuit per simplicem denuntiationem ut patn ib Besolv. 1 ; tenetur inquirere sulMiitorum ]>eccata. non tamen alicujus particula­ ris, nisi peculiaris ratio id suadeat ib. 4 . Quandonam peccet graviter manifestando illum, a 9. 8). Custodes.—Ægrorum, domus, etc. an excu­ Culpa.—Theologica quid 744. Quid et quosentur a Missfi 408. 1 . 8 . Non denuncituplex juridica ib. Ad obligationem res­ antes damnificatorem 776. q. 7 . Homicidium solum cum triplici condi­ Damnificator. — Injustus quis 744. Quid ter peccat, qui aliquo tantum tempore, restituere teneatur 745. Ut restituere citra grave domini incommodum, differt : teneatur, requiritur—actio damnificans imo ne leviter quidem, si qua differendi theologico culpabilis (V. Culpa),—injusta adsit causa ib. 2 ; regulariter tamen diffe­ 746. 1 . 756. 757,—et quæ fuerit causa damni renda est absolutio iis, qui, cum moraliter efficax, et quidem certo efficax 746. 2.750. possunt, non restituunt ante absolutionem q. 4 . 753. q. 11 . 754. 755. Casus varii 758. 719. 4 ; vel partem tantum volunt resti­ —V. 1 f \ ■.·, \ i M. tuere, cum possunt totum, aut differunt ad Damnum.—Quandonam actio, ex qua sequi­ mortem, cum possunt per vitam, aut in pe­ tur, obligationem restitutionis inducat riculo mortis sine ratione sutlicienti resti­ iV. Damnificator). Illatum a subditis tuis tuendi obligationem rejiciunt in hæredes 775. q. 3 ; ab uxore tua ib. q. 4 ; ab ani­ 796. I. 3.719. An et quæ damna ex dila­ mali tuo 753. q. 10 ; per causam inculpa­ tione inculpabili obvenientia compensanda biliter positam 749. q. 3 ; per accidens, sed sint 796. II. 797. Incerta 782.—\ . Credi­ vacando operi illicito 750. q. 5 ; occasione tores. Debitor. injusta? actionis 755; ex errore alteri quam Debitor.—Si non possit omnia debita resti­ ei, cui nocere intendebas 751. q. 6 ; pravo tuo tuere, quos creditores præferre debeat, exemplo 753. q. 11 ; in bonis animi supemapossit, non possit (V. Creditores). Sol­ turalibus 805, naturalibus 806; in bonis vere (lifferens (V. Debita). An ad expen­ corporis per homicidium, mutilationeni sas pro re domino transmittenda teneatur 792. q. 3 . 793. Quid, si debitum in t rans­ vel vulnerationem, stuprum, fornicationeiii, adulterium (V. Adulterium. Duel­ missione ad creditorem pereat 794, vel in eadem necessitate versetur debitor ac cre­ lum. Fornicatio. Homicidium. Muditor 800, vel rem in extrema necessitate tilatio. Stuprum. Vulneratio) ; oc­ casione militiæ (V. Milites) ; dilatione consumpserit 801, vel immenior debiti cre­ solutionis debiti (V. Debita). Non praevi­ ditori aliquid donet ib. q. 3 , vel Religionem ingrediatur ib. q. 4 , vel creditori creditoris sum 745. 2 . Dubie causatum 754. Damna sui restituat 802, vel bonis codât (V. Uessio per alios causata, sed a famulo non impe­ bonorum). An liberetur in dubio solu­ dita ; a famulis inferri solita (V. Famulus). Emergens excusans ab usura 935, an etiam, tionis 803. Ex delicto cui restituere de­ beat, si creditor inveniri nequeat 784. In­ si mutuum sponte offeratur 936. q. 1 , vel damnum sit tantum probabile ib. q. 2 , et certus cui restituere debeat 782. Per simulatam donationem restituens 792. q. 1 . an ob illud liceat vendere supra pretium q. 2 . Causæ, ob quas obligatio ejus cesset summum 967. 1 , vel emere intra intimum 969 1 . 798. sq. 860. Debitum conjugale.—Quid 1610. Fines Debita.—Si non omnia solvi possint, qui illud cohonestantes 1641 II. Ob solani vo­ creditores præferendi (V. Creditores). luptatem exercitum peccatum veniale Eorum restitutionem culpabiliter, sou sine per se 1642 1 ; cum mente adultera mor­ gravi suo incommodo, clifferens, versatur iu iieccato continuo, nec a solvi potest, et tale ib. 2 . Circumstantiae, personae addw damnis domino ex dilatione obvenien­ uexæ. quæ id illicitum reddunt 1643. Nul­ tibus tenetur 796. I. U. Non tamen gravi­ lus situs per se graviter illicitus 1644.11 *; DEC 117 imo quilibet situs innaturalis. justa de causa, omni culpa caret ib. III·. 1645. Nullo tempore sub gravi per se prohibetor 1646. 1 .3 ; nec sub levi, msi, deficiente jus­ ta causa, tempore prægnationis, menstrui, et purgationis post partum ib 2.3. Da­ tur obligatio justitiæ, per se gravis, red­ dendi conjugi serio et rationabiliter jMeten­ ti 1647. I. 1618. 2,3.4; at nulla, per se, petendi i h. II. Cessat obligatio reddendi, cessanto jure compartis petendi ib. III. Qunndonum illud jus cesset ib. Non excu­ satur a reddendo uxor ob ordinaria incom­ moda partus, etc. 1648. 5 ; nec ob timorem prolis numerosioris ib. 7 . Nulla tamen obligatio reddendi alteri laboranti morbo contagioso ib. 6 . Illicitum, si exinde pe­ riculum mortis proximum oro prole jam concepta oriretur ; practice loquendouxor, experta so filios parere mortuos, ab actu abstinere non debet ib. 8 . Conjuges ra­ tione illius peccare possunt : 1 per exces­ sum ; 2 per defectum ( V. Onanismes) 1649. In priori casu principia tenenda : a) quid­ quid pro est licitum ; b) quidquid contra est mortale ; c) quidquid præter perse ve­ niale 1650. De osculis et tactilius inter conjuges 1651. 1.2.3 .4 . Quid,si,incœpta copula, cohibeant seminationem ib. 3 ;quid item, si maritus velit polluere mulierem vel semetipsum circa corpus mulieris sine co­ pula ib. Tactus cum seipso ex delectatione venerea, absente comporte. mortales ib. 5 ; delectatio vero morosa de copula I abi ta vel habenda, s?cluso pollutionis periculo, venialis tantum ib. 6 . Per se graviter non peccant conjuges, qui. ad vitandam pro­ lem, copulam eo tantum tempore habent, quo conceptio locum habere non solet 1655. q. 4 . Quomodo procedendum cum uxore, quæ versatur in occasione proxima peccati propter virum Matrimonio quomodolibet abutentem ib. q. 5 . An uxor, de qua in casu, obligari possit ad divortium ib. ‘I θ · Decalogus.—Necessitate præcepti sciendus 260. An invincibiliter ignorari possint ejus praecepta 167. q. i . q 2 . Defuncti.—Quomodo juventur ex Missa 1317. q. 5 . q. 6 .—V. etiam Alta HE PRIVIlegiatum. Eucharistia, uf Sacrifici· Uni. I MH I.GEN1LE. Degradatio.—Quid 1691. A quo ct quando infligi possit ib. Quis in ea dispenset ib. Delectatio.—Jfnrosa quid, au peccatum et an induat speciem objecti et circumstanti­ arum 228. 1 . 230. De rei malæ cogitatione vel modo an licita 238. De opere malo ob bonum effectum, deque bono effectuoperis mali, applica dicta sub V. Gaudium. Sen­ sibilis est vel sensibilis carnalis, vel simpli­ citer sensibilis Prior mortalis inter per­ sonas diversi sexus ad copulam aptas, si vel intendatur, vel ex actione sine justa caiLsa habita prævideatur. vel, licet nec intenta, nec prævisn, voluntario admitta­ tur. Posterior, si expresse intendatur, prac­ tice a mortali regulariter non excusanda. Aliud tamen est agere cum delectatione, aliud propter eam 483. 485. Delegatio.—V. Dispensatio. Deliheratio.—Requisita nd actum huma­ num 1, ad mortale, ad veniale 201. q. 2 . DIS q. 8. Ad votum 379. Ad sponsalia 1525. 1 . Denunctatio in yencre.—Quando facienda de jure natura * 1071 ; non prærni»a cor­ rectione fraterna 289. q. 3 . Quando Su­ periori mediato, prœtennisso immediato ib. Resole. 3 . Perfecte emendati illicita ib. 2 . Non facile, nec statim credendum spontanées ib. I . Sacerdotum corrupto­ rum 289. q. 3 . Sollicitantis (V. Sollici­ tatio). < )ccultorum corypheorum iu so­ cietatibus damnatis (V. Ce>3urje Latæ etc.) Depositio.—Quid 1691. A quo et quando irrogari possit ib. Quomodo et a quo tol­ latur ib. Depositum.—Quid 924. Jura et obligationes —depositarii ib.,et an in periculo rem de­ positam sua· pneferre teneatur 757. q. 17 , —deponentis 924. Derogatio Legis.—165. 1 . Desertores milites.—V. Conscriptio ad mil it tam. Desideriüm.—Mali quid ; an peccatum : an induat speciem objectiejusque circumstan­ tiarum 228. Sub conditione, a malo abstra­ hente, an licitum 231. Ignorantia circa malitiam pravi desiderii in cognoscente malitiam actus an possit esse invincibilis 167» q. 2 . Operis mali ob bonum effectum illicitum 232. R. ad 1 Perpetuo in hoc mundo \ ivendi 272. q 3 . Desperatio.—Quantum jieccatum 271 q. 2 Remedia 273. q. 5 . Itcgulœ cum despe­ rant ibus servanda? 274. Detractio.—Quid, quotuplex 516, et an de­ tractor, qui crimen publicum (522) igno­ rantibus, degentibus in loco, ubi est publi­ cum 520. q. 3 , vel in alio loco 521, revelat. Quid si olim publicum (522), nunc vero occultum sit 523. q. 6 . Quantum pecca­ tum 517. 52J4. q. 7 . 526. 527. Eam audire 524. q. 8 . An sjiecie differant in materiis specie diversis 227. q. 2 . Detrahere sacer­ doti non est sacri.egiuin 347. 1 . Restitutio ob (?am (V. Fama). Diaconatus.—V. Irregularitas. Ordo. DlFFlCl ltas.—Gravis an excuset a lege 137 III. Dilatio.—In implendo voto 386. q. 4 , celebrando pro stijjendio 1324. q. 3 , procuran­ do infantibus Baptismo 1259. q. o , recipi­ enda Extrema Unctione ISltk q. 8 . denun­ tiando sollicitante 1739. V. Communio Paschalis. Confessio annua. Debita. Infirmi. Pœnitentia Sacramfntalis. Sponsalia. Dilectio,—V. ('aritas. Dimissorle ad Ordines. —Nequeunt concedi a Vicario Gen., nisi Episcopus in remotis regionibus versetur 1146. 1 1).—V. Cfnsu- R.ELAT.Eetr. ORDO. Discipuli.—Eorum obligationes 451 Dispahitas cultus.—V. Cultus disparitas. Dispensatio.—Legis quid et quotuplex 147 148. Potestasdispensandi quibus competat et erga quos 153-155. An et a q. Si causa dispensationis finalis totaliter Ct certo cesset ante exeeutionem, cessat ipsa dispensatio : secus non ib.· q. 4 . Si (piis secundam dispensationem in eadem mate­ ria ob inr >edim ?iitum ex aliquo crimine contra tu n petat, primani exprimere debet ib. q. 10 . Pro dispensationibus Matr. con­ cedendis duo tribunalia Romæ constitutu sunt : Dataria et Pœnitentiaria. Ad bane pro dispensationibus, quæ forum internum respiciunt, recurrendum est ; pro cæteris veroadillam 1627. Quomodo petenda sit dispensatio, si unum impedimentum publi­ cum, alterum occultum adsit 1628. q. 1 . q. 2*. Quomodo dispensatio sit excipienda ib. q. 5 . Si dispensatio ab Episcopo vi Indulti concedenda rogatur, eædemregulæserven­ tur, quæ in Curia Romana necessariæ ha­ bentur ib. q. 6 . Clausulæ dispensationi­ bus apponi solitæ ib. q. 7 . Si impedimen­ tum utrique contrahenti notum sit, uterque α respective confessario dispensetur ib. q. 9 . Quænam quoad dispensationes Matr. apud nos observanda sint ib. q. 10 . Formulæ ad postulandas dispensationes p. 808. T. 11. Disputatio cum hæreticis.—255. 2 . I Distantia.—A Missa excusans 409. q. 1 . Distillatio.— Quomodo differat a pollntio.ie 5 K). Directo voluntaria mortalis . indirecte voluntaria, si flat cum notabili spirituum genitalium commotione, mor­ talis, venialis, vel nullum peccatum. ut pol­ lutio indirecto voluntaria ; si vero parva sit et cam levi commotione, sine ullo pecca­ to permitti potest 503. Resp. Γ. Distinctio.—Peccatorum specifica 208 sq. numerica 216 sq.—V. Peccatum. Distractio.—In oratione 832. q. <3 . Tn Missa 405. In Officio 1126. q. 2 . 1127. Iu administratione Sacramentorum 1215, speciatim quoad Eucharistiam ib. SJin. 1334. 13°. Divinatio.—337. Divortium quoad torum et habitationem. —Causæ, ex quibus fieri potest 1552. Facto, ob adulterium, divortio, innocens compor­ tem potest cogere ad redeundum; non item pars nocens, etsi innocens postea lapsus fuerit l ’ »3q. 2 . ct q. 8 . Stante divortio ob adulterium, innocens potest ingredi Re­ ligionem aut siiscipcie SS. Ordines, invita parte adultera ; secus nocensjtcr sc ib. q. 2 . § Advertendum I). Quid, si auctoritate civi­ li factum sit divortium quoad vinculum ib. 2). An etiam privata auctoritate fieri possit tum quoad torum, tum quoad cohabitationem ib. q. 4 . Doctrina Christiana.—Ejusnræcipua capi­ ta a parentibus filii docendi 430. ’ a) 2 . Praecipua sollicitudinis pastoralis pars 440. 3 . Scholæ doctrinæ christianæ et cate­ cheses ib. d). Dolus in contractu,—Quid differataberrore 852. 3 .—V. et applica dicta sub λ'. Error. Domicilium et Quasi-domicilium. — Sui domicilii legibus an teneantur ab eo ab­ sentes 116. 117.5 . Se extra illud recipi­ ens, ut ejus legibus eximatur 137. I. 139. I. Episcopus domicilii quoad Ordines (V. Ordo). Quoad Banna (V. Banna). In or­ dino ad Matrimonium contrahendum ac­ quiritur facto et animo habitationis unius mensis, non autem nudo facto 1614. q. I . Quinam in ordino ad Jlatrimonium cense­ antur haoere quasi-domicilium ib. 3 . Domini.—Eorum obligationes erga famulos 416. An teneantur de damnis per famulos illatis 775. q. *8. R. I . Dominium.—Quid 589. Quotuplex 590. Objectum dominii quomodo bona animæ ctcoi3>oris 591. foitunæ 592, alii homines (“ slavery ‘3 595. 596 (λ’. Servitus), fnic­ tus industriæ ct ingenii 598 ; communitates, risi etc. 883. c); iu Luisiana ib. d). Materia donationis invalida aut saltem illicita — necessarium ad sustentationem ' filiorum 884. 1 : dos uxoris ib. 2 ; bonum (luodeumque ejus, qui debitis suis solven­ dis impar c>t ib. 3. Forma donationis inter vivos 885.1, mor­ tis causa ib. 2. Ea non servata, pro solo foro externo invalida est donatio ad causas pias, et pro interno pariter valet ad pro­ fanas, donec illi, quorum interest, ejus irri­ tationem juridice petant ib. Qua *r. Acceptatio donationis fieri debet ab ipso donatario vel a tertio ejusdem vices legi­ timo gerenti 887. 890. q. 5 , idque vivente donatore 887. 890. q. 4 . Quid requiratur, ut valeat donatio in gratiam absentis 888. q. 1 , et quid, si donator, misso ad absentem nuntio, donationem revocaverit ib. q. 2 . Quid de acceptatione donationis ad pias causas 889. An obliget donatio jurata, sed non acceptata 890. q 6 . Quo sensu donatio sit irrevocabilis 891. Donatio—suh modo quid 892. Donata­ rins modum implere tenetur ib: eo tamen non impleto, tenet donatio ib. § Jln allec­ ti ra quid 893 (Valide, non tamen semper Ebrietas.—Quid 243. Reatus et signa per- i fectæ ib. 244. Qunndonam ct imperfecta practice mortalis 243 § Probabilius autem, j An ad depellendum morbum licita 244. q. 2 . An licitus usus ivtheris, chloroformi et similium, dum subeunda est o|x»ratio ckirurgica ib. q. 3 . An licite inducatur alicui, ut a malo majori avertatur 245. q. 4 . An et quæ mala in ebrietate commina fmputcbilia ib. q. 5 . Resolutiones varice circa bibulos 246.—λ’, etiam Caupo. Cauponas. Ebhiosi —Qr.nndo interdicti quoad contrac­ tus 8-13.—V. etiam Caupona:. Eprius,—Aggressor vita» alterius an licite occidatur 4i’>\ q. Γ.—V. etiam Caupo. Ecclesia.—Ejusj iwcnta scienda 260. Ejus officia, ut ab uxore, filiis, famulis frequen­ tentur, curaro debent vir 442. 2 , parentes 130. a), domini 447. 1 . Ejus dominium V. PcNAh Ec testa, rl templum.—Fœmina, eedens in ECC licite, retinetur donatum, licet non praeste­ tur id cujus causa facta fuit donatio 834 q. 7);—ob cansam falsam quid 894. Invali­ da. si causa falsa sit principali *, nisi etc. ib. a) ; valida, st secundaria, quo ta­ men casu etc. ib. b). Pro praxi vide ib. I //a. Dos.—Uxoris quæ jure communi 605. et Luisianæ ib. “Dower/* —V. Dos. “Dower/’ ut Vidualitia.—00b i fin. •‘Dowry V. Dos “Dow ry/* ut Vidualitia.-~6t'5 $ fin. Dubitatio.—De culpa proximi 536, 3\ De Fidei veritate 268. q. 2‘. Dubium.—Quid et quotuplex 48. Quid de negativo in Probabilismo 49. 1. Qui i agere debeat, qui in dubio versatur49. II. 50. An graviter peccet o| crans cum dubio practice (seu non prius deposito) de peccati gravilateol. q. T. In dubiis quævaleant principia reflexa 65-67,—V. etiam Probabilitas. Utrum profutura sit correctio 288. II. 2. 1423. q. 2 . An effectus proveniat a causa naturali335. III. 338. I. De voto381. q 4 . De excusatione a Missa ex parte infirmi 409. q. 2 , item ab Officio 1130. De justitia lielli 480. q. I . q. 2 . De Fidei articulo 1X8. q. 2 . De solutione debiti 803. Dc prolata Sacra­ menti forma 1214. 2.3.4. De morte prioris conjugis 1601. De impedimento Matr» 1574. u. 5‘. q. 6 . q. 7 . De censura 1664. q. 1 . An sepultura ecclesiastica sit deneganda 1699. q 3 . De irregularitate 1756. I. 4 . 1757. q. 3\ 1776. q. 5 . q. 6 . De variis 65-67. Duellum.—Quid, quotuplex. ante 477. Quodnam lici tum 477. I, illicitum ib 11.478. Cen­ sura 1720. Sepultura ecclesiastica q. 1 . R. G . Restitutio ob illud non debetur occisi 1 æredibus FC *S q. 3 . Dulia.—325. Dux belli.—Ejus jura et officia 480. 481. Tenetur primario et in solidum de toto damno per exercitum illato 824. III. conspectu viri a quo turpiter amatur, an alium in eft locum eligere teneatur 298 in line. Qualis ædificanda329. II. Quid in ea non liceat ib. ill. a). Quid agendum do diruta il», b). Çvæ in en fii i i nequeant sine sacrilegio ia. cujus titulus Episcopo traditus, c re hujus licentia, /Editui nec constituenti r, i cc a fidelibus eligi permittantur ib. 3 .—V. EDI 450 Æditui. Sedilia in m quomodo locanda 636. Nota. 2’. Nulla exigenda pecunia u fidelibus, ut in ea divinis assistere possint ib. 1 . Regularium quatenus exempta (V. Exemptio). Extra eam non baptizan­ dum. Excipe etc. 1267. 3 . Ubi Baptismus ordinarie ministratur, in ecclesia adsit fons baptismatis 1268. q. 5 . In quibus ecclesiisSS. Eucharistia asservanda 1300.1. 1303. In qua ecclesia celebraro liceat 1328. 1, et quando extra eam 1329. q. 1 . q. 2 . q. 3 . Quomodo polluatur et quomodo reconcili­ anda ib. q. 4 . Quomodo execrctur vel execrata ad cultum reddatur idonea ib. q. 5 . In ea sint confessional ia pro mulierum Confessionibus 1314. q. 9 . R. ad 2”“. Sine licentia Episcopi Matrimonio Catholicorum extra cani non assistendum 1616. q. 2 . R. 2 . Habet jusasyli 1722. Interdicta.—V. Ces­ satio a divinis. Interdictum. Educatio prolis.—Corporalis quid exigat ratione vitæ 428. a), victus ib. b), statûs 429. Quid leges nostræ circa cam ib. Queer. R. 1 , et quid, si proles illegitima ib. R. 2 . Spiritualis requirit doctrinam 430.432. 1 . 2 , correctionem 431. b) 432. 3 , exemplum 131. c) 432. 4 . Electuaria.—An frangant jejunium 559. q. 7\ Eleemosyna.—Præcepta 284, et (piando sub gravi 286. q. 1 . Quanta danda 285. IIP. Quibus pauperibus 286. q. 2 . Ex quibus bonis superfluis 285. I*. Il·, et an semper ex propriis 286. q. 3 . An uxor, filii, fa­ muli eam dare possint ex bonis mariti etc. V Kami i.i s. Iii.il Uxor. An et quibu restituenda, si data fuerit pauperibus fictis 736. q. 5 . Ut poenitentia 1383. 3 . 1389. 7 . Data anteCon fossionem quandoquosignum extraordinarium dispositionis 1177. Impo­ sita occasione dispensationis matrimonialis 1628. q. 8 , etp. LXXV. A. 1 . C. 4 . D. 5 . In Jubilæo (v. Jubilæum). Emptio-venditio.—Quid 954. Essentialiter requirit—legitimum vendentis et ementis consensum — mercem — pretium ib. ; an etiam traditionem 955. Legitimus consensus excludit inhabiles ad emendum et vendendum, (piales sunt— inhabiles ad contractum quemcumque 957. § /17 primam,—inhabiles specialiter ad hunc contractum ib. § Ad secundam. Quid iu foro interno de iis, qui civiliter tantum, non naturaliter, inhabiles sunt 958. Merx supponit rem, quæ possit esse materia apta contractus in genere (V. Contractus), et nullâ lege vendi prohibe­ atur,—sive absolute, ut extra casum Matri­ monii hæreditar ia successio personæ adhuc viventis 959. 1, certæ res, quaj de se noxiæ sunt ordini sociali ib. 5, res aliena 960. q. 1 , res, quæ ipso venditionis tempore jam periit, n iri etc. ib. q. 3 ;—sive hypothe­ tice. ut bona pupillorum 959. 2, et eorum, qui bonis suis cesserunt ib. 3, aut quorum bona sub custodia nosita sunt ib. 4. An res, quæ valide venditur, etiam licite ven­ datur, si emptor ea abusurus praevideatur 960. <| I Pretium debet esse justum 961, cstquo ea pocuniæ summa, mue spectata tum rei natura usuali, tum diversitate circumstan­ tiarum temporis, loci, etc., vel a legitima KM P auctoritate, vel, hac deficiente, a communi lestimationo taxatur tamquam rei venalis æquivalens ib. § Quapropter, p. 382. Hinc pretium est vel lega le (quid 962. initio), quod arithmetico determinatur ib. § Differentia prima, et stabile est ib. S Differentia seeunda ; vel vulgare (quid 962 initio), quod non arithmetico determinatum est, sed latitudinem summi, -medii et injimi ad­ mittit (ib. § Different ia prima), nec stabile est, sed crescit aut decrescit ratione etc. ib. Differentia secunda. Legali justo et adhuc vigenti (963. 2 .) stare debet ven­ ditor, non emptor (ib. 3 ) ; si autem res venalis non habeat pretium legale, vulgari hic et nunc currenti 964. Hinc licet ven­ dere summo et emero infimo ib., seclusa tamen fraudo ib. § Dicitur. Pretium au­ tem justum rerum singularium in plerisque casibus est illud, do quo ipsi contra­ hentes sine fraude et 1 il iere conveniunt 965. 966. Der accidens licet vendere supra pretium summum ob—damnum ex præsenti venditione emergens 967. 1 ,— lucrum ex praesenti venditione cessans ib. 2 ,— |>ericulum aliud ve incommodum, pretio aestimabile, ex praesenti venditione exur­ gens ib. 3 ,—specialem affectum venditoris erga rem venditam (an etiam ob specialem affectum emptoris) ib. 4 ,—modum venden­ di, scii, in auctione publica ib. 5 . Rerum autem penuria, copia emptorum, raritas pecuniarum, modus vendendi in parva (piantitate, etc. non sunt tituli excedendi pretium summum, sed causae, ob quas pre­ tium crescit 968. 962. < )1> eosdem titulos, excepto titulo specialis affectûs, licet emere infra infimum 969. Paucitas vero empto­ rum, copia mercium, modus vendendi in magna quantitate etc. non sunt tituli emendi infra infimum, sed cama·, ob quas pretium decrescit 970. 962. Demum licet vilioris emere merces ultroneas, nisi etc. 971 : auctarium sibi procurare vendendo supra summum, si differenda sit solutio, et emendo infra infimum, si anticipanda t»72, et pretio currenti vendere aut emere, si scientia privata noveris pretium brevi augendum vel minuendum, medo etc. 978. Venditoris obligationes sunt. I. Manifestare mercium vitia, contra (inani obligationem peccat positive, si dolose occultat defectus mercis verbis vel fact i& nisi ctc 075. n . ><· yd *'< ·. si n<»n manifestat vitia circa—substantiam 977, vendendo scii, rem in esse suo usuali (et non tantum physico) omnino diversani ab ea, quam emptor intendit 976. 1 , quo casu tenetur etc. 977 :—quantitatem, i.e. nume­ rum, pondus, mensuram 976. 2 , quo casu tenetur saltem pretium diminuere aut res­ tituere pro (piant itatis defectu 978, ex­ cepto etc. ib. §. Probabiliter tamen;— (pialitatem, si vel ab emptore de eo serio interrogetur 979, excepto etc. ib. S Verumtamen, vel vitium sit occultum et notabile 982 ; vitium autem patens vel occultum non notabile ex justitia ])rr se non tenetur manifestare, aliquando tamen per accidens vel ex caritate 981. 983. Quomodo mani­ festanda vitia mercis 984, et quid, si merci merx vilior admixta sit 985. EM P 401 EUC II. Rein venditam tradere, nhd etc. 986. trimonii per tempus feriatum, ubi inter­ Quomodo jure nostro tradenda immobilia dictus est ; 3 in voto raptitatis t< mporail.. I, mobilia ib. 11. neæ 1572. q. 1 . R. 2 . Ordinarie et de jure III. Rem assecurarc (quid 987) contra— proprio non potest dispensare in impe­ evictionem (quid et quotuplcx 988), quæ dimentis dirimentibus 1623, II; attamen obligatio aliud requirita venditore mala· probabiliter potest in ixr pedimentis dubiis fidei, aliud a venditore bona· fidei 9S9. Quid etiam dubio facti, et in occultis, tum quoad requirat a venditore borne fidei, qui stipuMatr. contracta, tum quoad contrahenda, lavit se rem non assecurare 99o -vitia servatis tamen conditionibus ib. Quid redhibitoria 991. 992.—V. etiam 725. 726, Episcopi nostri p. LXX. n. 4. 6-11, p. Emptoris obligation··" sunt : LXXKI.-LXXV. I. Rem justo emere pretio, illudque de­ Error.—Qualis dispensationem in validet, et bito loco et tempore solvere 993. qualis non 162. 1 .2.3.1626. 3 . Error in II. Manifestare, sive expresse, sive tacite iM?rsona, cui damnum infertur 751. q. 6 . (augendo pretium usque ari intimum) ven­ Sjus objectum m contractu 848. Quis ditori simplici et ignaro bonitatem mercis, contractum per sc invalidât 849. I, et quis 994. Atet<·. ib. a) hi. non ib. 11. An et quando contractum irri­ HI. Manifestare vitia pretii, quæ forte tet error circa qualitatem 850, q. 1 . circa hic et nunc existant ib. § Secunda, liersonam ib. q. 2 . circa motivum 851. Præcipuæ emptionis—venditionis spe­ Casus 852. 1.2 Error per se non irritans cies, ante 995, de quibus sub propriis verbis. nullitati locum dat et damni reparationi, si Emptor.—V. Emptio-venditio. intercesserit dolus ib. 3 . et 989-092, Sub· Ephemerides C‘ Xewspaper * ’’).—Fidei vel slantialis, seu ci rea 7>crsonam, semper irri­ moribus adversa * an in cauponis exponi tat Matr. jure naturali; non autem, si 310. d), et an annuntiari possint 320. 3).—V. versetur circa qualitates tantum jwjrsonæ. CENM R.e late etc. Libri nisi iun vel explicite, ut conditio sine qua Epikeia.—Qui). An et quandonam in legibus missus ib. II. Minor tamen est obli­ generalibus Ecclesiæ 154. An in sua diœgatio monendi extra Confessionem, si cesi in legibus latis in Concilio Provinciali vel National! 159. In quibus votis 891. agatur de accidentibus Sacramenti ib. III. 392, et an in votis simplicibus Religi­ Confessarius deobligans jMvnitentim a restitutione debitu, vel obligans ad Inùebionis 1295. VI. In laboribus servilibus tam, sub onero restitutionis tenetur erro­ 417. 13 . In irregularitatibus 1144. I. rem corrigere, si commissus ex malitia vel 2 4’. 1757. q. 5 R. 1 sub. 2). In negligentia gravi ; item ai ex neghgentia Oflicio divino 1129. *8. Cum peregrinis 155. An possit dies festos instituere 545. levi et negligat monere, cum facile possit Ejus jura et obligationes circa bona eccle­ 1488. q. 1 . q. 3. Quiomisit monere de resti­ tutione facienda, tenetur monere in altera siastica 623. 1 . 2 . 3 . 4 . 5.6.624. 625. Confessione ib. q. 2 : simplex tamen moni­ 626. a) b) 2 . 3 . 4\ 6 . 627. 631. 635. 1 . tionis omissio non inducitobligationem res­ 2 .3 . 4‘. 630. 637. .856. R. 1 \ c). R. 2 . R. titutionis 774. q. 1 . Confessariussine jMiuii3 . a) e) R. 4 . II. Quoad reddentium, et tentis licentia non potest loqui extra Confes­ causas ab ea excusantes 1134, prædicationem et orationem 1135, visitationem sionem de defectu commisso, excepto casu, quo non, vel non rite, absolvisset 1188. q. 4 . diœccsis 1136 et Monialium 1189. 1 , ex­ amen novit iarutn in conventibus Moniali­ Eucharistia, uf Sacramentum.—Quidp. 42. T. II. Christus in ea præsens, quousquespeum ante Professionem 1188. II, electionem cios remanent integra? 1278 q. 1 . et quamSuperiorissarum Monialium 1189.2 , admidiu remaneant integra * posl Sacramenti nist rat ionom bonorum eanimdom ib. 3 . sumptionem ib. q. 2 . Ejus potestas in Moniales Superiorissæ Generali subditas ib. 4 . Ejus potestas in Enectus in an ma 1278. q. 3 , et an ac quando deleat mortale 1268. q 2 . censuris ferendis et absolvendis (V. Cen­ Materia remota valida j>ams triticeus et sura). Potest esso ordinandi proprius ra­ vinum do vite 1279. I ll; invalida succus tione : nativitatis, domicilii, beneficii ct ex uvis omnino acerbis ib. 11 ; dubie vali^ familiaritatis 15]g. J . Quoad Regula­ da panis non jær aquam ib., vel ex siligine rium ordinationes ib. q. 3\ Debet dicere aut farre 1280. q. 1 . q. 2 confectus. Missam de Feri a in generali Ordinum col­ Materia remota graviter illicita panis latione, quando etc. ib. q. 4 . Quod tem­ fermentatus pro sacerdote Latino, nisi etc. pus ct locum Ordinum conferendorum at­ 1280. q. 3 ;—et vinum sine aqua 1279. III. tinet 1523. <|, 3 . Qui citra veram necessitatem etiam apud nos, et mortale esset, si per integrum diem non foret accensa ; nutrienda est ex oleo oliva­ rum, vel cum licentia tamen Episcopi aliis oleis, quantum fieri posait, vegetabilibus, ib. I1L et 1801, q< Quoties et quomodo renovand® particu­ læ, et an hæ debeant ej-se recentes 1300. IV. Î301. q. 5". Quid faciendum, si frag­ menta hostiarum rejieriantur 1301. q. 2 .— vel hostia certo aut dubie consecrata ib. q. 3 ,—vel ab infirmo ejecta ib. q. 4 . Obligatio SS. Eucharistiam recipiendi. Ilealis ejus sumptio necessaria necessitate, non medii, sed præcepti tum divini, tum ecclesiastici omnibus fidelibus, qui ad an­ nos discretionis pervenerint 1304. Fræcentum divinum urget per se in articulo vel periculo mortis, et sæpius in vita 1305. q. 1 . R. 1.2. Quando per accidens ib. K. 3 . An in periculo mortis communicaro ΕΓΟ 453 EUC debeat, qui paucis ante diebus 1305. q. 2 ib. 3). Menstrua omnibus consulenda 1313. vel deoeat aut possit, qui ipso mane-ex I*. Quibus permittenda hebdomodaria devotione communicavit ib. q. 3 . An in ib, frequenstt). Ill ; quo * idiana »b.IV\ periculo mortis tribuenda—pueris nondum Communio spiritualis quid ; valde com­ ad S. Synaxim a imissis ib. q. 5 ,—nuper mendanda 1314. ad Eidem conversis ib. q. 6 amentibus, Communio Prima puerorum a quo danda senii fatuis, delirantibus et sensibus desti­ 1287. IV. Ordinarie no * ante lo a-tatis tutis ib. q. 7 ,—surdo-mutis, obsessis, et annum danda, nec post 14 differenda epilepticis ib. q. 8 ,—capite damnatis ib. q. 1315. Multum ad totius reliquæ vite ratio­ 9. nem, confert modus, quo recipitur. Hinc In communicaturo, ut sacrilegium evitet, pueri sedulo ad eam præpamndi. ac m requiritur, quoad animam. status gratte, eorum vitam inquirendum. Quid triduo suLcm prudenter existimatus IftXJ. J, ac­ ante ; quid in ipso die agendum ib. quisitus per Confessionem, licet non mate­ Eucharistia, ut Sacrificiam.—Sacrificium rialiter integram 1 107· q. 8*. q. 6. ν.Ί, si quid, ante 1316. In quo ejus essentia 1317. necessitas communicandi aut sacrificandi q. I . Quid sacerdos in eo offerendo agit urgeat et desit copia confessarii, per con­ nomine—Christi,—Ecclesiæ.—suo ib. q. 2 . tritionem ib. 1300. II. Ut vero totum Prœn. Pro quibus triplici illo nomine, vel Communionis fructum percipiat, requiri­ aliquo ex iis (et quo) offerri j>os *it ib. q. 2 . tur præterea, ut absit affecius voluntarius Fructus e.r parte offerentis e>t ex opere ad peccatum veniale 1307. q. 8\ Quandooperato vel operantis ib. q. 3 . R. I ; ex nam deesse censeatur copia confessarii ib. parte rictimœ generalis, specialis, specia­ q. 1 . q. 2 .—Sacerdos qui celebravit (non lissimus ib. R. Π. Valor au et quo sensu laicus qui communicavit) conscius peccati sit infinitus ib. q 4 . Quomodo prosit de­ mortalis, ex præcepto Ecclesiæ, tenetur functis ib. q. 5 . q. G . confiteri quamprimum poterit, antequam Applicatio Sacrificii quid, ante 1318. iterum c?Iobret ; vel, si non celebret, intra Non requiritor pro fructu generaJi, nec triduum ib. q. I . q. 5 . q. 7 . pro specialissimo 1318. I. sed pro ipeetaZi In communicaturo requiritur, quoad cor­ ib. 11. Ill ; pro ouo tamen sufficit et requi­ pus, jejunium naturale—-quid 1308. L Ut ritur intentio habitualis 1319. q. 1 , et «piis defectu jejunii :. Communione absti­ implicite determinata ib. q. 3‘. Au habi­ nere teneatur, morat itar certo constare tualis, cujus immeinor est sacerdos, revo­ debet 1309 q. 0 . post mediam noctem 1308. cetur per novam ib. q. 2. Quomodo deter­ I. III. ab extrinseco il·. II. 1% per modum minetur, si stipendia data sint e.g. a decem comestionis aut p>t itionis ib. 2', aliquid ib. q. 4 , vel a multis ignotis ib. q. 5 . quod rationem cibi aut potus habeat ib. Obligatio celebrandi— ratione Saco dotii\ 8°, trajectum fuiss?. Si r.r industria est juris divini, et sub gravi requirit, ut cieglutiautur reliqui» c bi inter dentes in­ saltem ter vel quater in anno celebretur haerentes, omnino consulenda est abstinen­ 1320. 1321 ;—ratione officii, pro ovibus suis tia a Communione ; sufficit tamen solas celebrare tenentur omnibus Dominicis, necnon Festis in Elencho Urbani VIII. enu­ illas, quæ sensibiliter in lingua percipiun­ meratis (p. 87. T. II), Episcopi post adeptam tur, expuisse 1309. q. Γ. Pulvis aut fumus tabaci non solvit jejunium ib. q. 3 . q. 4 , Sedis possessionem,—Parochi.—non vero Vicarii Apostolici aut. Missionarii, dum­ nec guttulæ aquæ aut jusculi degustati modo non agatur, etc. 1322. Impeditus cum s diva mixt.e, nisi vel in magna quantit. it<\ aut ex proposito deglutiantur ih. q. tenetur ix *r alium ib. Qucrr;—ratione sti­ pendii licito celebratur 132-3. I, etiam a sa­ 2 . Quid, si folium tabaci vel aroma denti­ cerdote divito 1325. q. 11, et in die Com­ bus conteratur ib. q. 5 . Veniale est. sine aliqua causa, statim post Communionem memorationis ()O. Fid. D( f. ib. q. 17 ;si vero extra diem Nat. Dili, bis celebret pro una aliquid sumere ib. q. 7*. Modo nullum tantum Missa^ nisi etc. 1827. q. 7 . ranti. si agatur de ordinariis doloribus. Ext. Unet, conferri nequit ; secus, si agatur de doloribus extraordinariis ib. q. 3 . Difficilem operationem chirurgicam subi­ turis conferri potest ib. ; item senio de­ ficientibus ; veneno infectis ib. Non vero capite plectendis ; prœlium commissuris : in periculo naufragii versantibus ib. Conferri potest pueris, dummodo rationis sint compotes ac doli capaces ib. q. 4 ; in dubio ungendi sunt sub conditione ib. Iterari potest Extr. Unet., quoties in pericu­ loso morbo inunctus convaluit, et rursus in morbum periculosum incidit ib. q. 5 . R. 1 . Etiam iterari potest in eadem infirmitate, si diuturna fuerit, et infirmus notabiliter convaluerit ib. q. 5 . R. 2 . In eodem mor­ bo diuturno, si dubitetur (dubium sit vere probabile) an revera status morbi mutatus fuerit, Sacramentum iterari potest ib. q. fi . Duplex est sententia probabilis, an sit obligatio gravis hoc Sacramentum reci­ piendi ; sententia affirmans S“ Alph ma­ gis placet ; eamque calde probabilem censet ib. q. 7 . Certa graviter iH *ccaret : 1 qui ex contemptu Extr. Unet, recusaret ; 2 graves tentationes aliter vincere ne­ quiret : 3 grave scandalum præberet non suscipiendo : 4 necessitas recipiendi ad salutem adesset ib q. 7 . § Certo. Dispo­ sitio ad susceptionem Extr. Unet, requi­ sita: 1 peccatorum Confessio, si quis in mortali versetur (practice) ; 2 si peccata confiteri non possit, contritio existimata præcedere debet ib. q. 8 —Deneganda im­ poenitentibus et qui in manifesto peccato mortali moriuntur ib. § Hmc, q. 3 . Causa * a restitutione famæ excusantes 531. Famulus.—Ejus obligationes et quomodo his desit 44S. Relatio famuli et domini licet ad ea contribuere, si proven! us cedant ex legibus nostris 449. Infantes a miin usus protestant icos 318. 2). Ut occasio nistello baptizandos an deferre et brachio 1466. 1 Itu. sustinere permittatur 25-1. 3 . Ejus co­ Fallentiæ.—Quid 171. R. ad. 1). operatio ad ppccatuni domini (v. Co­ Fama.—Quid 516. Quomodo differat ab ho­ operatio). A Missa quando excusetur nore 533. Propria an servanda 525. Variis 408. 11 . 12 . Quando a jejunio 578. 4 . modis læ litur 516. S Detractio variis. Un­ 577. q. 7 . Quoad labores serviles de ejusdem læsio gravior vel levior 517. II. Quandonam licite alicui tollatur 518. Dominicis et Festis 417. 6 . 10 Quoad IV. Restituenda 528 I. 580. Γ. 581. q. 2 . damna ab ipso illata nroprio domino 448. 582. q. 4 , a quo 528. II. 5.30. 8 , quomodo a 2.3 . Quantam et (pialem eleemosynam ex calumniatore 529. 1 , a detractore 2 , quo­ bonis domini dare possit 286. q. S . Ejus modo, si per libellum famosum lasa, vel furta cpiando gravia 696. q. 2 . R. 2 . Ali­ diffamatio ad inultos pervaserit 580. 2 , an menta accipiens a domino fure 707. q. 3\ veniæ j>etitione ib 4 . an pecunia 582. q. Occulte se conqænsans 710 An teneatur 5‘, (piando 529. § ybi, coram quibus 582. de damnis domini non impeditis 774. q. 2’. Fabri.—V. Operarii. Facultas dispensandi.— V. Dispensatio. “ Fairs.’—Quando licita» 295. 8. Non FES 456 Modus restitutionis quis illi suggeri possit 795. q. 7 . Ffsta.—Qui instituere possint 545. Ser­ vanda apud nos 546. An ab omnibus in hae regione 417. 10 . Quid in iis praescrip­ tum 897.—V. Missa. Quid non 398. Quid prohibitum 398.411,—V. Opera servilia. Fideicommissum.—Quid 914. Fidejussio.—Quid 1032. Ejusregulæ 1033. Fideles.—Tenentur ad sustentationem Reli­ gionis et Cleri 633. q. Γ. Fides,—Quid et quotuplex 248. Peccata ei opposita ib. Quot numero peccata com­ mittat qui plures Fidei articulos negat 227. q. 4 . Fidei necessitas quoad actum inter­ num 249, et quando hic eliciendus 250. q. 1 , et an explicite ib. q. 2”. Dubitatio de Fidei articulo 268. q. 2 . Fidei externe profitendæ præceptum negativum prohibet veram negare, falsamve profiteri 251. I. aut simulare 252. q. 1 R. 1 (Casus varii 254) ;—affirmativum quando obliget 251. II, et an laedatur dissimulatione 252. q. 1 . R. 2 . q. 2 . q. 3.255.1 Filii,—Parentibus debent 419 — amorem (quid praecipiat 419, prohibeat 420),—reve­ rentiam 421. 422,—obedientiam 423. 424, non tamen per se in electione status 425. Quid jure nostro ab eis exigi possit 426. q. 4 . An ex bonis parentum eleemosynam dare possint 286. q. 3 Quando liceat illis alimenta accipere a patre fure 707. q. 3. Eorum furtum quando grave 696. q. 2 . R. 1 , vel speciem mutans ib. q. 3. Modus restituendi quis ipsis suggeri possit 795. q. 7 . Condonatio praesumpta eos a restitu­ tione excusans 804. Iu (pia parentum ne­ cessitate Religionem ingredi prohibeantur, et in qua filiorum necessitate parentes 1157. 8 .—V. Filiifamilias. I Filiifamilias.—Quinam dicantur quoad dominium 601. Quam potestatem habeat pater in bona, quæ filiis acquiruntur alio titulo quam labore eorum proprio 603. R. Γ. 604 ; in ea, quæ acquirunt labore pro­ prio 603 R. 2 , et quid, si majores sint aut emancipati ib. Nota—1.—V. Filii. Finis. — Quid et quotuplex 28. Quomodo afficiat inoralitatem actus 28-30. Legis et præeepti quis 97. 4). 98. 1 . 100. 3 . An et quatenus cadat sub lege 130-132. An, cessante fine dispensation is. privi legi i,legis, hæc pariter cessent 164. I. 196. 2 165. 2 . , Fœtus.—Quando conseatur animatus 474. Quoad irregularitatem ex homicidio 1776. q. 6 .—V. Abortus. Abortus medicalis. Baptismus. Craneotomia. Fornicatio.—Quid 49.3. Quid ob eam resti­ tuendum.—V. .Stuprum. et applica ibi dic­ ta. prout mulier in eam libere consenserit necne. "Foundling Asylum."—V. Exponere. FUR Fratres et Sorores. — Quid sibi invicem debeant 434. q. 4 . Iu qua eorum necessi­ tate Religionem ingredi prohibearis 1157. 3. Fraus.-tAu in fraudem legis agere dicendus sit, qui exit e territorio, ut legi ejusdem se subtrahat 116. Fructus industria: et ingenii.— λ’. “Copyright” et “Patent-right.” Fur.—Rei certo periturae 733. Res furtiva apud ipsum periens 734. Ad quid teneatur quando res tempore detentionis varium habuit valorem 735. An etiam interesse restituere debeat 736. Quid de illo, qui scienter emit rem a fure 737.—V. Famulus. Filii. Furtum. Possessor malas fidei. Uxor. Furtum.—Quid, quotuplex 693. 694. II ; an sacrilegium, si fiat in ecclesia 348. q. 3 ; quando circumstantia filii a patre furantis speciem mutet 696. q. 3 . Est peccatum ex genere suo grave 694. I. Materia· gravitas in eo unde desumenda 695. R. 1 ; qua· rela­ tive gravis apud nos juxta mensuram a S' Alph traditam et attentis hujus temporis adjunctis dicenda ib. R. 2 . Uxoris, filii, famuli quando grave 696. q. 2 . Furta minuta nunt gravia, ratione Justitiae,—per intentionem perveniendi ad materiam gravem 703. 2 ; quæ effici i, ut toties gravi­ ter pecces, quoties, leve aliquod furando, renoves hanc intentionem, vel etiam quo ties furaris, dum ab initio habuisti hanc intentionem 703. 2 ;—per conspirationem plurium 697. q. 4 , non vero per solum ex­ emplum 702 per damnum grave domino illatum et praevisum 703. 8 ;— per multi­ plicationem. talem scilicet, quft minuta furtula coalescant in materiam gravem 697. q. 4 . quo tamen casu materia totalis ex dimi-ha parte excedere debet summam ad furt um grave communiter requisitam, si furta minuta fiant eidem diversis tem­ poribus, vel diversis eodem tempore 699. q. 8 . R. 1 ' ; debet autem esse duplo ma­ jor. si fiant d versis et discontinuatim ib. R. 2 . Per multiplicationem vero solam non coalescunt in materiam gravem, si vel notabile inter ipsa intercedat inter­ vallum 698. q. 6 . nimirum bimestre ib. q. 7 . vel voluntas efficaciter retractetur, etc. 699. q. 9 . Nec per se graviter peccat, qui post (•'■mpli'tiuii materi nn gravem leve aliquid furatur 700. q. 10 , vel levi furto complet materiam gravem ab aliis apud eumdem inchoatam 701.—In ratione vero chariratis furta levia gravia fiunt, si ex­ emplo tuo occasio sis damni tot'djs gravis 702. q. 12. vel dominus inde ar «viter sit affligendus 703. 3°. Casus furti 703.4 -S . Causæ, ob quas furtum cesset esse talo 704-712. GAB 457 Gabellæ.—V. Tributa. Gaudium de malo.—Quid 228. IIOM tendendi ad perfectionem 118L 1182. In omissione partis Missæ 4u0. q. Γ ; P7. III. Quid si occisus fuerit injustus aggressor 808. q. 2 , vel ceciderit in duello ib. q. 3, vel iu via ferrea aut pyroscapha perierit ib. q. 4 . Ut impedimentum Matr. ortune et discrete ; 2 sacerdos in promptu habeat argumenta apta ; 3 non semper eadem dicantur : *4 sermo sit familiaris brevis ; 5 sonus non sit altus, nec durus ; 6 sermones institu­ antur de miseriis vitre, etc. 1510. q. 3 . Sa­ cerdos infirmum adhortari debet : a) ut omnem spem suam in Deo collocet ; b) ad actus Fidei, etc. crebro eliciendos ; c) ad frequenter orandum et militandum : d) ad exercenda bona opera ; e) ut detrimen­ tum aniime caveat. Si morbus sit gravior, hortabitur ut alienum restituat ; pacem stabiliat, etc. Ubi periculum imminet, veritatem infirmo revelet Susceptis Sa * crementis hortetur ad patientiam, etc. Convalescentes hortabitur, ut ad ecclesiam veniant : Deo gratias agant, etc. ib. q. 4 . Confessarius, cognoscens morbum es>e mortalem, infirmum ad Confessionem in­ ducere debet, lient necdum proximum ad­ sit periculum ; non tamen ordinarie in primA. visitatione, sed ita ut ægrotus infir­ mitatis suæ agnoscat periculum. Si dila­ tionem quærat, et i^ricuhim imminensnon sit. concedi potest ad breve tempus ; nulla autem, si imminens sit. Nolentem confi­ teri non deserat, et commendet precibus fidelium. Ægroto concedenda libertas al­ teri confitendi ; de hoc etiam rogandus : hortetur eum ad integram Confessionem; pumitentia parva imponenda. Quando iterum eum visitat, interroget an nihil supersit, quod illum angit. Tempore ago­ nia? absolutionem pluries ei conferre . . . juvabit 1511. q. 5 . Quo ritu fiat visitatio t&. q. 6 . Obligatio infirmum etiam post suscepta Sacramenta visitandi et ngomzantes juvandi est per se graris 1512. q. 7 . —Qua ratione agonizantes juvandi sint ib. q. 7 . R. ad 8··. Inhibitio.—Ut susjxmsio ad cautelam 1686. Inimicus.—Quis 281 ij. Ei signa communia [ib. 2)] dilectionis per se debentur. Hinc etc. 282. I ; non vero per se sjæcialia 281. 2) 282. Il\ quando per accidens 982. II *. *. III Peccant qui veniam petitam reçu· IN J IKK 460 sant. vol satisfactionem convenientem ob­ latam non acceptant, aut justo majorem exigunt. Item qui reconciliari volentem declinant, aut invitati cum eo ire recusant, nisi etc. ib. Ill·. Odium iuimicitiæ prohi­ bitum, non abominationis, sed cavendum etc. ib. IV\ Poma publica inimico pericu­ lose optatur aut expetitur 283. q. 1 . Ordo iu reconciliatione ib. q. 2 . An obvius salutandus ib. q. 3 . An offensor veniam petere teneatur ib. q. 4'. De parentibus colloquium et aspectum recusantibus filio vel illiæ. qui Matrimonium contra ration­ abilem eorum voluntatem inierunt ib. q. 5 . Injuria.—Quid et quotuplex 688. «Sc/enri et colenti non Jit, dummodo quis juri suo cedere possit (iSl». III. Est peccatum ib. I, e\' genere suo grave ib. II. Quæ materia gravis vel levis in ea 691. q. 1 . An per actum internum inferri valeat 691. q. 2 . An actus internus efficere possit, ut exter­ nus evadat injustus 692. Innocens.—An qu indoque occidi possit 472. 473. 480. q. 3 . Integritas Confessionis.—Materialis vel formalis 1359. Omnia mortalia post Bap­ tisma patrata accusari de jure divino de­ bent. quantum moraliter fieri potest 136(1. I. Ad integritatem materialem pertinent peccata gra\ ia quoad :—numerum—species morales—circumstantias quasdam—actum externum ib. II. Materialis non semper necessaria ad validitatem et fructum Con­ fessionis ib. III. Prærequiritexameuib. IV. Concursus magnus pœnitentiurn ab ea non excusat 1361.5. In particula “c/rcdcr” qualis comprehendatur excessus vel de­ fectus 1362. q. 1 . Defectus notabilis postea declarandus ib. q. 2 ; secus, si quis ex bona fido erraverit notabiliter exaggerando ib. q. 3 . Mendacium in Confessione grave est, si versetur circa materiam necessariam, aut gravem falso suppositam ib. q. 4 Per se non officit integritati venialia accusare confessario ordinario, mortalia alteri ib. q. 5 ; nec aliam vocem simulare, ne agnos­ caris ib. q. 6 . Causa generalis a materiali excusans 1367. I. et conditiones ad id requisitioib. II. Nunquam excusat difficul­ tas Confessioni intrinseca ib. III. Cessante causa excusante, iterum urget præceptum confitendi omissa ib. IV A materiali excusantspeciatim et præcipue : 1 infirmi­ tas extrema; 2 defectus loquolæ ; 3 de­ fectus temporis ; 4 periculum vitæ; fnmæ; revelationis ; scandali, vel lapsiis 1368. Non excusaris à confitendo peccato, quod txplicAri nequit sine complicis manifesta­ tione 1369. q. 1 .—V. Complex. Peccata. Intentio. — Regula; pro scrupulosis circa eam in audienda Missa, recitando Officio etc 44.11. Qualis requiratur ad satisfacien­ dum legi 131-132.—λ . Eucharistia u/ eiisare refectione die jejunii vol in quadrag. 568. possit ib. IL—Privilegia applicare nequit q. 5 . Cæ.era quoad abstinentiam V. Ab­ extra Confessionem 1784 in fine stinentia et Dispensatio. Conditiones pro Jubilæo Ordinario 17S5. Hora refectionis sub meridie, ante L—extraordinario ib. IL—particulari ib. 571 ; non tamen essentiam jejunii frangit, sed venialiter peccat qui sine causa meri­ III. An sufficiant opera aliunde debita 1786. q. 2 . Si qua opera præscripta adimpleri die, vel hora decima matutina, cœnulam et vespere refectionem sumit 571, q. 2 ; nequeant, commutatio in alia obtinenda (pii vero mano, itineris causa, jentatus est, idque in Confessione, si a confessario fuerit, per se tenetur jejunare, si postea fiat 178o. IL Nota 2 . 1786. q. 1 . q. 8 . q. non proficiscatur. Excipe . . . 572. q. 6\ 4\ q, 11 . Visitatio ecclesiæ aut ecclePrandium absque aliqua culpa ultra duas I siarum qualis requiratur et sufficiat Jejinhm ecclesiasticum.—Quid JUD 162 JUS Quomodo violetur juramentum eorum, 1785. I. Γ. 1786 q. 7 . Confessio qualis qui ad titulum Missionis ordinantur 374. 8*. requiratur et sufficiat 1785. I. 2 . An Contractui appositum (V. Contractus. sumciat invalida, et an sacrilega pro indul­ Donatio. LUDUS). Quando ante ab>olugentia.—pro privilegiis 1785. 1. 2 . 1786. q. tionem exigendum 1672. q. 10 . 13 . Requiritur etiam pro habentibus sola venialia, at non absolutio 1786. q. 6 . . J urati.—Eorum munus, et obligationes 1056. An possint dare votum contra accu­ Quando fieri debeat vel possit 1786. satum juridice quidem convictum, sed q. 7 . Requiritur nova, si quis ante ulti­ mum opus in mortale labatur 1785 11. Nota ( cujus innocentiam certo cognoscunt 1057. 1 . Communio qualis requiratur, et an Jurisdictio.—Quid et quotuplex 149. Quis possit eam delegare 150. Quot modis cesset sufficiat Paschalis, si Jubilæum tempore delegata 151. An, delegato Episcopo, cen­ paschali celebretur 1785. I. 3 . 1786. seatur etiam delegatus Vicarius Generalis, q. 5 . Eleemosyna quanta requiratur et vice versa 152. An subdelegata cesset et sufficiat, et per quem fieri debeat 1785. II. *17 6. (i s , q. eregrinorum eo advenientium ib. q. inter sacerdotes simul commorantes ib. R. 12 , et Episcopus non potest sub pœna 2°. In quorum Sacramentorum adminis­ tratione licite percipiantur aut exigantur invaliditatis prohibere, ne diœcesaiu per­ ib. R 8 . gant ad confitendum extra diœcesim ib. q. 18 . Ut sacerdos possit absolvere navigan­ Juramentum.—Quid, quotuplex, an licitum et quando obligatio jurandi adsit 365. tes in occano, requiritur et suilicit appro­ Conditiones juramenti validi: intentio, batio Episcopi loci, unde navis solvit ib. saltem virtualis, jurandi, et formula seu q. 14 . An Capellani militum eos ubique signum juratorium 866. Hinc 367. Con­ sine approbatione Episcopi loci absolvere ditiones liciti :—Veritas 368. I. 369. q. 2 . possint ib. q. 15°. q. 3.370. (i. 6. R. ad 1 ,m. Pesolv. 4 ;—judi­ Jus.—Quid sensu latiori 584, stricto 588. cium 368. II. 369. q. Ie. 370. q. 6 . R. ad Quotuplex 586. Quid differat ab exercitio 2«im ._justitia 368. III. 370. q. 6. R. ad 3iu,n. juris 583 § Dicitur : 2 . Juris titulus quid 5*. Pesolv. 1 . 2 . 3\ 369. q. o’. An liceat tactis et osculatis Bibhis pro testant icis Jus IN RE et ad rem.—Quid 586, et quid re­ 869. q. 4 . ! quiratur ut utrumque acquiratur ib. § fin. Obligatio promissorii 371. I. 374. 12 . Jus naturale.—Quid differat a lege natu­ 6 ; an admittat parvitatem materia * 372. j rali 583. § Dicitur : 2 in fine. .1 : an subsistat in juramento errore aut Justitia.—In juramento (v. Juramentum). olo emisso 372. q. 2 , aut metu extorto373. Ut virtus quid 580, quotuplex 581 ; quid q. 3’. Quomodo interpretanda 371. II. III. legalis ib. 1 ; distribut iva ib. 2 ; vindica374. 3 . 5 . 7 .9 . Quomodo cesset 373. q. 4 . 1 tiva ib. 3 , quæ tamen ad legalem et dis- 3 LAB 463 tributivain referenda 582. ai ; commutative 581. 4 , quæ sola stricti nominis justitia 582. b), et sola ner sc obligat cum onere restitutionis 587, cum cætcræ per se non Labor.—Dominicis vel Festis (V. Opera servilia). Excusans a jejunio 573. 3.4. LIC sic obligent 588. Justitiœ objectum mate· riale est actio alteri debita, formale eadern actio prout alteri debita ; fundamentum vero jus 582 § fi a. tum seu obediendi 131 ; implendi finem praecepti 132. IV. An legi satisfaciat, qui in ea implenda peccat 183. An diversa præcepta ai unico actu ; b) diversis actibus, eodem tempore positis, impleri possint 134Quid agendum in concursu duorum præceptorum insociabilium 135. Vide etiam 37. 67. 1 . c). An cesset obligatio, cui tempore determinato non fuerit satisfactum 136. Quotuplex causa a lege deobliget et qualis totaliter 137. An teneatur ad par­ tem qui ad totum est impotens 138. An et quando liceat ponere causas a lege deoblig&ntes 139. Interpretatio legis.—V. Interpretatio. Epikeia quid et quando licita 146. Dispen­ satio legis.—V. Dispensatio. Lex quo­ modo cesset 165. Vide cætera sub V. Consuetudo. Lex 570. q. 3 — q. 5 ; ab eo ordinarie et per se non excusans 573. 5 . Quid de viatoribus | 577. q. 7 . 578, et de concinnatoribus, scien­ tiarum magistris et confessariis 579. Sine justa causa non assumendus in die jejunii, prævisa aut intenta impotentia jejunan­ di 577. q. 0 . Excusans an abstinentia 553. 4 , et quando ob laborem pluries de dio in Quadragesimi liceat vesci carnibus 509. Lacticinia.—V. Jejunium. Lactuca (u Pottage °).—Carne vel sag imi ne condita an vetita die jejunii vel abstinenti» 552. q. 3°. Lanificiis.— Eorum peccata 1081. 2\ Larva: in choreis.—295. 8°, L atri a.—325. u Lawyer.’’—V. Advocatus. civilis. Lex divina positiva. Lex ec­ Laxibmus.—Quid 02. VI. Damnatus ab Ec­ clesiastica. Lex irritans. Lex natu­ clesia S3. Quis præterea ut talis habeatur ralis. Lex PŒNALLS. PrIVILE(HUM. a S. Alph. 96 in fine. Lex civilis.—In statibus Fœderatis 177. Lectio.—Impudica 491. I. 4°. 492. II III Lex divina positiva.—Vetus et nova, et 1°. 2. 114S/1707. q. 2 . R. 2 . a). utriusque præcepta 168. An Papa in ea “Lectures” in protestant!cos usus.—An dispensare possit.—V. Dispensatio. licaat ad eas contribuere 313. 2). Legislator.—Quis dicatur et quinam sint Lex ecclesiastica.—Quid, et quotuplex legum ecclesiasticarum collectio 169. Cæ101. sq. (V. etiam Lex). Civilis obligationes tera vide sub V. Breve. Bulla. Congre­ et peccata apud nos 455.—V. etiam CenSURJE LATÆ etc. Lex.—Quid et quomodo differat a pnecepto 97. 98. Quotuplex 99. Legis humanæ con­ ditiones 100. Quinam in Ecclesia leges condere valeant 102. Objectum legis humanæ quinam actus 104; an heroici 105; interni 106 ; occulti 107 : praeteriti 108. Subjecti legi naturæ 109; humanæ 110; civili an Clerici 112; ecclesiastic® an pueri nondum septennes 115. Quibus legi­ bus peregrini 116. 117. Promulgatio legis quid et an necessaria 118. Ubi neri debeat 119. Quanto tempore post promulgationem incipiant obligare leges papales 120 ; civiles nostræ 121. Acceptatio legis quid et an necessaria per so 122. I ; per accidens ib. II. et 123. q. 1 . Quid in dubio an sit acceptata 124. q. 2 . Quid do lege ecclesiastica, gubernio civili prohibente, non acceptata ib. q. 3 et 185. HI. 2 , et de papali quæ Episcopo videatur non admittenda 124. q. 4 . Obligatio legis quid 125. I. II ; quanta ib. III. 126. q. 1 . q. 2.128. q. 4 ; an seni- 1 per et pro semper urgeat 125. IV ; an posi- ; tiva obliget cum incommodo valde gravi aut cum gravi nocumento ib. V. An appli­ catio logis seu sententia fundata in falsa praesumptione facti 129. An lex humana impedire possit, ne obligatio alioquiu valida contrahatur 127. An et quæ intentio re­ quiratur ad satisfaciendum variarum legum obligationi, an scilicet faciendi id quod ' præceptum est 130 ; implendi præcep- I gationes Roxan.e. Corpus Juris ca­ nonici. Rescripta. Rituum Congrega­ tio. Lex irritans.—Quid et quotuplex ISI. Au obliget in conscientia ad actum vitandum 182. q. 1 . An ignorantia invincibilis ef­ fectum legis irritantis impediat ib. q. 2 , et an incommodum valde grave ib. q. 3 . —V. etiam Impedimenta Matrimonii. Lex naturalis. — Quid ac quodnain ejus objectum 166. An ignorari possit 167. q. 1 . q. 2 . An mutabilis ib. q, 3 . Lex pienalis.—Quid et quotuplex et an pos­ sit dari ac revera detur pure nœn dis 178. Pœna quotuplex et an subeunda ante sen­ tentiam 179. An ignorantia a pœna excu­ set 180. — V. etiam Censura. Debitum CONJü( ; A LE. 1M PE DI ΜΕΝΤΑ M ATRI MON II. Irregularitas. Libellus famosus.—V. Fama. 1 a BERTAS.—V. VOLUNTARIUM. Libri.—llæreticalibus edendis aut divulgan- dis quomodo illicito quis cooperetur 295. 4 6.315. sq. Librorum jiravonim lectio inter­ dicitur a lege naturali et ecclesiastica 1448. Lego naturali prohibiti distinguendi sunt in duas classes ib,—Quid, si in lectione ephemeridum passim inveniuntur aliqua vel multa Catholieæ Religioni infensa 1449. q. 1 . An quis possit pravum librum alienum domino redder© ib. q. 2. — V. etiam Censura: latæ etc. Lectio. Licentia.—Qualis requiratur et suflleiat, ut Religiosus re temporali licite utatur 1163. 464 LIG Ligamen.—Ut impedimentum .Matr. 1WK). Quid parocho in dubio agendum 1601. Lita.nle.—Quæ liturgica'333. q. 6. Festo S. Marci et Triduo Rogat, an obligent sub gravi 1098. q. 10 , et an pridie vespere re­ citari possint 1102. Litter.e.—Alienas aperire 542. q. 4 . Le­ gere i b. Te timoniales requiruntur quando pro ordinatione 1519. q. 1 . R. 5 . a).—d). Dimissoria?.—V. Dimissorle. Liturgica actio.—Quæ 324. 330. Liturgica verba.—Qua' ; qua lingua enun­ tianda ; quomodo pronuntianda et can­ tanda 324. Locatio—Quid 1017. Regulæ generales 1018. Obligationes locatoris 1019, Locatarii 1020. Quid juris, si domus locata incendio pereat 1021 q. 1 . Quid de locatione operum ib. q. 2. An locatarius agrorum teneatur integram pensionem solvere in casu sterili­ tatis ob infortunium extraordinarium 1022 q. 3 . Quis tributum rei locatæ sol­ vere debeat ib. q. 4 . Domûs meretrici­ bus an liceat 320. 2). Loces. —In quo Missa de præcepto audiri apud nos possit 406. Ordinationis 1523. q. 3 . In quo Matrimonio Catholicorum assistendum 1610. q. 2 . Regit actum 117. 3’. 1612. 2). Loces sacer.—Quis in ordine ad sacrilegium 346. I. 2 . Peccata in loco sacro quando sacrilegia 347. 2.348. q. 2 . q. 3 . Quid in eo aut supra eum prohibeatur 329. III. a). Quid faciendum cum ecclesiis dirutis ib. b). Γ.—V. Ecclesia, ut templum. Loteria.—V. Sortitio. Lotio.—Corporalium etc. a quo facienda 349. q. 5 . Lucrum cessans. — Quantum excuset a Missa 408. 10 . 409. q. 3 . Quando compen­ sandum 730. q. 4 . 797. Queer. Excusans MAK ab usura 937. Quid, si aliam pecuniam otiosam serves ib. Queer. An et quando justus titulus ad vendendum supra sum­ mum aut emendum infra infimum.—V. Emptio-venditio. Ludi-magister.— Obligationes 150. Quæ ipsi potestas in discipulos legibus nostris asseratur 451. Quoad jejunium 579. R. 2 . In scholis publicis 440. i . 2 . Ludus.—Quid 1044. An licitus 1045, et quibus sub conditionibus 1046. An tenea­ tur restituere victor multo peritiori ita ut certo pnvseiat se fore victorem 1047. Au teneatur ad restituendum vietor in ludo prohibito, vel ad solvendum in eodem ludo victus 1048. An ludentes beneficio legis renuntiantes, teneantur solvere, si vincan­ tur 1049 q. 5. Au, in tali casu victus, si jam solvit, pro soluto sil,i compensa re possit ib. q. 6 . Quid, si victus ficte minitetur se in judicio repetiturum solutum, et victor consentiat transigere ib. q. 7 . An possis retinere lucrum ex ludo, in quo vel ipse vel colludens exposuit pecuniam alienam 1050. q. 8 . Quid, si magna summa una vice ex­ ponatur ib. q. 9 . Ludus prohibitus clericis 1132. 1 . 5 . Ludi pericula K'50. Nota. Quid agendum, si quis propter ludum ver­ setur in occasione proxima 1450. Queer. Luxuria.—Ut peccatum capitale, ejus filiæ et remedia 238. Ut peccatum speciale quid 483. Alia directe quæsita, alia indirecte ib. Per se grave peccatum 484. I, non ad­ mittens parvitatem inateriæ, si directo quæsita ib ; admittens vero, si indirecte voluntaria ib. II. An ignorantir. invinci­ bilis in ea detur 485. q. 2 . Qui ' de delec­ tatione sensibili (V. Delectatio). In loco sacro quando sacrilegium (V. Sacrile­ gium). “Lynchers.”—158. 4 . M Magia.—343. 344. Magister.—V. Ludi-magister. Magistratus.—Obligationes 452. Peccant flcatione 785. II. § fin. Non tenetur de damno, quod executor ex errore niteri in­ tulit 760. eccet P»7S. Quoad abortum \ \bortus Abortus medicalis Craneotomia. Quo­ modo jH'ceet erga pauperes 285. 1078. 12 . Ad quid teneatur erga animam aegrotantis 1080. q 1 . 313. 3) a). Quid, si tempore pestis ægrotos deserat 1080 q. 2 . Medium,—Ejus moralis relatio ad finem 29. Mendacium,—Quid, quotuplex, et an quan­ doque licitum 510, MENS.E Nt MMULARIORUM. — Quid, et qui earum fines 951. Quomodo peccent earum rectores ct cum cis coopérantes 952. Mercatores.—Falsis ponderibus soliti uti graviter ]>eccant 703. 3 , et cui et quomodo restituere teneantur 782. 1 . § St post. Mercatus.—Dominicis et Festis411. III. 412. 3.4. 417. ir . Meretrices.—An liceat illis domum locare 320. 2), vel famulo munuscula illis deferre 311. b), aut herum ad eas comitari ib.—V. etiam Auriga. Meretricium. Meretricium.—193. An liceat domum Jx-are iis, qua· illud exercent 320. 2). Qm 'nodo de numero interrogandæ, quæ illur MET cuerunt 1424. Prine. III. 1 . c).—λ . ^Mere­ trices. Metus.—Impedimentum 1G6 MIX Quæ Sacramenta qualiscumque Minister cum periculo etiam mortis, conferre tene­ atur, et quando 1226. q. 2 . q. 3 . Quando Minister habens curam animarum (1226. q. 1 .) teneatur conferre Sacramenta 1225. I, et quomodo in hoc graviter peccetur 1227. 1 . 5 . Quando Minister non liabens curam animaram (1226. q. I .) teneatur ministrare Sacramenta 1225. II. 1226. q. 2 . R. 1 . Minister peccatori publico (1230. q. 1. R. 1 .) semper, occulto vero, si occulte ea petierit (1280. q. 1 . R. 2 ), denegare debet Sacramenta ; non vero occulto publice ea potenti 1229.—Exceptiones quoad publicum Sacramenta publice petentem 1280. q. 2 . 1231. q. 3. q. 4 ;—quoad occultum pub­ lice ea petentem 1229 § Excipe tamen. —Quid dc * peccatoribus publicis mori­ bundis 1233. 2 .-«-Quid exigat prudentia, si agatur de Sacramento publice negando 1233. 3 . t Modus, quo Minister conferre debeat Sacramenta 1234. Quantum peccatum committat leges Ecclesiæ circa Sacramen­ torum administrationem contemnens,— omittens^ — mutans 1234. Usus Ritualis Romani praeceptus apud nos 1235. Vestes in administ ratione Sacra mentorum 1286. Monita Cone. Pl. Balt. II. circa medum a Ministro in administratione Sacramento­ rum observandum 12^36. Minores.—Qui apud nos et quotuplices 836. An et quando possint contrahere 837. Γ. 2 , quando non ib. 1 . 2 . 4 . 6 , quando resc inaibiliter ib. 1 . 2.3 . 5 , ct quando punian­ tur ob dolum ib. 4 . Missa de præcepto.—Audienda a quibus, quando et sub quanto peccato 897 : qua corporis 399, et mentis 402. 403 pi æMntia; quo in loco 406. Quæ obstent vel non ob­ stent morali 399. 1 . 2 . 3 , vel c< ntinuæ 400. 401 corporis præsentiæ, sj ecif.tim quantæ ct qualis partis Missæ omissio ob­ stet continua? præsentiæ 400. q. 1 . et an debeat reliqua audire, qui advenit post Consecrationem ultima * Missæ 401. q. 3 , et quid de audiente duas dimidias Missas ib. q. 2 . An mentis præsentiæ obstet attentio tentum externa 403 ; Confessio Êacramentelis 404. q. 2 ; Breviarii recitatio ib. q. 3 ; Missæ ministrare ; canere ; organum pul­ sare ; etc. 405. 1 ; eleemosynas colligere ib. 2 ; conscientiam discutere ; pœnitentiam aut alias preces debitas persolvere ; libram spiritualem legere ib. 3 ; involun­ tario distrahi ; dormire ; dormita)e ib. 4 ; ’Voluntario distrahi ib. 5 ; confabulari : cir­ cumspicere, etc. ib. 6 . Causa? a Missa excusantes in (/(nere 407, in nartirulfiri 408. 409. voluntarii quando 15-17. An gravis excuset a lege 187. 111. In juramento 873. q. 3C. In roto 381. q. 3 . In voto reservato 392. q. 3,3). Causa dis­ pensationis in voto 392. q. 1 , et juramento 373. q. 4‘. R. 2 . In contractu quotuplex, ante 853 : quis contractum omnino irritet 853. I. 854. R. 2 § Adverte; non irritet 853. II. III ; rescindibilem reddat 854. Quid, si reverentialis tantum 855. q. 2 , a tertio tantum incussus ib. q. 3 , non ad extorquendum consensum 856. Casus de metu in contractibus 857. Gravis sponsalia invalida, levis rescindibilia reddit 1528. q. I . 853. HI. Gravis, non item levis, dirimit Matrimonium, saltem de jure ecclesiastico 1599. I. III. Impedimentum ex metu in­ dispensable, nec cessat, nisi sublata causa metus ib. I. Nota. Qualis metus esse debeat, ut dirimat ib. I. II. Reverentialis per se non dirimit ib. IV. Casus apud nos non rarus ib.—V. etiam CENSURA. Milites.—Quid eis liceat vel non liceat in bello dubie justo 480. q. 2 ; in injusto 481. Γ ; in justo480.q. 8. 4oL 3 . 4 . 5.6 . Au, quando, et quomodo ratione damni in bello illati ad restitutionem teneantur 824. I. II. 825. q. 1 .—V. Bellum. Desertores milites. Conscriptio ad militiam. Dux Belli. Americani et eorum familiæ quoad abstinentiam 553. q. 4 . R. . . . 6°. Militia v. Milites. “Milliners.’1—Quoad scandalum 295. 10 . Minister Sacramenti inqencre.—Quis, ante 1215. Attentio in eo, ad validam Sacramenti collationem, eadem requiritur ac ad actum humanum 1215. I. Distractio voluntaria in eo ordinarie venialis est ; quando pro­ babiliter mortalis ib. II. Intentio in eo quid, quotuplex, et qualis in genere ad validem Sacramenti colla­ tionem requiratur 1216. An requiratur interna 1217. q. 1 . An faciendi quod facit Ecclesia Romana ib. q. 2 . An conficiendi Sacramentum ib. q. 3 . An determinata ad certam materiam et personam 1218. q. 4 . 1576. I. II. An absoluta ad valorem 1218. q. 55 1340. q. 4 . 1344. q. S. R. ad 1“™. 1548. q. 4* ; aci liceitatem 1219. q. 6 . 1344. q. 8 . R. ad2u" 1548. q. 5 . Fides et status gratiæ, non ad validam, sed ad licitam Sacramenti confectionem certo (ct practice loquendo etiam in casu necessitatis) requisita in Ministro conse­ crato solemniter conficiente 1220. 1221. q. 3 ,—multo probabilius etiam in non conse­ crato. ac in consecrato non solemniter con­ ficiente, itemque in ministrante Eucharis­ Missa, ut Sacrijlciutn.—V. Eucharistia, tiam extra Missam 1221. q. 1 . q. 2 . 1222. ut Sacrificium. In collatione generali q. 4 . Quid de audiente Confessiones, sed Ordinum est de Feria, non de Festo quando non absolvente vel proponente elicere simul occurrit 1519. q. 4 . Neo-sacerdotes contritionem antequam absolvat 122-1. q. 8 . non tenentur Missas ab Episcopo praescrip­ Cfr. 347. 3'. Quid item de tangente aut tas ad ejus intentionem applicare; nec deferente SS. Eucharistiam 12 *22. q. 5 , vel adest gravis obligatio eas celebrandi 1528. alias functiones sa cras exercente 1223. q. 6\ q. 9 . De Consecratione in Missa ab ordina­ tis cum Episcopo dicenda ib. q, 10 \ Quot peccata committat in mortali pluri­ bus Eucharistiam aut absolutionem præ- Mixta Matrimonia.—V. Cultus disparitas. bens 219. An reus mortalis teneatur confi­ Quid agendum, si mixti Matr. ineundi pro· teri ante confectionem Sacramenti 1223. positum in Catiiolico detegatur 1598. q. 6’; <1. 7 . quid vero, si, contracto Matrimonio, con· MOI) 4G7 ditio prolem Catholice instituendi négligetur ib q 7 . __ Moderamen inculpatæ tutela:.—Quid 407. II. Excedens tenetur ad restitutionem 808 q. 2 . An incurrat irregularitatem 1776. q. 2 <| 3 . Modus in contractu.—Ad diem obligatio­ nem contractus stati m parity sed effectum ad diem determinatum suspendit 868. 4 . Sub causa. vel demonstratione ib. 5 . 6'. Sub poena ib. 7 . Sub disjunctione 8 . In donatione.—V. Donatio. Molitores.—Eorum peccata 1081. 3 . Moni ales.—Quæ proprie dicte, ante 1188, et quæ tales apud nos 1205. V. 1 . Specialia earum novitiatui et professioni 1188; regi­ mini 1189. 1 -5. Quæ teneantur ad Cho­ rum 1090.1. 3.1205. q.2 . Communicant iis Religiosorum sui Ordinis privilegiis, quo­ rum sunt capaces 1189. 7 . Clausura etcen­ sura eam violantibus statuta 1723. Specialia nostris 1205. V. 2 . Au earum vota ab Epis­ copo relaxari possint ib. VI, et an a confos­ sari is iu Jubilæo (V. Jubil.eumi. Vota solemnia emittentes et claustratæ non pos­ sunt confiteri nisi sacerdoti specialiter pro ipsis approbato ab Episcopo 1398. I. Epis­ copi et alii earum Superiores tenentur bis aut ter in anno, iis (etiam Novitiis) exhi­ bere confessarium extraordinarium ib. II. Omnes tenentur se præsentare confessorio extraordinario, non tamen confiteri 1399. q. 1 . Quid de iis, quæ apud nos existant ib. q. 2 . Ben. XIV. enixe hortatur Epis­ copos, ut ad quaslibet fceminarum Commu­ nitates extendant leges Trid. circa confes­ sorios extraordinarios ; et possunt etiam ad id teneri in casibus specialibus ib. q. 3 . Claustratæ, dum casu extra Monasterium versantur, absolvi possunt a quolibet confessario io. q. 4 . Cui confiteri possint in Jubilæo (V. Jubila:mil. Earum regimini non se immisceat confessarius 1398. Dico I. in fine, et quomodo conscientia» rationem reddire dabeantSuperiorissæ 1189. (>. Quæ SS. Eucharistiam in ecclesiis vel oratoriis suis asservare possint 1300. I. Frequentia Communionis Monialium 1312. 3). 1189. 5 , Monopolium.—Quid 1008. An et quousque licitum 1009-1012. Nativitas, ut species accessionis.—672. Naut.e.—Americani eorumque families qui et quæ, et «piando eximantur ab abstinentia 553. 6 . Necessitas.—Extrema, gravis, communis (piid 278. II. 2. Quid quælibet exigat erga proximum in ea versantem 279. Excusans /I h-r Hmi: 1: 1 I Μ|·< «ΙΕΝΙΊΛ. Jejunium. Lex. Lex irritans. Fidei 249. Spei 270. Caritatis 276. Excusans a furto est sola extrema seu quasi extrema (705. 4 ) propria vel suorum 704. I. vel etiam, cum non potes largiri rem tuam, aliena 706, at catenas tantum cpiatenus necessitas postulat 705. 1 . et eum onere restitutionis, si habeas alibi in n» vel in spe probabili unde restituas ib. 2 . 3.801 q. 2\ NIG pietatis.—Quid et sub quibus condi * tiouibus licitus 949. An possit institui a privatis 950. Moribundi.—Eorum confessio et absolutio (V. Absolutio. Infirmi. Integritas Confessionis». Quas Indulgentias faM 468 Nomkn.—Vana usurpatio nominis Dei 859, Sanctorum 860. q. 2 . Frequens usurpatio nominis dæmonis ib. q. 3 . in Baptismo 126S. q. 4 . In Confirmatione 1277. q. 3 . R. 5. Complicis exquirentes (V. Com­ plex), et censuræ in eos etc. (V. CENSURÆ latæ etc.) Notorietas.—Quoad detractionem 521. q. 4 . 522. q. 5.523. q. 6 . ! Notarius. — Quis 1069. Quando injustus 1070. Novitiatus.—Quid 1156. In eum non ad­ mittendi 1157. In Ordinibus votorum solemnium 1186. 1 . Monialium 118-8. OPE Novitii.—Eorum donationes 1186. 2'. 882. q. 2 § Speciathn.—Cætera V. Novitiatus. Numismata (Sacra).—V. Crux Indulgen­ tiis ditatu. Nummulariorum mensæ - -V. Mensæ num­ mulariorum. Nvndinæ.— Au licitæ dic festo 411. III. Nupturientes.—Si necessarium videatur, instruendi in iis, quæ scienda sunt necessi­ tate sive medii, sive præcepti ; et in iis, quai ad Matrimonium rite suscipiendum requiruntur 1543. 1. Quœnam præcipuo in­ culcanda apud iiQs ib. 2. Accedant ad Sac­ ramenta Pœnitentiæ et Eucbaristiæ 1544. 0 Obedientia.—Præstanda a filiis 423.424 : uxo­ ribus 443. 2 ; famulis 448. 2 ; discipulis 451. 2 ; civibus 457-459. Ejus votum ad quid obliget 1171 ; quomodo differat a vir­ tute 1172; an obliget indubio de liceitateaut justitia rei præceptæ 1173; quando graviter 1174. Quibus obediendnm 1175. q. 4 . quomo­ do ib. q. 5 , et quomodo a Religioso vi dis­ perso 1204. I. Quid de obedientia Religiosi ejecti, sæcularizati, ad Episcopatum pro­ moti 118-1. In ordinatione promissa (V. Ordo). Objectum.—Actus moralis quid, et quotu- vel municipiorum quoad occultam compensationem 716. q. 1 . Tributis praepositi (V. Tributa). Officium B. Μ. V.—In aliquibus Ordinibus præscrintum, non est sub gravi privatim recitandum ab co, qui just i do causa Choro non interest 1095. Excipe Moniales a Visi­ tatione B. Μ. V. 1205. V I. q. 2 . Quinam adhuc ad illud obligentur 1098. q. 9 . OmciUM defunctorum.—An adhuc obliga­ torium 1098. q. 9 . Sub gravi recitandum die Commemorationis OO. Fid. Def. ib. q. 10 , sed privatim anticipari potest 1102. Officium divinum.—V. Hor.e Canonicæ. Olea Sacra.—Quotuplicia, et ad quid singu­ la adhibeantur 1502. q. 4 . Postquam nova consecrata fuerint, antiqua comburenda, cineribus in sacrarium projectis 329. III. b). 2 .—Cætera V. Baptismus. Confirma­ Officiales.—Gubernii plici modo actus ex eo malus 26. Legis (V. Lex*. Objecta ejusdem speciei quomodo non coalescant in unum, seu tot constituant peccata quot sint objecta, licet unus sit actus 226. Oblationes.—In sustentationem Religionis et Cleri an obligatoriae in genero 6.33. An tio. Extrema Unctio. et quatenus jura stola» in specie 856. Obla­ Omen.—337. tionum praM'ipuæ species apud nos 634. Omissio.—In causâ voluntaria» malitia, etiam Practica circa eas 635-638. numerica, quando contrahatur6.—V. Gra­ vitas peccati. Obsides.—Eos occidere illicitum 473. 4 . Onanlsmus.—lu genere quid 504 (V. Pol­ Obstans (NON).—Quis, ante 773.—Cætera V. lutio). Conjugalis quid 1652; mor­ Cooperator ad damnum. Cooperator­ es negativi. talis 1653. Uxor a peccato excusatur, si Occasio peccati,—Quid et quotuplex 1429. gravi do causa viro onanistæ debitum Criteria practica proxima» 1430. 1431. Me­ reddat, modo interius ipsius peccato non dia, quibus proxima necessaria remota assentiatur, exteriusque repugnantiam reddatur 1134 § Di.ri. An eam aliquando ostendat ; tenetur tamen virum monere ex industria offerre liceat 305. q. 2 . Par­ 1653. III. 1654. Probabilius potest justa ticulares p. 622 sq. His regionibus prode causa etiam petere : nec peccat praeben­ priæ 1466-1469.—Cætera V. Absolutio. do consensum voluptati 1.655. q. 2 . q. 3’. Occisio.—V. Abortus. Abortus medicalis. Decisiones SS. Cong, circa onanismum 1656. Onirom a ntia.—337. Craneotomia. Homicidæ. Homicidium. Injustus aggressor. Irregul aritas. Opera misericordi.e.—Ante 284. Occupatio.—Ut modus acquirendi dominii Opera servilia.—Quæ et qure non 410. quid 638. Est vel sedium, vel animalium, Materia gravis in iis 415. q. 8 . Causæ excusantes 416.—V. Festa. vel rerum inventarum ib, de quibus sub propriis verbis. Operarii.—Qui excusentur ab abstinentia Odium.—Quotuplex 282. IV·. Filiorum in 553. 2 . 4. Quando a carne et lacticiuiis semel tantum do dio ex induito permissis parentes 420.—V. Inimicus. 569. Qui a jejunio 573. 3.576. q. 3 -q. .5 . An ŒCONOMICA REMOTIO A PAROCHIA.—V. PaROCHUS. occulte s.· compensaro possint710. Eorum O ■ a (“ Cake ”).—Carne vel sagimine conpecc ita et injustitiæ 1081. Quis restituti­ onis modus eis suggeri possit 79.5. q. 7’. d ta an permittenda in abstinentia 552. Eorum monopolia 1012. § fin. Societates II 3 . O??iCi\ publica.—Eorum iniqui distribu1012. 1721. 1 . Nota. 1). t >r.· 756. 453. 5 . 7 456. 8 . 457. II, 458. 1 . Operatio C.esarea.—Au vel quando fieri possit 1269. q. 1 ; debeatib. q. 2 ; qua ratione Alios ab iis injuste repellentes iisve pri­ vantes 458. 2 , aut ne ea consequantur im­ perficienda ib. q. 5 ; an sacerdos nd eam pedientes 757. q. 15 *. 16’. 758. 6 . 7. teneatur ib. q. 4 ; an puella occulto præg- OPE ί 69 nans, morti proxima, statum suum pate­ facere teneatur, ut, so rnortuA, Heri possit ib. t promulgationem obligent 120. An piscopi ejusdem leges possint non admit­ fieri possit ib. q. 2 . Quæ sit Parochorum nostrorum conditio ib. § Jln. et 1138, et tere 124. o. 4 . Ejus jurisdictio 149. Ejus suorum Confessiones an extra diœcesim potestas dispensandi in lege ecclesiastica audire possint 1394 q. 1 . Benedictiones 153, in divina positiva 158, in votis 391. II. parochiales quro 1217. IV. D. 2 . In quibus et juramentis 373. q. 4 . R. 2’.—V. etiam Regulares ab ejus jurisdictione eximantur Censura. Censuræ lat.e, etc. Dispen­ 1196. Parochus quoad ordinandos 1519. q. satio. Impedimenta Matrimonii. Irre­ 1 . R. 5 . d). 1524. Quær. Quoad Matri­ gularitas. Irritatio. Lex. Matrimo­ monium,—potest assistere Matrimonio pub­ nium. Paramenta.—Quæ necessaria ad celebran­ licorum peccatorum a 1 vitandam mortem dum 1330. sq. Quie benedicenda 1247. V. vel alia graviora mala communitatis vel a), et a quo ib. IV. B. C. Nota. n). b). ipsorum contrahentium 1544. § Quodsi. Quomodo suam benedictionem amittant 1556. Imprudenter assisteret Matrimonio^ 1329. q. 5 . R. 2 , et quid cum detritis faci­ non adimpletis requisitis de juro civili endum 329. III. b). 2 . An liceat conficere 1548. q. H) . R. 2 . Ejus vel Ordinarii, vel vel vendere Ritualistis 314. 4 . alterius sacerdotis ab alterutro delegati Paraphernalia.—Quæ GM6. assistentia requiritur do valorc, ubi viget Parcimonle arc.e.—V. Arcje parcimoDecr. Tametsi; delicoitato ubique 1555.1. II. NIJE. I Qui 1 ipsi agendum, si, omnibus ad nuptias Parentes.—Filiis debent—amorem internum jam paratis, impedimentum occultum in 427, efficacem ib. 1 . 2.3 , ordinatum ib. i Confessione detegat 1.556. q. 3 . Quid ob­ 4.5 . Educationem corporalem 428. 429. 1 servaro debeat quoad Matrimonia mixta (V. Abortus. Educatio. Infans. Mater. 1598. q. 4 sq. Illo solus parochus Matri­ Prægnans. Suffocatio.) Educationem monio valido assistit, qui saltem in alteru­ spiritualem 430-133. Quid, si filios secum trum habet jurisdictionem, quam acquirit vel cum aliis diversi sexus in co lem lecto, per domicilium aut quasi-aomicilium con­ aut secum in codum cubiculo decumbere trahentium 1613. Valide assistit suspensus, faciant 132. 5 . Quæ alia pericula domes­ irregularis, excommunicatus (nisi propter tica ab iis avertero teneantur 1157. III. 1 haeresim nominatim excommunicatus sit), (V. Baptismus. Correctio ex officio. aut schismaticus. Si sit nominatim ex­ Doctrina Christiana. Ecclesia. Edu­ communicatus, ad assistendum non potest catio. Exemplum. Exponere. Sgholæ.) rogari, nisi ex gravissima causa. Invalide Non implentes juramentum puniendi filios assistit pastor, cui ademptœ, sunt facul­ 374. G . Irritantes vota filiorum 389. 390. q. tates 1614. q. 3'. Valido assistit sacerdos, 2 . Veniam recusantes filiis ob Matrimo­ qui errore communi putatur parochus ib. q. 4 . Utrum valide etiam, absque nium iis invitis initum 283. q. G . A statu religioso filios avertentes 1153. Eorum con­ delegatione Parochi, sacerdotes nostri Ad validita­ sensus in Matrimonium filiorum non requi- ' coadjutores ib. q. G'. tem Matrimonii requiritur ut parochus ritur ad validitatem ; nec, si injuste illum sit moraliter praesens, et ut moneatur denegent ad liceitatem 1548. q. 8 -q. 10 . de eo, quodagero volunt contrahentes. In­ —V. etiam Filii. Filiifamilias. In qua validum ergo est Matrimonium, si parochus filiorum necessitate Religionem ingredi prohibeantur, et in qua parentum necessi­ neque vidit, neque audivit, nisi tamen affectasset non intelligero 1615. Valide as­ tate filii 1157. 3. Parochia.—Missu non necessario in ea au­ sistit vi coactus 1616. q. 1 . Parochus ubique dienda 406. An Decr. Trid. de forma Ma­ valide assistit, non tamen licito in aliena ecclesia sine licentia parochi loci, nec in trimonii valido promulgetur in non stricte sacellis vel oratoriis privatis, nisi do venia dicta 1607. Au etubi iu America Fœderata vel Britannica Parochire stricte dicta· exis­ Episcopi ib. q. 2 . Quid observaro debeat tant 1608. Nota. Ii. 2).—V. etiam PARO­ quoad dispensationes matrimoniales 1628. q. 1<>. CHUS. Parochus.—In quibus valeat dispensare 160. Participans.—Duplex ; alter in præda, qui tenetur ad restitutionem partis quam ac­ 417. 13 . Ejus obligatio quoad scholas 440. cepit 772. I ; ulter iu actione damnosa, qui 3 . Ejus obligationes iu genere, residentia, oratio 1139. praedicatio 1140, Sacramen­ semper a l restitutionem tenetur, si parti­ cipavit per cooperationem formalem ib. torum administratio 1141 etV. Baptismus. II. Quando, si per materialem ib. III. Eucharistia, ut Sacramentum. Ex­ trema Unctio. Matrimonium. Minis­ “Parties."—V. Conversationes. ter Sacramenti. Obligatio ad correc­ Patena.—V. Calix, et applica ibi dicta. tionem 1141 et V. Correctio ex offi­ “Patent-right.” — Quomodo juro nostro acquiratur 598. R. 2 . Quomodo violetur, cio. Visitatio parochianorum 1142, et quatenus juro naturae alicui competat ib. infirmorum (V. Infirmi». Proprie dictus Palpo.—Quis 770, Quando teneatur ad resti­ I’AT 471 R. 1 . a) ; quatenus jure jxjeitivo acquisi­ tum ib. R. 2 8 fin, Pateh.—V. Parentes. Patrimonialia bona—Clericorum, et quasi pntrimonialia 629. ; Patrini.—V. Baptisma, Cognatio. Con­ firmatio. Pauperes.—Mulieres, non habentes vestes statui suo convenientes, an excusentur a Missa 4(>9. q. 4 . R. ad a). An teneantur abstinere at) operibus servilibus 417. 1 . Ex­ cusantur ab abstinentia553. Γ. 2 , a jejunio 573. 1 . Ficti restituere tenentur elee­ mosynas (non tamen valde modicas, quæ ostia, tini dantur) vel danti, vel vere pau­ peribus 736. q.5 . R. ad 1 ■ ; non autem veri, qui so dicunt probos, cum non sint ib. R. ad ‘2‘u·. In online ad dispensationes matrimo­ niales censentur ii, quorum fortuna $600 non excedit ; fere pauperes, quorum fortuna 82,000 non excedit 1628. q. 4 . Dispensatio petita in forma pauperum a divitibus generatim valida est ib. q. 3\ Informa pauperum a S. Pœn. dispensatio pro impe­ dimentis etiam notoriis obtineri potest 1627. Π. Paupertatis titulus.—V. Ordo. Paupertatis votum.—Objectum ejus quid, et quid non 1160-1162. Solemne quid 1185. 4 . Materia gravis in ejus violatione quæ 1164. Ejus violator an teneatur restituere et quomodo 1165. Quomodo differat a vir­ tute 1166. Quomodo servandum a religio­ so vi disperso 1204.1, ejecto, sæcularizato, ad Episcopatum promoto 1184. Quale requi­ ratur ad titulum Ordinationis (V. Ordo). Peccatum.—Quid 197. Quotuplex 198. Re­ quisita ad formale 199. Quomodo mortale practice distinguatur a veniali 207. 1.2. Distinctio specifica peccatorum quid et undo radicitus 208. Quæ peccata specie differant 209. Specifica peccatorum dis­ tinctio in particulari petitur ex diversitate virtutum, quibus opponuntur 210; ex mo­ do contrario 211. et ex diverso respectu 212, sub quo eidem virtuti opponuntur. Item ex repugnantia, quam habet jx?ccatum cum piunbus lembus ex diverso mo­ tive formali latis 213, et per accidens ex scandalo vel fine aut affectu perverso, quo lex aliqua violatur ib. 8 Nota, Possunt, p. 95. coi. 2. Quid, si agatur de transgres­ sione prœccpti proprie dicti 214. In uno eodemque actu reperiri possunt plura pec­ cata specie distincta 215. Distinctio peccatorum numerica quid 216. Petenda : 1 ex multiplicitate act u u m ejusdem speciei, qui non coalescunt in unum actum peccati 217 ; non vero ita coalescunt; a) actus inter se disparati 218222; b) actus, inter quos moralis intercedit interruptio 223-225. Petenda: 2 ex mul­ tiplicitate objectorum ejusdem speciei, quæ non coalescunt in unum objectum 226. 227. Peccata mortalia dubie commissa non necessario accusanda sunt, etsi in praxi consulendum 1363, q. 1 . Dubio gravia per se non sunt accusanda, in praxi vero du­ plex attendatur regula ib. q. 2 . Necessario accusanda sunt peccata gravia, certe qui­ dem commissa, de quibus tamen dubites, PHO an confessus fueris, exceptis 2 casibus ib. q. 3 . Qui contenus est peccatum aliquod, tanquam dubium, debet, illud repetere, si illud postea ut certum cognoscat ib. q. 4 . Ex oblivione inculpabili omissa accusari debent, si in pœnltentis memoriam re­ deant ; ante 1366. Ex oblivione, aut alia justa causa, omissa non debent (/warn· primum accusari; attamen nulla alia Con­ fessione interposita ib. q. 1 . Ex oblivione omissa non debent accusari ante Com­ munionem, etsi menti occurrant ib. q. 2 , nec pœnitens, qui recordatur obliti, nec potest (aut non vult) confiteri ante Com­ munionem. ad actum contritionis elicien­ dum tenetur ib. q. 3 . Pœnitens necessario iterum absolvi debet si accuset grave in praecedente Confessione ex oblivione, aut alia legitima causa, omissum et jam in­ directo remissum ib. q. 4 .—Cætera V. Ad­ vertentia. Cogitatio. Concupiscentia* Consensus. Delectatio Deliberatio. Desiderium. Gaudium. Gravitas pecca­ ti. In ad vertentia. Integritas Confes­ sionis. Materia. Mortale peccatum Peccata capitalia singula, ut Superbia, etc- Veniale peccatum. Peculium religiosi.—Quid, et quibus sub conditionibus licitum 1161.4). Percussio.—Parentum 422.1 . et Queer,—V» etiam CENSURJE L \t e etc. Peregrinus.—V. Lex. Dispensatio. Perfectio.—Religiosus adeam tendere tene­ tur 1179 ; quibus mediis 1180; ct quando graviter peccet contra hanc obligationem 1181. Periculum.—An subeundum ob proximum 279. Mortis au subire possit aut debeat virgo ad servandam castitatem 462 q. 2 , vel puella ut parcat verecundiæ in opera­ tione chirurgica 463, 4 . vel faunina ne vio­ letur 462. q 3 . Quibus vita? jwiculis se exponere possint artifices, etc. 463. 6 . Oc­ cisio innocentis ex actione periculosa 472. III. 473. 3 . Abortus (V, Abortus».—V. etiam Irregularitas. Periculum peccati.—Quid et quomodo dif­ ferat ab occasione peccati 1429. An mor­ tale se exponere probabili periculo mortali­ ter peccandi 2'1\ q. 7 .87.1. Pericula peccati domestica 1) fœminæ propter famulum vel alium in eadem domo 1455; 2) fratria fra­ tre turpiter tacto in lecto 1456; 3) quæ parentes a filiis avertere tenentur (V. Pa­ rentes). Pericula peccnti : 1. puellis in famulatu 1458 ; 2. iu scholis, collegiis, seminariis, etc. 1460. sq.; 3. in artibus et officiis 1461. 1465; 4. his regionibus propria 1466-1 16.).—V < >uc \ Periculum sortis. —Quid et an ac quando excuset ab usura 888· Perplexus. —Conscientia quid agere debeat 37. Piiarmacopol a.—A»l quid teneatur in genere 1078. Ejus peccata 1079. Vendens quid pro quo 977. Abortivum præparans an incurrat censuram 1734. Philtrum.—343. II Photographe—Au eorum labor sit servilis 413. q. 2 . R. ad 2 · in fine. Quoad scanda­ lum 295. 9 . Photographia.— V. Photograph i “ Picnics."·—V. “Fairs." PIC 172 POL sario determinato, vel quamprimum com­ motio potest ib. III, et quæ dilatio gravis 1385. q. 6 . In se quidem gravis, sed pro solis venialibus imposita, per se non obligat sub gravi, nisi etc. 1385. q. 1 . Confessa­ rius pro gravibus culpis potest imponere aravem. leviter obligantem, at etc. ib. q. 2 . An sub gravi implendæ circumstan­ tia! ei adjectæ ib. q. 3 . Satisfacit, qui eam implet in mortali, sed venialiter jwccat ib. q. 4 . q. 5 . Injuncta· oblitus non tenetur Confessionem repetere, ut aliam accipiat, sed etc. ib. q. 7 . Non potest commutari ab ipso poenitente, sed vel a confessario, qui eam imposuit, vel a quolibet alio confessario et quidem cum causa, ut flat licite ib. q. 8 , nec Confessio repetenda ad commutationem obtinendam ib. q. 9 . Confessarius non potest eam commutare extra Confes­ sionem. nisi sit idem qui imposuit, et im­ mediate post absolutionem ib. q. 10 . Re­ solutiones 1386. Pœnitentiæ utilius impo­ Sponsalia. nendae sunt : 1 opera pietatis 1387 ; 2" PiENITENTES. Alterius sexus 1484. opera mortificationis 1388 ; 3 medicinales Pii. 1486.—V. Confessio. Spectata? conditionis 1389. 1485. Scrupulosi 38 sq. Pcenitentiaria S. —Quid et quæ ejus numera Poenitentia.—Definitur ut virtus et Sacra­ 172. 8—V. etiam Dispensatio. Impedi­ mentum 1337. Partes requisita» 1338. III. menta Matrimonii. Pauperes. Necessitas 1338. V. .Materia Sacramenti 1339. Pollutio.—Quid 500. Directe voluntaria uuinqu-im licita 501. I. 1 . Indirecte vol­ Remota sufficiens omnia venialia, et omnia untaria mort ilis, quoties sine justa ratione sive mortalia, sive venialia jam rite con­ causa ponitur directe et naturi! sua ad fessa et per absolutionem remissa ib. et eam tendens 502. I ; item practice in eo, 1340. q. 1’. 1311. 1 ', et aliquando etiam pec­ qui sine necessitate causas luxuriosas, licet catum accusatum in genere 1340. q. 5 . in se non mortales, ponit, qua» vehemen­ Confess irius absolutionem daturus tenetur tius, etsi non directe ac nat urit suâ. in pol requirere materiam sufficientem, si solam lutionem influunt, et ex quibus eam fre­ dubium præbeat pœnitens ib. q. 6 . Pœni­ quenter expertus est : secus, si vel raro tens, non praebens materiam necessariam. eam ex iis experiatur, vel causa, licet per se non est necessario absolvendus ib. q. luxuriosa, omnino leviter in eam influat 7 . Si cum sola benedictione dimittatur, ib. 2 . Ex· ; item quoties periculum proxi­ confessarius non semper efficaciter procu­ mum consensus in eam adest, licet causa rare tenetur, ut pœnitens ipse id bene non sit luxuriosa 7. 8. 502. II ; secus est intelligat ib. q. 6 . Absolvendus habens venialis 502.1. 2 . et, si causa cum suffici­ mortalia dubia ib. § Secus; item a longo tempore non absolutus, vel indigens aux­ enti ratione ponatur, nullo modo peccailiis specialibus, vel rite dispositus et abso­ minosa ib. II. Hinc etc. ib. 503. Prine. An pollutio voluntaria prohibeat a Com­ lutionem cupiens ib. q. 7 sjîn. Do nullo munione (V. Eucharistia, ut Sacramen­ peccato se accusans, examinetur ut puer tum). Quid de sic dicta pollutione fo»mi1341. 2 . Forma praeceptiva et essentialis nea 501. I. Nota.—V. etiam Pollutio noc­ pœnitentiæ 1342.—V. Absolutio. Sacramentalis imponenda cuilibet, qui turna. possit eum persolvere 1381. I ; eaque tum Pollutio ecclesiæ,—1329. q. 4 . vindicative, tum medicinalis, conveniens Pollutio nocturna.—Au et quando mor­ talis, venialis, nullum peccatum 502. 1. 1 . et salutaris ib. II ; et ad id sub gravi per 2 . 503. An de habita liceat gaudere ob se tenetur confessarius, si agitur de mor­ bonum effectum 232. R. ad l"r. An impe­ talibus ; si de venialibus, controvertitur diat. a S. Communione (V. Eucharistia, 1382. q. 1. Generatim imponenda ante ut Sacramentum. absolutionem 1382. q. 2 , eaque regulariter gravis pro mortalibus ib. q. 3 , qualis est Possessio.—Quid 662. Ejus fundamentum praesumptio 65, ut ostenditur in casibus ea, quæ correspondet open sub gravi ab jiarticularibus ib. 1.2.3. Valet etiam EccL injuncto, vel quod ex so sub gravi in materia honestatis, et non justitia· tan­ obligaret ib. q. 4 . Aliquando levior im­ tum ib. § Hisceprwmissis, et91. Hinc favet poni potest, et quando ib. q. 5 . Imponi dubitanti in dubio juris 66. 1 ; item in du­ potest siil> conditione relapsus, modo prae­ bio facti fundantis legem 67. a) 74 ; non terea imponatur proportionate pro pecca­ vero in dubio facti supponentis legem ib. tis confessis ib. q. 6 . Non potest imponi . 81. 92-95, nec in dubio juris ad duo con­ b) publica pro peccatis occultis ; potest vero tradictoria in eodem actu 76. Ut prae­ pro publicis ib. q. 7 ; item opus alias debi­ scriptionem inducat, debet esse dominativa tum, sed etc. ib. q. 8’. Tenetur pœnitens 663. 1 ; tranquilla ib. 2°; certa ib. 3 ; con­ acceptare ac implere rationabilem 1384. I ; tinuata ib, 4 ; pro foro externo publica et sub gravi implere gravem pro lethalibus ib. 5°. impositam ib. II, idque tempore a confesPictores.—Quoad scandalum 295. 9 . An opus eorum servile 413. q. 2 . An excusen­ tur a jejunio 573. 5. Picturæ—Obscœnas aspicere 490. 5 . Pignus.—Quid et quæ ejus regula» 1035. Pingere,— Quando scandalum 295. 9 . An opus servile 413. q. 2 . Imagines acu an servile 414. q. 3°. Piscari.—An opus servile 414. q. 4 . Ubi liceat (»43. 644.—V. etiam “ OYSTERS.” Pisces.—Earum nomine quid veniat in absti­ nentia 566. 1. § Nomine autem. Caetera Jejunium. Earum occupatio 643. 614.—V. etiam “Oysters.” Pistores.—Quoad opera servilia 417. 3. Eorum peccata 1081. 4 . POCULENTA.—Vendentes die Dominici! 310. e). Ratio lucri cessantis ea vendentes non excusat a Missfl. 408. 10 . 4()9. q. 3 . Quoad jejunium (V. JEJUNIUM). Pcena.—V. Lex pœnalis. Pœna conventionalis.—Quid, et an et quando excuset ab usura 940.—V etiam IOS Possessio per dæmonem—Eju * 473 signa 377. q. 4 Possessor bonze fidei.—-Quis, ante 722. Sta­ tim ac novit rem esse alienam, eanBrestituere tenetur quatenus adhuc exstat sive in toto, sive in parte, sive in emolumento 722. I ; idem jure naturali valet de fructi­ bus naturalibus et civilibus723. Dico: 2 ; non vero de industrial!bus ib. Dico: 1 . Hinc, ro aut fructibus in bona fide con­ sumptis illud tantum restituere tenetur, in «pio factus est ditior 722. II ; idem valet ro aut fructibus alteri donatis 724. q. 2 ; quo tamen casu, si facile poscit, donat irium aut dominum monere debet. Utram etiam ex Justitia ib. 7. 1.2. 3‘. Ut peccatum contra Sjiem quid 269, 272, q. 4 ; quot modis committatur 271. q. 1 ; et an admittat parvitatem materiæ ib. q. 2*. Precarium.—Quid et quomodo differat a commodato 921. An quis illud in periculo rei swe præferre teneatur — V. Commoda­ tum. Pretium justum —V, Emptto-venditio. Princeps.—Quoad bellum 479.—V. Rebel­ lio Privatio Parochle.—V Parochus. Privilegium.—Quid et quotuplcx 19ό. 191. Quomodo acquiratur 192 ; interpretandum 193 : cesset 196. An eo utendum 194. An Ordinario exhibendum 1Ά5. Privilegia Clericorum 114’1 : Episcoporum 114-4 : Re­ ligiosorum 1190 sq : Monialium 1189. 7 . ProbaBILIORISMUS.—Quid 62. III. Refelli­ tur 74. 75. 8&-91 Probabilismus simplex.—Quid 62. V. Re­ fellitur 71-73. 81.86. i>2-96. Probabilitas,—V. Conscientia. Procurator.—V Advocatus. Matrimoni­ um. Sponsalia. Professio religiosa.—Requisita, ut sit valida 1159. I. 1186. 3 . Obligationes ex ea 1159. Π. et quomodo illæ cessent 11 vel mutentur 11 *4. Proles.—V. Adulterium. Fornicatio. Ma­ ter. Parentes. Promissio.—Quid Pr.egnans. Stuprum. et quænam ejus con­ ditiones 871. Qua? et quanta ejus obligatio 872. Quid in dubio an quis voluerit se obli­ gare sub gravi vel sub levi STZl. q 2 . An jiossit acceptari per alium ib. q. 3’. Quandonam cesset ejus vis ib. q. 4 . Quid, si ante executionem moriatur promissarius v’el promittens 874. Quid requirat jus nos­ trum. ut det actionem ib. Nota. Matri­ monii facta puellæ obeam violata? ad quid obliget 810, *11. —V. Sionsalia. Promulgatio legis.—V. Lex. Propositum.—Differt a voto378. Propositum, u/ pars contritionis.—Est vel explicitum, vel implicitum 1353. Saltem implicitum est omnino necessarium ad peccati remissionem 1354. et practice etiam explicitum 1355. q. 3 . Ut sit verum debet esse yir/nion, efficax, universale 1354. II. Ut sit firmum, absolute loquendo, non delict constans reperiri 1355. q. 1 . Fir­ mum habere jiotest. qui habet quidem ani­ mum non }>occandi. pertimescit tamen se relapsurum ; secus si certo id crederet, nisi etc. ib. q. 2 . Circa venialia tutius est illuotest Superior subditos de defecti­ bus levibus non corrigens, et zelator de iis non monens 1178. Servanda a religioso ad Episcopatum promoto vel Parocho 1184. Regularis—Ejus vota quis irritare possit (V. Irritatio). Regulari communitati de­ trahere au grave 526. 6 Justa de causa Choro non interveniens an teneatur sub gravi Ollicium privat im recitare 1095. An peccet graviter recitans privatim, dum j facile Choro intéresse potest 1096. q. 6 . ; Religiosus status (V. Status). An possit transire ad aliam Religionem 1157. d). An teneatur ad statuta nova 1177 ; tendere ad perfectionem 1179 ; et an graviter peccet intendens mandata tantum gravia servare, et de cæteris nullatenus curare 118 *2. —V. Perfectio. Solemniter professis propria 1185-1187. Ante professionem solemnem emittenda sunt vota simplicia ad triennium 1187. Non solemniter professus an possit acceptare hæreditatem aliasve donationes 1185.4 § Hinc. Quarum rerum dominium directum retineat ib. § Religiosus. Religio­ sorum privilegia 1190 sq. 1208. Vi disper­ sus 1204. Specialiter notanda circa reli­ giosos nostiru regionis 1295. Fugitivus, ejectus, siecularizatus. ad Episcopatumjiromotus, Parochus 1184. — V. etiam Censuræ latæ etc. Clausura. Irregula­ ritas. Regula. Regulares proprie dicti, et qui cum Men­ dicantibus communicant, ad audiendas Confessiones tum suorum. tum saccula­ rium. jurisdictionem immediate a Papa, accipiunt 1395. I. Ad audiendas siiorwni Confessiones approbationem simul cum jurisdictione accipiunt a Superioribus sui monasterii, vel Ordinis; pro scecularibus vero utramque hodie ab Episcopo loci ib. II. Ordinario non possunt confiteri extra Ordinem suum sine consensu Superiorum ; imo in monasterio soli designato a Supe­ riore ib. III. Cui in itinere 1195. G). b). An et quando p τ suos Superiores absolvi possint α Papalibus ib. c). 2). 1753. q. I . q. 2 . R. 2 . Quid de Episcopalibus 1195. G). . 1). Approbationem Episcopus eisnon c) Ëatest denegare sino causa 1397. q. 2 . os approbare potest Episcopus cum limi­ tatione temporis, personarum, aut locorum ib. q. 3 . An Episcopus revocare possit approbationem eis concessam ib. q. 4 . Valide absolvit sajculares ex delegatione Episcopi, sed inscio Superiore ib. q. 7 : item, sed illicite, invito Superiore, sed ex delegatione expressa Episcopi ib. q. 8 . Regulares ordinandi sunt ab Episcopo, in cujus diœcesi existit eorum monaste­ rium, nisi etc. 1519. q. 3 ; titulo paupertatis Regulæ JURIS.—Quid, et an vim legis ha­ beant 171. R. ad 1). Religio.—Qua virtus quid, ante 322, qui ejus actus, ante 330, et quæ vitia ei opposita, ante 834. Religiosus.—V. Regularis. Reliqule.— Qualis cultus eis tribuendus 325. § fin. Sanctorum et Beatorum quotuplici sensu sumantur 327. 1). Qua? dicantur insignes ib. 3), et quod earum privilegium ib. 8). Quæ publico cultu colendæ ib. 4). Quomodo asservandæ ib. 5). Ubi et quo * K EM 4 75 R EU modo cxponendœ ib. 6). An et quomodo in agatur de censuri# publici- vel ab homine processionibus defcrendæ ib, 7,. Domini, • per sententiam particularem ib. q. 7 . speciatim (’ravis, quomodo c dendæ ib. 2). Respublica.—Cujusquc publicum domi Dium Remissio DEBITI.—Ut causa a restitutione apud nos 612. Fœderatæ dominium 613. debiti excusans 799. 1 . Rationabiliter i 640. Modus ei restituendi 785. prasumpta 804. Restitutio.—Quid, ante 713. Necessaria Res sacrje.— Quomodo tales fiant 329. I. ob solam violationem justitiæ commutaQuales esse debeant ib. II. Qua reveren­ ' tivæ perse; in revel in voto 713. 718. 1 . tia tractanda * ib. III. Quæ in ordine ad Præceptum ejus primario negativum, se­ sacrilegium 346. L 3 , et quomodo sacri­ cundario affirmativum 714. II ; obligans, legium circa eas committatur 847. 3 . sub gravi in materia gravi, sub levi in levi Reservata Vota.—Quæ et quæ conditiones *, 719.3 ad reddendum totum, vel. si id fieri adesse debeant, ut sint tali a 392. q. 3 . Epis­ nequeat et agatur de re divisibili. ad par­ copi nostri et per eos deputati sacerdotes tem possibilem ib. 2 ; ejus autem impletio, dispensant in voto simnlici castitatis et in­ si moraliter possibilis sit, regulariter ante tranda· Religionis p. LXX. 4. i absolutionem a confessario procuranda ib. Reser vatio casuum.—Datur in Ecclesia po­ ' 4 . Quomodo a moribundis exigenda ib. 5’. testas reservandi certos casus, a quibus in­ Radices ejus,—acceptio rei alienæ (V. Fur­ feriores confcssarii absolvere nequeant tum. Possessor bonjb ftdel Possessor 1400. 1. Hæc potestis solis Prælatis juris­ MAL.E FIDEI. POSSESSOR DUBL-E FIDEI) dictionem in utroque foro habentibus coniinjusta damniflcatio (V. Damnificator. Eetitib. II. Prælati, aut Superiores reguDamnum).—injusta cooperatio (V. Coope­ ires possunt reservare casus XI. in suo rator c/d dfininum. COOPERA tores nega­ Ordine, vel monasterio, et alia præterea, tivi. Cooperatores positivi, et singulos sed de consensu capituli 1401. q. 5 . cooperatores sub propriis verbis v.g. Man­ Ut peccatum reservatum censeatur, re­ dans, etc.) Quantum sit restituendum (V. quiritur, ut sit: Γ interne et externe grave; Cooperator ad damnum). Is, cui restitu­ 2 in sua specie consummatum ; 3 certum endum:—est dominus certus et notus, quo­ ex omni capite 1400 III. Afficit immediate ties etc. 782. 1 :—possessor, ordinarie sal­ confessarium; pœnitentem mediate ib. IV. tem, si de re deposita, locata vel commodata agatur ib. 2 ;—et quis, si dominus sit du­ Ignorantia censurae ab ea incurenda excu­ bius, aut incognitus, aut adiri nequeat sat, non vero ignorantia reservationis 1401. ib. § Quid autem. 784. An restituendum q. 1 Ignorantia reservationis excusat a creditori coacto cessionem bonorum reservatione, quando cum ignorantia cenfacere, an potius ejus creditoribus 783. suræ conjungitur, si agatur de casibus Quo ordine restituendum a cooperatori­ papa libiis : non vero, si de episcopalibus bus inter se (V. Cooperator ad damib. q. 2 . Non potest absolvi subditus alte­ num), et quo creditoribus, si omnibus satis­ rius dioecesis, licet casus reservatus sit tan­ fieri neoueat (V. Creditores). Mcxlus, tum in loco Confessionis ib. q. 3\ Absolvi quo restituendum, is est, quo justitia vio­ potest subditus alterius diœeesis, quando lata pleno luparetur 791, et hinc restitutio peccatum reservatum est m ipsius diœcesi, per se non necessario fit palam ib. 1 ; nec non nutem in loco Confessionis, nisi princi­ per ipsum debitorem ib. 2 ; necndvertente paliter iu fraudem reservationis se eo con­ domino ib. 3 . An fieri possit per simula­ tulerit ib. q. 4 . tam donationem 792. q. 1 . q. 2. Quis Absolvere possunt a casibus reservatis rcipublicæ, etc. restituendi modus 795. q. do potestate ordinaria: 1) ipsi reservantes: 6 , et quis sœpe recte suggeratur uxoribus, 2) eorum successores in eadem potestate ; filiis, famulis, operariis ib. 7 , \el quando 3) eorum Superiores 1402. I. Episcopi, vel restitutio facienda est ad causas pias 782 eorum delegati, absolvero possunt a ca­ S fm.—Cætcra quoad modum restituendi sibus papalibusoccu/Zw.exceptis viali modo in c. Nrdü reservatis ; sed impedi­ V. Debita. Debitor. Quando restituen­ tus personaliter adire Romam debet re­ dum 5. 9 .—V. 295. etiam Sci lpeke. Scandalum,—Quid 290. Quotuplex 291. Passivum ejusdem gravitatis et speciei ac Sculptures.—Eas exponentes quoad scanda­ lum 295. 9 . 1457. 1 . ipsum peccatum scandalizati, excepto pharisaico 292 initio; activum ex genere suo Secretarius.—V. Scriba. grave, et eo gravius, quo etc. ib. q. 1 . R. Secretum.—Quid et quotuplex 539. Quomo­ do singulum obliget 540 Causa illud reve­ 1 ; leve ex triplici capite ib. R. 2 ; est landi 541. An grave illud uni vel alteri peccatum specie ad minus duplex, casu probo sub eodem secreto manifestare 542 ; etiam quo alter jam determinatus sit ad et quid, si promiseris illud servare, etiam peccatum, et sæpo plu rest •tiamsivesjæcie. cum vitæ jactura 541. q. 2\ Quid de se­ sive numero distinctas continet malitias creto commisso, si interrogeris a Superiore 293. Hinc in Confessione exponendum vel judice 54!. q. I . 543. 2 . :» . Qui«l m etc. 204. No scandalum inrfirecru/n detur, eodem casu de promisso 543. Γ.—V. etiam quaedam omittenda aut etiam dimittenda, Litter.e. quæ alias non essent omittenda nut dimit­ tenda. quoties nimirum lex charitat is obli­ Sententia.—Judicis, fundata in falsa præsumptione, an obliget 129. Judicis an gare non cesset in casu aliquo part iculari necessaria, ut pœnani quis subire teneatur 296. Hinc omittende quandoque minus 179. recta, seusneeie tantum tenus mala 297 ; quin et in ) i (Terentia 298 ; et dimittenda Sepultura.—Licet aliquid accipere et exi­ gere pro terra sepultura nondum benedic­ aliquando bona spiritualia 299. et tempora­ ta, non vero pro jam benedictί, nisi etc. lia 300. An et quomodo reparandum 301 : 856. R. 4 . I. 1 . Quid de praxi hujus re­ speciati in si agatur de scandalo, ob quod gionis ib. II. § Ex nis, et ad quid apud nos quis censure subjacet 1072. q. 7 . q. S ; et an adhibendum pretium pro loco sepulture (tamnum temporale ex scandalo secutum solutum ib. § Jure nostro—Fro actusepul­ «'ompeiiMinduin 753. q. 11 Scapularia.—Requisita (/encrai !a ut quis ture sponte oblata accipere, et. si consue­ gratiis spiritualibus Scapularium parti­ tudo adsit, etiam nVquiclexigere licit ib, I. cipet 1791. Materia ib. a). Color in. b). 2 ; sed pro pauperum sepultura * sive loco, Forma ib. c). Benedictio ac impositio sive actu nihil exigere licet ib. 3 . Eccle­ Scapul. (pio modo flori debeat, et in (piorum siastica quare quandoque rite der egetur favorem fieri possit, et quid, si Scap. per­ 1698, et quinam ea sint privandi 1Γ99. q. 1*. datur. deteratur, deponatur seu abjicia­ Mandantes seu cogentes tradi sepulture tur 1792. a>. 1794. a); A quo fieri possit ecc· hæreticos notorios, aut nominat un SER 478 ex communicatos aut interdictos ipso facto incurrunt excommunicationem, nemini tamen reservatam 1736; interdictum vero ab ingressu ecclesiæ (donec ad arbitrium ejus. cujus sententiam contempserunt, competenter satisfecerint), oui nominatim excommunicates ad eam admittunt 1751. An morte plexis deneganda 1699. q. 2j mimis et comædis ib. q. 4 ; non-paschantibusib. Mrta. 4 . Quid in dubio utrum sit | deneganda ib. q. 3 . An apud nos ritus ecclesiastici adhiberi possint in sepultura fidelium, quorum corpora sepeliuntur in coemeterio non Catholico ib. q. 5 . Rogulæ aliquæ pastorales circa sepulturam eccl. ib. Nota. 1 .2 3 . Sermones impudici.—Mortales ratione de­ lectationis vcnereæ aut proximi periculi consensus in eam ex parte loquentis 491. L 2 . o , aiiu gruv is scandali in audiente ib. 1°. 2 .492. II. III. Servitos (“Siaaery”).—Proprie dicta juri naturæ repugnat 595. R. 1 . Improprie dicti non ib. R. 2 , et ex quatitor titulis fit h-ulhi est violatio si quis narret peccatum auditum, (juin revelet pœnitentemib. Sigillum inairecte violat: 1 qui unum præ aliis laudans, dicit eum sola venialia commississe ; 2 (pii loquitur de peccato ex solft Confessione cognito cum aliis, qui id aliunde norunt ; 3 qui dicit, se non absolvisse talem ; eum renussisse ad tale tempus ; nondum expletam esse ejus Confessionem ; 4 qui altâ voce arguit pœnitentem; 5 qui cum alio coufessario loquitur de peccatis alicujus j>œnitentis ; 6° cpii post Confessionem paucorum dicit, se tale audivisse peccatum ; 7 qui narrans alicujus personæ peccata addit circumstan­ tiam cognitam ex solà Confessione ; 8 qui diceret, se in tali monasterio audivisse peccatum grave ; a fortiori, si diceret in tali conventu talia peccata committi ; 9J qui post Confessionem ostendit se recordari ae peccatis auditis a tali ; 10” qui alicuius Confessionem declinaret, eo quod minus be­ ne dispositus accedere soleat 1198. Do Com­ munione deneganda, etc. vide 1299. q. 10e. Qui dicit in civitate vel pago gravia crimi­ na committi, frangit sig Ilum, si agitur do loco angusto 1499. q. 2\ Praedicatores, secluso revelationis periculo et pcenitentium gravamine, uti possunt notitia Con­ fessionis ad loquendum de iis, do quibus alioquin non cogitassent ib. q. 3 . Sacer­ dos. qui ex Confessione novit sibi parari insidias, fugere potest, si ex tali cautione minime manifestetur peccatum vel pœnitens ib. q. 4°. Superiores ad gubernatio- SIM 479 nern externam minimo uti ponsunt notitia Con fessionis, etsi nullo modo appareat (plod ex eft notitia agant ib. q 5 . Con­ fessarum uti potest notitia Confessionis : 1 ad orandum pro pœnitente; 2 ad con­ sulendos libros vel sapientes ; prudenter tamen ; 3 ad so dirigendum v.g. ad rigo­ rem augendum vel temperandum ;ad alios prudenter interrogandos vel instruendos ; 4 ad reformandos proprios inores, corri­ gendos defectus, ad melius fungendum suo ofllcio ib. q. 6 . In sermonibus, et in tota sua agendi ratione, prudens et discretus sit confessarius ; frequenter oret ib. CoziClusiO. ?1gna.—Ilæretici materialis 268. q. 1 . R. ad prim., formalis ib. R ad see. Ordina­ ria contritionis 1428. t loco parentum 434. q. 3'. Aca­ tholicorum curam non facile suscipiat ib. Quis possit testari et quis non 911. Quis § Animadverte. Quoad Ικηια minorum 888 possit esso lueres aut legatarius 912. De quibus bonis quisque disponere possit 913. Typographe—An excusentur a iejunio 573. 8’. An labor eorum servilis 412. 1. I)o variis formis testamentorum practice? Eorum ad pravos libros cooperatio 315. notæ 914. An valeat informe ad pias 316. Scandalizantes 295. 2 -5 . Eorum jjeccausas 915 ; ad profanas 017. An lueres ab cata 1081. S .—V. etiam Censuræ latæ intestato, qui testatori promisit se certo etc. soluturum esso legata, etiamsi testamen­ tum esset informe, promissione ista tenea­ Tyrannus.—An licite occidatur 466. q. 2‘. Usurpationis quomodo peccet ib. § Peccat tur 918. Qua ratione revocetur 919 ; exesane, et quæ incolarum erga eum agendi qneiidum 920. ratio ib. § Licet nihilominus. 1717. Testis.—An teneatur se spcwite offerre 1074. I. Citatus ad quid teneatur in genere ib. USC' 482 Usuartus.—Ejus jura et obligationes 675. §§ Dicitur: 2 . Dicitur: 8 .—V. Usus. Usufructuarius.—Ejus jura et onera 678. —V. Ususfructus. Usura.—Quid, ante 932. Quando licita vel illicita 932. An obliget ad restitutionem ib. IV. An in dubio utrum mutuatarius dederit aliquid, supra sortem gratis vel non, possit id retineri 938. q. 1 . An. si mutua­ tarius dedit ex timore ne alias mutuum sibi denegetur ib. q. 2’. An sit usura, si mutuo des ea lege, utmutuatarius necessaria sibi in tua officina emat 934. q. 3. An pos­ sit in pactum deduci donatio antidoralis ib. q. 4 . Tituli excusantes ab usura, ante 935. Singulos vide loco suo. Quid si mutuo dans nullum habeat titulum 941. q. 1 . Do Auctario V. Auctarium. Usurarius.—An liceat ab eo petere mutuum 319. b).—V. Auctarium. Usura. Usus, ut species domini i.—Quid 675. Quotu­ plex ib. S Dicitur : 1 . Quomodo cesset 679. Qualis voto paupertatis prohibitus 1162. Vagus.—Est ille, qui caret domicilio 1614. q. 2 . Duo vagi -Matr. valide contrahunt coram Parocho illius parochiæ, in qua actu degunt ; item si una pars tantum est vaga ib. Si amba? sint Catholici, invalide contrahunt clandestine in loco, ubi viget Trid. ; secus, si una para sit haeretica 1612. —V. Dispensatio. Lex. Vana observantia.—335. Vana usurpatio nominum Dei, Sanctorum, Verborum Scriptune Sacra?.—V. Nomen. Scriptura Sacra. Vasa Sacra,—Tangere (V. Sacrilegium). Quomodo exeerentur 1329. q. 5 . R. 2 . Vaticinium.—337. Vectigalia.—V. Tributa. Venatio.—An opus servile 414. q. 4 . Ubi licita 643. 644. Quæ Clericis prohibita 1132. 2-, Vendere.—An prohibitum Dominiciset Fes­ tis 411. III. 412. 3.4. 417. 10'. Juramen­ tum de non vendendo minoris 374. 7 .—V. etiam Cooperatio. Emptio-venditio. Venditio.—V. Emptio-venditio. Venditio sub hasta.—Quid 999. An licita et qua sub conditione 1000. Est justus titulus vendendi supra suminum 967. 5 , et emendi infra infimum pretium 969. Peccata in ea committi solita 1001-1003. Venditor.—V. Emptio-venditio. Veniale peccatum.—Quid, et quaenam sint venialia ex genere suo 200. Quænam re­ quirantur et sufficiant ad veniale 201. Quomodo ex genere suo venialia flant mor­ talia, et vice versa 204. Quid de eo, qui proponit committere omnia venialia et sola vitare mortalia 205. An venialia multiplicata efficere possint peccatum mor­ tale 206,—V. etiam Gravitas peccati. Materia. Peccatum. VIR Ususfructus. — Quid 676. Quotuplex 677. Quomodo cesset 679. Uxor.—Ejus obligationes 443. Peccata in virum 444. 2.5. Ejus obligationes et jura erga maritum lege civili 445. Vota mariti indirecte irritare valet 389. Quoad elee­ mosynas 286. q. 3.608. Quoad sublevan­ dam necessitatem parentum vel filiorum ex priori Matrimonio susceptorum 609. 610. Quotupliciaejus bona 605. Dotalia qua? jure communi ib. Qme in Luisiana ib. Paraphurnalia qure ubique apud nos 606. Com­ munia quæ apud nos 607. Quæ in Luisiana il». An maritus teneatur de damnis ab ea causatis 775. q. 4\ Ejus furtum quando grave 696. q. 2 . R. 1 . An alimenta a viro fure licite accipiat 707. q. 3 . Quis resti­ tuendi modus illi sæpe recte suggeratur 795. q. 7 . Ejus contractus 840. Contra­ hens sine consensu mariti ad quid teneatur 841. Ejus donationes (V. DONATIO). An possit emero et vendere (V. Emptio-vendi­ tio).—λ’. etiam Debitum conjugale. Veritas.—In juramento (V. Juramentum). Vesperæ.—An iis assistendum Dominicis et Festis 397.—V. etiam Horæ Canonicæ. Indulgentia. Jubilæum. Vestes.—Infidelium et sectariorum induere 253.—V. etiam Cooperatio. “Milliners.” Mulier. Ornatus. Paramenta Tactus IMPUDICI. impedimentum Matrim. impediens quid 1566. Generale in triplici præsertim casu habetur : 1) mixtæ Religionis : 2) ne fiat sino procla­ mations bannorum ; nec 3) sine parentum consensu ib. 2 . Particulare quid, a quo, et quo in casu dari possit ib. I . Vexatio injusta.—Se ab eil pecunia redi­ mere ob bonum spirituale an simonia 354. q. 4 Via Crucis.—Erectionis validæ requisita 1787. Quomodo obeunda 1788. Crucifixus, cui annexæ sunt Indulgentiæ Vire Crucis 1788. Notu. Via ferrea.—V. Homicidium. Viator.—Quando ab abstinentia eximatur 553. q. 4 . R.5 , et quando a jejunio 577. q. 7.578. Vicarius Generalis.—Quid 1145. Non valet vices agere Episcopi in potestate Or­ dinis ib. $ Dicitur: 1 . Constitui nequit sine ulla aut nimium restricta potestate ib. § Dicitur : 2 . Ab eo non datur appellatio ad Episcopum, sed ad Metropolitani ib. § Dicitur: 3 . 1). Potestatis ejus limites 1146. I, expiratio II Facultates papales ipsi delegacies p. LXXIV. n. 8. p. LXXV. n. 4 § fin.—V. Banna. Clan destin itas. Vinum.—V. Eucharistia, ut Sacramentum. Violatio.—V. Sacrilegium. Secretum. Vetitum Ecclesiæ.—Ut Stuprum. Vir.—V. Maritus. > voc 483 Vi KG A DIVINATORIA.— 341, q. 8\ Virgo.—V. Periculum. Virtus.—Quid, quotuplex 247. Religionis et ejus actus 822. Vis.—Impedimentum voluntarii quando 18. 19. Mulieri eam patienti quanno impute­ tur peccatum 20. Γ. 2. 1454. Ut impedi­ mentum validi contractus vel Matrimonii (V. Metus). Visitatio. —Diœcesis 1136. Regularium 1194. I. 1195. A). Monialium 1189. 1 . “Visits.”—V. Conversationes. ' Vita.—Propriœ conservatio 463—V. etiam Dominium. Homicidium. Suicidium. Vocatio.—Ad statum Clericalem et Religio­ sum necessaria 1150. 1524. I. An peccet vocatus a l Religionem vocationi non olisequens 1151, et non vocatus statum Clerica­ lem aut Religiosum suscipiens 1152. 1524. II. Signa vocationis religiosæ 1154; ad statum Clericalem 1524. II. Volitum.—Quid, et quomodo differat a vo­ luntario 4. I Voluntarium.—Quid 4 ; quotuplex 5. In­ directum quid 6 : et quando effectus malus ex eo sequens imputabilis 7. 8. An volun­ tarium debeat esse liberum, et quotuplex sit libertas 4. 9. Voluntarii impedimenta ignorantia 10. 11 : concupiscentia 12-14 : metus 15-17 ; ris 18-20. Votum.—Quid et quotuplex 378. Quomodo solemno differat a simplici ib. 1185. Con­ ditiones ad votum validum 379. Cum errore, cum ignorantia obligationis, vel ex metu factum 880. q. 1 .q. 2*. 881. Dubium an quis votum vel propositum emiserit 881. q. 4 . Quid voveri possit 382. Votum cum fine aut conditione prava 883. q. 2 . Inter­ pretatio voti 384. Quomodo obliget ib : specialiter disjunctivum 387. Non valens integro voto satisfacere 382. Cessatio voti 388;—per professionem religiosam 393. 11 per irritationem (V. Irritatio) ;—per dis­ pensationem (V. Dispensatio) per com­ mutationem (V. Commi \j.t \tioi. Vota papæ reservata (V. Reservata vota). Audiendi Missam per mensem 387 : non peccandi 383. q. 3 . Intrandæ Religionis reservatum, dispensabile ab Episcopis nos­ VUL tris p. LXX. n. 4 : ad quid obliget 1155. q. 6 : etjjuid, si ex voto ingressus egrediatur Ut impedimentum impediens Matri­ monii est quadruplex : D castitatis ; 2) non nubendi; 3) ingrediendi Religionem; 4) .SS. Ordines suscipiendi, a) Ligatus voto castitatis semper graviter peccat Matri­ monium iniens; et contracto Matrimonio intra primum bimestre nec petere potest, nec reddere debitum ; nisi dispensatione, aut, post primum bimestre, irritatione vo­ tum cessaverit ; eo autem elapso reddere debet, sed non potest petere. Si alter con­ sentit vel amittit jus petendi, a copula de­ bet abstinere. Mortua comporte ad novas nuptias non potest convolare, nisi dispen­ setur 1568. b) Ligatus voto non nubendi, semper graviter peccat Matrimonium iniens ; eo autem inito, debitum reddere potest et petere ; quid mortuo confuge possit, et quid in praxi servandum 1569. c) Ligatus voto ingrediendi Religionem graviter peccat Matrimonium ineundo ; et intra primum bimestre sine gravi pecca­ to non potest reddere, nec petere : con­ summato autem Matrimonio potest petere et reddere. Intra primum bimestre voto adhuc tenetur ; imo per se etiam censummato Matrimonio, si id potest illæso compartis jure. In praxi expedit dispensa­ tionem obtinere 1570. d) Qui vovit susci­ pere Ordines peccat graviter Matrimonium iniens ; et voto adhuc tenetur, si possit obtinere consensum compartis ; secus non 1571. Votum dirimens Matr. est 1) votum solenne castitatis in Religione approbata emissum 157S. I. IL et dirimit non solum contrahendum, sed etiam ratum non con­ summatum ib. III : 2) votum SS. Ordini­ bus annexum ib. II :quod tamen non diri­ mit contractum ib. III. Utrumque dirimit jure ecclesiastico tantum 1579.—V. etiam Ckn-i nA. latje etc. Votum castitatis.—V. Castitas. Vulneratio.—Quid ob eam restituendum. —V. et applica dicta sub V. Homicidium. INDE TRACTATUS DE SACRAMENTIS IN GENERE. Pagina Cat. I. De definitione, munero ct divisione Sacramentorum ... 3 Cap. II. De materia ct forma Sacramento­ rum .............................. 4 I, De natura et unione materiæ et for­ mic .....................................4 IT. De mutatione materiæ ct fonnæ * 5 III. De iteratione Sacramentorum in dubio de valida applicatione ma­ teriæ et fonnæ . . . β Cap. III. De ministro Sacramentorum . β Abt. I. De requisitis ad .Sacramentorum administrationem seu de at­ tentione, intentione, fide ct probitate Ministri . . β § I. De attentione Ministri . β Pagina § II. De intentione Ministri . . 7 fill. De tide et probitate Minis­ tri .................................... 8 Art. II. Dc officio Ministri . . 10 § I. Dc obligatione ministrandi Sa­ cramenta .... 10 f II. De obligatione denegandi Sa­ cramenta indignis petentibus H § III. Dc modo Sacramenta confe­ rendi . . . . 14 Cap. IV. De subjecto Sacramentorum . 15 Art. I. De requisitis ad validam Sacra­ mentorum receptionem . 15 Art. II. De requisitis ad licitam Sacra­ mentorum receptionem . 16 16 1 App. Dc Sacramentalibus ... TRACTATUS DE BAPTISMO. Cap. I. De natura, proprietatibus et neces­ sitate Baptismi Cap. II. De materia et forma Baptismi ART. I. De materia tum remota, tum proxima Baptismi j I. De materia remota Baptismi § II. De materia proxima Baptismi Art. II. De forma Baptismi Cap. III. Dc ministro Baptismi . 22 23 23 23 24 24 25 Cap, IV. De subjecto Baptismi Cap. V. De solcmnitatibns accessoriis Bap­ tismi, nempe de patrinis ct crereinoniis ..... Art. I. De patrinis Art. II De cieremoniis Baptismi App. De operatione crcsarca in ordine ad baptizandum infantem nondum na­ tum ...... 27 32 32 31 35 TRACTATUS DE CONFIRMATIONE. Cap. I. De materia et forma Confirmatio­ nis . . · . · Art. I. De materia Confirmationis . 38 38 Art. II. De formn Confirmationis Cap. II De ministro Confirmationis . Cap. Ill. De subjecto Confirmationis 39 39 40 INDEX. 48ο TRACTATUS DE EUCHARISTIA. PARS I. De Eucharistia i Paoina I r Sacramento. Cap. L De natura ct efficacia Eucharutiæ Cap. II. Dr materia ct forma Eucharistie Art. I. Dc materia Eucharistiæ , I. Dc materia remota JI. Dr materia proxima, sea de usu materiæ requisitu * in ipsa Consecratione . Art. II. Deforma Sacramenti Eucha­ ristiæ . Cap. III. De ministro Eucharistiæ Art. 1. Dc potestate ministri Eucha­ ristiæ . Art. II. De obligatione Eucharistiam dispensandi Art. III. De requisitis ad licitam Sanctæ Eucharistiæ dispensatio­ nem . Art. IV. De modo Eucharistiam infir­ mis ministrandi . Art. V. De modo S. Eucharistiam as­ servandi . . . . App. De modo quo Eucharistia in his pro­ vinciis infirmis ministranda sit, de­ que ratione cam asservandi . A. Quoad modum Eucharistiam minis­ trandi infirmis ; B. De modo S. Eucharistiam asservandi Cap. IV. De subjecto Eucharistiæ . Art. I. De obligatione suscipiendi Eu­ charistiam Art. Π. De dispositionibus requisitis in 42 43 43 13 41 46 47 47 48 49 52 54 57 57 57 58 58 Pagina . aubjerto Eucharistiæ I6 quoad animam, 2° quoad corpus . 60 J I. De dispositionibus animæ . 60 ί II. De dispositionibus corporis 62 Puncturo I. De jejunio ad Com­ munionem requisito . . 62 Punctum 11. Dc corpori * der en­ tia ........................................... 64 App. I. Dc Communione frequenti . 65 App. 11. De Communione spirituali . 66 App. III. De prnna Communione jmierorum 66 PARS II. De Eucharistia vt Sacrificio. Cap. I. De natura ct virtute Sacrifiai Missa Cap. II. Dc applicatione Sacrificii Mlsme Cap. III. Dc obligatione celebrandi . Art. I. De obligatione ccb brandi ratione 67 69 70 sacerdotii ... 70 Art. U- De obligatione celebrandi ra­ tione officii.. -71 Art. III. Dc obligatione celebrandi ra­ tione stipendii.· 71 Cap IV. Dc tempore ct loco celebrationis 77 Art. 1. De tempon* celebrationis . 77 Art. II. Dv loco celebrationis . 78 Cap. V. Dc modo celebrandi ... 81 Art. 1. De requisitis ad Missam . 81 Art. II. Dc rubricis . ... 84 App. De Sarne Rituum Congregationis de­ cretis et de consuetudine contra ru­ bricas ..... 86 TRACTATUS DE SACRAMENTO PŒNITENTIÆ. PARS I. De Sacramenti POENI­ TENTIAS, SEU DE EJUS NATURA, MATERIA ET essentia FOR MA. Cap. 1. Dc natura Pœnitentiæ . . . Cap. II. De materia Sacramenti Pœnitentiæ Cap. III. De forma Sacramenti Pœniten­ tiæ PARS 11. De 88 89 ............................................91 surjfcto Sacramenti Pif. ni- ΤΕΝΠΕ, SEU DK ACTIRVS PŒNITENTIS. Cap I. De contritione .... Art. I De contritione proprie dicta < L De necessitate contritionis . § II. De dotibus contritionis . § III. Dc efficacia contritionis . Art. II* lk proposito . . . Cap. II. De Confessione .... 95 95 96 98 101 102 104 101 10 4 De integritate Confessionis . . .105 § I. Dc necessitate integritatis: 1’ in genere; 2° de precatis du­ biis; 3° dc circumstantiis pic­ eatorum : 4° de pereatis obli­ tis 105 Punctum 1. De necessitate inte­ gritatis in sreucrtf . . 105 Punctum II. l>c pereatis dubiis 107 Punctum 111. Dc circumstantiis peccatorum . . .105 Punctum IV. De peccatis obli­ ta ............................................ 111 f II. Dc causis ab integritate excu­ santibus in genere, et speciatim quoad moribundos . 112 Punctum I. De causis ab inte­ gritate excusantibus in genere 112 Art. 1 De necessitate Confessionis . Art II. De dotibus Confessionis . . . 486 INDEX. 1’AGtXjl Pagina Punctum IL DcConfessione et absolutione moribundo­ rum . . . .115 Am. L De examine conscientiæ . . 11 (J A ht. HL De iteratione Confessionis . 117 App.IL Dc Confessione generali. . 119 I Dc necessitate vel opportunitate Con­ fessionis generalis .. .119 IL De modo peragendi Confessionem generalem . . . . .120 Cap. IIL Dc satisfactione . . . 121 Art. L De impositione pomitentiic . 121 Art. IL De impletione pœnitentiæ 123 Am. Dc poenitentiis utilius imponendis . 125 L Opera pietatis . . . . 125 IL Opera mortificationis . . . 125 III. Pœnitentiæ medicinales . . 126 PARS HI De ministro Pœnitentiæ. Cap. L De potestate Ministri . . . Art. I. Dc approbatione . . Art. IL De jurisdictione . . . App. L De jurisdictione et approbatione 127 127 129 Regularium .... 133 App. II. De jurisdictione respectu Monialium.......................... 135 Art. IIL Dc casibus reservat is . 137 § I. Dc reservat ione casuum, seu dc principio et natura reservationis . . . .137 f II. Dc absolutione reservatorum 139 App. I. De absolutione proprii complicis in peccato turpi .... 141 App. IL Dc sollicitatione in Confessione 143 Cap.II. De officio Ministri . . . 147 Art. I. De officio Ministri in Confes­ sione . . . .147 § L De muneribus confessarii . 147 Punctum L Dc officio Patris . 147 Punctum IL De officio Medici 149 Punctum HI. De officio Doc­ turis . . . . 150 Sectio L Dc scientia confes­ sarii . . . .150 Sectio IL De obligatione do­ cendi pœnitentes . .152 Punctum IV. De officio judicis 154 Sectio I. De causa instruenda scu dc obligatione interro­ gandi pœnitentes . .154 Sectio II. Dc sententia ferenda, scu de absolutione Concedenda, differenda, aut deneganda . . .160 $11. De agendi ratione cum variis pœnitentium generibus . 161 Punctum L De iis, qui versan­ tur in occasione peccati . 161 Sectio L De occasione peccati in genere . . .161 | ' i ! j , Scctiô IL De occasionibus particu­ laribus .... 166 A. Dc iis occasionibus particularibiis, (pue, ut plurimum, eunt voluntarius . . 167 L Dc Concubinatu . . 167 IL De Choreis . . . 169 IIL De Theatris . . 171 J V. Dc Conversationibus (Vis­ ite» Parties, etc.) . .172 V. De pravis Sociis . . 170 VI. De pravis Libris et Ephe­ meridibus . . .173 VII. De Ludo. . . 173 VIIL Dc Cauponis . .174 B. De illis occasionibus particu­ laribus, quæ, ut plurimum vel frequenter, sunt neces­ sariae . . .174 1. De visitationibus adaman­ tium pro Matrimonio con­ trahendo . . . .174 IL De muliere, quæ propter vim illatam, vel metum in­ cussum patitur sui violatio­ nem .... 175 IIL De nonnullis periculis do­ mesticis . . . .176 IV. De periculis puellarum fa­ mulatum exercentium . 177 V. De periculis in scholis, col­ legiis, seminariis, etc. . 177 VI. De periculis in artibus et officiis . . . . 178 C. De occasionibus, (pue his præ­ sertim regionibus propriæ sunt .... 178 Punctum II. Dc consuetudinariis et recidivis .... 179 Punctum HI. De Confessione pue­ rorum ante Primam Com­ munionem . . .184 Punctum IV. De Confessione ado­ lescentium post Primam Communionem . . 185 Punctum \. De Confessione perso­ narum alterius sexus . 186 Punctum VI. De Confessione perso­ narum spcctahe conditionis 186 Punctum \ II. Dc Confessione per­ sonarum pietatem profite li­ tium .... 186 Art. IL De officio Ministri post Confes­ sionem . . . . .18* L De obligatione corrigendi defectus in Confessione commissos. . 187 IL De sigillo Confessionis . . 189 Punctum I Dc obligatione sigilli . 189 Punctum IL De subjecto sigilli . 190 Punctum IIL De objecto sigilli . 191 Punctum IV. De variis modis sigil­ lum violandi . . .193 INDEX 487 TRACTATUS DE EXTREMA UNCTIONE. Pagex < Cap. 1. De natura et effectibus Estrcmæ I actionis .... 197 (’Ap.il. De materia et forma Extremæ Unctionis . . . · 197 Art. I. De materia Imjiu Sacramenti 197 Page* < Ακγ. II. Dr forma Extremæ Unctionis Cap. III. De Ministro Extremæ I nrtio· 199 -ni * . e . Cap, IX Dc subjecto Extremæ I net ion is Λ PP. De visitatione et cura infirmorum . 200 201 203 TRACTATUS DE ORDINE. Cap. 1. De nntura et divisione Ordinis Cap. II. Dc materia et fonna Ordinis . Cap. III. Dc Ministro Sacramenti Ordinis 208 209 210 Cap. IV. De subjecto Sacramenti Ordi- "is........................................... 212 App. De vocatione clericali . . . 217 TRACTATUS DE MATRIMONIO. Cap. I. Dc sponsalibus . . . . Art. I. De natura sponsalium Art. II. Dc obligatione ct effectibus 219 219 sponsalium Art. III. De dissolutione sponsalium Cap. II. De bannornm proclamatione Ari. 1 Dr necessitate bannornm . Art. IL De circumstantiis bannornm L Circumstantia temporis II. Circumstantia loci III. Circumstantia personarum, sci­ licet minorum, militum» va­ gorum et famulorum . Art. IIL De dispensatione baunonun Art. IV. De revelatione impedimento­ rum App. I. De pnemittenda inquisitione in im­ pedimenta.— IL De necessaria contrahentium institutione in doctrina Christiana. — IIL De Confessione nuptiis pnemittenda Cap. HL De natura ct proprietatibus Ma­ trimonii . Art. L Dc natura Matrimonii ART. H Dc proprietatibus Matrimonii, scilicet dc ejus unitate et firmi­ tate . § I. De unitate Matrimonii j II. Dc firmitate Matrimonii Punctum I. De firmitate Matri­ monii, quatenus spectat vincu­ lum .................................. Punctum II Dc firmitate Ma­ trimonii quatenus spectat to­ rum. ct de divortio a toro Cap IV. Dc materia ct forma Matrimonii Cap. V. Dc ministro ct subjecto .Matrimonii 221 222 224 224 225 225 225 Art. L De Ministro .... Art. IL De subjecto Matrimonii . Cap VL De impedimentis Matrimonii Art. I De impedimentis Matrimonium impedientibus L Ecclesiæ vetitum . 11. Tempus...................................... IIL Sponsalia . . . t . IV. Votum . Ari. IL De impedimentis dirimenti­ bus f I. De impedimentis dirimentibus in genere . 226 (II. De impedimentis in specie. 226 Punctum L Dr impedimento er­ roris et conditionis . 228 .................. Punctum 11 Dc impedimento voti ct Ordinis Punctum IIL Dc impedimento cognationis Sectio L Dc cognatione natu­ 229 rali . Rciruhc ad trvadn * consan­ 231 guinitatis computandos . 231 Sectio II. Dc cognatione spi­ rituali . Sectio IIL De cognatione le236 gali . 236 Punctum IV De impedimento 236 affinitatis Punctum V. De impedimento honestatis pnblicæ . 236 Punctum VI. Dc impedimento criminis . L Adulterium solum 239 IL Homicidium solum 241 IIL Utrumque simul 241 £41 242 243 ...................... 247 247 248 249 250 250 250 251 254 255 256 25S 259 2C.0 260 260 INDEX. 4ô8 PAGIXA J Punctum Vil. De impedimento disparitatis cultus . .201 Punctum VIII. De impedimento v is seu metus . . . 2(53 Punctum IX De impedimento ligaminis . . . 261 Punctum X De impedimento ætalis .... 265 Punctum XI. De impedimento clandestinitatis . . 265 Sectio I. De vi Decreti Con­ cilii Trident ini . . 265 Sectio 11. Deassistentia Parochi 273 I. Qualis Parochus assis­ tere debeat . . 273 II. Quomodo Parochus as­ sistere debeat . .276 Punctum XII. Dc impedimento impotcntiic . . . 276 Punctum XIII. De impedimen­ to raptus . . . 277 §111. Dedispcn^ationeab impedimen­ tis Matrimonii dirimentibus 278 Punctum 1. De potestate dis­ pensandi . . . 278 Punctum II. De causis dispens. ct exprimendis etc. . . 279« Punctum III. De modo dispen­ sat. petendi et excqueiidi . 282 Cap. VII. De revalidatione Matrimonii. 286 AkT. 1. Dc revalidatione Matrimonii ir­ riti ob defectum consensus . 286 Art. II. Dc revalidatione Matrimonii irriti ob defectum formie prtescriplic .... 287 Art. 111. De revalidatione Matrimonii ' irriti ol» inhabilitatcm partium 287 § I. De revalidatione Matrimonii modo ordinario . . . 288 § II. De revalidatione Matrimonii cum dispensatione in radice . 289 App. I. De modo procedendi, si revalidatio nullo modo locum habere possit, aut antequam fieri valet . . 292 II. De judicio in causis matrimonialibus 292 a Cap VIII. De debito conjugali . . 292 b Art I. De liceitatc actus conjugalis 1° in se; 2°quoad circumstantias 292 § 1. De liceitatc actus conjugalis in se spectati .... 292 FAGI X A § II. De liceitatc actus conjugalis quoad circumstantias . . 293 I. De circumstantiis percome . 293 II Decircumstantiismodi vel situs 293 111. Dc circumstantiis temporis 291 Art. II. Dc obligatione actus conjugalis 295 Art. Ill Dc peccatis conjugum. . 297 § I. De peccatis conjugum per ex­ cessum .... 297 §11. De Onanismo in particulari 299 Decis. Sacrarum congregationum circa Onanismnm ..... 302 Form. Ad postulandas dispensationes . 303 I. Ad petendam dispensationem in im­ pedimento publico, super quo, juxta fa­ cultates, possit dispensare Episcopus 303 II. Ad petendam dispensationem in im­ pedimento occulto, snperquo juxta fa­ cultates veljn re dispensare possit Epis­ copii», et cujus dispensatio ab eo sine periculo lœdendi sigilli peti valeat . 304 III. Ad petendam dispensationem ab Episcopo, Matrimonio in bona tide cum impedimento de sc publico jam contracto, ct super quo, vi faculta­ tum, Episcopii» dispensare possit . 304 IV. Ad petendam dispensationem ab Episcopo, Matrimonio in mala fide cum impedimento publico jam con­ tineto ...... 304 V. Ad petendam dispensationem ab Episcopo in impedimento occulto, et quidem cum sanatione Matrimonii in radice ..... 305 VI. Ad petendam dispensationem iu im­ pedimento publico, super quo non possit dispensare Episcopus . . 305 VII. Ad petendam dispensationem a S. Pœnitcntiaria in Matrimonio con­ trahendo ..... 305 VIII Ad petendam dispensationem a S. Pœnitcntiaria in Matrimonio jam contracto ..... 306 Aliæ formulée .... 306 I. Formula supplicationis pro dispensa­ tione super bannis . . . 306 II. Formula supplicationis pro dispensa­ tione super impedimento mix tie re­ ligionis ............................................. 3θθ TRACTATUS DE CENSURIS. Cap. I. De censuris in genere . . . Art. I. De natura, divisione ct conditio­ 307 ’ nibus censurarum . . 307 I. De natum censuræ . . 307 II. Divisio censurarum. . . 308 III. Conditiones censurarum . 309 Art. II. De principioseu auctore censu­ rarum .... 312 Art. III. De subjecto censurarum . Art. IV. Dc absolutione n censuris . Cap. II De censuris in specie, nempe l°dc excommunicatione·. 29dcsuspensione ; 3° dc interdicto . . Art. I. De excommunicatione . § I. De natura ct divisione excom­ municationis . . . 314 316 319 319 319 INDEX, 189 PAGINA · 4 11. Dc effectibus excommunicatio* ni ..... .‘>20 I Privatio SacrumcntorQUi . 320 II. PiivatiodivinurnmOfliciurum 321 III. Privatio suffragiorum com· munium Ecclcsiæ . .321 IV. Privatio scpulturæ ecclesi* attira .... 322 V. Privatio jurisdictionis eerie· 'iastira·. . . . 822 VI. Privatio beneficiorum . 322 VII. Privatio communicationis furendis .... 323 VIII. Privatio societatis civilis 323 Art. H. De suspensione . . . 324 A i* ’. Dc dcjiositione, (kgradatioue, et remo­ tione a parochia .... 326 Art. HI. De interdicto. . . 328 Apr. 1. De cessatione a divinis . . 329 Apr. II. Dc sepultura ecclesiastica . 330 Apr. 111. De censuris latæ sententiæ in par­ ticulari . . . . . 332 Art. I. De Excommunicationibus latæ sententiæ per Constitutionem “ Aposlolictc Sedis" sancitis 334 § I. Dc excommunicationibus latæ sententiæ Romano Pontifici speciali modo reservatis . 334 App. ad Cens. II. De indice librorum pro­ hibitorum ............................ 338 A. De origine et ratione Indicis . 338 I 1 i | pagina B. Præcipuæ Indicis Regulæ Tndrntini jussu editie .... 338 f 11. De cxcommuTiicntionibiK latæ sententiæ Romano Pontifici simpliciter reservatis . .344 f HI. De excommunicationibus latæ sentcntiæ Episcopis, sive Or­ dinariis, reservatis . . 353 § IV. De excommunicationibus latæ sententiæ nemini reservatis 354 Prosequitur Constitutio ° Apos~ * folic Seda ” 356 < V. De excommunicationibus latæ sententiæ a Concilio Triden· tino inflictis . .. 366 Art. II. Dc suspensionibus latæ sen­ tentia· .... 357 § 1. De suspensionibus latæ senten­ tiæ Summo Pontifici reser­ vatis ......................................... 35 * 4 II. De*iuspt nstontbuslatæsenten­ tiæ u Concilio Trident i no inflictis .... 358 Aut. III. Dc interdictis latæ sententiæ per Constitutionem “ Apost. Sedis ' a Pio IX. inflictis, et Romano Pontifici "speciali modo " reservatis . .359 Art. IV. Dc censuris, quæ continentur in Const. “ Apostolic * Se· die” absolvendis . . 360 TRACTATUS DE IRREGULARITATIBUS. Cap. I. Dc irregularitatibus in genere . Car. II. Dc irregularitatibus in particulari Γ dc irregularitatibus cx de­ fectu; 2° cx dclh to . . Art. I. Dc irregularitatibus ex defectu I. Ex defectu animi . . . II. Ex defectu corporis . . III. Ex defectu natalium . . IV. Ex defectu ætatis . . V. Ex defectu libertatis . . 363 365 365 365 365 360 367 367 VI. Ex defectu Sacramenti. . . 367 VII. Ex defectu lenitatis . » 367 λ 111 I A dt fectu famn . .368 Art. H Dc irregularitatibus cx delicto 368 1 Baptismi iteratio atque mala susceptio 368 U. Ordinum usurpatio aut illicita sus­ ceptio ..... 369 III. Violatio censune . . . 369 IV. Crimina enormia. . . . 369 V. Homicidium et mutilatio . . 369 APPENDIX DE INDULGENTIIS ET JUB1LÆO. Cap. I. De Indulgentiis .... Car II. Dt Jnbiîæo ... Conditiones ad Jubihcnin requisites De Indi lo. qi uii sdam specialibus . . § I. Dc Indulgentiis Viæ Crucis . $ II. De Indulgentiis Crucum, Sacro­ rum Numismatum, Coronarum, etc. fili. De Indulgentiis (’onfnitcrnitatum ..... 371 379 381 381 884 386 386 § IV. De Indulgentiis Scapularium . 387 § V. De altari prix ilrgitito . . . 3^9 4 VL De Indulgentia Benedictionis Apustoliræ seu absolutione genendi in articulo mortis .... 390 f VII. De Indulgentiis Precum XL. Ho­ rarum ..... 392 Appendix Annotationum . . . 393 Index alphabvtieus...........................................431 APPENDIX ANNOTATIONUM AD 5AM, 6AM, ET 7AM EDITIONEM. TOM. II. Pag. 4, coi. 2, n. 1209. Dicit Mare: (n. 1397, qu. 2°.) “ Sacramenta revi­ viscunt per attritionem, si fuerint incul­ pabiliter seu cum obice materiali recepta: si vero culpabiliter seu cum obice for­ mali, opus est contritione cum voto sa­ cramenti.” Pag. S, col. 1, n. 1219. Quær.— Quænam conditio in collatione Sacramen­ torum apponi possit? Resp.— “Nun­ quam licet Sacramentum sine rationabili causa administrare sub conditione de praeterito vel præsenti. ‘ Et sane veniale peccatum esset (sine rationabili causa), explicite addere aliquam ex conditionibus intrinsecis Sacramento, ut sunt omnia illa, quæ requiruntur ad valorem Sacramenti, tam ex parte conferentis, quam ex parte suscipientis, quæ conditiones de se im­ bibuntur in nisa intentione conficiendi Sacramentum. At, si conditiones sint Sacramento extrinsccæ, sine quibus sci­ licet haberi potest Sacramentum, semper grave peccatum erit sub iis Sacramenta conficere; maxime, si sint occultæ; tum quia Christus Dominus noluit Sacramenta conferri sub conditionibus import inentibus ; tum quia, quando sunt occultæ, exponitur Sacramentum periculo anilita­ tis, casu quo non adesset conditio, sub qua conficitur Sacramentum.’ Sacramen­ tum “illicite et invalide semper conficitur cum intentione conditionata de futuro (contingenti suspensiva valoris). Excipe matrimonium quod, quia contractus, va­ lide et licite celebrari potest.” Maz/.otta, Tract. V. Disp I. Qu. II. Cap. H. Haine, (Principia Theo). Sacramcntalis), p 403, &c. Pag. 12, col. 2, qu. 4°. Adde : Quod attinet ad matrimonium, in quo una contrahentium pars clandestinis ag­ gregationibus notorie adlucrcl, donee Apostolica Sedes generale decretum hac in re non ediderit, oportet ut pastores caute ac prudenter se gerant ; et debent potius in casibus particularibus ea statuere, quæ magis in Domino expedire judica­ verint, (piam generali regula aliquid decernere ; omnino vero excludatur cele­ bratio sacrificii missæ nisi quando ad­ juncta aliter exigant.” S. C. 1. Die 21 Feb., 1883. Pag. 13, col. 1, n. 1232. “Simulatio Sacramenti in eo consistit, quod quis externe perficiat ritum essentialem Sa­ cramenti, adhibendo materiam vel formam, cum intentione non conficiendi Sacra­ mentum. Est vel formalis, quando directe intenditur alterius deceptio; materialis, quando alterius deceptio permittitur tan­ tum, v. g. si minister gravi metu coga­ tur.” Aertnys. Lib. VI. Tract. I. n. 21. Pag. 19, coi. 2, B. “ Redintegrandas esse has benedictiones, quatenus fieri pos­ sit sine scandalo, pricterquiun quoad vasa sacra jam adhibita,” respondit S. R. Decr. 22 Sept. 1703. Pag. 20. col. 1, lin. 24, post verbum “disputatur” adde: Opinioni S' \lphonsi neganti congruit Resp. S. C R. “Non posse.” 16 Maii, 1744, ap. Gardcllini. Pag. 24, col. 1, lin. 35. Post verbum 492 A1’ PE \ 1) IA Λ λ A OTA T ION UAL “potest;” insere.· quod tamen secundum Cappellmann, prematura prægnationis pe­ riodo tum proli tum matri periculosius est facere. Pag. 25, col. 2, post Resp. ad qu. 2°. Adde: Formula: “1 christen thee, &c.” secundum Lkld. vol. II. n. 63, non est satis certa. Pag. 29, coi. 2, n. 1262. Eadem Cong, dic 19 Ian. 1886 respondit: “Ne­ gative, pnvterquam in periculo mortis,’’ in casu, quo duo parentes Protestantes sese obligare nolunt ad (atholicam educa* tionem. Acta, vol. HI. p. 343. Pag. 30, III. S. C. S. U. Decretum 20 Nov. 1878. Pioposito dubio, utrum conferri debeat Baptismus sub conditione haereticis qui ad (.'atholicam fidem con­ vertuntur cx quocunque loco proveniant et ad quamcunque sectam pertineant? Eminenlissiini responderunt: Negative; sed in conversione haereticorum a quo­ cunque loco vel a quacunque secta ve­ nerint, inquirendum est dc validitate Baptismi in hæresi suscepti. Instituto igitur in singulis casibus examine, si compertum fuerit, aut nullum aut nulliter collatum fuisse, baptizandi erunt absolute. Si autem pro temporum aut locorum ratione, investigatione peracta, nihil sive pro validitate, sive pro invaliditate dete­ gatur, aut adhuc probabile dubium dc Baptismi validitate supersit, tunc sub con­ ditione secreto baptizentur. Demum si constiterit validum fuisse, recipiendi erunt tantummodo ad abjurationem seu profes­ sionem fidei. Pag. 38. Dc Balsamo vide, si lubet, Wetzerk Write, Kirchenlexicou, ed. 1882. Pag. 60, coi. 2, qu. 9°. Quid de in­ troducendis sacris speciebus directe in stomachum infirmi, cui a medico via infra pectus aperta sit ad cibum et po­ tum? Resp. S. O. 28 Jan. 1886: Sicut proponitur, non expedire. Pastor, 1886, p. 367. Pag. 62, coi. 2, n. 1308, 111. Quæ hoc loco dicuntur intelligc juxta sequens S. Pœnit. responsum. “ Utrum ubi ho­ rologia adhibentur tempori medio accom­ modata, ipsis sit standum tum pro onere Divini Officii solvendo, tum pro jejunio naturali servando; vel debeat quis aut saltem possit uti tempore vero ? S. Pœ­ nitentiaria respondit : Fideles in jejunio naturali servando ct in Ofiicio Divino re­ citando sequi tempus medium posse, sed non teneri.— Die 29 Nov. 1882.” Pag. 82, col. 1, qu. 4°. S. R. C. dic 20 Nov. 1885 respondit: “Potest tole­ rari tela aurea pro coloribus rubro et albo tantum, ratione pretiositatis, et tela ar­ gentea pro par.imentis coloris albi.” N. Rev. Theol. vol. XVIII. p. 507. Pag. 140, coi. 2, n. 1403. Doctrina hodierna de absolutione a reservatis quando deest specialis facultas sic breviter resumi posse videtur: Datur absolutio: 1. In periculo mortis a) a reservatis sine censura directe^ nullo onere manente; b) a reservatis cum censura directe (pe­ tatur facultas, si pnesens est superior) ; manet tamen onus coram superiore (ind ultorio) comparendi vel ëi scribendi pro monitione etc. quamprimum pœnitens convaluerit — sub pœna reincidentiæ. Aliqui hoc exigunt pro solis casibus Pa­ pae specialiter reservatis aut pro notoriis . vel ad forum contentiosum deductis. Hi tamen ex decreto 30 junii 1886, secundum N. Rev. Th. vol. XV11I. p. 584, audiendi non sunt. — Datur absolutio: 2. Extra periculum mortis propter vere urgens infamiæ vel scandali periculum vel necessi­ tatem Communionis paschalis, Missæ celebrationis, vel ne pœnitens diu maneat in mortali: a) a reservatis sine censura aut cum censura Episcopali indirecte; unde manet onus directe absolvi; b) a reservatis cum censura Papali (etiam ab­ solventi complicem (vide Acrtnys lib. 6, n. 250, qu. 7) directe cum onere ut supra 1, b). Quodsi pernitens culpabiliter infra mensem non scripserit per confessarium, reincidit. Cfr. N. Rev. Théol. vol. XVI IL. p. 584 seqq. Pag. 141, col. 1, qu. 7°, adde cx Cone. Pl. Balt. III., η. 127: “Decernimus Catholicos, qui coram ministro cujuscum­ que serbe acatholicæ matrimonium con­ traxerint vel attentaverint, extra propriam diœcesim, iu quolibet Statu vel Territo­ rio sub ditione pnesulum qui huic Con­ cilio adsunt vel adesse debent, excommu­ nicationem incurrere Episcopo reservatam, a qua tamen quilibet dictorum Ordinario­ rum sive per se, sive per sacerdotem ad hoc delegatum absolvere poterit. Quod si in propria diœccsi ita deliquerint, sta­ tuimus eos ipso facto innodatos esse cx- Λ P J’EN DIX A NN0TAT10NLM. communicatione, quæ, nisi absque fraude legis alium Episcopum adeant, eorum Or­ dinario reservatur. Pag. 174, eoi. 2, n. 1453. Confer pag. 41, n. 87, et S. Alph. L. \ L, n. 152, Dist. 2, “ Dicit autem Itone. &c.” Pag. 177, col. 1, lin. 8, post verbum “solent” insere: (quod tamen de hisce regionibus minime universim valet.) Pag. 200, coi. 1, lin. 21, legitur “ vi­ sum, &c.,” lege: visum, auditum, odora­ tum, gustum et locutionem, tactum. Pag. 215, coi. 2, n. 1523, q. 3°, R. 3°. Sententia S. Alphonsi de sensu induit i Ordines conferendi extra tempora confir­ matur Responso S. C. B. de eadem die 13 Al.iii 18S3 in Marionopolitaua. “ Dubium 11. utrum facultas conferendi Sa eros Or­ dines extra tempora, vi art. 1, Form. I., Episcopis inissionariis generatim concessa, limitetur, nisi specialissimum adsit indul­ tum, ad solos dies, quibus de jure com­ muni conferre liceat Ordines Minores, sci­ licet dies festivos de præcepto, etiam in favorem fidelium abrogatos? An vero ex­ tendatur ad singulos anui dies, aut saltem ad omnes, in quibus recitatur officium ri­ tus duplicis? ” Respondit S. Cgtio “Affir­ mative ad primam partem : negative ad secundam.” Pag. 216, col. 1, lin. 6, cui adde: non tamen in hisce provinciis, λ ide Respon­ sum Rom. in “ Comment, in Facultates A]).—Konings,” pag. 154. Pag. 238, coi. 2, e) adde: “Quantum­ vis S. Sedes præscribat, ut interpellatio fiat- post baptismum, non tamen apparet apposuisse pœnam nullitatis, si facta fuerit ante baptismum.” S. C. S. O., 21 Nov. 1883. Pag. 242, coi. ], qu. 2, Resp. 2°: adde ex Cone. PI. Balt. III., η. 125: “ Rectores animarum . . . frequenter et gravibus verbis inculcent pium illum ct laudabilem Ecclesia' ritum, quo fideles non noctu sed missæ tempore eum bene­ dictione nuptiali contrahunt. Qua ratione fidem suam Catholicam tacite profitentur ct coram omnibus ostendunt quam alte, ut decet, ac splendide de matrimonii di­ gnitate ac sanctitate sentiant. Et hoc quidem non solum laude dignum sed fere necessarium videtur nostris hisce tempori­ bus quando nihil intentatum relinquunt religionis hostes, ut matrimonio omnis 493 sanctitatis, omnis sacramenti species, si fi­ eri potest, adimatur et quasi merus civilis contractus æstiinctur. Fidelium matri­ moniis præmitti etiam deberet opportu­ num examen, quo contrahentes de religione examinentur et instruantur.” Pag. 243, coi. 2, lin. 4 : Recole anno­ tationem appositam ad pag. 12, coi. 2, qu. 4°, Vol. II. Pag. 246, col. 1, Im. 2, Cf. Feije η, 606. Pag. 248, col. 2, lin. 4, ad : “ cum bona fide.'’ Si cum bona fide initum est ma­ trimonium post diligentiam petere licet. Feije n. 447. Aertnys Fasc. p. 92, n. 3<’, vel Theol. lib. VI., n. 506. Hæc mihi genuina interpretatio S. Alph * esse vi­ detur. Pag. 251, col. 1, n. 1581 post II. adde : Dicit Allègre De Imped. Matr. p. 33. “Aliter tamen se res habet in Eecb sià orientali. Siquidem juxta disciplinam illius Ecclesiæ, ut testatur Papp-Szilagyi, Enchiridion juris Ecclesiæ orientalis ca­ tholicae, impedimentum consanguinitatis extenditur usque ad septimum gradum inclusive, juxta civilem computationem ; atque ideo consanguinitas iu octavo gradu, qui integrat quartum juxta canonicam com­ putationem, matrimonium non dirimit ; ideo scribit citatus auctor ‘ græco-catholici dispensatione Episcopi ab hoc gradu opus non habent.’ Immo Græei asserunt septimum quoque eorum computationis gradum nonnisi impedimentum impediens esse.” Pag. 261, coi. 2, lin. 2, adde ex Cone. Plen. Balt. III., η. 130: “ Ecclesia . . . semper aversata est nuptias inter Catholi­ cos et acatholicos, tum ob flagitiosam in divinis communionem, tum ob gravissi­ mum periculum vel perversionis Catholic» partis, vel pravre institutionis prolis nasci­ tur».” Pag. 262, coi. 2. lin. 6 ab infr. •SSmus, in Audientia habita die 20 De­ cembris 1 837,audita relatione dubii,utrum scilicet, in præsumptione baptismi invalide collati parti lucretica· matrimonium cum parte Catholica a Sede Aposlolica dispen­ sata inire cupienti, conferri debeat iterum baptisma sub conditione, dixit: Detur Decretum latum die 17 Septem­ bris 1830. ut -æquitur. (Quæsitum erat) an Calvinist» ct Lutherani in illis partibus degentes quorum baptisma dubium et sus- 494 APPENDIX ANNOTATIONl Μ. pectuin est, infideles habendi sint, ita ut inter eos et catholicos disparitatis cultus impedimentum dirimens adesse censeatur? Cui installtiæ responsum fuit : 1. Quoad haereticos quorum sectæ ritualia pneseribunt collationem baptismi absque necessa­ rio usu materiæ et fonnæ essentialis, debet examinari casus particularis. 2. Quoad alios qui juxta eorum ritualia baptizant valide, validum censendum esse baptisma. Quod si dubium persistat, etiam in primo casu, censendum est validum baptisma in ordine ad validitatem matrimonii. 3. Si autem certe cognoscatur nullum baptisma ex consuetudine actuali illius sectæ, nul­ lum est matrimonium. Ilisque omnibus SSmus superaddi man­ davit : in tertio casu præfati decreti re­ spiciente nullitatem certam baptismi in parte hærctica, recurratur in casibus par­ ticularibus. Pag. 265, col. 1, post 3°: Nota ex Cone. Pl. Balt. III., n. 124: “Pœnam excommunicationis statuimus, Ordinario reservatam, ipso facto incurrendam ab cis. qui postquam divortium civile obtinuerint, matrimonium ausi fuerint attentare.” Pag. 266, eoi. 2, n. 1607 probabilem ha­ beo opinionem Decretum Tametsi, absque speciali induito Pontificio, non nisi in pa­ rochiis stricte dictis valide posse promul­ gari. Addo tamen optatissimum fore, ut S. Sedes de re consulatur. En responsum datum Episcopo N. N. “ Episcopus N. N., in regione Canadensi, S. Inquisitionis Congni exposuit, quod nunc oriuntur du­ bia de validitate quorumdam matrimonio­ rum sine solemnitate a Decreto ‘ Tametsi' Concilii Tridentini requisita contractorum in missionibus vel quasi-parochiis hujusce dioecesis. Ante enim annum 1872 multa loca diœcesis N. N., Cantons seu Town­ ships vulgo nuncupata, non erant adhuc in parochias canonice divisa, llis^h locis aderant; 1° Missiones proprie dictæ, sci­ licet sine sacerdote residente, sed a missionario ad hoc delegato temporibus tum fixis tum imequalibus per annum visitatæ ; 2° quasi-parochiæ, per quas intelligi debet territorium, quod quoad speciem externam plus vel minus accedebat ad similitudinem parochiæ, prout habens ecclesiam prope quam sacerdos ordinarii * vel saltem princi­ paliter residebat, et limites ab Episcopo designatos. — Attamen in his missionibus et quasi-parochiis, sicut et in parochiis proprie dictis, Decretum Tametsi Concilii Tridentini fuerat quotannis publicatum a sacerdotibus carum cura * præpositis. Ad hunc enim finem mandaverant Episcopi * Provincia Quebecensis : ‘Cum Tridcntiniun Concilium solemn i decreto {Tametsi Sess. 24 de Rcf. niatrim.) nulla ct invalida declaraverit matrimonia aliter quam præsente parocho et testibus, quorum nume­ rum determinat, inita, maximi momenti rem esse judicamus, ut parochi et missionarii decretum tam salutare populo annun­ tient. Volumus igitur ut. illud prima Dominica post Epiphaniam occasione con­ cionis prælegant. In parochiis præsertim et missionibus noviter erectis opportune publicabitur hoc decretum, ut ipsemet ejusdem tenor ac responsum S. C. de Prop. Fide Episcopo Quebecensi 16 Nov. 1824 datum praescribunt.’ Cum autem dubite­ tur utrum valide publicari possit Decretum Tridentinum extra parochias proprie di­ ctas, a S. < 'gne humiliter petitur declarari : An valida fuerit promulgatio Decreti Ta­ metsi Cone. Tridentini in missionibus et quasi-parochiis supra dictis?” Responsum fuit Fer. iv. 14 Nov. 1883. “Juxta exposita affirmative, et ad men­ tem. Alens est ut in locis, ubi Parochus haberi nequit, validum sit matrimonium initum coram duobus testibus, eum obli­ gatione tamen contrahentium recipiendi benedictionem nuptialem quam primum connnode poterunt, eurandique ut conjugi­ um inscribatur regestis sacramental ibus missionis vel ecclesiæ vicinioris, a (pia dependent. Hæc resolutio a SSmo Dom. Nostro confirmatu fuit eadem feria et dic.” Si recte, licet non authentice, edoctus sum, ratio responsi S. Cgnis hæc est. Stricte quidem interpretandum est De­ cretum Tametsi, sed juxta mentem Tridentinorum Patrum. Horum autem in conficiendo illo Decreto mens non fuit, ut distinguerentur parochia * a missionibus inter catholicos: sed ut cœtus catholici ejusdem civitatis aut regionis distingue­ rentur a cœtibus hærcticorum, eo quod nollent luereticos comprehendi in hoc Decreto ubi distinctos habebant cœtus ct congregationes: et hæc est simplex et vera significatio vocis Parochia in hoc Decreto juxta mentem Patrum Tridentinorum. APPENDIX ANλOTAT 10.XUM. Pag. 263, col. 1, post lin. 4, insere: Responsum Romanum. “ Inter c.'eterosdifficilis solutionis mus, qui in his Foederatorum America: Septen­ trionalis Statuum ecclesiasticis provinciis, . . . occurrunt, reperitur etiam sequens. Frequenter contingit, ut duo acatholici inter se contraxerint matrimonium et igno­ retur utrum sive uterque sive alteruter fuerit baptizatus. Ejusmodi matrimoniis inter duos acatholicos, aut sine dispensa­ tione inter catholicum unum ct acatholicum alterum, initis, in nulla ex dioecesibus nostris obstat impedimentum clandestiuitatis. Contracto sic matrimonio, hami raro evenit, ut compare compactent dese­ rat. Post aliquod tempus partes ita sepa­ ratio non infrequenter ad alias nuptias convolant, superstito altera parte. Scio equidem, casu quo, spectata quali­ tate probationum pro et contra, dubitetur num vel alteri vel utrique parti collatum fuerit baptisma, standum esse pro valore matrimonii eum tali dubio ac sine dis­ pensatione contracti, usquedum non condet illud fuisse invalidum. Verum, delicien­ tibus caleris pro utraque dubii parte probationis, quiero num in ordine ad matrimonii contracti validitatem vel nullitatem, collatio vel non collatio baptismi, dum ignoratur, ex principio praesumptionis definienda sit? Indubius id affirmat doctissimus bona» memoriæ Archicpiscopus 1’atr. Kenrick. In Theologia enim sua Morali (Tr. XXI. n. 48) hæc habet “ Si de consortis baptismo non constet, nec certum haberi queat testimonium, in eam propendere oportet sententiam de baptismo, et matrimonii valore, cui favent indicia et adjuncta.” Quod si recte ita sentit laudatus Ken­ rick, quiero ulterius, utrum, dum baptismi collatio ignoratur, principium praesump­ tionis, iu ordine ad valorem matrimonii contracti, rite applicetur in articulis se­ quentibus ? 1. Si pars vel partes acatholicic pa­ rentes habuerint ad sectam pertinentes, *qua baptismum respuit, hic non est praesumentius. 2. Idem resolvendum, si parentes ha­ buerint pertinentes ad sectam, qme infan­ tium baptismum non admittit, seu in qua non confertur nisi adultis v. g. annum ivtatis trigesimum jam adeptis, quemad­ 495 modum res se habet in secta Baptista­ rum. 3. Idem pariter resolvendum, si paren­ tes habuerint, qui dum in vivis essent, professi sint se nolle ad ullam sectam pertinere, seque Ens Supremum honestis potius, ut aiunt, moribus quam speciali aliquo cultu honorare. 4. Si parentes habuerint pertinentes ad sectam, quae eumdem ut necessarium habet, vel in qua saltem ordinarie admi­ nistratur, et iidem parentes in secta sua zelosi fuerint, pr&sumendus est baptismus. At quid si parentes in secta socordes fu­ erint, aut ad sectam pertinuerint, quæ baptismum quidem non respuit, sed eum non haljct ut necessarium, et in qua or­ dinarie non administratur ' An in utro­ que aut alterutro casu praesumendus est baptismus vel non ? 5. Si juxta unius tantum parentis sec­ tam et animi, ut supra, zelosam disposi­ tionem praesumptio faveat baptismo, et hic in educatione prolis defacto et indubie primas habuerit partes, praesumendus est baptismus. Idem resolvo, si. facta inquisi­ tione, ignoretur aut non satis constet uter primas habuerit partes ; baptismus enim, in ordine ad matrimonium, praesumendus < >t, cum conjugium semel initum censen­ dum sit valere quamdiu obex se non prodat. Sed quid, si certo constet, illius, qui de facto et indubie primas iu educa­ tione habuit partes, sectam et animi dis­ positionem non favere baptismo, dum alterius secta et animi dispositio eidem favet ? G. Casu, quo nulla pro baptismo mi­ litat praesumptio, applicanda est regula : Factum non pra sumitur, sed probandum > d Hujus regula» applicatio in his Fœdermi? Statibus, ubi inter acatholicos plurimi sunt, qui de Baptismo infantibus suis conterendo nihil aut parum curant, potiori forte jure locum habere debet, quam in multis aliis regionibus. Quæstiones præfatæ ideo praecipue pro­ ponuntur. ut ex earum solutione norma habeatur, juxta quam tuto procedi po 1 >. S. R. E. Cardinalibus est, contrariis quibuscumque non obstan­ m rebus fidei Inquisitoribus Gnlibus pro­ tibus.” Zitclli, Apparatus Jur. Ecc). p. positis snprascriptis dubiis, et præhabito 387. Pag. 280, col. 1, qu. 2°, 2. post “actu­ Voto 1)1). Consultorum lidem Emi de­ alis domicilii : ’ non tamen, quando nomina creverunt. Ad lm. — affirmative, peracta tamen fictilia adhibenda sunt. Planchard, n. 402 ; Heiss, nota p. 229. investigatione in singulis casibus. Pag. 280, coi. 2, ad 7. Ad 2m.— Nempe. I trum dum baptismi collatio ignoratur principium praesump­ tionis in ordine ad valorem matrimonii De dispensationibus matr. post diem 25 Junii 1885, validis, etiam reticita co­ contracti rite applicetur in articulis se­ pula incestuosa. quentibus? Responderunt. Affirmative quoad primum secundum et tertium ar­ Infandum incestus flagitinm peculiari ticulum, et quoad primam partem quarti semper odio sancta Dei Ecclesia proseet primam partem quinti numeri, addito quuta est, et summi romani Pontifices in hoc postremo articulo, post verba “ ha­ statuerunt, ut qui eo sese temerare non buerit partes” — addatur — neque alter erubuissent, si ad apostolicam Sedem con­ coujux cognoscatur positive contrarius fugerent petend® causa dispensationis collationi baptismi—prctsumendiis est super impedimentis matrimonium diri­ baptismus. In reliquis casibus qui ad- mentibus, eorum preces, nisi in eis de notantur in secunda parte numeri quinti, admisso scelere mentio facta esset, ob­ recurrendum ad S. Sedem, expositis om­ reptionis et subreptionis vitio infect® nibus rerum locorum et personarum ad­ haberentur atque ideo dispensatio esset junctis, aliisque ad rem facientibus. invalida; idque ea sanctissima de causa Ad G'”. Provisum in praecedentibus. cautum fuit, ut ab hoc gravissimo crimine Pag. 270, coi. 2, n. 1609. Declaratio christifidclcs arcerentur. Benedicti ΧΙλ . de matrimoniis luereticoHanc s. Sedis mentem testantur tum rum ct matrimoniis mixtis pro Hollandia alia documenta, tum decretum, quod no­ edita nunc extensa est ad omnes Provin­ vissime supremum sanctæ roman® ct cias, dioeceses, urbes et loca Statuum universalis Inquisitionis consilium, ipso Fœderatorum in quibus viget decretum adprobante romano Pontifice, feria IV. Tametsi, excepta tamen unicâ Provincia S. dic 1 Augusti 1866 tulit, quod est hujus­ Fidei, qu® comprehendit dioecesin Santa modi “ subreptitias esse et nullibi ac Fé, et Vicariat us Apostolicos Arizona ct nullo modo valere dispensationes, quæ Colorado.— Vide Resp. S. Sedis ad Pos­ sive directe ab apostolica Sede, sive ex tulata Patrum, apud Cone. Plen. Balt. I 11., pontificia delegatione super quibuscunque gradibus prohibitis consanguinitatis, affi­ p. eviii. Pag. 272, col. 1, post Resp. 2° : “ Hic nitatis, cognationis spiritualis nec non et vero notandum est quod Sup. Univ. Inq. public® honestatis conceduntur, si sponsi fer. v. loc. IV. die 6 maii 1886 decrevit, ante earundem dispensationum exeeutiCone. Balt. III. postulante (p. cix) sup­ onem, sive ante sive post earum impetra­ plicandum Sanctissimo, ut decernere di­ tionem incestus reatum patraverim ;· ct gnetur in Statibus Americæ Foederatis vel interrogati, vel etiam non interrogati, se transferentes v loco ubi viget Caput malitiose vel etiam ignoranter reticue­ Tametsi in alium locum, dummodo ibi rint copulam ineestuosam inter eos initam continuo commorati fuerint per spatium sive publice ea nota sit sive etiam occulta, saltem unius integri mensis et status sui vel reticuerint consilium et intentionem libertatem uti juris est comprobaverint, qua eandem copulam inierunt, ut dispen­ censendos esse ibidem habere quasi-domi- sationem facilius assequerentur.” S. Pœni- A I’ PEN DIX A NN OT AT ΙΟΝΙ.'Μ. tcntiaria vestigiis insistens supremæ In­ quisitionis id ipsum die 20 Julii 1879 statuit. Verum cum plurimi sacrorum antistites sive seorsum singuli, sive conjunctim s. Sedi retulerint, maxima ea de causa oriri incommoda cum ad matrimonialium dispensationum exeeutiouem proceditur, et hisce praesertim miseris temporibus in fidelium perniciem non raro vergere quod in eorum salutem sapienter inductum fuerat, Sanctissimus D. N. I). Leo divina providentia Papa XIII. eorum postulati­ onibus permotus, re diu ac mature perpensa, et suffragio adhærens Eminentissi morum S. R. E. Cardinalium iu uni­ versa ehristiana republica una mccurn inquisitorum generalium, hasce litteras omnibus locorum ordinariis dandas jussit, quibus eis notum fieret, decretum superius relatum s. romamc et universalis Inqui­ sitionis et s. Pœnitentiariæ, et quidquid in eundem sensum alias declaratum, statu­ tum aut stylo Curiæ inductum fuerit a se revocari, abrogari nulliusque roboris imposterum fore, decerni ; simulque statui et declarari, dispensationes matrimoniales posthac concedendas, etiamsi copula inccstuosa vel consilium et intentio per eam facilius dispensationem impetrandi reticita fuerint, validas futuras: contrariis quibuscumque etiam speciali mentione (lignis minime obstantibus. Dum tamen ob gravissima rationum momenta a pristino rigore hac super re Sanctissimus Pater benigne recedendum ducit, mens Ipsius est, ut nihil de horrore, quod incestus crimen ingerere debet, ex fidelium mentibus detrahatur; imo vero summo studio excitandos vult animarum curatores, aliosquc quibus fovendæ inter christilideles morum honestatis cura de­ mandata est, ut prudenter quidem, prout rei natura postulat, efficaciter tamen elabo­ rent huic facinori insectando ct fidelibus ab eodem, propositis pomis quibus ob­ noxii finiit, deterrendis. Datum Roma * ex cancellaria S. O. die 25 lunii 1 885. 497 I Declaratio incesto», etiam posthac, >trcrrtana est ad prolis ante dispensationis fulminatio­ nem natic Iczilimationem, quo in casu, delici­ entibus aliis rationibus canonicis, etiam esse potest ad dispensationis impetrationem. Qundsi proles non eat legitimanda, pnvstat et sufHeit pro canonica causa loco incestus publici dicere v. ·'. “ Infamia mulieris, quæ alium virum difficile inveniret.” Sic Planchard, Nouv. Rcv. ThcoL Tom. XVII. Pag. 281, coi. 2, lin. 6 ab infr. ad vo­ cem “ exccutionem’’ adde: vel, in casu quo nupturientes a S. Sede dispensatio­ nem impetraverint: ante decreti dispen­ sationis in cancellaria Episcopi ad id delegati, cum copula· ignorantia, confec­ tionem. Sic sec. Linz. Quart. 1884, pag. 484. S. Pœnit. 25 Feb. 1884. Pag. 2S3, col. 2, qu. 5° Resp. 2° adde Resp. Horn, sequens : Episcopus L. expo­ nit, quod inter novas clausulas, quibus Dataria apostolica in expediendis dispen­ sationibus matrimonialibus utitur, inveni­ tur qmedam tenoris sequentis : “ Dis­ cretioni tuæ commisimus et mandamus, ut de praemissis te diligenter informes, et si vera sint exposita exponentes ab inces­ tus reatu, sententiis ct censuris et pœnis ecclesiasticis ct temporalibus in utroque foro, imposita eis propter incestum hujus­ modi pœnitentia salutari, Auctoritate Nos­ tra hac vice tantum per sc sive per alium absolvas. Demum si tibi expediens vide­ bitur, quod dispensatio hujusmodi -it eis concedenda, eum eisdem exponentibus, remoto, quatenus adsit, scandalo, præser­ tim per separationem tempore tibi beneviso, si fieri poterit, Auctoritate Nostra ex gratia speciali dispenses, prolem suscep­ tam, si quæ sit, et suscipiendam exinde legitimam decernendo.'’ Hinc quæritur : L Utrum executor ad validitatem t vé­ cut ionis quatuor teneatur ponere actus seu decreta distincta, id est actum primum, quo parochum vel alium deleget ad verificationcm causarum; actum secundum, quo executor sive per se sive per alium, sponsis impertiatur absolutionem et poe­ nitentiam imponat; actum tertium, quo sponsis scandalum reparandum injunga­ tur; actum quartum, quo dispensatio et Xo/n---- 1. Rescriptum vim habet n die 25 prolis legitimatio concedatur. Et qua­ lunii 1885. tenus negative, 2. Dispensationes ante Inmc diem fulminata II. 1 trum sufficiat ponere duos actus nullo modo hoc Rescripto sanantur. 3. Hoc Rescripto nou prohibetur declaratio seu decreta, scilicet primum actum seu incestus. decretum, quo parochus seu alius delegi·- 498 APPENDIX ANNOTATIONUM. tur ad verificationem causarum ; secundum actum seu decretum, quo sponsis sive per executorem sive per alium impertiatur absolutio et imponatur poenitentia, scan­ dalum reparandum injungatur, dispensatio concedatur et prolis legitimatio ; et qui­ dem ita, ut dispensatio et legitimatio concessæ intelligantur sub conditione, quod sponsi prius absolutionem obtinuerint ct reparaverint scandalum. III. Utrum ad validitatem exeeutionis requiratur nova et canonica velificatio causarum, vi litterarum apostoliearum in­ stituenda, casu, quo Ordinarius, de causis dispensationis exactam et per juratos testes habitam informationem ceperit, an­ tequam preces pro obtinenda dispensa­ tione Sanctae Sedi porrexisset. IV. Utrum verba “in utroque foro absolvas” ita intclligenda sint, ut requi­ ratur duplex absolutio separatim imperti­ enda, una scilicet in foro externo, alia in foro interno — an ista verba ita intelligenda sint, ut requiratur una tantum absolutio in foro externo impertienda, quæ valeat etiam pro foro interno. V. Utrum casu, (pio separatio sponso­ rum fieri possit, ad effectum reparandi scandalum, ad validitatem exeeutionis suf­ ficiat, ut executor aliis mediis efficacibus scandalum reparandum curet. Sacra Pœnitentiaria, propositis dubiis mature perpensis, respondet. Ad I. Providebitur in secundo. Ad II. Sufficere, ita tamen ut dispen­ satio et legitimatio prolis ab ipso tantum exeeutore effici possit. Ad III. Negative. Ad IV. Negative, ad primam partem; affirmative, ad secundam. Ad V. Expedire ut scandalum removea­ tur per separationem; sed non prohiberi, quominus alii modi adhibeantur, qui pru- ' denti judicio Ordinarii sufficiant ad illud removendum. (Sacra Pœnitentiaria, 27 Aprilis, 1886.) Vide commentarium in hoc N. Rcv. Thcol. Tom. XIX. pag. 143 seqq. Pag. 284, col. 1, lin. 3: Infrascriptus Episcopus L. devotissime exponit du­ bium quod sequitur: \ icario Capitulari, tempore, quo sedes episcopalis vacat, dispensationes matrimoniales vxequemhc a Sancta Sede committuntur. Peracta veri- ficationc causarum necnon imposita sepa­ ratione sponsorum vi litterarum apostolicarum præscripta, Vicarius Capitularis oflicio suo cessat, eo quod novus episco­ pus munus episcopale legitime exercendum suscepit. Ilinc quæritur: I. Utrum \ iearius Capitularis exeeutionem dispensationis, in qua, ut supra, res non jam integra est, usque ad finem peragere valide possit. II. An a novo Ordinario ejusmodi exeeutio perficienda sit. Et, casu affirmative ad secundum, iterum quæritur: III. Utrum novus Or­ dinarius dispensationem exequendam sus­ cipere valeat statu, quo actu reperitur, ita ut non requiratur nova verificatio causa­ rum ab ipso instituenda nec nova separatio sponsorum ab ipso imponenda. An executionem ab initio ita suscipere debeat, (piam si Vicarius Capitularis nihil in eo negotio jam fecisset, id est, quam si res omnino jam integra esset. Sacra Pœnitentiaria ad præfata dubia rescribit prout sequitur. Ad 1. Negative. — Ad II. Negative, si dispensationes re­ missae fuerunt Vicario Capitulari; affir­ mative vero, si remissæ fuerint Ordinario. — Ad Ill. Negative ad primam partem; affirmative ad secundam. (S. Pœniten., 3 Aprilis, 1886.) Pag. 299, col. 1, lin. 12, loco argu­ menti 2° pone : quia semen mulieris est utile ad generationem. Pag. 303, coi. 2, ad finem n. 1659. Confer, si placet, Resp. S. Pœnitcntiariæ die 14 decembris 1876. 'laudem: Episcopus N. N., ad pedes Sanctitatis Vestræ reverenter se sistens, Beatitudini Vcstræ dubia quædam elucidanda pro­ ponit, quæ animarum Pastoribus et ('onfessariis jam diu gravem mentis et conscientiæ anxietatem allerunt. Uti Sanctitati Vestra * compertum est, nefandum Onanis crimen in pluribus Galliæ regionibus latius in dies diffunditur, atque altiores agit radices; adeo ut nulla fere Provincia ab peste immunis remaneat, ipsique scientia * socialis cultores de ex­ itioso hoc morbo publice conquerantur. Ubique ferine rarescere cernuntur familiæ, non quidem ex conjugiorum infrequentia, sed ex eorum voluntaria infœcunditate. Eo res jam devenit, ut, cum antea multi [ conjuges nimiam tantum vellent evitare A P PE N I) IX A N N OT ATI0 NUM. prolem, nunc plurimi omnem vel fere omnem liberorum susceptionem scelesto consilio excludere audeant. Hinc etiam, magna saltem cx parte, provenit lugenda illa imminutio ministrorum Ecclesiæ qua dioeceses magis magisque laborant. Movet quidem animarum Pastores deplo­ randa calamitas, quæ in ipsam societatem ex pravo hoc matrimonii usu derivatur; movet tamen acrius, ct simul ingenti tristitia allicit eos Cxgravissima offensa Deo illata, et pnesentissimum animarum peri­ culum. Atque hæc eorum mœstitia inde etiam augetur, quod non una sit omnium Confessariorum, in hac curanda plaga, agendi ratio ; nec optata uniformitas sperari possit ex illis, quæ hactenus prodierunt, S. Sedis Responsis et De­ clarationibus. Nodus difficultatis versatur circa neces sitatem interrogandi et monendi pœnitentes Omnes quidem Confessarii ct Theologia moralis scriptores maximam hujus peccat gravitatem agnoscunt ; omnes similite * fatentur summam Confessario adhibendam esse in interrogando prudentiam ac mo­ destiam, et satius esse ut deliciat confes­ sionis integritas materialis, quam ut poenitenti cx indiscreta interrogatione scandalum obveniat, vel decus sacri minis­ terii offendatur. Discrepant vero Con­ fessarii in hoc capite : an necessaria sit, necne, interrogatio ipsa, licet castis modestisque verbis expressa? Alii enim Confessarii persuasum sibi habent, inter tot fideles qui detestanda; Onanis praxi indulgent, aliquos saltem reperiri qui in bona fide versantur. Ne igitur raros hosce pœnitentes ex bona fide deturbent, consultius esse putant, neminem de hoc peccato interrogare, nisi forte ipse se pœnitens accusare incipiat, et interrogatio confessionem tantummodo faciliorem reddat, lidem Confessarii ar­ bitrantur, moneri non debere pœnitentem de gravitate hujus peccati, eo quod forte rem non ita gravem esse existimet. Atque in ista opinione, hac etiam ratione confir­ mantur, quod pleriquc conjuges, de onanismi malitia aperte moniti, sacramenta deserturi prævideantur, atque adeo majus damnationis periculum incurrant. Alii Confessarii existimant, Ministris * divina legis, quibus ex officio incumbit propria Fideles munera docere, licitum 499 non esse silentium, cum vident ipsius natura; praecepta generaliter violari. Tunc enim (ut verbis utamur Benedicti XIV., in sua Bulla /tgostolica ijonnhtutid) " pœ­ nitens aut crimina ignorat, quæ tamen nosse debet ; aut in iis versatur circum­ stantiis, quæ, Confessario dissimulante, peccatorem in pravo opere obtirment, non sine aliorum scandalo ; cum quis arbitre­ tur, ea sibi licere quæ ab iis qui Ecclesiæ Sacramentel frequentant, impune exerceri animadvertit.” Hinc præfati Confessarii censent, toties discretam interrogationem esse faciendam de Onamsmo, quoties fundata suspicio adest, pœnitentem huic crimini esse addictum ; censent bonum commune postulare ut pœnitens, qui pro­ babiliter tantum in bona fide versatur, apertis, sed discretis, moneatur verbis. censent demum tunc solum ab interro­ gando et monendo esse abstinendum (nisi contrarium postulet bonum commune), cum ex præsentibus rei circumstantiis moraliter certum esse videtur, pœnitentem in bona fide versari, et monitionem fore infructuosam. Ex Responsis a S. Sede hactenus dati', variæ quidem suppeditantur r< guln?. qui­ bus plura jam dubia ad hanc materiam pertinentia, dilueidata sunt. Sic ex Responso S. Pœnitcntiariæ diei 14 decembris 1S76, dato ad Rectorem Parochia? in diœcesi Andegavensi, constat, non esse licitum favere pœnitentium er­ rori, qui a multis bona fides dicitur, nec talem bonam fidem creare. Constat etiam, non satisfacere muneri suo eos Confessarios, qui, “(piando pœ­ nitens solummodo accusat Onanismum, altum silentium servant, et finita confes­ sione peccatorum, illum verbis generalibus ad contritionem excitant, iliique asserenti se detestari omne peccatum let hale, san­ ctam absolutionem impertiuntur.” Constat prreterea, omni reprehensione carere cos Confessarios, qui (intra limites a Rituali Romano et probatis Auctoribus pnestitutos se continentes, quoad inter­ rogationes de usu matrimonii conjugibus aliquando faciendas) “non omittunt quem­ cunque pœnitentem, sive sponte sive ex interrogatione prudenter facta, confessum de onamsmo reprehendere, non secus ac de aliis gravibus peccatis, quantum ejus bonum exigere videtur; nec illum absol- 5Û0 APPENDIX ANNOTATION UM. vunt, nisi sufficientibus signis monstret se dolere de praeterito et habere proposi­ tum non amplius onanistice agendi.” Verum, cum ex superioribus S. Sedis Apostolicæ Responsis, non omnia de hac materia dubia solvantur, atque interea diversimode a diversis Confessariis eum Onanistis agatur, non sine gravi anima­ rum detrimento ac magno Pastorum mœroTe ; hinc pnefatus Orator Sanctitatem Vestram, verba vitæ æternæ habentem, reverenter et fiducialiter adit, enixe sup­ plicans ut Vestra Beatitudo ad sequentia dubia benignum dare Responsum digne­ tur, videlicet : I, Quando adest fundata suspicio, pœ­ nitentem, qui de Onanùmo omnino silet, huic crimini esse addictum, num Con­ fessario liceat a prudenti et discreta in­ terrogatione abstinere, eo quod praevideat pluri s a bona fide exturbandos, multosque Sacramenta deserturos esse ? Annon po­ tius teneatur Confessarius prudenter ac discrete interrogare? II. An Confessarius, qui, sive ex spon­ tanea confessione, sive ex prudenti inter­ rogatione, cognoscit pœnitentem esse Onanistam, teneatur illum de hujus pec­ cati gravitate, æque ac de aliorum pecca­ torum mortalium, monere, cumque (ut ait Rituale Romanum) paterna charitate reprehendere, eique absolutionem tunc solum impertiri, cum sufficientibus signis constet, eumdem dolere de praeterito, et habere propositum non amplius onanistice agendi ? Sacra Pœnitentiaria, attento vitium in­ fandum de (pio in casu late invaluisse, ad proposita dubia respondendum censuit, prout respondet : Ad I. Regulariter negative ad primam partem ; affirmative ad secundam. Ad II. Affirmative, juxta doctrinas pro­ batorum Auctorum. Datum Romæ in S. Pœnitentiaria, die 10 martii 1886. CARD. MONACO, Pa-nit. M. Hip. Can. Palombi, 5. P. Secret. Pag. 316, coi. 2, 3° iu fine. Cfr. anno­ tationes hic ad p. 139 et p. 140. Pag. 320 ad Resp. Quier. 2° adde : Cong. S. 0. die 10 Dec. 1883, ad du­ bium : “Utrum tuto in seminario doceri possit, excommunicationem minorem vi ( ’oust. Ap. S. abolitam esse ; ” respondit : “ Affirmative.” Pag, 324, col. 1. 1°. λ ide “ Instruc­ tionem S. C. de Prop. F. supra Suspen­ sionibus ex Informata Conscientia ad Episcopos. . . Cath. Regionum.” Cone. III. Balt. p. 29S; N. Rev. Th. 1886, p. 169; Pastoral-Blatt, 17 .lahrg. p. 10. Pag. 330, col. 1, n. 1698. Fcria IV., die 19 Maji, ISSG. Non pauci Sacrorum antistites cordatique christifideles animad­ vertentes, ab hominibus vel dubiæ fidei, vel masonicie secta» addictis magno nisu hodie contendi, ut ethnicorum usus de hominum cadaveribus comburendis in­ stauretur, atque in hunc finem speciales etiam societates ab iisdem institui: veriti, ne eorum artibus et cavillationibus fideli­ um mentes capiantur, et sensim in eis im­ minuatur existimatio ct reverehtia erga christianam constantem et solemnibus ritibus ab Ecclesia consecratam consuetu­ dinem fidelium corpora humandi: ut aliqua certa norma iisdem fidelibus præsto sit, qua sibi a memoratis insidiis caveant ; a Suprema S. Rom. et Univ. Inquisitionis Congregatione declarari postularunt : 1°. An licitum sit nomen dare socie­ tatibus quibus propositum est promovere usum comburendi hominum cadavera? 2°. An licitum sit mandare, ut sua aliorumve cadavera comburantur? Emincntissimi ac Reverendissimi Patres Cardinales in rebus fidei Generales In­ quisitores, supra scriptis dubiis serio ac mature perpensis, præhabitoque I). D. Consultorum Voto, respondendum con­ suerunt : Ad lm. Negative et si agatur de socie­ tatibus masonicæ secta; filialibus, incurri pœnas contra hanc latas. Ad 2®. Negative. Factaque de his Sanctissimo Domino Nostro Leoni Papie \ 111. relatione, Sanc­ titas Sua resolutiones Eminentissimorum Patrum approbavit et confirmavit, et cum locorum Ordinariis communicandas man­ davit, ut opportune instruendos curent christifideles circa detestabilem abusum humana corpora cremandi, utque ab eo gregem sibi concreditum totis viribus deterreant. JOS. MANCINI, 5. Rom. et Univ. Inquis. Notarius. APPENDIX ANN OTAT ION LM. Pag. 332, col. 1, qu. 5°. Ad omneni ambiguitatem a Patrum verbis amoven­ dam ; quum agitur de sepultura eorum (pii fuerunt ad fidem conversi, et (piorum superstites acatholici fundum domesticum in alieno coemeterio habent; vel etiam de istis Catholicis, (pii pariter ante legem latam proprium fundum habuerunt, vel certe sine ulla fraude post legem acquisi­ erunt, declaramus, iu istis casibus licere ritus ecclesiasticos adhiberi, sive domi sive in ecclesia, quotiescumque id ab Episcopo, ob graves rationes, interdictum non fuerit ; et declaramus insuper, cor­ rectionem S. Congr. de Prop. Eide dc loculo benedicendo (vide Nota 1° m textu Kouings p. 332) ct supradicto decreto adjunctam, in istis etiam casibus esse ob­ servandam. His casibus exceptis, nun­ quam rectori animarum licebit dictos ritus adhibere in sepultura fidelium in alieno coemeterio, nisi de expressa Ordi­ narii licentia. Demum omnes ecclesiarum rectores graviter monemus, ipsis veram incumbere obligationem de cœmeteriis Catholicis rite et decenter custodiendis, ne cx eorum conditione sordida aut neglecta fideles jus­ tam conquerendi causam habeant, et suo­ rum corpora in eis tumulare aversentur. Cone. Pl. Balt.. III. p. 182. Pag. 342, col. 1, n. 1712. Ex S. Ii. U. Inquisitione. Illme ac Rme Domine,— In constitutione’ Pii IX. s. m. quæ incipit, Apostolicæ Sedis moderationi 1\ . Id. Oct. 1869 cautum est, “excommuni­ cationem Romano Pontifici reservatam speciali modo incurrere---- Cogentes sive directe sive indirecte judices laicos ad trahendum ad suum tribunal personas ecclesiasticas præter canonicas dispositiones : item edentes leges vel decreta contra libertatem et jura Ecclesiæ.” Cum dc vero sensu ct intelligentia hujus capitis sœpc dubitatum fuerit, hrce suprema Congregatio S. Romaine et Uni­ versalis Inquisitionis non semel declara­ vit — Caput Cogentes non allicere nisi legislatores et alias auctoritates cogentes sive directe sive indirecte judices laicos ad trahendum ad suum tribunal personas ecclesiasticas præter canonicas dispositi­ ones— Hanc vero declarationem Sanc­ 501 tissimus D. N. Leo Papa XIII. probavit, et confirmavit ; ideoque S. hæc Comrregatio illam cum omnibus locorum Ordi­ nariis pro norma communicandam t---· consuit. Ceterum in iis locis in quibus fori privi­ legio per Summos Pontifice4 derogatum non fuit, si in cis non datur jura sua persequi nisi apud judices laicos, t<-nentur singuli prius a proprio ipsorum Ordinario vernam petere ut clericos in forum laicoruin convenire possint eamque Ordinarii nunquam denegabunt tum maxime, cum ipsi controversiis inter partes conciliandis frustra operam dederint. Episcopo- autem in id forum convenire absque venia Sedis Apostolicæ non licet. Et si quis ausus fuerit trahere ad judicem seu judices laicos vel clericum sine venia Ordinarii, vel Episcopum sine venia S. Sedis, iu potestate eoriimdem Ordinariorum erit in eum, præsertim si fuerit clericus, ani­ madvertere pomis et censuris ferendae sententiæ uti violatorem privilegii fori, si id expedire in Domino judicaverint. Interim fausta multa ac felicia tibi precor a Domino. Datum Romæ die 23 januurii an. 1886. Addictissimus in Domino, R. CARD. MONACO. Pag. 346, col. 1 ad finem adde Resp. S. Cong. S. 0. 31 Maii, 1884 ad hæc dubia ; 1°. Potestnc medicus rogatus a duellantibns duello assistere cum int< ntione citius finem pugnæ imponendi, vel sim­ pliciter vulnera ligandi ac curandi, quin incurrat excommunicationem Summo Pon­ tifici simpliciter reservatam? 2°. Potest ne saltem, quin duello sit præsens, in domo vicina vel in loco pro­ pinquo sistere, proximus ac paratus ad præliendum suum ministerium, si duellantibus opus fuerit ? 3°. Quid de confessario in iisdem con­ ditionibus ? Resp. Ad lum: Non posse et excom­ municationem incurri. Ad 2um vero et 3um quatenus ex condicto fiat, item non posse et excommunicationem incurri. Pag 347, col. I, 2) adde ex Cone. Pl. Balt. Ill ,ιι. 255 . “ Si societas damnanda omnibus visa non fuerit, recurrendum erit I ad Sanctam Sedem, ut judicium wrtum 502 A PPE X D1X A N NOT AT I ON I M. accipiatur, et disciplina in nostris pro­ erectiones \ ia' Crucis pro tempore in Archidiœcesi N. N. existentes, quæ invalida» vinciis uniformis servetur.” Pag. 35.3, col. 1, § HL, adde ex Acrtnys fuerint vel ob (•ausam in precibus cnuncialio. VII. 107, 2°: Etiam Confessarii tam vel ob quamcumque aliam causam. Ex audientia SSmi habita dic 21 Oct., Regulares possunt ab hisce excommuni­ 1 cationibus absolvere in foro conscientiæ. 1883: SSmus Dominus Noster Leo Divina Etenim Pius IX. sola privilegia absol­ f Providentia P. P. XIII.,... letitam sanavendi a casibus R. Pontifici reservatis I tionem benigne concedere ( ignalus est; revocavit; atqui ex sententia probabiliori, ad avertendum vero in posterum quodcuinRegulares vi complurium privilegiorum qtie dubium desuper legitima erectione Via * a S. Sede concessorum possunt absolvere Crucis curent Parochi vel Rectores eccle­ a censuris jure communi Episcopis reser­ siarum, in quibus modo exposito erecta vatis, ut probat S. Alph. n. 99 ct De fuit Via Crucis, petere in scriptis ab Ordi­ priv. n. 100. Excipe tamen eas, quas nario requisitum consensum pro qualibet Ordinarii sibi reservaverunt. erectione singillatim.” The Pastor, vol. Pag. 357, coi. 2, 1°, N. Rev. Théol. II. p. 23 (125). post Const it. Apostolic# Sedis Tonsuram Pro pace conscientiarum addimus a excludit. 1885, p. 492. SSmo Duo P. P. Leone XI IL, 31 .ltd. Pag. 365, coi. 2, n. 1758, 3° adde ad 1883, sanatos fuisse omnes defectus (pii “ recenter ” : absolute. usquam in erectione Viæ Crucis contige­ Pag. 376, col. 1, 6. Ad qmesitum : rint. The Pastor, vol. II. p. 21 (121). Pag. 386, coi. 2, n. 1790, q. 2°. Resp, I. I irum (hristilidelis, qui singulis hebdomadis et stato die, ex. gr. Sabbato, . . . sub 1. — Adde sequens responsum confessionem peragere solet, satisfaciat seu potius indultum. “ Vicarius Gene­ ralis N. N. ad pedes S. \ . provolutus oneri præscriptæ confessionis? Quoad II. Utrum oneri præscriptæ Confessio­ humiliter exponit ut sequitur. nis satisfaciat Christifidelis, qui iis in erectionem confraternitatum ejusdem no­ locis, pro quibus viget Indultum, alternis minis et instituti lex requirit certam dis­ hebdomadis ct stato dic, ex.gr. Sabbato tantiam ecclesiarum. Apud nos vero et in plcrisquc civitatibus Statuum Fœde­ Confessionem peragere solet ? * Septentrionalis in eo­ S. C. Indulg. die 25 Feb. 1886, resp. ratorum America dem loco adsunt ecclesia * quasi-parochiales Ad I. Ailir. Ad II. Aflir.1 Pag. 378, col. 1, 3° ad verba “in loco pro diversis nationibus diversas linguas fere eodem ” adde : i. e. distanti jactum callentibus. Anglica imprimis ct Ger­ lapidis vel 20-30 passus. S. C. Ind. 29 manica. Paroche habent limites inter se Mart. 1886. Linz. Quart. 1887, p. 492. (pioad alias ita distinctos, ut fideles An* ex. gr. pertineant ad suas Pag. 3S4, col. 2, η. 1787. Nota 2 in glicæ lingua ima pag. reformanda est juxta sequens ecclesias proprias, et Germanica lingua utentes ad a ias * sua linguæ, ct nullam S. Sedis Responsum. “ Rmus Archiepiscopus N. N. gaudet indidto Apostolico fere inter se habeant communicationem. erigendi Viam Crucis cum facultate com­ Hac lege iit, ut sæpissime duæ ecclesia·, * *, lingua sint inter se nullius municandi ejusmodi licentiam etiam aliis sed diversa sacerdotibus spirituali ipsius jurisdictioni fere distantia·. Quæ divisio et separatio subjectis. Tali induito suffultus sacerdo­ majoris est differentiæ in re (piam distan­ tibus archidio?cesis facultatem prædictam tia mere localis. Moraliter est enim im­ generali modo impertitus est, ita ut in sin­ possibile, ut. si agatur de confraternitate * erecta, fideles alia gulis canibus recursum ad ipsum instituere in ecclesia unius lingua haud debeant. Quum vero, juxta superius lingua utentes hanc pro inscriptione et imprimis pro devotione publica in diversa exposita S. Cgnis Indulg. decreta, hujus­ lingua vernacula adeant. Quæritur ergo modi erectiones Viæ Crucis merito inva­ lida' censendæ sint, hinc humilis orator num lex de distantia confraternitatum etiam pro his circumstantiis valeat necne? supplici genu postulat, quatenus S. V. in Ex Audientia SSmi, habita die 21 Octo­ radice sanare dignetur omnes ct singulas bris 1883. SSm. Dominus Noster Leo Divina Providentia 1’. P. XI11., referente 1 N. Ilev. Théol. 1S86, p 257. APPENDIX ANNOTATIONI Μ. 503 inc infrascripto S. Congnis de Propaganda piius concedatur, ac illi omnes, etiam Fide Secretario, benigne annuere dignatus Regulares Ordines vel Congregationes, est pro gratia dispensationis requisite ' quibus Indultum ipsum quocumque i.odistantia·, ea tamen lege, ut unaqmequc I mine vel forma ab Apostolica Sede <-ί instituta (onfraternitas possit adseribere concessum eo tantummodo ad deernnium eos tantum, qui ad determinatam nationem perfruantur ab hac die computandum. pertinent, pro (pia, uti dicitur, eadem Con­ Datum Romte ex Secretaria ejusdem S trat cru itas erecta jam foret vel erigenda. Congregationis die 27 Aprilis 1887.” Idque sub poma nullitatis Indulgen­ ER. THOMAS .M‘· CARD ZIGI.IAR A. tiarum.” The Patior, vol. II. p. 22 Profectu. (124). 4-Alexandeb, Epwcofvs Ozxsili *. Secretaria Responsum indultum continet, quod pro sola dioecesi illius Vicarii Gulis Pag. 390, coi. 2, 7° —Sed vide decre­ valet. ; Pag. 3S8, col. 1, n. 1792 sub a) dico tum in N. Rev. Théol. 1885, pag. 595. Pag. 392, col. 1, lin. S adde : >. C. >. 0. benedictionem ac impositionem Scapula­ rium fieri debere per formulam praescrip­ Jan. 1780 censuit, cam temporis circum­ tam aut indidiam. Qu.esitum fuit : “ An stantiam satis esse, ut (indulgentia) rite